৩. গুণাৱবোধ-ততিযপৰিচ্ছেদ
অনুসন্ধি
১১৬. সম্ভৱন্তি গুণা যস্মা, দোসানে’ৱ’মতিক্কমে;
দস্সেস্সং তে ততো দানি, সদ্দে সম্ভূসযন্তি যে.
সদ্দালঙ্কাৰ উদ্দেস
১১৭. পসাদো’জো, মধুৰতা, সমতা, সুখুমালতা;
সিলেসো’দৰতা, কন্তি, অত্থব্যত্তি, সমাধযো.
সদ্দালঙ্কাৰ পযোজন
১১৮. গুণেহে’তেহি সম্পন্নো, বন্ধো কৱিমনোহৰো;
সম্পাদিযতি কত্তূনং, কিত্তি মচ্চন্তনিম্মলং.
সদ্দালঙ্কাৰ নিদ্দেস
১১৯. অদূৰাহিতসম্বন্ধ, সুভগা যা পদা’ৱলি;
সুপসিদ্ধা’ভিধেয্যা’যং, পসাদং জনযে যথা.
১২০. অলঙ্কৰোন্তা ৱদনং, মুনিনো’ধৰৰংসিযো;
সোভন্তে’ৰুণৰংসী’ৱ, সম্পতন্তা’ম্বুজো’দৰে.
১২১. ওজো সমাসবাহুল্য, মেসো গজ্জস্স জীৱিতং;
পজ্জেপ্য’না’কুলো সো’যং,
কন্তো কামীযতে যথা.
১২২. মুনিন্দ মন্দ সঞ্জাত, হাস চন্দন লিম্পিতা;
পল্লৱা ধৱলা তস্সে, ৱেকো না’ধৰপল্লৱো.
১২৩. পদা’ভিধেয্যৱিসযং, সমাস ব্যাস সম্ভৱং;
যং পাৰিণত্যং হোতী’হ, সোপি ওজো’ৱ তং যথা.
১২৪. জোতযিত্ৱান সদ্ধম্মং, সন্তাৰেত্ৱা সদেৱকে;
জলিত্ৱা অগ্গিখন্ধো’ৱ, নিব্বুতো সো সসাৱকো.
১২৫. মত্থকট্ঠী মতস্সা’পি, ৰজোভাৱং ৱজন্তু মে;
যতো পুঞ্ঞেন তে সেন্তু, জিন পাদ’ম্বুজদ্ৱযে.
১২৬. ইচ্চত্ৰ নিচ্চপ্পণতি, গেধো সাধু পদিস্সতি;
জাযতে’যং গুণো তিক্খ, পঞ্ঞানমভিযোগতো.
১২৭. মধুৰত্তং পদাসত্তি, ৰ’নুপ্পাসৱসা দ্ৱিধা;
সিযা সমসুতি পুব্বা, ৱণ্ণা’ৱুত্তি পৰো যথা.
১২৮. যদা এসো’ভিসম্বোধিং, সম্পত্তো মুনিপুঙ্গৱো;
তদা পভুতি ধম্মস্স, লোকে জাতো মহু’স্সৱো.
১২৯. মুনিন্দমন্দহাসা তে, কুন্দ সন্দোহৱিব্ভমা;
দিসন্ত মনুধাৱন্তি, হসন্তা চন্দকন্তিযো.
১৩০. সব্বকোমলৱণ্ণেহি, না’নুপ্পাসো পসংসিযো;
যথা’যং মালতীমালা, লিন লোলা’লিমালিনী.
১৩১. মুদূহি ৱা কেৱলেহি, কেৱলেহি ফুটেহি ৱা,
মিস্সেহি ৱা তিধা হোতি, ৱণ্ণেহি সমতা যথা.
কেৱলমুদুসমতা
১৩২. কোকিলা’লাপসংৱাদী, মুনিন্দা’লাপৱিব্ভমো;
হদযঙ্গমতং যাতি, সতং দেতি চ নিব্বুতিং.
কেৱলফুটসমতা
১৩৩. সম্ভাৱনীযসম্ভাৱং, ভগৱন্তং ভৱন্তগুং;
ভৱন্তসাধনা’কঙ্খী, কো ন সম্ভাৱযে ৱিভুং.
মিস্সকসমতা
১৩৪. লদ্ধচন্দনসংসগ্গ, সুগন্ধি মলযা’নিলো;
মন্দ মাযাতি ভীতো’ৱ, মুনিন্দমুখমাৰুতা.
১৩৫. অনিট্ঠুৰ’ক্খৰ’প্পাযা, সব্বকোমল নিস্সটা;
কিচ্ছমুচ্চাৰণা’পেত, ব্যঞ্জনা সুখুমালতা.
১৩৬. পস্সন্তা ৰূপৱিভৱং, সুণন্তা মধুৰং গিৰং;
চৰন্তি সাধূ [সাধু (সী-ছন্ধানুৰক্খণত্থং)] সম্বুদ্ধ, কালে কেড়িপৰম্মুখা.
১৩৭. অলঙ্কাৰৱিহীনা’পি, সতং সম্মুখতে’দিসী;
আৰোহতি ৱিসেসেন, ৰমণীযা ত’দুজ্জলা.
১৩৮. ৰোমঞ্চ পিঞ্ছ ৰচনা, সাধু ৱাদাহিতদ্ধনী;
লড়ন্তি’মে মুনিমেঘু, ম্মদা সাধু সিখাৱলা.
১৩৯. সুখুমালত্ত মত্থে’ৱ, পদত্থৱিসযম্পি চ;
যথা মতাদিসদ্দেসু, কিত্তিসেসাদিকিত্তনং.
১৪০. সিলিট্ঠ পদ সংসগ্গ, ৰমণীয গুণা’লযো;
সবন্ধগাৰৱো সো’যং, সিলেসো নাম তং যথা.
১৪১. বালি’ন্দুৱিব্ভম’চ্ছেদি, নখৰা’ৱলি কন্তিভি;
সা মুনিন্দপদ’ম্ভোজ, কন্তি ৱো ৱলিতা’ৱতং.
১৪২. উক্কংসৱন্তো যোকোচি, গুণো যদি পতীযতে;
উদাৰো’যং ভৱে তেন, সনাথা বন্ধপদ্ধতি.
১৪৩. পাদম্ভোজ ৰজো লিত্ত, গত্তা যে তৱ গোতম;
অহো! তে জন্তৱো যন্তি, সব্বথা নিৰজত্তনং.
১৪৪. এৱং জিনা’নুভাৱস্স, সমুক্কংসো’ত্ৰ দিস্সতি;
পঞ্ঞৱা ৱিধিনা’নেন, চিন্তযে পৰ মীদিসং.
১৪৫. উদাৰো সোপি ৱিঞ্ঞেয্যো, যং পসত্থ ৱিসেসনং;
যথা কীড়াসৰো লীলা, হাসো হেমঙ্গদা’দযো.
১৪৬. লোকিয’ত্থা’ন’তিক্কন্তা, কন্তা সব্বজনানপি;
কন্তি নামা’তিৱুত্তস্স, ৱুত্তা সা পৰিহাৰতো.
যথা মুনিন্দ ইচ্চাদি.
১৪৭. অত্থব্যত্তা’ভিধেয্যস্সা,
নেয্যতা সদ্দতো’ত্থতো;
সা’যং তদুভযা নেয্য, পৰিহাৰে পদস্সিতা;
যথা মৰীচিচ্চাদি চ, মনোনুৰঞ্জনোচ্চাদি.
পুন অত্থেন যথা
১৪৮. সভাৱা’মলতা ধীৰ, মুধা পাদনখেসু তে;
যতো তে’ৱনতা’নন্ত, মোড়িচ্ছাযা জহন্তি নো.
১৪৯. ‘বন্ধসাৰো’তি মঞ্ঞন্তি, যং সমগ্গাপি ৱিঞ্ঞুনো;
দস্সনা’ৱসৰং পত্তো, সমাধি নাম’যং গুণো.
১৫০. অঞ্ঞধম্মো ততো’ঞ্ঞত্থ, লোকসীমা’নুৰোধতো;
সম্মা আধীযতে’চ্চে’সো, ‘সমাধী’তি নিৰুচ্চতি.
সমাধি উদ্দেস
১৫১. অপাণে পাণীনং ধম্মো, সম্মা আধীযতে ক্ৱচি,;
নিৰূপে ৰূপযুত্তস্স, নিৰসে সৰসস্স, চ.
১৫২. অদ্ৰৱে দ্ৰৱযুত্তস্স, অকত্তৰিপি কত্তুতা,;
কঠিনস্সা’সৰীৰে,পি, ৰূপং তেসং কমা সিযা.
সমাধিনিদ্দেস
অপাণে পাণীনং ধম্মো
১৫৩. উণ্ণা পুণ্ণি’ন্দুনা নাথ! দিৱাপি সহ সঙ্গমা;
ৱিনিদ্দা সম্পমোদন্তি, মঞ্ঞে কুমুদিনী তৱ.
নিৰুপে ৰূপযুত্তস্স
১৫৪. দযাৰসেসু মুজ্জন্তা, জনা’মতৰসেস্ৱি’ৱ;
সুখিতা হতদোসা তে, নাথ! পাদ’ম্বুজা’নতা.
নিৰসে সৰসস্স
১৫৫. মধুৰেপি গুণে ধীৰ, ন’প্পসীদন্তি যে তৱ;
কীদিসী মনসোৱুত্তি, তেসং খাৰগুণান ভো’.
অদ্ৰৱে দ্ৰৱযুত্তস্স
১৫৬. সব্বত্থসিদ্ধ! চূড়ক, পুটপেয্যা মহাগুণা;
দিসা সমন্তা ধাৱন্তি, কুন্দসোভা স লক্খণা.
অকত্তৰিপি কত্তুতা
১৫৭. মাৰা’ৰিবলৱিস্সট্ঠা, কুণ্ঠা নানাৱিধা’যুধা;
লজ্জমানা’ঞ্ঞৱেসেন, জিন! পাদা’নতা তৱ.
কঠিনস্সা সৰীৰে
১৫৮. মুনিন্দভাণুমা কালো,
দিতো বোধো’দযা’চলে;
সদ্ধম্মৰংসিনা ভাতি, ভিন্দ মন্দতমং পৰং.
১৫৯. ৱমনু’গ্গিৰনাদ্যে’তং, গুণৱুত্য’পৰিচ্চুতং;
অতিসুন্দৰ মঞ্ঞং তু, কামং ৱিন্দতি গাম্মতং.
১৬০. কন্তীনং ৱমনব্যাজা, মুনিপাদনখা’ৱলী;
চন্দকন্তী পিৱন্তী’ৱ, নিপ্পভং তং কৰোন্তিযো.
১৬১. অচিত্তকত্তুকং ৰুচ্য [ৰুচ্চ (সী.)], মিচ্চেৱং গুণকম্মতং;
সচিত্তকত্তুকং পে’তং, গুণকম্মং যদু’ত্তমং.
১৬২. উগ্গিৰন্তো’ৱ সস্নেহ, ৰসং জিনৱৰো জনে;
ভাসন্তো মধুৰং ধম্মং, কং ন সপ্পীণযে জনং.
১৬৩. যো সদ্দসত্থকুসলো কুসলো নিঘণ্ডু,
ছন্দোঅলঙ্কতিসু নিচ্চকতা’ভিযোগো;
সো’যং কৱিত্তৱিকলোপি কৱীসু সঙ্খ্য,
মোগ্গয্হ ৱিন্দতি হি কিত্তি’ মমন্দৰূপং.
ইতি সঙ্ঘৰক্খিতমহাসামিৱিৰচিতে সুবোধালঙ্কাৰে
গুণাৱবোধো নাম
ততিযো পৰিচ্ছেদো.