৩. সঙ্ঘানুস্সতিকথাৱণ্ণনা
১৫৪. অৰিযসঙ্ঘগুণাতি আৰকত্তা কিলেসেহি, অনযে ন ইৰিযনতো, অযে চ ইৰিযনতো, সদেৱকেন চ লোকেন ‘‘সৰণ’’ন্তি অৰণীযতো অৰিযো চ সো সঙ্ঘো চ, অৰিযানং ৱা সঙ্ঘো অৰিযসঙ্ঘো, তস্স গুণা.
১৫৫. যং সম্মাপটিপদং পটিপন্নো ‘‘সুট্ঠু পটিপন্নো’’তি ৱুচ্চতি. সা অৰিযমগ্গপটিপদা পটিপক্খধম্মে অনিৱত্তিধম্মে কত্ৱা পজহনতো পযোজনাভাৱা সযম্পি অনিৱত্তিধম্মা, অধিগন্তব্বস্স চ নিব্বানস্স একংসতো অনুলোমীতি. ততো এৱ অপচ্চনীকা, অনুধম্মভূতা চ, তস্সা চ পটিপন্নত্তা অৰিযসঙ্ঘো ‘‘সুপ্পটিপন্নো’’তি ৱুত্তোতি দস্সেতুং ‘‘সুট্ঠু পটিপন্নো’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ ‘‘অনিৱত্তিপটিপদ’’ন্তি ইমিনা উজুপ্পটিপত্তিং দস্সেতি. পুনপ্পুনং নিৱত্তনে হি সতি উজুপ্পটিপত্তি ন হোতি. ‘‘অনুলোমপটিপদং অপচ্চনীকপটিপদ’’ন্তি ইমিনা ঞাযপ্পটিপত্তিং. পটিপজ্জিতব্বস্স হি নিব্বানস্স অনুলোমনেন, অপচ্চনীকতায চস্সা ঞাযতো. ‘‘ধম্মানুধম্মপটিপদ’’ন্তি ইমিনা সামীচিপ্পটিপত্তিং অনুচ্ছৱিকভাৱদীপনতো. এতেন পঠমপদস্স পপঞ্চনিদ্দেসো, ইতৰানি তীণি পদানীতি দস্সেতি. তেনাহ ‘‘যস্মা পনা’’তিআদি.
যথানুসিট্ঠং পটিপজ্জনেন কিচ্চসিদ্ধিতো অৰিযভাৱাৱহং সৱনং সক্কচ্চসৱনং নামাতি ৱুত্তং ‘‘সক্কচ্চং সুণন্তীতি সাৱকা’’তি, তেন অৰিযা এৱ নিপ্পৰিযাযতো সত্থু সাৱকা নামাতি দস্সেতি. সীলদিট্ঠিসামঞ্ঞতাযাতি অৰিযেন সীলেন, অৰিযায চ দিট্ঠিযা সমানভাৱেন. অৰিযানঞ্হি সীলদিট্ঠিযো মজ্ঝে ভিন্নসুৱণ্ণং ৱিয নিন্নানাকৰণং মগ্গেনাগতত্তা. তেন তে যত্থ কত্থচি ঠিতাপি সংহতাৱ. তেনাহ ‘‘সঙ্ঘাতভাৱমাপন্নো’’তি. মাযাসাঠেয্যাদিপাপধম্মসমুচ্ছেদেন উজু. ততো এৱ গোমুত্তৱঙ্কাভাৱেন অৱঙ্কা. চন্দলেখাৱঙ্কাভাৱেন অকুটিলা. নঙ্গলকোটিৱঙ্কাভাৱেন অজিম্হা. অৱঙ্কাদিভাৱেন ৱা উজু. পৰিসুদ্ধট্ঠেন অৰিযা. অপণ্ণকভাৱেন ঞাযতি কমতি নিব্বানং, তং ৱা ঞাযতি পটিৱিজ্ঝীযতি এতেনাতি ঞাযো. ৱট্টদুক্খনিয্যানায অনুচ্ছৱিকত্তা. অনুৰূপত্তা সামীচি ওপাযিকাতিপি সঙ্খং সমঞ্ঞং গতা সম্মাপটিপত্তি, তায সমঙ্গিতায সুপ্পটিপন্না ‘‘সম্মা পটিপজ্জন্তী’’তি কত্ৱা. ৱত্তমানত্থো হি অযং পটিপন্ন-সদ্দো যথা ‘‘সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিৰিযায পটিপন্নো’’তি (পু. প. ২০৬). অতীতং পটিপদন্তি যথাৱুত্তমগ্গসম্মাপটিপত্তিং ৱদতি. উভযেন চ সামঞ্ঞনিদ্দেসেন, ‘‘সুপ্পটিপন্না চ সুপ্পটিপন্না চ সুপ্পটিপন্না’’তি একসেসনযেন ৱা গহিতানং সমূহো ‘‘সুপ্পটিপন্নো’’তি ৱুত্তোতি দস্সেতি.
এৱং আদিপদত্থনিদ্দেসভাৱেন ইতৰপদানং অত্থং ৱত্ৱা ইদানি চতুন্নম্পি পদানং অৱোমিস্সকং অত্থং দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৱুত্তং. তত্থ যথানুসিট্ঠন্তি সত্থাৰা যথা অনুসিট্ঠং, তথা অনুসাসনীঅনুৰূপন্তি অত্থো. অপণ্ণকপটিপদন্তি অৱিৰজ্ঝনকপটিপদং, অনৱজ্জপটিপত্তিন্তি অত্থো. এত্থ চ স্ৱাক্খাতে ধম্মৱিনযে অপণ্ণকপটিপদং পটিপন্নত্তাতি এৱং সম্বন্ধিতব্বং. পুৰিমপদেন সম্বন্ধে দুতিযপদং ন ৱত্তব্বং সিযা, ননু চ দুতিযপদেন সম্বন্ধেপি পঠমং পদং ন ৱত্তব্বং সিযাতি? ন তস্স পঠমং অপেক্খিতত্তা. সা পন সাৱকানং অপণ্ণকপটিপদা যথানুসিট্ঠং পটিপদাতি দস্সনত্থং ‘‘যথানুসিট্ঠং পটিপন্নত্তা’’তি ৱত্তব্বং. উভযস্সাপি ৱা সুপ্পটিপন্নভাৱসাধনত্তা উভযং ৱুত্তং. তথা হি পি-সদ্দেন উভযং সমুচ্চিনোতি.
কিলেসজিম্হৱসেন অন্তদ্ৱযগাহোতি সব্বসো তং পহায সম্মাপটিপদা কাযাদিৱঙ্কপ্পহাযিনী উজুপ্পটিপত্তি হোতীতি আহ ‘‘মজ্ঝিমায পটিপদায…পে… উজুপ্পটিপন্নো’’তি.
ঞাযো নাম যুত্তপ্পত্তপটিপত্তি, নিব্বানঞ্চ, সব্বসঙ্খাৰসমথতায আদিত্তং চেলং, সীসং ৱা অজ্ঝুপেক্খিত্ৱাপি পটিপজ্জিতব্বমেৱাতি আহ ‘‘ঞাযো ৱুচ্চতি নিব্বান’’ন্তি. নিব্বাযনকিৰিযামুখেন চেত্থ নিব্বানং ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং, মগ্গঞাণাদীহি ৱা ঞাযতি পটিৱিজ্ঝীযতি সচ্ছিকৰীযতি চাতি ঞাযো নিব্বানন্তি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.
গুণসম্ভাৱনায পৰেহি কযিৰমানং পচ্চুপট্ঠানাদিসামীচিকম্মং অৰহন্তীতি সামীচিকম্মাৰহা.
১৫৬. যদিদন্তি অন্তোগধলিঙ্গৱচনভেদো নিপাতোতি তস্স ৱচনভেদেন অত্থমাহ ‘‘যা ইমানী’’তি. এৱন্তি পকাৰত্থে নিপাতো, ইমিনা পকাৰেনাতি অত্থো. তেন ইতৰানি তীণি যুগড়ানি দস্সিতানি হোন্তীতি আহ ‘‘এৱং চত্তাৰি পুৰিসযুগড়ানি হোন্তী’’তি. এতন্তি এতং ‘‘পুৰিসপুগ্গলা’’তি বহুৱচনৱসেন ৱুত্তং পদং. পুৰিসা চ তে পুগ্গলা চ পুৰিসপুগ্গলা. তত্থ ‘‘পুৰিসা’’তি ইমিনা পঠমায পকতিযা গহণং, ‘‘পুগ্গলা’’তি পন দুতিযাযপি সত্তসামঞ্ঞেনাতি এৱং ৱা এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. চতুন্নং পচ্চযানং কীদিসানং? আনেত্ৱা হুনিতব্বানন্তি অধিকাৰতো পাকটোযমত্থো. দাতব্বন্তি ৱা পচ্চত্তৱচনং ‘‘চতুন্নং পচ্চযান’’ন্তি পদং অপেক্খিত্ৱা সামিৱসেন পৰিণামেতব্বং, অঞ্ঞথা যেসং কেসঞ্চি চতুন্নং পচ্চযানং ‘‘আহুন’’ন্তি সমঞ্ঞা সিযা. আহুনং অৰহতীতি ৱা আহুনেয্যো. সক্কাদীনম্পি ৱা আহৱনন্তি সক্কাদীহিপি দিয্যমানং দানং. যত্থ হুতং মহপ্ফলন্তি যস্মিং আৱহনীযগ্গিম্হি হুতং দধিআদি আহুনেয্যগ্গিগহপতগ্গিদক্খিণেয্যগ্গীসু হুততো উড়াৰফলন্তি তেসং ব্ৰাহ্মণানং লদ্ধি. হুতন্তি দিন্নং. নিকাযন্তৰেতি সব্বত্থিকৱাদিনিকাযে.
ঠপেত্ৱা ১৬৫ তেতি তে পিযমনাপে ঞাতিমিত্তে অপনেত্ৱা, তেসং অদত্ৱাতি অধিপ্পাযো. এস এসো. একবুদ্ধন্তৰে চ দিস্সতীতি একস্মিং বুদ্ধন্তৰে ৱীতিৱত্তে দিস্সতি. চ-সদ্দেন কদাচি অসঙ্খ্যেয্যেপি কপ্পে ৱীতিৱত্তেতি দস্সেতি. অব্বোকিণ্ণন্তি পটিপক্খেহি অৱোমিস্সং, কিৰিযাৱিসেসকঞ্চেতং. পিযমনাপত্তকৰধম্মা নাম সীলাদযো, তে অৰিযসঙ্ঘে সুপ্পতিট্ঠিতা. অযং হেত্থ অধিপ্পাযো – ঞাতিমিত্তা ৱিপ্পযুত্তা ন চিৰস্সেৱ সমাগচ্ছন্তি, অনৱট্ঠিতা চ তেসু পিযমনাপতা, ন এৱমৰিযসঙ্ঘো. তস্মা সঙ্ঘোৱ পাহুনেয্যোতি. পুব্বকাৰন্তি অগ্গকিৰিযং. সব্বপ্পকাৰেনাতি আদৰগাৰৱবহুমানাদিনা, দেয্যধম্মস্স সক্কচ্চকৰণাদিনা চ সব্বেন পকাৰেন. স্ৱাযং পাহৱনীয-সদ্দো ‘‘পাহুনেয্যো’’তি ৱুচ্চতি পৰিযাযভাৱেন.
দক্খন্তি এতায সত্তা যথাধিপ্পেতাহি সম্পত্তীহি ৱড্ঢন্তীতি দক্খিণা. তথাভাৱকৰণেন দক্খিণং অৰহতি. যথা উড়াৰাতিৱিপুলুদ্ৰযলাভেন ৱিসোধিতং নাম হোতি, এৱং দক্খিণা ৱিপুলফলতাযাতি ৱুত্তং ‘‘মহপ্ফলকৰণতায ৱিসোধেতী’’তি.
পুঞ্ঞত্থিকেহি অঞ্জলি কৰণীযা এত্থাতি অঞ্জলিকৰণীযো.
যদিপি পাড়িযং ‘‘অনুত্তৰ’’ন্তি ৱুত্তং. নত্থি ইতো উত্তৰং ৱিসিট্ঠন্তি হি অনুত্তৰং. সমম্পিস্স পন নত্থীতি দস্সেন্তো ‘‘অসদিস’’ন্তি আহ. খিত্তং ৱুত্তং বীজং মহপ্ফলভাৱকৰণেন তাযতি ৰক্খতি, খিপন্তি ৱপন্তি এত্থ বীজানীতি ৱা খেত্তং, কেদাৰাদি, খেত্তং ৱিয খেত্তং, পুঞ্ঞানং খেত্তং পুঞ্ঞক্খেত্তং. সেসং বুদ্ধানুস্সতিযং ৱুত্তনযানুসাৰেন ৱেদিতব্বং.