৫. চাগানুস্সতিকথা
১৬০. চাগানুস্সতিং ভাৱেতুকামেন পন পকতিযা চাগাধিমুত্তেন নিচ্চপ্পৱত্তদানসংৱিভাগেন ভৱিতব্বং. অথ ৱা পন ভাৱনং আৰভন্তেন ইতো দানি পভুতি সতি পটিগ্গাহকে অন্তমসো একালোপমত্তম্পি দানং অদত্ৱা ন ভুঞ্জিস্সামীতি সমাদানং কত্ৱা তংদিৱসং গুণৱিসিট্ঠেসু পটিগ্গাহকেসু যথাসত্তি যথাবলং দানং দত্ৱা তত্থ নিমিত্তং গণ্হিত্ৱা ৰহোগতেন পটিসল্লীনেন ‘‘লাভা ৱত মে সুলদ্ধং ৱত মে, যোহং মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতায পজায ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা ৱিহৰামি মুত্তচাগো পযতপাণি ৱোস্সগ্গৰতো যাচযোগো দানসংৱিভাগৰতো’’তি এৱং ৱিগতমলমচ্ছেৰতাদিগুণৱসেন অত্তনো চাগো অনুস্সৰিতব্বো.
তত্থ লাভা ৱত মেতি ময্হং ৱত লাভা, যে ইমে ‘‘আযুং খো পন দত্ৱা আযুস্স ভাগী হোতি দিব্বস্স ৱা মানুসস্স ৱা’’ ইতি (অ. নি. ৫.৩৭) চ, ‘‘দদং পিযো হোতি ভজন্তি নং বহূ’’ ইতি (অ. নি. ৫.৩৪) চ, ‘‘দদমানো পিযো হোতি, সতং ধম্মং অনুক্কমং’’ ইতি (অ. নি. ৫.৩৫) চ এৱমাদীহি নযেহি ভগৱতা দাযকস্স লাভা সংৱণ্ণিতা, তে ময্হং অৱস্সং ভাগিনোতি অধিপ্পাযো. সুলদ্ধং ৱত মেতি যং মযা ইদং সাসনং মনুস্সত্তং ৱা লদ্ধং, তং সুলদ্ধং ৱত মে. কস্মা? যোহং মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতায পজায…পে… দানসংৱিভাগৰতোতি.
তত্থ মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতাযাতি মচ্ছেৰমলেন অভিভূতায. পজাযাতি পজাযনৱসেন সত্তা ৱুচ্চন্তি. তস্মা অত্তনো সম্পত্তীনং পৰসাধাৰণভাৱমসহনলক্খণেন চিত্তস্স পভস্সৰভাৱদূসকানং কণ্হধম্মানং অঞ্ঞতৰেন মচ্ছেৰমলেন অভিভূতেসু সত্তেসূতি অযমেত্থ অত্থো. ৱিগতমলমচ্ছেৰেনাতি অঞ্ঞেসম্পি ৰাগদোসাদিমলানঞ্চেৱ মচ্ছেৰস্স চ ৱিগতত্তা ৱিগতমলমচ্ছেৰেন. চেতসা ৱিহৰামীতি যথাৱুত্তপ্পকাৰচিত্তো হুত্ৱা ৱসামীতি অত্থো. সুত্তেসু পন মহানামসক্কস্স সোতাপন্নস্স সতো নিস্সযৱিহাৰং পুচ্ছতো নিস্সযৱিহাৰৱসেন দেসিতত্তা অগাৰং অজ্ঝাৱসামীতি ৱুত্তং. তত্থ অভিভৱিত্ৱা ৱসামীতি অত্থো.
মুত্তচাগোতি ৱিস্সট্ঠচাগো. পযতপাণীতি পৰিসুদ্ধহত্থো. সক্কচ্চং সহত্থা দেয্যধম্মং দাতুং সদা ধোতহত্থোযেৱাতি ৱুত্তং হোতি. ৱোস্সগ্গৰতোতি ৱোস্সজ্জনং ৱোস্সগ্গো, পৰিচ্চাগোতি অত্থো. তস্মিং ৱোস্সগ্গে সততাভিযোগৱসেন ৰতোতি ৱোস্সগ্গৰতো. যাচযোগোতি যং যং পৰে যাচন্তি, তস্স তস্স দানতো যাচনযোগোতি অত্থো. যাজযোগোতিপি পাঠো. যজনসঙ্খাতেন যাজেন যুত্তোতি অত্থো. দানসংৱিভাগৰতোতি দানে চ সংৱিভাগে চ ৰতো. অহঞ্হি দানঞ্চ দেমি, অত্তনা পৰিভুঞ্জিতব্বতোপি চ সংৱিভাগং কৰোমি, এত্থেৱ চস্মি উভযে ৰতোতি এৱং অনুস্সৰতীতি অত্থো.
১৬১. তস্সেৱং ৱিগতমলমচ্ছেৰতাদিগুণৱসেন অত্তনো চাগং অনুস্সৰতো নেৱ তস্মিং সমযে ৰাগপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি. ন দোস…পে… ন মোহপৰিযুট্ঠিতং চিত্তং হোতি. উজুগতমেৱস্স তস্মিং সমযে চিত্তং হোতি চাগং আৰব্ভাতি (অ. নি. ৫.১০) পুৰিমনযেনেৱ ৱিক্খম্ভিতনীৱৰণস্স একক্খণে ঝানঙ্গানি উপ্পজ্জন্তি. চাগগুণানং পন গম্ভীৰতায নানপ্পকাৰচাগগুণানুস্সৰণাধিমুত্ততায ৱা অপ্পনং অপ্পত্ৱা উপচাৰপ্পত্তমেৱ ঝানং হোতি. তদেতং চাগগুণানুস্সৰণৱসেন উপ্পন্নত্তা চাগানুস্সতিচ্চেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.
ইমঞ্চ পন চাগানুস্সতিং অনুযুত্তো ভিক্খু ভিয্যোসো মত্তায চাগাধিমুত্তো হোতি, অলোভজ্ঝাসযো, মেত্তায অনুলোমকাৰী, ৱিসাৰদো, পীতিপামোজ্জবহুলো, উত্তৰি অপ্পটিৱিজ্ঝন্তো পন সুগতিপৰাযনো হোতি.
তস্মা হৱে অপ্পমাদং, কযিৰাথ সুমেধসো;
এৱং মহানুভাৱায, চাগানুস্সতিযা সদাতি.
ইদং চাগানুস্সতিযং ৱিত্থাৰকথামুখং.