১১. সমাধিনিদ্দেসো

আহাৰেপটিক্কূলভাৱনা

২৯৪. ইদানি আৰুপ্পানন্তৰং একা সঞ্ঞাতি এৱং উদ্দিট্ঠায আহাৰে পটিক্কূলসঞ্ঞায ভাৱনানিদ্দেসো অনুপ্পত্তো. তত্থ আহৰতীতি আহাৰো. সো চতুব্বিধো কবড়ীকাৰাহাৰো, ফস্সাহাৰো, মনোসঞ্চেতনাহাৰো, ৱিঞ্ঞাণাহাৰোতি.

কো পনেত্থ কিমাহৰতীতি? কবড়ীকাৰাহাৰো ওজট্ঠমকং ৰূপং আহৰতি. ফস্সাহাৰো তিস্সো ৱেদনা আহৰতি. মনোসঞ্চেতনাহাৰো তীসু ভৱেসু পটিসন্ধিং আহৰতি. ৱিঞ্ঞাণাহাৰো পটিসন্ধিক্খণে নামৰূপং আহৰতি.

তেসু কবড়ীকাৰাহাৰে নিকন্তিভযং. ফস্সাহাৰে উপগমনভযং. মনোসঞ্চেতনাহাৰে উপপত্তিভযং. ৱিঞ্ঞাণাহাৰে পটিসন্ধিভযং. এৱং সপ্পটিভযেসু চ তেসু কবড়ীকাৰাহাৰো পুত্তমংসূপমেন (সং. নি. ২.৬৩) দীপেতব্বো. ফস্সাহাৰো নিচ্চম্মগাৱূপমেন (সং. নি. ২.৬৩). মনোসঞ্চেতনাহাৰো অঙ্গাৰকাসূপমেন (সং. নি. ২.৬৩). ৱিঞ্ঞাণাহাৰো সত্তিসতূপমেনাতি (সং. নি. ২.৬৩). ইমেসু পন চতূসু আহাৰেসু অসিতপীতখাযিতসাযিতপ্পভেদো কবড়ীকাৰো আহাৰোৱ ইমস্মিং অত্থে আহাৰোতি অধিপ্পেতো. তস্মিং আহাৰে পটিক্কূলাকাৰগ্গহণৱসেন উপ্পন্না সঞ্ঞা আহাৰে পটিক্কূলসঞ্ঞা.

তং আহাৰে পটিক্কূলসঞ্ঞং ভাৱেতুকামেন কম্মট্ঠানং উগ্গহেত্ৱা উগ্গহতো একপদম্পি অৱিৰজ্ঝন্তেন ৰহোগতেন পটিসল্লীনেন অসিতপীতখাযিতসাযিতপ্পভেদে কবড়ীকাৰাহাৰে দসহাকাৰেহি পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা. সেয্যথিদং, গমনতো, পৰিযেসনতো, পৰিভোগতো, আসযতো, নিধানতো, অপৰিপক্কতো, পৰিপক্কতো, ফলতো, নিস্সন্দতো, সম্মক্খনতোতি.

২৯৫. তত্থ গমনতোতি এৱং মহানুভাৱে নাম সাসনে পব্বজিতেন সকলৰত্তিং বুদ্ধৱচনসজ্ঝাযং ৱা সমণধম্মং ৱা কত্ৱা কালস্সেৱ ৱুট্ঠায চেতিযঙ্গণবোধিযঙ্গণৱত্তং কত্ৱা পানীযং পৰিভোজনীযং উপট্ঠপেত্ৱা পৰিৱেণং সম্মজ্জিত্ৱা সৰীৰং পটিজগ্গিত্ৱা আসনমাৰূয্হ ৱীসতিংস ৱাৰে কম্মট্ঠানং মনসিকৰিত্ৱা উট্ঠায পত্তচীৱৰং গহেত্ৱা নিজনসম্বাধানি পৱিৱেকসুখানি ছাযূদকসম্পন্নানি সুচীনি সীতলানি ৰমণীযভূমিভাগানি তপোৱনানি পহায অৰিযং ৱিৱেকৰতিং অনপেক্খিত্ৱা সুসানাভিমুখেন সিঙ্গালেন ৱিয আহাৰত্থায গামাভিমুখেন গন্তব্বং.

এৱং গচ্ছতা চ মঞ্চম্হা ৱা পীঠম্হা ৱা ওতৰণতো পট্ঠায পাদৰজঘৰগোলিকৱচ্চাদিসম্পৰিকিণ্ণং পচ্চত্থৰণং অক্কমিতব্বং হোতি. ততো অপ্পেকদা মূসিকজতুকৱচ্চাদীহি উপহতত্তা অন্তোগব্ভতো পটিক্কূলতৰং পমুখং দট্ঠব্বং হোতি. ততো উলূকপাৰাৱতাদিৱচ্চসম্মক্খিতত্তা উপৰিমতলতো পটিক্কূলতৰং হেট্ঠিমতলং. ততো কদাচি কদাচি ৱাতেৰিতেহি পুৰাণতিণপণ্ণেহি গিলানসামণেৰানং মুত্তকৰীসখেড়সিঙ্ঘাণিকাহি ৱস্সকালে উদকচিক্খল্লাদীহি চ সংকিলিট্ঠত্তা হেট্ঠিমতলতো পটিক্কূলতৰং পৰিৱেণং. পৰিৱেণতো পটিক্কূলতৰা ৱিহাৰৰচ্ছা দট্ঠব্বা হোতি.

অনুপুব্বেন পন বোধিঞ্চ চেতিযঞ্চ ৱন্দিত্ৱা ৱিতক্কমাড়কে ঠিতেন মুত্তৰাসিসদিসং চেতিযং মোৰপিঞ্ছকলাপমনোহৰং বোধিং দেৱৱিমানসম্পত্তিসস্সিৰীকং সেনাসনঞ্চ অনপলোকেত্ৱা এৱৰূপং নাম ৰমণীযং পদেসং পিট্ঠিতো কত্ৱা আহাৰহেতু গন্তব্বং ভৱিস্সতীতি পক্কমিত্ৱা গামমগ্গং পটিপন্নেন খাণুকণ্টকমগ্গোপি উদকৱেগভিন্নৱিসমমগ্গোপি দট্ঠব্বো হোতি.

ততো গণ্ডং পটিচ্ছাদেন্তেন ৱিয নিৱাসনং নিৱাসেত্ৱা ৱণচোড়কং বন্ধন্তেন ৱিয কাযবন্ধনং বন্ধিত্ৱা অট্ঠিসঙ্ঘাতং পটিচ্ছাদেন্তেন ৱিয চীৱৰং পাৰুপিত্ৱা ভেসজ্জকপালং নীহৰন্তেন ৱিয পত্তং নীহৰিত্ৱা গামদ্ৱাৰসমীপং পাপুণন্তেন হত্থিকুণপঅস্সকুণপগোকুণপমহিংসকুণপমনুস্সকুণপঅহিকুণপকুক্কুৰকুণপানিপি দট্ঠব্বানি ভৱন্তি. ন কেৱলঞ্চ দট্ঠব্বানি, গন্ধোপি নেসং ঘানং পটিহনমানো অধিৱাসেতব্বো হোতি. ততো গামদ্ৱাৰে ঠত্ৱা চণ্ডহত্থিঅস্সাদিপৰিস্সযপৰিৱজ্জনত্থং গামৰচ্ছা ওলোকেতব্বা হোন্তি.

ইচ্চেতং পচ্চত্থৰণাদিঅনেককুণপপৰিযোসানং পটিক্কূলং আহাৰহেতু অক্কমিতব্বঞ্চ দট্ঠব্বঞ্চ ঘাযিতব্বঞ্চ হোতি. অহো ৱত ভো পটিক্কূলো আহাৰোতি এৱং গমনতো পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা.

২৯৬. কথং পৰিযেসনতো? এৱং গমনপটিক্কূলং অধিৱাসেত্ৱাপি গামং পৱিট্ঠেন সঙ্ঘাটিপাৰুতেন কপণমনুস্সেন ৱিয কপালহত্থেন ঘৰপটিপাটিযা গামৱীথীসু চৰিতব্বং হোতি. যত্থ ৱস্সকালে অক্কন্তঅক্কন্তট্ঠানে যাৱ পিণ্ডিকমংসাপি উদকচিক্খল্লে পাদা পৱিসন্তি, একেন হত্থেন পত্তং গহেতব্বং হোতি, একেন চীৱৰং উক্খিপিতব্বং. গিম্হকালে ৱাতৱেগেন সমুট্ঠিতেহি পংসুতিণৰজেহি ওকিণ্ণসৰীৰেন চৰিতব্বং. তং তং গেহদ্ৱাৰং পত্ৱা মচ্ছধোৱনমংসধোৱনতণ্ডুলধোৱনখেড়সিঙ্ঘাণিকসুনখসূকৰৱচ্চাদীহি সম্মিস্সানি কিমিকুলাকুলানি নীলমক্খিকপৰিকিণ্ণানি ওড়িগল্লানি চেৱ চন্দনিকট্ঠানানি চ দট্ঠব্বানি হোন্তি অক্কমিতব্বানিপি. যতো তা মক্খিকা উট্ঠহিত্ৱা সঙ্ঘাটিযম্পি পত্তেপি সীসেপি নিলীযন্তি.

ঘৰং পৱিট্ঠস্সাপি কেচি দেন্তি, কেচি ন দেন্তি. দদমানাপি একচ্চে হিয্যো পক্কভত্তম্পি পুৰাণখজ্জকম্পি পূতিকুম্মাসপূপাদীনিপি দদন্তি. অদদমানাপি কেচিদেৱ ‘‘অতিচ্ছথ, ভন্তে’’তি ৱদন্তি, কেচি পন অপস্সমানা ৱিয তুণ্হী হোন্তি, কেচি অঞ্ঞেন মুখং কৰোন্তি, কেচি ‘‘গচ্ছ, ৰে মুণ্ডকা’’তিআদীহি ফৰুসৱাচাহি সমুদাচৰন্তি. এৱং কপণমনুস্সেন ৱিয গামে পিণ্ডায চৰিত্ৱা নিক্খমিতব্বন্তি.

ইচ্চেতং গামপ্পৱেসনতো পট্ঠায যাৱ নিক্খমনা উদকচিক্খল্লাদিপটিক্কূলং আহাৰহেতু অক্কমিতব্বঞ্চেৱ দট্ঠব্বঞ্চ অধিৱাসেতব্বঞ্চ হোতি. অহো ৱত ভো পটিক্কূলো আহাৰোতি এৱং পৰিযেসনতো পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা.

২৯৭. কথং পৰিভোগতো? এৱং পৰিযিট্ঠাহাৰেন পন বহিগামে ফাসুকট্ঠানে সুখনিসিন্নেন যাৱ তত্থ হত্থং ন ওতাৰেতি, তাৱ তথাৰূপং গৰুট্ঠানিযং ভিক্খুং ৱা লজ্জিমনুস্সং ৱা দিস্ৱা নিমন্তেতুম্পি সক্কা হোতি. ভুঞ্জিতুকামতায পনেত্থ হত্থে ওতাৰিতমত্তে ‘‘গণ্হথা’’তি ৱদন্তেন লজ্জিতব্বং হোতি. হত্থং পন ওতাৰেত্ৱা মদ্দন্তস্স পঞ্চঙ্গুলিঅনুসাৰেন সেদো পগ্ঘৰমানো সুক্খথদ্ধভত্তম্পি তেমেন্তো মুদুং কৰোতি.

অথ তস্মিং পৰিমদ্দনমত্তেনাপি সম্ভিন্নসোভে আলোপং কত্ৱা মুখে ঠপিতে হেট্ঠিমদন্তা উদুক্খলকিচ্চং সাধেন্তি, উপৰিমা মুসলকিচ্চং, জিৱ্হা হত্থকিচ্চং. তং তত্থ সুৱানদোণিযং সুৱানপিণ্ডমিৱ দন্তমুসলেহি কোট্টেত্ৱা জিৱ্হায সম্পৰিৱত্তিযমানং জিৱ্হাগ্গে তনুপসন্নখেড়ো মক্খেতি, ৱেমজ্ঝতো পট্ঠায বহলখেড়ো মক্খেতি, দন্তকট্ঠেন অসম্পত্তট্ঠানে দন্তগূথকো মক্খেতি. সো এৱং ৱিচুণ্ণিতমক্খিতো তঙ্খণঞ্ঞেৱ অন্তৰহিতৱণ্ণগন্ধসঙ্খাৰৱিসেসো সুৱানদোণিযং ঠিতসুৱানৱমথু ৱিয পৰমজেগুচ্ছভাৱং উপগচ্ছতি. এৱৰূপোপি সমানো চক্খুস্স আপাথং অতীতত্তা অজ্ঝোহৰিতব্বো হোতীতি এৱং পৰিভোগতো পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা.

২৯৮. কথং আসযতো? এৱং পৰিভোগং উপগতো চ পনেস অন্তো পৱিসমানো যস্মা বুদ্ধপচ্চেকবুদ্ধানম্পি ৰঞ্ঞোপি চক্কৱত্তিস্স পিত্তসেম্হপুব্বলোহিতাসযেসু চতূসু অঞ্ঞতৰো আসযো হোতিযেৱ. মন্দপুঞ্ঞানং পন চত্তাৰো আসযা হোন্তি. তস্মা যস্স পিত্তাসযো অধিকো হোতি, তস্স বহলমধুকতেলমক্খিতো ৱিয পৰমজেগুচ্ছো হোতি. যস্স সেম্হাসযো অধিকো হোতি, তস্স নাগবলপণ্ণৰসমক্খিতো ৱিয. যস্স পুব্বাসযো অধিকো হোতি, তস্স পূতিতক্কমক্খিতো ৱিয. যস্স লোহিতাসযো অধিকো হোতি, তস্স ৰজনমক্খিতো ৱিয পৰমজেগুচ্ছো হোতীতি এৱং আসযতো পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা.

২৯৯. কথং নিধানতো? সো ইমেসু চতূসু আসযেসু অঞ্ঞতৰেন আসযেন মক্খিতো অন্তোউদৰং পৱিসিত্ৱা নেৱ সুৱণ্ণভাজনে ন মণিৰজতাদিভাজনেসু নিধানং গচ্ছতি. সচে পন দসৱস্সিকেন অজ্ঝোহৰিযতি দস ৱস্সানি অধোতৱচ্চকূপসদিসে ওকাসে পতিট্ঠহতি. সচে ৱীস, তিংস, চত্তালীস, পঞ্ঞাস, সট্ঠি, সত্ততি, অসীতি, নৱুতিৱস্সিকেন, সচে ৱস্সসতিকেন অজ্ঝোহৰিযতি. ৱস্সসতং অধোতৱচ্চকূপসদিসে ওকাসে পতিট্ঠহতীতি এৱং নিধানতো পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা.

৩০০. কথং অপৰিপক্কতো? সো পনাযমাহাৰো এৱৰূপে ওকাসে নিধানমুপগতো যাৱ অপৰিপক্কো হোতি, তাৱ তস্মিঞ্ঞেৱ যথাৱুত্তপ্পকাৰে পৰমন্ধকাৰতিমিসে নানাকুণপগন্ধৱাসিতপৱনৱিচৰিতে অতিদুগ্গন্ধজেগুচ্ছে পদেসে যথা নাম নিদাঘে অকালমেঘেন অভিৱুট্ঠম্হি চণ্ডালগামদ্ৱাৰআৱাটে পতিতানি তিণপণ্ণকিলঞ্জখণ্ডঅহিকুক্কুৰমনুস্সকুণপাদীনি সূৰিযাতপেন সন্তত্তানি ফেণপুপ্ফুড়কাচিতানি তিট্ঠন্তি, এৱমেৱ তংদিৱসম্পি হিয্যোপি ততো পুৰিমে দিৱসেপি অজ্ঝোহতো সব্বো একতো হুত্ৱা সেম্হপটলপৰিযোনদ্ধো কাযগ্গিসন্তাপকুথিতকুথনসঞ্জাতফেণপুপ্ফুড়কাচিতো পৰমজেগুচ্ছভাৱং উপগন্ত্ৱা তিট্ঠতীতি এৱং অপৰিপক্কতো পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা.

৩০১. কথং পৰিপক্কতো? সো তত্তকাযগ্গিনা পৰিপক্কো সমানো ন সুৱণ্ণৰজতাদিধাতুযো ৱিয সুৱণ্ণৰজতাদিভাৱং উপগচ্ছতি. ফেণপুপ্ফুড়কে পন মুঞ্চন্তো সণ্হকৰণিযং পিসিত্ৱা নাড়িকে পক্খিত্তপণ্ডুমত্তিকা ৱিয কৰীসভাৱং উপগন্ত্ৱা পক্কাসযং, মুত্তভাৱং উপগন্ত্ৱা মুত্তৱত্থিঞ্চ পূৰেতীতি এৱং পৰিপক্কতো পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা.

৩০২. কথং ফলতো? সম্মা পৰিপচ্চমানো চ পনাযং কেসলোমনখদন্তাদীনি নানাকুণপানি নিপ্ফাদেতি অসম্মাপৰিপচ্চমানো দদ্দুকণ্ডুকচ্ছুকুট্ঠকিলাসসোসকাসাতিসাৰপ্পভুতীনি ৰোগসতানি, ইদমস্স ফলন্তি এৱং ফলতো পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা.

৩০৩. কথং নিস্সন্দতো? অজ্ঝোহৰিযমানো চেস একেন দ্ৱাৰেন পৱিসিত্ৱা নিস্সন্দমানো অক্খিম্হা অক্খিগূথকো কণ্ণম্হা কণ্ণগূথকোতিআদিনা পকাৰেন অনেকেহি দ্ৱাৰেহি নিস্সন্দতি. অজ্ঝোহৰণসমযে চেস মহাপৰিৱাৰেনাপি অজ্ঝোহৰিযতি. নিস্সন্দনসমযে পন উচ্চাৰপস্সাৱাদিভাৱং উপগতো এককেনেৱ নীহৰিযতি. পঠমদিৱসে চ নং পৰিভুঞ্জন্তো হট্ঠপহট্ঠোপি হোতি উদগ্গুদগ্গো পীতিসোমনস্সজাতো. দুতিযদিৱসে নিস্সন্দেন্তো পিহিতনাসিকো হোতি ৱিকুণিতমুখো জেগুচ্ছী মঙ্কুভূতো. পঠমদিৱসে চ নং ৰত্তো গিদ্ধো গধিতো মুচ্ছিতোপি অজ্ঝোহৰিত্ৱা দুতিযদিৱসে একৰত্তিৱাসেন ৱিৰত্তো অট্টীযমানো হৰাযমানো জিগুচ্ছমানো নীহৰতি. তেনাহু পোৰাণা –

‘‘অন্নং পানং খাদনীযং, ভোজনঞ্চ মহাৰহং;

একদ্ৱাৰেন পৱিসিত্ৱা, নৱদ্ৱাৰেহি সন্দতি.

‘‘অন্নং পানং খাদনীযং, ভোজনঞ্চ মহাৰহং;

ভুঞ্জতি সপৰিৱাৰো, নিক্খামেন্তো নিলীযতি.

‘‘অন্নং পানং খাদনীযং, ভোজনঞ্চ মহাৰহং;

ভুঞ্জতি অভিনন্দন্তো, নিক্খামেন্তো জিগুচ্ছতি.

‘‘অন্নং পানং খাদনীযং, ভোজনঞ্চ মহাৰহং;

একৰত্তিপৰিৱাসা, সব্বং ভৱতি পূতিক’’ন্তি.

এৱং নিস্সন্দতো পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা.

৩০৪. কথং সম্মক্খনতো? পৰিভোগকালেপি চেস হত্থওট্ঠজিৱ্হাতালূনি সম্মক্খেতি. তানি তেন সম্মক্খিতত্তা পটিক্কূলানি হোন্তি, যানি ধোতানিপি গন্ধহৰণত্থং পুনপ্পুনং ধোৱিতব্বানি হোন্তি. পৰিভুত্তো সমানো যথা নাম ওদনে পচ্চমানে থুসকণকুণ্ডকাদীনি উত্তৰিত্ৱা উক্খলিমুখৱট্টিপিধানিযো মক্খন্তি, এৱমেৱ সকলসৰীৰানুগতেন কাযগ্গিনা ফেণুদ্দেহকং পচ্চিত্ৱা উত্তৰমানো দন্তে দন্তমলভাৱেন সম্মক্খেতি. জিৱ্হাতালুপ্পভুতীনি খেড়সেম্হাদিভাৱেন, অক্খিকণ্ণনাসঅধোমগ্গাদিকে অক্খিগূথককণ্ণগূথকসিঙ্ঘাণিকামুত্তকৰীসাদিভাৱেন সম্মক্খেতি. যেন সম্মক্খিতানি ইমানি দ্ৱাৰানি দিৱসে দিৱসে ধোৱিযমানানিপি নেৱ সুচীনি, ন মনোৰমানি হোন্তি. যেসু একচ্চং ধোৱিত্ৱা হত্থো পুন উদকেন ধোৱিতব্বো হোতি. একচ্চং ধোৱিত্ৱা দ্ৱত্তিক্খত্তুং গোমযেনপি মত্তিকাযপি গন্ধচুণ্ণেনপি ধোৱতো পাটিকুল্যতা ৱিগচ্ছতীতি এৱং সম্মক্খনতো পটিক্কূলতা পচ্চৱেক্খিতব্বা.

৩০৫. তস্সেৱং দসহাকাৰেহি পটিক্কূলতং পচ্চৱেক্খতো তক্কাহতং ৱিতক্কাহতং কৰোন্তস্স পটিক্কূলাকাৰৱসেন কবড়ীকাৰাহাৰো পাকটো হোতি. সো তং নিমিত্তং পুনপ্পুনং আসেৱতি ভাৱেতি বহুলীকৰোতি. তস্সেৱং কৰোতো নীৱৰণানি ৱিক্খম্ভন্তি. কবড়ীকাৰাহাৰস্স সভাৱধম্মতায গম্ভীৰত্তা অপ্পনং অপ্পত্তেন উপচাৰসমাধিনা চিত্তং সমাধিযতি. পটিক্কূলাকাৰগ্গহণৱসেন পনেত্থ সঞ্ঞা পাকটা হোতি. তস্মা ইমং কম্মট্ঠানং আহাৰে পটিক্কূলসঞ্ঞা ইচ্চেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

ইমঞ্চ পন আহাৰে পটিক্কূলসঞ্ঞং অনুযুত্তস্স ভিক্খুনো ৰসতণ্হায চিত্তং পতিলীযতি পতিকুটতি পতিৱট্টতি. সো কন্তাৰনিত্থৰণত্থিকো ৱিয পুত্তমংসং ৱিগতমদো আহাৰং আহাৰেতি যাৱদেৱ দুক্খস্স নিত্থৰণত্থায. অথস্স অপ্পকসিৰেনেৱ কবড়ীকাৰাহাৰপৰিঞ্ঞামুখেন পঞ্চকামগুণিকো ৰাগো পৰিঞ্ঞং গচ্ছতি. সো পঞ্চকামগুণপৰিঞ্ঞামুখেন ৰূপক্খন্ধং পৰিজানাতি. অপৰিপক্কাদিপটিক্কূলভাৱৱসেন চস্স কাযগতাসতিভাৱনাপি পাৰিপূৰিং গচ্ছতি, অসুভসঞ্ঞায অনুলোমপটিপদং পটিপন্নো হোতি. ইমং পন পটিপত্তিং নিস্সায দিট্ঠেৱ ধম্মে অমতপৰিযোসানতং অনভিসম্ভুণন্তো সুগতিপৰাযনো হোতীতি.

অযং আহাৰে পটিক্কূলসঞ্ঞাভাৱনায ৱিত্থাৰকথা.

চতুধাতুৱৱত্থানভাৱনা

৩০৬. ইদানি আহাৰে পটিক্কূলসঞ্ঞানন্তৰং একং ৱৱত্থানন্তি এৱং উদ্দিট্ঠস্স চতুধাতুৱৱত্থানস্স ভাৱনানিদ্দেসো অনুপ্পত্তো. তত্থ ৱৱত্থানন্তি সভাৱূপলক্খণৱসেন সন্নিট্ঠানং, চতুন্নং ধাতূনং ৱৱত্থানং চতুধাতুৱৱত্থানং. ধাতুমনসিকাৰো, ধাতুকম্মট্ঠানং, চতুধাতুৱৱত্থানন্তি অত্থতো একং. তযিদং দ্ৱিধা আগতং সঙ্খেপতো চ ৱিত্থাৰতো চ. সঙ্খেপতো মহাসতিপট্ঠানে আগতং. ৱিত্থাৰতো মহাহত্থিপদূপমে ৰাহুলোৱাদে ধাতুৱিভঙ্গে চ. তঞ্হি –

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, দক্খো গোঘাতকো ৱা গোঘাতকন্তেৱাসী ৱা গাৱিং ৱধিত্ৱা চতুমহাপথে বিলসো ৱিভজিত্ৱা নিসিন্নো অস্স, এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইমমেৱ কাযং যথাঠিতং যথাপণিহিতং ধাতুসো পচ্চৱেক্খতি, অত্থি ইমস্মিং কাযে পথৱীধাতু আপোধাতু তেজোধাতু ৱাযোধাতূ’’তি –

এৱং তিক্খপঞ্ঞস্স ধাতুকম্মট্ঠানিকস্স ৱসেন মহাসতিপট্ঠানে (দী. নি. ২.৩৭৮) সঙ্খেপতো আগতং.

তস্সত্থো – যথা ছেকো গোঘাতকো ৱা তস্সেৱ ৱা ভত্তৱেতনভতো অন্তেৱাসিকো গাৱিং ৱধিত্ৱা ৱিনিৱিজ্ঝিত্ৱা চতস্সো দিসা গতানং মহাপথানং ৱেমজ্ঝট্ঠানসঙ্খাতে চতুমহাপথে কোট্ঠাসং কত্ৱা নিসিন্নো অস্স, এৱমেৱ ভিক্খু চতুন্নং ইৰিযাপথানং যেন কেনচি আকাৰেন ঠিতত্তা যথাঠিতং. যথাঠিতত্তাৱ যথাপণিহিতং কাযং অত্থি ইমস্মিং কাযে পথৱীধাতু…পে… ৱাযোধাতূতি এৱং ধাতুসো পচ্চৱেক্খতি.

কিং ৱুত্তং হোতি? যথা গোঘাতকস্স গাৱিং পোসেন্তস্সপি আঘাতনং আহৰন্তস্সপি আহৰিত্ৱা তত্থ বন্ধিত্ৱা ঠপেন্তস্সপি ৱধন্তস্সপি ৱধিতং মতং পস্সন্তস্সপি তাৱদেৱ গাৱীতিসঞ্ঞা ন অন্তৰধাযতি, যাৱ নং পদালেত্ৱা বিলসো ন ৱিভজতি. ৱিভজিত্ৱা নিসিন্নস্স পন গাৱীসঞ্ঞা অন্তৰধাযতি, মংসসঞ্ঞা পৱত্ততি. নাস্স এৱং হোতি ‘‘অহং গাৱিং ৱিক্কিণামি, ইমে গাৱিং হৰন্তী’’তি. অথ খ্ৱস্স ‘‘অহং মংসং ৱিক্কিণামি, ইমেপি মংসং হৰন্তি’’চ্চেৱ হোতি, এৱমেৱ ইমস্সাপি ভিক্খুনো পুব্বে বালপুথুজ্জনকালে গিহিভূতস্সপি পব্বজিতস্সপি তাৱদেৱ সত্তোতি ৱা পোসোতি ৱা পুগ্গলোতি ৱা সঞ্ঞা ন অন্তৰধাযতি, যাৱ ইমমেৱ কাযং যথাঠিতং যথাপণিহিতং ঘনৱিনিব্ভোগং কত্ৱা ধাতুসো ন পচ্চৱেক্খতি. ধাতুসো পচ্চৱেক্খতো পন সত্তসঞ্ঞা অন্তৰধাযতি, ধাতুৱসেনেৱ চিত্তং সন্তিট্ঠতি. তেনাহ ভগৱা ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, দক্খো গোঘাতকো ৱা…পে… নিসিন্নো অস্স, এৱমেৱ খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু…পে… ৱাযোধাতূ’’তি.

৩০৭. মহাহত্থিপদূপমে (ম. নি. ১.৩০০ আদযো) পন – ‘‘কতমা চাৱুসো, অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতু? যং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং কক্খড়ং খৰিগতং উপাদিন্নং. সেয্যথিদং, কেসা লোমা…পে… উদৰিযং কৰীসং, যং ৱা পনঞ্ঞম্পি কিঞ্চি অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং কক্খড়ং খৰিগতং উপাদিন্নং, অযং ৱুচ্চতি, আৱুসো, অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতূ’’তি চ,

‘‘কতমা চাৱুসো, অজ্ঝত্তিকা আপোধাতু? যং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং আপো আপোগতং উপাদিন্নং. সেয্যথিদং, পিত্তং…পে… মুত্তং, যং ৱা পনঞ্ঞম্পি কিঞ্চি অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং আপো আপোগতং উপাদিন্নং, অযং ৱুচ্চতাৱুসো, অজ্ঝত্তিকা আপোধাতূ’’তি চ,

‘‘কতমা চাৱুসো, অজ্ঝত্তিকা তেজোধাতু? যং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং তেজো তেজোগতং উপাদিন্নং. সেয্যথিদং, যেন চ সন্তপ্পতি, যেন চ জীৰীযতি, যেন চ পৰিডয্হতি, যেন চ অসিতপীতখাযিতসাযিতং সম্মা পৰিণামং গচ্ছতি, যং ৱা পনঞ্ঞম্পি কিঞ্চি অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং তেজো তেজোগতং উপাদিন্নং, অযং ৱুচ্চতাৱুসো, অজ্ঝত্তিকা তেজোধাতূ’’তি চ,

‘‘কতমা চাৱুসো, অজ্ঝত্তিকা ৱাযোধাতু? যং অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং ৱাযো ৱাযোগতং উপাদিন্নং. সেয্যথিদং, উদ্ধঙ্গমা ৱাতা, অধোগমা ৱাতা, কুচ্ছিসযা ৱাতা, কোট্ঠাসযা ৱাতা, অঙ্গমঙ্গানুসাৰিনো ৱাতা, অস্সাসো পস্সাসো ইতি ৱা, যং ৱা পনঞ্ঞম্পি কিঞ্চি অজ্ঝত্তং পচ্চত্তং ৱাযো ৱাযোগতং উপাদিন্নং, অযং ৱুচ্চতাৱুসো, অজ্ঝত্তিকা ৱাযোধাতূ’’তি চ –

এৱং নাতিতিক্খপঞ্ঞস্স ধাতুকম্মট্ঠানিকস্স ৱসেন ৱিত্থাৰতো আগতং. যথা চেত্থ, এৱং ৰাহুলোৱাদধাতুৱিভঙ্গেসুপি.

তত্ৰাযং অনুত্তানপদৱণ্ণনা, অজ্ঝত্তং পচ্চত্তন্তি ইদং তাৱ উভযম্পি নিযকস্স অধিৱচনং. নিযকং নাম অত্তনি জাতং সসন্তানপৰিযাপন্নন্তি অত্থো. তযিদং যথা লোকে ইত্থীসু কথা অধিত্থীতি ৱুচ্চতি, এৱং অত্তনি পৱত্তত্তা অজ্ঝত্তং, অত্তানং পটিচ্চ পটিচ্চ পৱত্তত্তা পচ্চত্তন্তিপি ৱুচ্চতি. কক্খড়ন্তি থদ্ধং. খৰিগতন্তি ফৰুসং. তত্থ পঠমং লক্খণৱচনং, দুতিযং আকাৰৱচনং, কক্খড়লক্খণা হি পথৱীধাতু, সা ফৰুসাকাৰা হোতি, তস্মা খৰিগতন্তি ৱুত্তা. উপাদিন্নন্তি দড়্হং আদিন্নং, অহং মমন্তি এৱং দড়্হং আদিন্নং, গহিতং পৰামট্ঠন্তি অত্থো. সেয্যথিদন্তি নিপাতো. তস্স তং কতমন্তি চেতি অত্থো. ততো তং দস্সেন্তো ‘‘কেসা লোমা’’তিআদিমাহ. এত্থ চ মত্থলুঙ্গং পক্খিপিত্ৱা ৱীসতিযা আকাৰেহি পথৱীধাতু নিদ্দিট্ঠাতি ৱেদিতব্বা. যং ৱা পনঞ্ঞম্পি কিঞ্চীতি অৱসেসেসু তীসু কোট্ঠাসেসু পথৱীধাতু সঙ্গহিতা.

ৱিস্সন্দনভাৱেন তং তং ঠানং অপ্পোতীতি আপো. কম্মসমুট্ঠানাদিৱসেন নানাৱিধেসু আপেসু গতন্তি আপোগতং. কিং তং? আপোধাতুযা আবন্ধনলক্খণং.

তেজনৱসেন তেজো, ৱুত্তনযেনেৱ তেজেসু গতন্তি তেজোগতং. কিং তং? উণ্হত্তলক্খণং. যেন চাতি যেন তেজোধাতুগতেন কুপিতেন অযং কাযো সন্তপ্পতি, একাহিকজৰাদিভাৱেন উসুমজাতো হোতি. যেন চ জীৰীযতীতি যেন অযং কাযো জীৰতি, ইন্দ্ৰিযৱেকল্লতং বলপৰিক্খযং ৱলিপলিতাদিভাৱঞ্চ পাপুণাতি. যেন চ পৰিডয্হতীতি যেন কুপিতেন অযং কাযো ডয্হতি. সো চ পুগ্গলো ‘‘ডয্হামি ডয্হামী’’তি কন্দন্তো সতধোতসপ্পিগোসীসচন্দনাদিলেপঞ্চেৱ তালৱণ্টৱাতঞ্চ পচ্চাসীসতি. যেন চ অসিতপীতখাযিতসাযিতং সম্মা পৰিণামং গচ্ছতীতি যেনেতং অসিতং ৱা ওদনাদি পীতং ৱা পানকাদি খাযিতং ৱা পিট্ঠখজ্জকাদি সাযিতং ৱা অম্বপক্কমধুফাণিতাদি সম্মা পৰিপাকং গচ্ছতি, ৰসাদিভাৱেন ৱিৱেকং গচ্ছতীতি অত্থো. এত্থ চ পুৰিমা তযো তেজোধাতুসমুট্ঠানা. পচ্ছিমো কম্মসমুট্ঠানোৱ.

ৱাযনৱসেন ৱাযো, ৱুত্তনযেনেৱ ৱাযেসু গতন্তি ৱাযোগতং. কিং তং? ৱিত্থম্ভনলক্খণং. উদ্ধঙ্গমা ৱাতাতি উগ্গাৰহিক্কাদিপৱত্তকা উদ্ধং আৰোহণৱাতা. অধোগমা ৱাতাতি উচ্চাৰপস্সাৱাদিনীহৰণকা অধো ওৰোহণৱাতা. কুচ্ছিসযা ৱাতাতি অন্তানং বহিৱাতা. কোট্ঠাসযা ৱাতাতি অন্তানং অন্তোৱাতা. অঙ্গমঙ্গানুসাৰিনো ৱাতাতি ধমনিজালানুসাৰেন সকলসৰীৰে অঙ্গমঙ্গানি অনুসটা সমিঞ্জনপসাৰণাদিনিব্বত্তকা ৱাতা. অস্সাসোতি অন্তোপৱিসননাসিকৱাতো. পস্সাসোতি বহিনিক্খমননাসিকৱাতো. এত্থ চ পুৰিমা পঞ্চ চতুসমুট্ঠানা. অস্সাসপস্সাসা চিত্তসমুট্ঠানাৱ. সব্বত্থ যং ৱা পনঞ্ঞম্পি কিঞ্চীতি ইমিনা পদেন অৱসেসকোট্ঠাসেসু আপোধাতুআদযো সঙ্গহিতা.

ইতি ৱীসতিযা আকাৰেহি পথৱীধাতু, দ্ৱাদসহি আপোধাতু, চতূহি তেজোধাতু, ছহি ৱাযোধাতূতি দ্ৱাচত্তালীসায আকাৰেহি চতস্সো ধাতুযো ৱিত্থাৰিতা হোন্তীতি অযং তাৱেত্থ পাড়িৱণ্ণনা.

৩০৮. ভাৱনানযে পনেত্থ তিক্খপঞ্ঞস্স ভিক্খুনো কেসা পথৱীধাতু, লোমা পথৱীধাতূতি এৱং ৱিত্থাৰতো ধাতুপৰিগ্গহো পপঞ্চতো উপট্ঠাতি. যং থদ্ধলক্খণং, অযং পথৱীধাতু. যং আবন্ধনলক্খণং, অযং আপোধাতু. যং পৰিপাচনলক্খণং, অযং তেজোধাতু. যং ৱিত্থম্ভনলক্খণং, অযং ৱাযোধাতূতি এৱং মনসিকৰোতো পনস্স কম্মট্ঠানং পাকটং হোতি. নাতিতিক্খপঞ্ঞস্স পন এৱং মনসিকৰোতো অন্ধকাৰং অৱিভূতং হোতি. পুৰিমনযেন ৱিত্থাৰতো মনসিকৰোন্তস্স পাকটং হোতি.

কথং? যথা দ্ৱীসু ভিক্খূসু বহুপেয্যালং তন্তিং সজ্ঝাযন্তেসু তিক্খপঞ্ঞো ভিক্খু সকিং ৱা দ্ৱিক্খত্তুং ৱা পেয্যালমুখং ৱিত্থাৰেত্ৱা ততো পৰং উভতোকোটিৱসেনেৱ সজ্ঝাযং কৰোন্তো গচ্ছতি. তত্ৰ নাতিতিক্খপঞ্ঞো এৱং ৱত্তা হোতি ‘‘কিং সজ্ঝাযো নামেস ওট্ঠপৰিযাহতমত্তং কাতুং ন দেতি, এৱং সজ্ঝাযে কৰিযমানে কদা তন্তি পগুণা ভৱিস্সতী’’তি. সো আগতাগতং পেয্যালমুখং ৱিত্থাৰেত্ৱাৱ সজ্ঝাযং কৰোতি. তমেনং ইতৰো এৱমাহ – ‘‘কিং সজ্ঝাযো নামেস পৰিযোসানং গন্তুং ন দেতি, এৱং সজ্ঝাযে কৰিযমানে কদা তন্তি পৰিযোসানং গমিস্সতী’’তি. এৱমেৱ তিক্খপঞ্ঞস্স কেসাদিৱসেন ৱিত্থাৰতো ধাতুপৰিগ্গহো পপঞ্চতো উপট্ঠাতি. যং থদ্ধলক্খণং, অযং পথৱীধাতূতিআদিনা নযেন সঙ্খেপতো মনসিকৰোতো কম্মট্ঠানং পাকটং হোতি. ইতৰস্স তথা মনসিকৰোতো অন্ধকাৰং অৱিভূতং হোতি. কেসাদিৱসেন ৱিত্থাৰতো মনসিকৰোন্তস্স পাকটং হোতি.

তস্মা ইমং কম্মট্ঠানং ভাৱেতুকামেন তিক্খপঞ্ঞেন তাৱ ৰহোগতেন পটিসল্লীনেন সকলম্পি অত্তনো ৰূপকাযং আৱজ্জেত্ৱা যো ইমস্মিং কাযে থদ্ধভাৱো ৱা খৰভাৱো ৱা, অযং পথৱীধাতু. যো আবন্ধনভাৱো ৱা দ্ৰৱভাৱো ৱা, অযং আপোধাতু. যো পৰিপাচনভাৱো ৱা উণ্হভাৱো ৱা, অযং তেজোধাতু. যো ৱিত্থম্ভনভাৱো ৱা সমুদীৰণভাৱো ৱা, অযং ৱাযোধাতূতি এৱং সংখিত্তেন ধাতুযো পৰিগ্গহেত্ৱা পুনপ্পুনং পথৱীধাতু আপোধাতূতি ধাতুমত্ততো নিস্সত্ততো নিজ্জীৱতো আৱজ্জিতব্বং মনসিকাতব্বং পচ্চৱেক্খিতব্বং. তস্সেৱং ৱাযমমানস্স নচিৰেনেৱ ধাতুপ্পভেদাৱভাসনপঞ্ঞাপৰিগ্গহিতো সভাৱধম্মাৰম্মণত্তা অপ্পনং অপ্পত্তো উপচাৰমত্তো সমাধি উপ্পজ্জতি.

অথ ৱা পন যে ইমে চতুন্নং মহাভূতানং নিস্সত্তভাৱদস্সনত্থং ধম্মসেনাপতিনা ‘‘অট্ঠিঞ্চ পটিচ্চ ন্হাৰুঞ্চ পটিচ্চ মংসঞ্চ পটিচ্চ চম্মঞ্চ পটিচ্চ আকাসো পৰিৱাৰিতো ৰূপন্ত্ৱেৱ সঙ্খং গচ্ছতী’’তি (ম. নি. ১.৩০৬) চত্তাৰো কোট্ঠাসা ৱুত্তা. তেসু তং তং অন্তৰানুসাৰিনা ঞাণহত্থেন ৱিনিব্ভুজিত্ৱা ৱিনিব্ভুজিত্ৱা যো এতেসু থদ্ধভাৱো ৱা খৰভাৱো ৱা, অযং পথৱীধাতূতি পুৰিমনযেনেৱ ধাতুযো পৰিগ্গহেত্ৱা পুনপ্পুনং পথৱীধাতু আপোধাতূতি ধাতুমত্ততো নিস্সত্ততো নিজ্জীৱতো আৱজ্জিতব্বং মনসিকাতব্বং পচ্চৱেক্খিতব্বং. তস্সেৱং ৱাযমমানস্স নচিৰেনেৱ ধাতুপ্পভেদাৱভাসনপঞ্ঞাপৰিগ্গহিতো সভাৱধম্মাৰম্মণত্তা অপ্পনং অপ্পত্তো উপচাৰমত্তো সমাধি উপ্পজ্জতি. অযং সঙ্খেপতো আগতে চতুধাতুৱৱত্থানে ভাৱনানযো.

৩০৯. ৱিত্থাৰতো আগতে পন এৱং ৱেদিতব্বো. ইদং কম্মট্ঠানং ভাৱেতুকামেন হি নাতিতিক্খপঞ্ঞেন যোগিনা আচৰিযসন্তিকে দ্ৱাচত্তালীসায আকাৰেহি ৱিত্থাৰতো ধাতুযো উগ্গণ্হিত্ৱা ৱুত্তপ্পকাৰে সেনাসনে ৱিহৰন্তেন কতসব্বকিচ্চেন ৰহোগতেন পটিসল্লীনেন সসম্ভাৰসঙ্খেপতো, সসম্ভাৰৱিভত্তিতো, সলক্খণসঙ্খেপতো, সলক্খণৱিভত্তিতোতি এৱং চতূহাকাৰেহি কম্মট্ঠানং ভাৱেতব্বং.

তত্থ কথং সসম্ভাৰসঙ্খেপতো ভাৱেতি? ইধ ভিক্খু ৱীসতিযা কোট্ঠাসেসু থদ্ধাকাৰং পথৱীধাতূতি ৱৱত্থপেতি. দ্ৱাদসসু কোট্ঠাসেসু যূসগতং উদকসঙ্খাতং আবন্ধনাকাৰং আপোধাতূতি ৱৱত্থপেতি. চতূসু কোট্ঠাসেসু পৰিপাচনকং তেজং তেজোধাতূতি ৱৱত্থপেতি. ছসু কোট্ঠাসেসু ৱিত্থম্ভনাকাৰং ৱাযোধাতূতি ৱৱত্থপেতি. তস্সেৱং ৱৱত্থাপযতোযেৱ ধাতুযো পাকটা হোন্তি. তা পুনপ্পুনং আৱজ্জতো মনসিকৰোতো ৱুত্তনযেনেৱ উপচাৰসমাধি উপ্পজ্জতি.

৩১০. যস্স পন এৱং ভাৱযতো কম্মট্ঠানং ন ইজ্ঝতি, তেন সসম্ভাৰৱিভত্তিতো ভাৱেতব্বং. কথং? তেন হি ভিক্খুনা যং তং কাযগতাসতিকম্মট্ঠাননিদ্দেসে সত্তধা উগ্গহকোসল্লং দসধা মনসিকাৰকোসল্লঞ্চ ৱুত্তং. দ্ৱত্তিংসাকাৰে তাৱ তং সব্বং অপৰিহাপেত্ৱা তচপঞ্চকাদীনং অনুলোমপটিলোমতো ৱচসা সজ্ঝাযং আদিংকত্ৱা সব্বং তত্থ ৱুত্তৱিধানং কাতব্বং. অযমেৱ হি ৱিসেসো, তত্থ ৱণ্ণসণ্ঠানদিসোকাসপৰিচ্ছেদৱসেন কেসাদযো মনসিকৰিত্ৱাপি পটিক্কূলৱসেন চিত্তং ঠপেতব্বং, ইধ ধাতুৱসেন. তস্মা ৱণ্ণাদিৱসেন পঞ্চধা পঞ্চধা কেসাদযো মনসিকৰিত্ৱা অৱসানে এৱং মনসিকাৰো পৱত্তেতব্বো.

৩১১. ইমে কেসা নাম সীসকটাহপলিৱেঠনচম্মে জাতা. তত্থ যথাৱম্মিকমত্থকে জাতেসু কুণ্ঠতিণেসু ন ৱম্মিকমত্থকো জানাতি মযি কুণ্ঠতিণানি জাতানীতি, নপি কুণ্ঠতিণানি জানন্তি মযং ৱম্মিকমত্থকে জাতানীতি, এৱমেৱ ন সীসকটাহপলিৱেঠনচম্মং জানাতি মযি কেসা জাতাতি, নপি কেসা জানন্তি মযং সীসকটাহৱেঠনচম্মে জাতাতি, অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি কেসা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩১২. লোমা সৰীৰৱেঠনচম্মে জাতা. তত্থ যথা সুঞ্ঞগামট্ঠানে জাতেসু দব্বতিণকেসু ন সুঞ্ঞগামট্ঠানং জানাতি মযি দব্বতিণকানি জাতানীতি, নপি দব্বতিণকানি জানন্তি মযং সুঞ্ঞগামট্ঠানে জাতানীতি, এৱমেৱ ন সৰীৰৱেঠনচম্মং জানাতি মযি লোমা জাতাতি. নপি লোমা জানন্তি মযং সৰীৰৱেঠনচম্মে জাতাতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি লোমা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩১৩. নখা অঙ্গুলীনং অগ্গেসু জাতা. তত্থ যথা কুমাৰকেসু দণ্ডকেহি মধুকট্ঠিকে ৱিজ্ঝিত্ৱা কীড়ন্তেসু ন দণ্ডকা জানন্তি অম্হেসু মধুকট্ঠিকা ঠপিতাতি, নপি মধুকট্ঠিকা জানন্তি মযং দণ্ডকেসু ঠপিতাতি, এৱমেৱ ন অঙ্গুলিযো জানন্তি অম্হাকং অগ্গেসু নখা জাতাতি. নপি নখা জানন্তি মযং অঙ্গুলীনং অগ্গেসু জাতাতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি নখা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩১৪. দন্তা হনুকট্ঠিকেসু জাতা. তত্থ যথা ৱড্ঢকীহি পাসাণউদুক্খলকেসু কেনচিদেৱ সিলেসজাতেন বন্ধিত্ৱা ঠপিতথম্ভেসু ন উদুক্খলা জানন্তি অম্হেসু থম্ভা ঠিতাতি. নপি থম্ভা জানন্তি মযং উদুক্খলেসু ঠিতাতি, এৱমেৱ ন হনুকট্ঠীনি জানন্তি অম্হেসু দন্তা জাতাতি. নপি দন্তা জানন্তি মযং হনুকট্ঠীসু জাতাতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি দন্তা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩১৫. তচো সকলসৰীৰং পৰিযোনন্ধিত্ৱা ঠিতো. তত্থ যথা অল্লগোচম্মপৰিযোনদ্ধায মহাৱীণায ন মহাৱীণা জানাতি অহং অল্লগোচম্মেন পৰিযোনদ্ধাতি. নপি অল্লগোচম্মং জানাতি মযা মহাৱীণা পৰিযোনদ্ধাতি, এৱমেৱ ন সৰীৰং জানাতি অহং তচেন পৰিযোনদ্ধন্তি. নপি তচো জানাতি মযা সৰীৰং পৰিযোনদ্ধন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি তচো নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩১৬. মংসং অট্ঠিসঙ্ঘাটং অনুলিম্পিত্ৱা ঠিতং. তত্থ যথা মহামত্তিকলিত্তায ভিত্তিযা ন ভিত্তি জানাতি অহং মহামত্তিকায লিত্তাতি. নপি মহামত্তিকা জানাতি মযা ভিত্তি লিত্তাতি, এৱমেৱ ন অট্ঠিসঙ্ঘাটো জানাতি অহং নৱপেসিসতপ্পভেদেন মংসেন লিত্তোতি. নপি মংসং জানাতি মযা অট্ঠিসঙ্ঘাটো লিত্তোতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি মংসং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩১৭. ন্হাৰু সৰীৰব্ভন্তৰে অট্ঠীনি আবন্ধমানা ঠিতা. তত্থ যথা ৱল্লীহি ৱিনদ্ধেসু কুট্টদাৰূসু ন কুট্টদাৰূনি জানন্তি মযং ৱল্লীহি ৱিনদ্ধানীতি. নপি ৱল্লিযো জানন্তি অম্হেহি কুট্টদাৰূনি ৱিনদ্ধানীতি, এৱমেৱ ন অট্ঠীনি জানন্তি মযং ন্হাৰূহি আবদ্ধানীতি. নপি ন্হাৰূ জানন্তি অম্হেহি অট্ঠীনি আবদ্ধানীতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি ন্হাৰু নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩১৮. অট্ঠীসু পণ্হিকট্ঠি গোপ্ফকট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. গোপ্ফকট্ঠি জঙ্ঘট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. জঙ্ঘট্ঠি ঊৰুট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. ঊৰুট্ঠি কটিট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. কটিট্ঠি পিট্ঠিকণ্টকং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং, পিট্ঠিকণ্টকো গীৱট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতো. গীৱট্ঠি সীসট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতং. সীসট্ঠি গীৱট্ঠিকে পতিট্ঠিতং. গীৱট্ঠি পিট্ঠিকণ্টকে পতিট্ঠিতং. পিট্ঠিকণ্টকো কটিট্ঠিম্হি পতিট্ঠিতো. কটিট্ঠি ঊৰুট্ঠিকে পতিট্ঠিতং. ঊৰুট্ঠি জঙ্ঘট্ঠিকে পতিট্ঠিতং. জঙ্ঘট্ঠি গোপ্ফকট্ঠিকে পতিট্ঠিতং. গোপ্ফকট্ঠি পণ্হিকট্ঠিকে পতিট্ঠিতং.

তত্থ যথা ইট্ঠকদাৰুগোমযাদিসঞ্চযেসু ন হেট্ঠিমা হেট্ঠিমা জানন্তি মযং উপৰিমে উপৰিমে উক্খিপিত্ৱা ঠিতাতি. নপি উপৰিমা উপৰিমা জানন্তি মযং হেট্ঠিমেসু হেট্ঠিমেসু পতিট্ঠিতাতি, এৱমেৱ ন পণ্হিকট্ঠি জানাতি অহং গোপ্ফকট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতন্তি. ন গোপ্ফকট্ঠি জানাতি অহং জঙ্ঘট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতন্তি. ন জঙ্ঘট্ঠি জানাতি অহং ঊৰুট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতন্তি. ন ঊৰুট্ঠি জানাতি অহং কটিট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতন্তি. ন কটিট্ঠি জানাতি অহং পিট্ঠিকণ্টকং উক্খিপিত্ৱা ঠিতন্তি. ন পিট্ঠিকণ্টকো জানাতি অহং গীৱট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতন্তি. ন গীৱট্ঠি জানাতি অহং সীসট্ঠিং উক্খিপিত্ৱা ঠিতন্তি. ন সীসট্ঠি জানাতি অহং গীৱট্ঠিম্হি পতিট্ঠিতন্তি. ন গীৱট্ঠি জানাতি অহং পিট্ঠিকণ্টকে পতিট্ঠিতন্তি. ন পিট্ঠিকণ্টকো জানাতি অহং কটিট্ঠিম্হি পতিট্ঠিতোতি. ন কটিট্ঠি জানাতি অহং ঊৰুট্ঠিম্হি পতিট্ঠিতন্তি. ন ঊৰুট্ঠি জানাতি অহং জঙ্ঘট্ঠিম্হি পতিট্ঠিতন্তি. ন জঙ্ঘট্ঠি জানাতি অহং গোপ্ফকট্ঠিম্হি পতিট্ঠিতন্তি. ন গোপ্ফকট্ঠি জানাতি অহং পণ্হিকট্ঠিম্হি পতিট্ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি অট্ঠি নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩১৯. অট্ঠিমিঞ্জং তেসং তেসং অট্ঠীনং অব্ভন্তৰে ঠিতং. তত্থ যথা ৱেড়ুপব্বাদীনং অন্তো পক্খিত্তছিন্নৱেত্তগ্গাদীসু ন ৱেড়ুপব্বাদীনি জানন্তি অম্হেসু ৱেত্তগ্গাদীনি পক্খিত্তানীতি. নপি ৱেত্তগ্গাদীনি জানন্তি মযং ৱেড়ুপব্বাদীসু ঠিতানীতি, এৱমেৱ ন অট্ঠীনি জানন্তি অম্হাকং অন্তো মিঞ্জং ঠিতন্তি. নাপি মিঞ্জং জানাতি অহং অট্ঠীনং অন্তো ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি অট্ঠিমিঞ্জং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩২০. ৱক্কং গলৱাটকতো নিক্খন্তেন একমূলেন থোকং গন্ত্ৱা দ্ৱিধা ভিন্নেন থূলন্হাৰুনা ৱিনিবদ্ধং হুত্ৱা হদযমংসং পৰিক্খিপিত্ৱা ঠিতং. তত্থ যথা ৱণ্টুপনিবদ্ধে অম্বফলদ্ৱযে ন ৱণ্টং জানাতি মযা অম্বফলদ্ৱযং উপনিবদ্ধন্তি. নপি অম্বফলদ্ৱযং জানাতি অহং ৱণ্টেন উপনিবদ্ধন্তি, এৱমেৱ ন থূলন্হাৰু জানাতি মযা ৱক্কং উপনিবদ্ধন্তি. নপি ৱক্কং জানাতি অহং থূলন্হাৰুনা উপনিবদ্ধন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি ৱক্কং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩২১. হদযং সৰীৰব্ভন্তৰে উৰট্ঠিপঞ্জৰমজ্ঝং নিস্সায ঠিতং. তত্থ যথা জিণ্ণসন্দমানিকপঞ্জৰং নিস্সায ঠপিতায মংসপেসিযা ন সন্দমানিকপঞ্জৰব্ভন্তৰং জানাতি মং নিস্সায মংসপেসি ঠিতাতি. নপি মংসপেসি জানাতি অহং জিণ্ণসন্দমানিকপঞ্জৰং নিস্সায ঠিতাতি, এৱমেৱ ন উৰট্ঠিপঞ্জৰব্ভন্তৰং জানাতি মং নিস্সায হদযং ঠিতন্তি. নপি হদযং জানাতি অহং উৰট্ঠিপঞ্জৰং নিস্সায ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি হদযং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩২২. যকনং অন্তোসৰীৰে দ্ৱিন্নং থনানমব্ভন্তৰে দক্খিণপস্সং নিস্সায ঠিতং. তত্থ যথা উক্খলিকপালপস্সম্হি লগ্গে যমকমংসপিণ্ডে ন উক্খলিকপালপস্সং জানাতি মযি যমকমংসপিণ্ডো লগ্গোতি. নপি যমকমংসপিণ্ডো জানাতি অহং উক্খলিকপালপস্সে লগ্গোতি, এৱমেৱ ন থনানমব্ভন্তৰে দক্খিণপস্সং জানাতি মং নিস্সায যকনং ঠিতন্তি. নপি যকনং জানাতি অহং থনানমব্ভন্তৰে দক্খিণপস্সং নিস্সায ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি যকনং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩২৩. কিলোমকেসু পটিচ্ছন্নকিলোমকং হদযঞ্চ ৱক্কঞ্চ পৰিৱাৰেত্ৱা ঠিতং. অপ্পটিচ্ছন্নকিলোমকং সকলসৰীৰে চম্মস্স হেট্ঠতো মংসং পৰিযোনন্ধিত্ৱা ঠিতং. তত্থ যথা পিলোতিকপলিৱেঠিতে মংসে ন মংসং জানাতি অহং পিলোতিকায পলিৱেঠিতন্তি. নপি পিলোতিকা জানাতি মযা মংসং পলিৱেঠিতন্তি, এৱমেৱ ন ৱক্কহদযানি সকলসৰীৰে চ মংসং জানাতি অহং কিলোমকেন পটিচ্ছন্নন্তি. নপি কিলোমকং জানাতি মযা ৱক্কহদযানি সকলসৰীৰে চ মংসং পটিচ্ছন্নন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি কিলোমকং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩২৪. পিহকং হদযস্স ৱামপস্সে উদৰপটলস্স মত্থকপস্সং নিস্সায ঠিতং. তত্থ যথা কোট্ঠমত্থকপস্সং নিস্সায ঠিতায গোমযপিণ্ডিযা ন কোট্ঠমত্থকপস্সং জানাতি গোমযপিণ্ডি মং নিস্সায ঠিতাতি. নপি গোমযপিণ্ডি জানাতি অহং কোট্ঠমত্থকপস্সং নিস্সায ঠিতাতি, এৱমেৱ ন উদৰপটলস্স মত্থকপস্সং জানাতি পিহকং মং নিস্সায ঠিতন্তি. নপি পিহকং জানাতি অহং উদৰপটলস্স মত্থকপস্সং নিস্সায ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি পিহকং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩২৫. পপ্ফাসং সৰীৰব্ভন্তৰে দ্ৱিন্নং থনানমন্তৰে হদযঞ্চ যকনঞ্চ উপৰি ছাদেত্ৱা ওলম্বন্তং ঠিতং. তত্থ যথা জিণ্ণকোট্ঠব্ভন্তৰে লম্বমানে সকুণকুলাৱকে ন জিণ্ণকোট্ঠব্ভন্তৰং জানাতি মযি সকুণকুলাৱকো লম্বমানো ঠিতোতি. নপি সকুণকুলাৱকো জানাতি অহং জিণ্ণকোট্ঠব্ভন্তৰে লম্বমানো ঠিতোতি, এৱমেৱ ন তং সৰীৰব্ভন্তৰং জানাতি মযি পপ্ফাসং লম্বমানং ঠিতন্তি. নপি পপ্ফাসং জানাতি অহং এৱৰূপে সৰীৰব্ভন্তৰে লম্বমানং ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি পপ্ফাসং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩২৬. অন্তং গলৱাটককৰীসমগ্গপৰিযন্তে সৰীৰব্ভন্তৰে ঠিতং. তত্থ যথা লোহিতদোণিকায ওভুজিত্ৱা ঠপিতে ছিন্নসীসধম্মনিকড়েৱৰে ন লোহিতদোণি জানাতি মযি ধম্মনিকড়েৱৰং ঠিতন্তি. নপি ধম্মনিকড়েৱৰং জানাতি অহং লোহিতদোণিযা ঠিতন্তি, এৱমেৱ ন সৰীৰব্ভন্তৰং জানাতি মযি অন্তং ঠিতন্তি. নপি অন্তং জানাতি অহং সৰীৰব্ভন্তৰে ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি অন্তং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩২৭. অন্তগুণং অন্তন্তৰে একৱীসতিঅন্তভোগে বন্ধিত্ৱা ঠিতং. তত্থ যথা পাদপুঞ্ছনৰজ্জুমণ্ডলকং সিব্বেত্ৱা ঠিতেসু ৰজ্জুকেসু ন পাদপুঞ্ছনৰজ্জুমণ্ডলকং জানাতি ৰজ্জুকা মং সিব্বিত্ৱা ঠিতাতি. নপি ৰজ্জুকা জানন্তি মযং পাদপুঞ্ছনৰজ্জুমণ্ডলকং সিব্বিত্ৱা ঠিতাতি, এৱমেৱ ন অন্তং জানাতি অন্তগুণং মং আবন্ধিত্ৱা ঠিতন্তি. নপি অন্তগুণং জানাতি অহং অন্তং আবন্ধিত্ৱা ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি অন্তগুণং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩২৮. উদৰিযং উদৰে ঠিতং অসিতপীতখাযিতসাযিতং. তত্থ যথা সুৱানদোণিযং ঠিতে সুৱানৱমথুম্হি ন সুৱানদোণি জানাতি মযি সুৱানৱমথু ঠিতোতি. নপি সুৱানৱমথু জানাতি অহং সুৱানদোণিযং ঠিতোতি, এৱমেৱ ন উদৰং জানাতি মযি উদৰিযং ঠিতন্তি. নপি উদৰিযং জানাতি অহং উদৰে ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি উদৰিযং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩২৯. কৰীসং পক্কাসযসঙ্খাতে অট্ঠঙ্গুলৱেড়ুপব্বসদিসে অন্তপৰিযোসানে ঠিতং. তত্থ যথা ৱেড়ুপব্বে ওমদ্দিত্ৱা পক্খিত্তায সণ্হপণ্ডুমত্তিকায ন ৱেড়ুপব্বং জানাতি মযি পণ্ডুমত্তিকা ঠিতাতি. নপি পণ্ডুমত্তিকা জানাতি অহং ৱেড়ুপব্বে ঠিতাতি, এৱমেৱ ন পক্কাসযো জানাতি মযি কৰীসং ঠিতন্তি. নপি কৰীসং জানাতি অহং পক্কাসযে ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি কৰীসং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩৩০. মত্থলুঙ্গং সীসকটাহব্ভন্তৰে ঠিতং. তত্থ যথা পুৰাণলাবুকটাহে পক্খিত্তায পিট্ঠপিণ্ডিযা ন লাবুকটাহং জানাতি মযি পিট্ঠপিণ্ডি ঠিতাতি. নপি পিট্ঠপিণ্ডি জানাতি অহং লাবুকটাহে ঠিতাতি, এৱমেৱ ন সীসকটাহব্ভন্তৰং জানাতি মযি মত্থলুঙ্গং ঠিতন্তি. নপি মত্থলুঙ্গং জানাতি অহং সীসকটাহব্ভন্তৰে ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি মত্থলুঙ্গং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো থদ্ধো পথৱীধাতূতি.

৩৩১. পিত্তেসু অবদ্ধপিত্তং জীৱিতিন্দ্ৰিযপটিবদ্ধং সকলসৰীৰং ব্যাপেত্ৱা ঠিতং. বদ্ধপিত্তং পিত্তকোসকে ঠিতং. তত্থ যথা পূৱং ব্যাপেত্ৱা ঠিতে তেলে ন পূৱং জানাতি তেলং মং ব্যাপেত্ৱা ঠিতন্তি. নপি তেলং জানাতি অহং পূৱং ব্যাপেত্ৱা ঠিতন্তি, এৱমেৱ ন সৰীৰং জানাতি অবদ্ধপিত্তং মং ব্যাপেত্ৱা ঠিতন্তি. নপি অবদ্ধপিত্তং জানাতি অহং সৰীৰং ব্যাপেত্ৱা ঠিতন্তি. যথা ৱস্সোদকেন পুণ্ণে কোসাতকিকোসকে ন কোসাতকিকোসকো জানাতি মযি ৱস্সোদকং ঠিতন্তি. নপি ৱস্সোদকং জানাতি অহং কোসাতকিকোসকে ঠিতন্তি, এৱমেৱ ন পিত্তকোসকো জানাতি মযি বদ্ধপিত্তং ঠিতন্তি. নপি বদ্ধপিত্তং জানাতি অহং পিত্তকোসকে ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি পিত্তং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৩২. সেম্হং একপত্থপূৰপ্পমাণং উদৰপটলে ঠিতং. তত্থ যথা উপৰি সঞ্জাতফেণপটলায চন্দনিকায ন চন্দনিকা জানাতি মযি ফেণপটলং ঠিতন্তি. নপি ফেণপটলং জানাতি অহং চন্দনিকায ঠিতন্তি, এৱমেৱ ন উদৰপটলং জানাতি মযি সেম্হং ঠিতন্তি. নপি সেম্হং জানাতি অহং উদৰপটলে ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি সেম্হং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৩৩. পুব্বো অনিবদ্ধোকাসো যত্থ যত্থেৱ খাণুকণ্টকপ্পহৰণঅগ্গিজালাদীহি অভিহতে সৰীৰপ্পদেসে লোহিতং সণ্ঠহিত্ৱা পচ্চতি, গণ্ডপীড়কাদযো ৱা উপ্পজ্জন্তি, তত্থ তত্থ তিট্ঠতি. তত্থ যথা ফৰসুপ্পহাৰাদিৱসেন পগ্ঘৰিতনিয্যাসে ৰুক্খে ন ৰুক্খস্স পহাৰাদিপ্পদেসা জানন্তি অম্হেসু নিয্যাসো ঠিতোতি, নপি নিয্যাসো জানাতি অহং ৰুক্খস্স পহাৰাদিপ্পদেসেসু ঠিতোতি, এৱমেৱ ন সৰীৰস্স খাণুকণ্টকাদীহি অভিহতপ্পদেসা জানন্তি অম্হেসু পুব্বো ঠিতোতি. নপি পুব্বো জানাতি অহং তেসু পদেসেসু ঠিতোতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি পুব্বো নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৩৪. লোহিতেসু সংসৰণলোহিতং পিত্তং ৱিয সকলসৰীৰং ব্যাপেত্ৱা ঠিতং. সন্নিচিতলোহিতং যকনট্ঠানস্স হেট্ঠাভাগং পূৰেত্ৱা একপত্থপূৰমত্তং ৱক্কহদযযকনপপ্ফাসানি তেমেন্তং ঠিতং. তত্থ সংসৰণলোহিতে অবদ্ধপিত্তসদিসোৱ ৱিনিচ্ছযো. ইতৰং পন যথা জজ্জৰকপালে ওৱট্ঠে উদকে হেট্ঠা লেড্ডুখণ্ডাদীনি তেমযমানে ন লেড্ডুখণ্ডাদীনি জানন্তি মযং উদকেন তেমিযমানাতি. নপি উদকং জানাতি অহং লেড্ডুখণ্ডাদীনি তেমেমীতি, এৱমেৱ ন যকনস্স হেট্ঠাভাগট্ঠানং ৱক্কাদীনি ৱা জানন্তি মযি লোহিতং ঠিতং অম্হে ৱা তেমযমানং ঠিতন্তি. নপি লোহিতং জানাতি অহং যকনস্স হেট্ঠাভাগং পূৰেত্ৱা ৱক্কাদীনি তেমযমানং ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি লোহিতং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৩৫. সেদো অগ্গিসন্তাপাদিকালেসু কেসলোমকূপৱিৱৰানি পূৰেত্ৱা তিট্ঠতি চেৱ পগ্ঘৰতি চ. তত্থ যথা উদকা অব্বূড়্হমত্তেসু ভিসমুড়ালকুমুদনাড়কলাপেসু ন ভিসাদিকলাপৱিৱৰানি জানন্তি অম্হেহি উদকং পগ্ঘৰতীতি. নপি ভিসাদিকলাপৱিৱৰেহি পগ্ঘৰন্তং উদকং জানাতি অহং ভিসাদিকলাপৱিৱৰেহি পগ্ঘৰামীতি, এৱমেৱ ন কেসলোমকূপৱিৱৰানি জানন্তি অম্হেহি সেদো পগ্ঘৰতীতি. নপি সেদো জানাতি অহং কেসলোমকূপৱিৱৰেহি পগ্ঘৰামীতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি সেদো নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৩৬. মেদো থূলস্স সকলসৰীৰং ফৰিত্ৱা কিসস্স জঙ্ঘমংসাদীনি নিস্সায ঠিতো পত্থিন্নসিনেহো. তত্থ যথা হলিদ্দিপিলোতিকপটিচ্ছন্নে মংসপুঞ্জে ন মংসপুঞ্জো জানাতি মং নিস্সায হলিদ্দিপিলোতিকা ঠিতাতি. নপি হলিদ্দিপিলোতিকা জানাতি অহং মংসপুঞ্জং নিস্সায ঠিতাতি, এৱমেৱ ন সকলসৰীৰে জঙ্ঘাদীসু ৱা মংসং জানাতি মং নিস্সায মেদো ঠিতোতি. নপি মেদো জানাতি অহং সকলসৰীৰে জঙ্ঘাদীসু ৱা মংসং নিস্সায ঠিতোতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি মেদো নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো পত্থিন্নযূসো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৩৭. অস্সু যদা সঞ্জাযতি তদা অক্খিকূপকে পূৰেত্ৱা তিট্ঠতি ৱা পগ্ঘৰতি ৱা. তত্থ যথা উদকপুণ্ণেসু তৰুণতালট্ঠিকূপকেসু ন তৰুণতালট্ঠিকূপকা জানন্তি অম্হেসু উদকং ঠিতন্তি. নপি তৰুণতালট্ঠিকূপকেসু উদকং জানাতি অহং তৰুণতালট্ঠিকূপকেসু ঠিতন্তি, এৱমেৱ ন অক্খিকূপকা জানন্তি অম্হেসু অস্সু ঠিতন্তি. নপি অস্সু জানাতি অহং অক্খিকূপকেসু ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি অস্সু নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৩৮. ৱসা অগ্গিসন্তাপাদিকালে হত্থতলহত্থপিট্ঠিপাদতলপাদপিট্ঠি নাসাপুটনলাটঅংসকূটেসু ঠিতৱিলীনস্নেহো. তত্থ যথা পক্খিত্ততেলে আচামে ন আচামো জানাতি মং তেলং অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ঠিতন্তি. নপি তেলং জানাতি অহং আচামং অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ঠিতন্তি, এৱমেৱ ন হত্থতলাদিপ্পদেসো জানাতি মং ৱসা অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ঠিতাতি. নপি ৱসা জানাতি অহং হত্থতলাদিপ্পদেসং অজ্ঝোত্থৰিত্ৱা ঠিতাতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি ৱসা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৩৯. খেড়ো তথাৰূপে খেড়ুপ্পত্তিপচ্চযে সতি উভোহি কপোলপস্সেহি ওৰোহিত্ৱা জিৱ্হাতলে তিট্ঠতি. তত্থ যথা অব্বোচ্ছিন্নউদকনিস্সন্দে নদীতীৰকূপকে ন কূপতলং জানাতি মযি উদকং সন্তিট্ঠতীতি. নপি উদকং জানাতি অহং কূপতলে সন্তিট্ঠামীতি, এৱমেৱ ন জিৱ্হাতলং জানাতি মযি উভোহি কপোলপস্সেহি ওৰোহিত্ৱা খেড়ো ঠিতোতি. নপি খেড়ো জানাতি অহং উভোহি কপোলপস্সেহি ওৰোহিত্ৱা জিৱ্হাতলে ঠিতোতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি খেড়ো নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৪০. সিঙ্ঘাণিকা যদা সঞ্জাযতি, তদা নাসাপুটে পূৰেত্ৱা তিট্ঠতি ৱা পগ্ঘৰতি ৱা. তত্থ যথা পূতিদধিভৰিতায সিপ্পিকায ন সিপ্পিকা জানাতি মযি পূতিদধি ঠিতন্তি. নপি পূতিদধি জানাতি অহং সিপ্পিকায ঠিতন্তি, এৱমেৱ ন নাসাপুটা জানন্তি অম্হেসু সিঙ্ঘাণিকা ঠিতাতি. নপি সিঙ্ঘাণিকা জানাতি অহং নাসাপুটেসু ঠিতাতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি সিঙ্ঘাণিকা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৪১. লসিকা অট্ঠিকসন্ধীনং অব্ভঞ্জনকিচ্চং সাধযমানা অসীতিসতসন্ধীসু ঠিতা. তত্থ যথা তেলব্ভঞ্জিতে অক্খে ন অক্খো জানাতি মং তেলং অব্ভঞ্জিত্ৱা ঠিতন্তি. নপি তেলং জানাতি অহং অক্খং অব্ভঞ্জিত্ৱা ঠিতন্তি, এৱমেৱ ন অসীতিসতসন্ধযো জানন্তি লসিকা অম্হে অব্ভঞ্জিত্ৱা ঠিতাতি. নপি লসিকা জানাতি অহং অসীতিসতসন্ধযো অব্ভঞ্জিত্ৱা ঠিতাতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি লসিকা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৪২. মুত্তং ৱত্থিস্স অব্ভন্তৰে ঠিতং. তত্থ যথা চন্দনিকায পক্খিত্তে অমুখে ৰৱণঘটে ন ৰৱণঘটো জানাতি মযি চন্দনিকাৰসো ঠিতোতি. নপি চন্দনিকাৰসো জানাতি অহং ৰৱণঘটে ঠিতোতি, এৱমেৱ ন ৱত্থি জানাতি মযি মুত্তং ঠিতন্তি. নপি মুত্তং জানাতি অহং ৱত্থিম্হি ঠিতন্তি. অঞ্ঞমঞ্ঞং আভোগপচ্চৱেক্খণৰহিতা এতে ধম্মা. ইতি মুত্তং নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো যূসভূতো আবন্ধনাকাৰো আপোধাতূতি.

৩৪৩. এৱং কেসাদীসু মনসিকাৰং পৱত্তেত্ৱা যেন সন্তপ্পতি, অযং ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো পৰিপাচনাকাৰো তেজোধাতূতি, যেন জীৰীযতি, যেন পৰিডয্হতি, যেন অসিতপীতখাযিতসাযিতং সম্মা পৰিণামং গচ্ছতি, অযং ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো পৰিপাচনাকাৰো তেজোধাতূতি এৱং তেজোকোট্ঠাসেসু মনসিকাৰো পৱত্তেতব্বো.

৩৪৪. ততো উদ্ধঙ্গমে ৱাতে উদ্ধঙ্গমৱসেন পৰিগ্গহেত্ৱা অধোগমে অধোগমৱসেন, কুচ্ছিসযে কুচ্ছিসযৱসেন, কোট্ঠাসযে কোট্ঠাসযৱসেন, অঙ্গমঙ্গানুসাৰিম্হি অঙ্গমঙ্গানুসাৰিৱসেন, অস্সাসপস্সাসে অস্সাসপস্সাসৱসেন পৰিগ্গহেত্ৱা উদ্ধঙ্গমা ৱাতা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো ৱিত্থম্ভনাকাৰো ৱাযোধাতূতি, অধোগমা ৱাতা নাম, কুচ্ছিসযা ৱাতা নাম, কোট্ঠাসযা ৱাতা নাম, অঙ্গমঙ্গানুসাৰিনো ৱাতা নাম, অস্সাসপস্সাসা ৱাতা নাম ইমস্মিং সৰীৰে পাটিযেক্কো কোট্ঠাসো অচেতনো অব্যাকতো সুঞ্ঞো নিস্সত্তো ৱিত্থম্ভনাকাৰো ৱাযোধাতূতি এৱং ৱাযোকোট্ঠাসেসু মনসিকাৰো পৱত্তেতব্বো. তস্সেৱং পৱত্তমনসিকাৰস্স ধাতুযো পাকটা হোন্তি. তা পুনপ্পুনং আৱজ্জতো মনসিকৰোতো ৱুত্তনযেনেৱ উপচাৰসমাধি উপ্পজ্জতি.

৩৪৫. যস্স পন এৱং ভাৱযতো কম্মট্ঠানং ন ইজ্ঝতি, তেন সলক্খণসঙ্খেপতো ভাৱেতব্বং. কথং? ৱীসতিযা কোট্ঠাসেসু থদ্ধলক্খণং পথৱীধাতূতি ৱৱত্থপেতব্বং. তত্থেৱ আবন্ধনলক্খণং আপোধাতূতি. পৰিপাচনলক্খণং তেজোধাতূতি. ৱিত্থম্ভনলক্খণং ৱাযোধাতূতি.

দ্ৱাদসসু কোট্ঠাসেসু আবন্ধনলক্খণং আপোধাতূতি ৱৱত্থপেতব্বং. তত্থেৱ পৰিপাচনলক্খণং তেজোধাতূতি. ৱিত্থম্ভনলক্খণং ৱাযোধাতূতি. থদ্ধলক্খণং পথৱীধাতূতি.

চতূসু কোট্ঠাসেসু পৰিপাচনলক্খণং তেজোধাতূতি ৱৱত্থপেতব্বং. তেন অৱিনিভুত্তং ৱিত্থম্ভনলক্খণং ৱাযোধাতূতি. থদ্ধলক্খণং পথৱীধাতূতি. আবন্ধনলক্খণং আপোধাতূতি.

ছসু কোট্ঠাসেসু ৱিত্থম্ভনলক্খণং ৱাযোধাতূতি ৱৱত্থপেতব্বং. তত্থেৱ থদ্ধলক্খণং পথৱীধাতূতি. আবন্ধনলক্খণং আপোধাতূতি. পৰিপাচনলক্খণং তেজোধাতূতি. তস্সেৱং ৱৱত্থাপযতো ধাতুযো পাকটা হোন্তি. তা পুনপ্পুনং আৱজ্জতো মনসিকৰোতো ৱুত্তনযেনেৱ উপচাৰসমাধি উপ্পজ্জতি.

৩৪৬. যস্স পন এৱম্পি ভাৱযতো কম্মট্ঠানং ন ইজ্ঝতি, তেন সলক্খণৱিভত্তিতো ভাৱেতব্বং. কথং? পুব্বে ৱুত্তনযেনেৱ কেসাদযো পৰিগ্গহেত্ৱা কেসম্হি থদ্ধলক্খণং পথৱীধাতূতি ৱৱত্থপেতব্বং. তত্থেৱ আবন্ধনলক্খণং আপোধাতূতি. পৰিপাচনলক্খণং তেজোধাতূতি. ৱিত্থম্ভনলক্খণং ৱাযোধাতূতি. এৱং সব্বকোট্ঠাসেসু একেকস্মিং কোট্ঠাসে চতস্সো চতস্সো ধাতুযো ৱৱত্থপেতব্বা. তস্সেৱং ৱৱত্থাপযতো ধাতুযো পাকটা হোন্তি. তা পুনপ্পুনং আৱজ্জতো মনসিকৰোতো ৱুত্তনযেনেৱ উপচাৰসমাধি উপ্পজ্জতি.

অপিচ খো পন ৱচনত্থতো, কলাপতো, চুণ্ণতো, লক্খণাদিতো, সমুট্ঠানতো, নানত্তেকত্ততো, ৱিনিব্ভোগাৱিনিব্ভোগতো, সভাগৱিসভাগতো, অজ্ঝত্তিকবাহিৰৱিসেসতো, সঙ্গহতো, পচ্চযতো, অসমন্নাহাৰতো, পচ্চযৱিভাগতোতি ইমেহিপি আকাৰেহি ধাতুযো মনসিকাতব্বা.

৩৪৭. তত্থ ৱচনত্থতো মনসিকৰোন্তেন পত্থটত্তা পথৱী. অপ্পোতি আপিযতি অপ্পাযতীতি ৱা আপো. তেজতীতি তেজো. ৱাযতীতি ৱাযো. অৱিসেসেন পন সলক্খণধাৰণতো দুক্খাদানতো দুক্খাধানতো চ ধাতূতি. এৱং ৱিসেসসামঞ্ঞৱসেন ৱচনত্থতো মনসিকাতব্বা.

৩৪৮. কলাপতোতি যা অযং কেসা লোমাতিআদিনা নযেন ৱীসতিযা আকাৰেহি পথৱীধাতু, পিত্তং সেম্হন্তি চ আদিনা নযেন দ্ৱাদসহাকাৰেহি আপোধাতু নিদ্দিট্ঠা, তত্থ যস্মা –

ৱণ্ণো গন্ধো ৰসো ওজা, চতস্সো চাপি ধাতুযো;

অট্ঠধম্মসমোধানা, হোতি কেসাতি সম্মুতি;

তেসংযেৱ ৱিনিব্ভোগা, নত্থি কেসাতি সম্মুতি.

তস্মা কেসাপি অট্ঠধম্মকলাপমত্তমেৱ. তথা লোমাদযোতি. যো পনেত্থ কম্মসমুট্ঠানো কোট্ঠাসো, সো জীৱিতিন্দ্ৰিযেন চ ভাৱেন চ সদ্ধিং দসধম্মকলাপোপি হোতি. উস্সদৱসেন পন পথৱীধাতু আপোধাতূতি সঙ্খং গতো. এৱং কলাপতো মনসিকাতব্বা.

৩৪৯. চুণ্ণতোতি ইমস্মিং হি সৰীৰে মজ্ঝিমেন পমাণেন পৰিগ্গয্হমানা পৰমাণুভেদসঞ্চুণ্ণা সুখুমৰজভূতা পথৱীধাতু দোণমত্তা সিযা. সা ততো উপড্ঢপ্পমাণায আপোধাতুযা সঙ্গহিতা, তেজোধাতুযা অনুপালিতা ৱাযোধাতুযা ৱিত্থম্ভিতা ন ৱিকিৰিযতি ন ৱিদ্ধংসিযতি, অৱিকিৰিযমানা অৱিদ্ধংসিযমানা অনেকৱিধং ইত্থিপুৰিসলিঙ্গাদিভাৱৱিকপ্পং উপগচ্ছতি, অণুথূলদীঘৰস্সথিৰকথিনাদিভাৱঞ্চ পকাসেতি.

যূসগতা আবন্ধনাকাৰভূতা পনেত্থ আপোধাতু পথৱীপতিট্ঠিতা তেজানুপালিতা ৱাযোৱিত্থম্ভিতা ন পগ্ঘৰতি ন পৰিস্সৱতি, অপগ্ঘৰমানা অপৰিস্সৱমানা পীণিতপীণিতভাৱং দস্সেতি.

অসিতপীতাদিপাচকা চেত্থ উসুমাকাৰভূতা উণ্হত্তলক্খণা তেজোধাতু পথৱীপতিট্ঠিতা আপোসঙ্গহিতা ৱাযোৱিত্থম্ভিতা ইমং কাযং পৰিপাচেতি, ৱণ্ণসম্পত্তিঞ্চস্স আৱহতি. তায চ পন পৰিপাচিতো অযং কাযো ন পূতিভাৱং দস্সেতি.

অঙ্গমঙ্গানুসটা চেত্থ সমুদীৰণৱিত্থম্ভনলক্খণা ৱাযোধাতু পথৱীপতিট্ঠিতা আপোসঙ্গহিতা তেজানুপালিতা ইমং কাযং ৱিত্থম্ভেতি. তায চ পন ৱিত্থম্ভিতো অযং কাযো ন পৰিপততি, উজুকং সণ্ঠাতি. অপৰায ৱাযোধাতুযা সমব্ভাহতো গমনট্ঠাননিসজ্জাসযনইৰিযাপথেসু ৱিঞ্ঞত্তিং দস্সেতি, সমিঞ্জেতি, সম্পসাৰেতি, হত্থপাদং লাড়েতি. এৱমেতং ইত্থিপুৰিসাদিভাৱেন বালজনৱঞ্চনং মাযাৰূপসদিসং ধাতুযন্তং পৱত্ততীতি এৱং চুণ্ণতো মনসিকাতব্বা.

৩৫০. লক্খণাদিতোতি পথৱীধাতু কিং লক্খণা, কিং ৰসা, কিং পচ্চুপট্ঠানাতি এৱং চতস্সোপি ধাতুযো আৱজ্জেত্ৱা পথৱীধাতু কক্খড়ত্তলক্খণা, পতিট্ঠানৰসা, সম্পটিচ্ছনপচ্চুপট্ঠানা. আপোধাতু পগ্ঘৰণলক্খণা, ব্ৰূহনৰসা, সঙ্গহপচ্চুপট্ঠানা. তেজোধাতু উণ্হত্তলক্খণা, পৰিপাচনৰসা, মদ্দৱানুপ্পদানপচ্চুপট্ঠানা. ৱাযোধাতু ৱিত্থম্ভনলক্খণা, সমুদীৰণৰসা. অভিনীহাৰপচ্চুপট্ঠানাতি এৱং লক্খণাদিতো মনসিকাতব্বা.

৩৫১. সমুট্ঠানতোতি যে ইমে পথৱীধাতুআদীনং ৱিত্থাৰতো দস্সনৱসেন কেসাদযো দ্ৱাচত্তালীস কোট্ঠাসা দস্সিতা. তেসু উদৰিযং কৰীসং পুব্বো মুত্তন্তি ইমে চত্তাৰো কোট্ঠাসা উতুসমুট্ঠানাৱ. অস্সু সেদো খেড়ো সিঙ্ঘাণিকাতি ইমে চত্তাৰো উতুচিত্তসমুট্ঠানা. অসিতাদিপৰিপাচকো তেজো কম্মসমুট্ঠানোৱ. অস্সাসপস্সাসা চিত্তসমুট্ঠানাৱ. অৱসেসা সব্বেপি চতুসমুট্ঠানাতি এৱং সমুট্ঠানতো মনসিকাতব্বা.

৩৫২. নানত্তেকত্ততোতি সব্বাসম্পি ধাতূনং সলক্খণাদিতো নানত্তং. অঞ্ঞানেৱ হি পথৱীধাতুযা লক্খণৰসপচ্চুপট্ঠানানি. অঞ্ঞানি আপোধাতুআদীনং. এৱং লক্খণাদিৱসেন পন কম্মসমুট্ঠানাদিৱসেন চ নানত্তভূতানম্পি এতাসং ৰূপমহাভূতধাতুধম্মঅনিচ্চাদিৱসেন একত্তং হোতি. সব্বাপি হি ধাতুযো ৰুপ্পনলক্খণং অনতীতত্তা ৰূপানি. মহন্তপাতুভাৱাদীহি কাৰণেহি মহাভূতানি.

মহন্তপাতুভাৱাদীহীতি এতা হি ধাতুযো মহন্তপাতুভাৱতো, মহাভূতসামঞ্ঞতো, মহাপৰিহাৰতো, মহাৱিকাৰতো, মহত্তা ভূতত্তা চাতি ইমেহি কাৰণেহি মহাভূতানীতি ৱুচ্চন্তি.

তত্থ মহন্তপাতুভাৱতোতি এতানি হি অনুপাদিন্নসন্তানেপি উপাদিন্নসন্তানেপি মহন্তানি পাতুভূতানি. তেসং অনুপাদিন্নসন্তানে –

দুৱে সতসহস্সানি, চত্তাৰি নহুতানি চ;

এত্তকং বহলত্তেন, সঙ্খাতাযং ৱসুন্ধৰাতি. –

আদিনা নযেন মহন্তপাতুভাৱতা বুদ্ধানুস্সতিনিদ্দেসে ৱুত্তাৱ.

উপাদিন্নসন্তানেপি মচ্ছকচ্ছপদেৱদানৱাদিসৰীৰৱসেন মহন্তানেৱ পাতুভূতানি. ৱুত্তঞ্হেতং ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে যোজনসতিকাপি অত্তভাৱা’’তিআদি.

মহাভূতসামঞ্ঞতোতি এতানি হি যথা মাযাকাৰো অমণিংযেৱ উদকং মণিং কত্ৱা দস্সেতি, অসুৱণ্ণংযেৱ লেড্ডুং সুৱণ্ণং কত্ৱা দস্সেতি.

যথা চ সযং নেৱ যক্খো ন যক্খী সমানো যক্খভাৱম্পি যক্খিভাৱম্পি দস্সেতি, এৱমেৱ সযং অনীলানেৱ হুত্ৱা নীলং উপাদাৰূপং দস্সেন্তি, অপীতানি অলোহিতানি অনোদাতানেৱ হুত্ৱা ওদাতং উপাদাৰূপং দস্সেন্তীতি মাযাকাৰমহাভূতসামঞ্ঞতো মহাভূতানি.

যথা চ যক্খাদীনি মহাভূতানি যং গণ্হন্তি, নেৱ নেসং তস্স অন্তো ন বহি ঠানং উপলব্ভতি, ন চ তং নিস্সায ন তিট্ঠন্তি, এৱমেৱ তানিপি নেৱ অঞ্ঞমঞ্ঞস্স অন্তো ন বহি ঠিতানি হুত্ৱা উপলব্ভন্তি, ন চ অঞ্ঞমঞ্ঞং নিস্সায ন তিট্ঠন্তীতি অচিন্তেয্যট্ঠানতায যক্খাদিমহাভূতসামঞ্ঞতোপি মহাভূতানি. যথা চ যক্খিনীসঙ্খাতানি মহাভূতানি মনাপেহি ৱণ্ণসণ্ঠানৱিক্খেপেহি অত্তনো ভযানকভাৱং পটিচ্ছাদেত্ৱা সত্তে ৱঞ্চেন্তি, এৱমেৱ এতানিপি ইত্থিপুৰিসসৰীৰাদীসু মনাপেন ছৱিৱণ্ণেন মনাপেন অত্তনো অঙ্গপচ্চঙ্গসণ্ঠানেন মনাপেন চ হত্থপাদঙ্গুলিভমুকৱিক্খেপেন অত্তনো কক্খড়ত্তাদিভেদং সৰসলক্খণং পটিচ্ছাদেত্ৱা বালজনং ৱঞ্চেন্তি, অত্তনো সভাৱং দট্ঠুং ন দেন্তীতি ৱঞ্চকত্তেন যক্খিনীমহাভূতসামঞ্ঞতোপি মহাভূতানি.

মহাপৰিহাৰতোতি মহন্তেহি পচ্চযেহি পৰিহৰিতব্বতো. এতানি হি দিৱসে দিৱসে উপনেতব্বত্তা মহন্তেহি ঘাসচ্ছাদনাদীহি ভূতানি পৱত্তানীতি মহাভূতানি. মহাপৰিহাৰানি ৱা ভূতানীতিপি মহাভূতানি.

মহাৱিকাৰতোতি এতানি হি অনুপাদিন্নানিপি উপাদিন্নানিপি মহাৱিকাৰানি হোন্তি. তত্থ অনুপাদিন্নানং কপ্পৱুট্ঠানে ৱিকাৰমহত্তং পাকটং হোতি. উপাদিন্নানং ধাতুক্খোভকালে. তথা হি –

ভূমিতো ৱুট্ঠিতা যাৱ, ব্ৰহ্মলোকা ৱিধাৱতি;

অচ্চি অচ্চিমতো লোকে, ডয্হমানম্হি তেজসা.

কোটিসতসহস্সেকং, চক্কৱাড়ং ৱিলীযতি;

কুপিতেন যদা লোকো, সলিলেন ৱিনস্সতি.

কোটিসতসহস্সেকং, চক্কৱাড়ং ৱিকীৰতি;

ৱাযোধাতুপ্পকোপেন, যদা লোকো ৱিনস্সতি.

পত্থদ্ধো ভৱতি কাযো, দট্ঠো কট্ঠমুখেন ৱা;

পথৱীধাতুপ্পকোপেন, হোতি কট্ঠমুখেৱ সো.

পূতিযো ভৱতি কাযো, দট্ঠো পূতিমুখেন ৱা;

আপোধাতুপ্পকোপেন, হোতি পূতিমুখেৱ সো.

সন্তত্তো ভৱতি কাযো, দট্ঠো অগ্গিমুখেন ৱা;

তেজোধাতুপ্পকোপেন, হোতি অগ্গিমুখেৱ সো.

সঞ্ছিন্নো ভৱতি কাযো, দট্ঠো সত্থমুখেন ৱা;

ৱাযোধাতুপ্পকোপেন, হোতি সত্থমুখেৱ সো.

ইতি মহাৱিকাৰানি ভূতানীতি মহাভূতানি.

মহত্তা ভূতত্তা চাতি এতানি হি মহন্তানি মহতা ৱাযামেন পৰিগ্গহেতব্বত্তা ভূতানি ৱিজ্জমানত্তাতি মহত্তা ভূতত্তা চ মহাভূতানি.

এৱং সব্বাপেতা ধাতুযো মহন্তপাতুভাৱাদীহি কাৰণেহি মহাভূতানি.

সলক্খণধাৰণতো পন দুক্খাদানতো চ দুক্খাধানতো চ সব্বাপি ধাতুলক্খণং অনতীতত্তা ধাতুযো. সলক্খণধাৰণেন চ অত্তনো খণানুৰূপধাৰণেন চ ধম্মা. খযট্ঠেন অনিচ্চা. ভযট্ঠেন দুক্খা. অসাৰকট্ঠেন অনত্তা.

ইতি সব্বাসম্পি ৰূপমহাভূতধাতুধম্মঅনিচ্চাদিৱসেন একত্তন্তি এৱং নানত্তেকত্ততো মনসিকাতব্বা.

৩৫৩. ৱিনিব্ভোগাৱিনিব্ভোগতোতি সহুপ্পন্নাৱ এতা একেকস্মিং সব্বপৰিযন্তিমে সুদ্ধট্ঠকাদিকলাপেপি পদেসেন অৱিনিব্ভুত্তা. লক্খণেন পন ৱিনিব্ভুত্তাতি এৱং ৱিনিব্ভোগাৱিনিব্ভোগতো মনসিকাতব্বা.

৩৫৪. সভাগৱিসভাগতোতি এৱং অৱিনিব্ভুত্তাসু চাপি এতাসু পুৰিমা দ্ৱে গৰুকত্তা সভাগা. তথা পচ্ছিমা লহুকত্তা. পুৰিমা পন পচ্ছিমাহি পচ্ছিমা চ পুৰিমাহি ৱিসভাগাতি এৱং সভাগৱিসভাগতো মনসিকাতব্বা.

৩৫৫. অজ্ঝত্তিকবাহিৰৱিসেসতোতি অজ্ঝত্তিকা ধাতুযো ৱিঞ্ঞাণৱত্থুৱিঞ্ঞত্তিইন্দ্ৰিযানং নিস্সযা হোন্তি, সইৰিযাপথা, চতুসমুট্ঠানা. বাহিৰা ৱুত্তৱিপৰীতপ্পকাৰাতি এৱং অজ্ঝত্তিকবাহিৰৱিসেসতো মনসিকাতব্বা.

৩৫৬. সঙ্গহতোতি কম্মসমুট্ঠানা পথৱীধাতু কম্মসমুট্ঠানাহি ইতৰাহি একসঙ্গহা হোতি সমুট্ঠাননানত্তাভাৱতো. তথা চিত্তাদিসমুট্ঠানা চিত্তাদিসমুট্ঠানাহীতি এৱং সঙ্গহতো মনসিকাতব্বা.

৩৫৭. পচ্চযতোতি পথৱীধাতু আপোসঙ্গহিতা তেজোঅনুপালিতা ৱাযোৱিত্থম্ভিতা তিণ্ণং মহাভূতানং পতিট্ঠা হুত্ৱা পচ্চযো হোতি. আপোধাতু পথৱীপতিট্ঠিতা তেজোঅনুপালিতা ৱাযোৱিত্থম্ভিতা তিণ্ণং মহাভূতানং আবন্ধনং হুত্ৱা পচ্চযো হোতি. তেজোধাতু পথৱীপতিট্ঠিতা আপোসঙ্গহিতা ৱাযোৱিত্থম্ভিতা তিণ্ণং মহাভূতানং পৰিপাচনং হুত্ৱা পচ্চযো হোতি. ৱাযোধাতু পথৱীপতিট্ঠিতা আপোসঙ্গহিতা তেজোপৰিপাচিতা তিণ্ণং মহাভূতানং ৱিত্থম্ভনং হুত্ৱা পচ্চযো হোতীতি এৱং পচ্চযতো মনসিকাতব্বা.

৩৫৮. অসমন্নাহাৰতোতি পথৱীধাতু চেত্থ ‘‘অহং পথৱীধাতূ’’তি ৱা, ‘‘তিণ্ণং মহাভূতানং পতিট্ঠা হুত্ৱা পচ্চযো হোমী’’তি ৱা ন জানাতি. ইতৰানিপি তীণি ‘‘অম্হাকং পথৱীধাতু পতিট্ঠা হুত্ৱা পচ্চযো হোতী’’তি ন জানন্তি. এস নযো সব্বত্থাতি এৱং অসমন্নাহাৰতো মনসিকাতব্বা.

৩৫৯. পচ্চযৱিভাগতোতি ধাতূনং হি কম্মং, চিত্তং, আহাৰো, উতূতি চত্তাৰো পচ্চযা. তত্থ কম্মসমুট্ঠানানং কম্মমেৱ পচ্চযো হোতি, ন চিত্তাদযো. চিত্তাদিসমুট্ঠানানম্পি চিত্তাদযোৱ পচ্চযা হোন্তি, ন ইতৰে. কম্মসমুট্ঠানানঞ্চ কম্মং জনকপচ্চযো হোতি, সেসানং পৰিযাযতো উপনিস্সযপচ্চযো হোতি. চিত্তসমুট্ঠানানং চিত্তং জনকপচ্চযো হোতি, সেসানং পচ্ছাজাতপচ্চযো অত্থিপচ্চযো অৱিগতপচ্চযো চ. আহাৰসমুট্ঠানানং আহাৰো জনকপচ্চযো হোতি, সেসানং আহাৰপচ্চযো অত্থিপচ্চযো অৱিগতপচ্চযো চ. উতুসমুট্ঠানানং উতু জনকপচ্চযো হোতি, সেসানং অত্থিপচ্চযো অৱিগতপচ্চযো চ. কম্মসমুট্ঠানং মহাভূতং কম্মসমুট্ঠানানম্পি মহাভূতানং পচ্চযো হোতি চিত্তাদিসমুট্ঠানানম্পি. তথা চিত্তসমুট্ঠানং, আহাৰসমুট্ঠানং. উতুসমুট্ঠানং মহাভূতং উতুসমুট্ঠানানম্পি মহাভূতানং পচ্চযো হোতি কম্মাদিসমুট্ঠানানম্পি.

তত্থ কম্মসমুট্ঠানা পথৱীধাতু কম্মসমুট্ঠানানং ইতৰাসং সহজাতঅঞ্ঞমঞ্ঞনিস্সযঅত্থিঅৱিগতৱসেন চেৱ পতিট্ঠাৱসেন চ পচ্চযো হোতি, ন জনকৱসেন. ইতৰেসং তিসন্ততিমহাভূতানং নিস্সযঅত্থিঅৱিগতৱসেন পচ্চযো হোতি, ন পতিট্ঠাৱসেন ন জনকৱসেন. আপোধাতু চেত্থ ইতৰাসং তিণ্ণং সহজাতাদিৱসেন চেৱ আবন্ধনৱসেন চ পচ্চযো হোতি, ন জনকৱসেন. ইতৰেসং তিসন্ততিকানং নিস্সযঅত্থিঅৱিগতপচ্চযৱসেনেৱ, ন আবন্ধনৱসেন ন জনকৱসেন. তেজোধাতুপেত্থ ইতৰাসং তিণ্ণং সহজাতাদিৱসেন চেৱ পৰিপাচনৱসেন চ পচ্চযো হোতি, ন জনকৱসেন. ইতৰেসং তিসন্ততিকানং নিস্সযঅত্থিঅৱিগতপচ্চযৱসেনেৱ, ন পৰিপাচনৱসেন, ন জনকৱসেন. ৱাযোধাতুপেত্থ ইতৰাসং তিণ্ণং সহজাতাদিৱসেন চেৱ ৱিত্থম্ভনৱসেন চ পচ্চযো হোতি, ন জনকৱসেন. ইতৰেসং তিসন্ততিকানং নিস্সযঅত্থিঅৱিগতপচ্চযৱসেনেৱ, ন ৱিত্থম্ভনৱসেন, ন জনকৱসেন. চিত্তআহাৰউতুসমুট্ঠানপথৱীধাতুআদীসুপি এসেৱ নযো.