নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স

সুবোধালঙ্কাৰো

১. দোসাৱবোধ-পঠমপৰিচ্ছেদ

ৰতনত্তযপ্পণাম

১. মুনিন্দৱদনম্ভোজ, গব্ভসম্ভৱসুন্দৰী;

সৰণং পাণিনং ৱাণী, ময্হং পীণযতং মনং.

নিমিত্ত

২. ৰাম, সম্মা’দ্য’লঙ্কাৰা, সন্তি সন্তো পুৰাতনা;

তথাপি তু ৱড়ঞ্জেন্তি, সুদ্ধমাগধিকা ন তে.

অভিধানাদিকং

৩. তেনা’পি নাম তোসেয্য, মেতে লঙ্কাৰৱজ্জিতে;

অনুৰূপেনা’লঙ্কাৰে, নে’স মেসো পৰিস্সমো.

৪. যেসং ন সঞ্চিতা পঞ্ঞা, নেকসত্থন্তৰো’চিতা;

সম্মোহ’ব্ভাহতা ৱে’তে, নাৱবুজ্ঝন্তি কিঞ্চিপি.

৫. কিং তেহি পাদসুস্সূসা, যেসং নত্থি গৰূনি’হ;

যে তপ্পাদৰজোকিণ্ণা, তে’ৱ সাধূ ৱিৱেকিনো.

৬. কব্ব, নাটকনিক্খিত্ত, নেত্তচিত্তা কৱিজ্জনা;

যংকিঞ্চি ৰচযন্তে’তং, ন ৱিম্হযকৰং পৰং.

৭. তেযে’ৱ পটিভাৱেন্তো, সো’ৱ বন্ধো সৱিম্হযো;

যেন তোসেন্তি ৱিঞ্ঞূ যে, তত্থ প্য’ৱিহিতা’দৰা.

৮. বন্ধো চ নাম সদ্দ,ত্থা, সহিতা দোসৱজ্জিতা;

পজ্জ গজ্জ ৱিমিস্সানং, ভেদেনা’যং তিধা ভৱে.

৯. নিবন্ধো চা’নিবন্ধো চ, পুন দ্ৱিধা নিৰুপ্পতে;

তং তু পাপেন্ত্য’লঙ্কাৰা, ৱিন্দনীযতৰত্তনং.

১০. অনৱজ্জং মুখম্ভোজ [‘‘অম্ভোজ’’ন্তি পদং পাড়িযং নত্থি, ৱাৰিজৱাচকং, সক্কটগন্থতো অনীতং], মনৱজ্জা চ ভাৰতী;

অলঙ্কতা’ৱ সোভন্তে, কিং নু তে নিৰ’লঙ্কতা?

১১. ৱিনা গৰূপদেসং তং, বালো’লঙ্কত্তু মিচ্ছতি;

সম্পাপুণে ন ৱিঞ্ঞূহি, হস্সভাৱং কথং নু সো?

১২. গন্থোপি কৱিৱাচান, মলঙ্কাৰ’প্পকাসকো;

যাতি তব্বচনীযত্তং, ত’ব্বোহাৰূ’পচাৰতো.

১৩. দ্ৱিপ্পকাৰা অলঙ্কাৰা, তত্থ সদ্দ, ত্থভেদতো;

সদ্দত্থা বন্ধনামা’ৱ, তংসজ্জিত তদাৱলি.

১৪. গুণালঙ্কাৰসংযুত্তা, অপি দোসলৱ’ঙ্কিতা;

পসংসিযা ন ৱিঞ্ঞূহি, সা কঞ্ঞা ৱিয তাদিসী.

১৫. তেন দোসনিৰাসো’ৱ, মহুস্সাহেন সাধিযো;

নিদ্দোসা সব্বথা সা’যং, সগুণা ন ভৱেয্য কিং?

১৬. সা’লঙ্কাৰৱিযুত্তা’পি, গুণযুত্তা মনোহৰা;

নিদ্দোসা দোসৰহিতা, গুণযুত্তা ৱধূ ৱিয.

১৭. পদে ৱাক্যে তদত্থে চ, দোসা যে ৱিৱিধা মতা;

সো’দাহৰণ মেতেসং, লক্খণং কথযাম্য’হং.

পদদোস উদ্দেস

১৮. ৱিৰুদ্ধত্থন্তৰা, ঝত্থ, কিলিট্ঠানি, ৱিৰোধি চ;

নেয্যং, ৱিসেসনাপেক্খং, হীনত্থক মনত্থকং.

ৱাক্যদোস উদ্দেস

১৯. দোসা পদান ৱাক্যান, মেকত্থং ভগ্গৰীতিকং;

তথা ব্যাকিণ্ণ গাম্মানি, যতিহীনং কমচ্চুতং;

অতিৱুত্ত মপেতত্থং, সবন্ধফৰুসং তথা.

ৱাক্যত্থদোসউদ্দেস

২০. অপক্কমো’, চিত্যহীনং, ভগ্গৰীতি, সসংসযং;

গাম্মং দুট্ঠালঙ্কতীতি, দোসা ৱাক্যত্থনিস্সিতা.

পদদোসনিদ্দেস

২১. ৱিৰুদ্ধত্থন্তৰং তঞ্হি, যস্স’ঞ্ঞত্থো ৱিৰুজ্ঝতি;

অধিপ্পেতে যথা মেঘো, ৱিসদো সুখযে জনং.

২২. ৱিসেস্য মধিকং যেনা, ঝত্থ মেতং ভৱে যথা;

ওভাসিতা’সেসদিসো, খজ্জোতো’যং ৱিৰাজতে.

২৩. যস্স’ত্থা’ৱগমো দুক্খো, পকত্যা’দিৱিভাগতো;

কিলিট্ঠং তং যথা তায, সো’য মালিঙ্গ্যতে পিযা.

২৪. যং কিলিট্ঠপদং মন্দা, ভিধেয্যং যমকাদিকং;

কিলিট্ঠপদদোসে’ৱ, তম্পি অন্তো কৰীযতি.

২৫. পতীতসদ্দৰচিতং, সিলিট্ঠপদসন্ধিকং;

পসাদগুণসংযুত্তং, যমকং মত মেদিসং.

২৬. অব্যপেতং ব্যপেত’ঞ্ঞ, মাৱুত্তা’নেকৱণ্ণজং;

যমকং তঞ্চ পাদান, মাদি, মজ্ঝ, ন্ত, গোচৰং.

অব্যপেত পঠমপাদাদি যমকং

২৭. সুজনা’সুজনা সব্বে, গুণেনাপি ৱিৱেকিনো;

ৱিৱেকং ন সমাযন্তি, অৱিৱেকিজনন্তিকে.

অব্যপেত পঠম দুতিয পাদাদি যমকং

২৮. কুসলা’কুসলা সব্বে, পবলা’পবলা থৱা;

নো যাতা যাৱ’হোসিত্তং, সুখদুক্খপ্পদা সিযুং;

অব্যপেত পঠম দুতিয ততিযপাদাদি যমকং.

২৯. সাদৰং সা দৰং হন্তু, ৱিহিতা ৱিহিতা মযা;

ৱন্দনা ৱন্দনামান, ভাজনে ৰতনত্তযে.

অব্যপেত চতুক্কপাদাদি যমকং

৩০. কমলং ক’মলং কত্তুং, ৱনদো ৱনদো’ম্বৰং;

সুগতো সুগতো লোকং, সহিতং স হিতং কৰং.

৩১. অব্যপেতাদিযমক, স্সেসো লেসো নিদস্সিতো;

ঞেয্যানি’মাযেৱ দিসা, য’ঞ্ঞানি যমকানিপি.

৩২. অচ্চন্তবহৱো তেসং, ভেদা সম্ভেদযোনিযো;

তথাপি কেচি সুকৰা, কেচি অচ্চন্তদুক্কৰা.

৩৩. যমকং তং পহেলী [পহেড়ি (ক.)] চ, নেকন্তমধুৰানি’তি;

উপেক্খিযন্তি সব্বানি, সিস্সখেদভযা মযা.

৩৪. দেসকালকলালোক, ঞাযাগমৱিৰোধি যং;

তং ৱিৰোধিপদং চে’ত, মুদাহৰণতো ফুটং.

৩৫. য দপ্পতীত মানীয, ৱত্তব্বং নেয্য মাহু তং;

যথা সব্বাপি ধৱলা, দিসা ৰোচন্তি ৰত্তিযং.

৩৬. নেদিসং বহু মঞ্ঞন্তি, সব্বে সব্বত্থ ৱিঞ্ঞুনো;

দুল্লভা’ৱগতী সদ্দ, সামত্থিযৱিলঙ্ঘিনী.

৩৭. সিযা ৱিসেসনাপেক্খং, যং তং পত্ৱা ৱিসেসনং;

সাত্থকং তং যথা তং সো, ভিয্যো পস্সতি চক্খুনা.

৩৮. হীনং কৰে ৱিসেস্যং যং, তং হীনত্থং ভৱে যথা;

নিপ্পভী কত খজ্জোতো, সমুদেতি দিৱাকৰো.

৩৯. পাদপূৰণমত্তং যং, অনত্থমিতি তং মতং;

যথা হি ৱন্দে বুদ্ধস্স, পাদপঙ্কেৰুহং পি চ.

ৱাক্যদোস নিদ্দেস

৪০. সদ্দতো অত্থতো ৱুত্তং, যত্থ ভিয্যোপি ৱুচ্চতি;

ত মেকত্থং যথা’ভাতি, ৱাৰিদো ৱাৰিদো অযং.

যথা চ

৪১. তিত্থিযঙ্কুৰবীজানি, জহং দিট্ঠিগতানি’হ;

পসাদেতি পসন্নে’সো, মহামুনি মহাজনে.

৪২. আৰদ্ধক্কমৱিচ্ছেদা, ভগ্গৰীতি ভৱে যথা;

কাপি পঞ্ঞা, কোপি পগুণো, পকতীপি অহো তৱ.

৪৩. পদানং দুব্বিনিক্খেপা, ব্যামোহো যত্থ জাযতি;

তং ব্যাকিণ্ণন্তি ৱিঞ্ঞেয্যং, তদুদাহৰণং যথা.

৪৪. বহুগুণে পণমতি, দুজ্জনানং প্যযং জনো;

হিতং পমুদিতো নিচ্চং, সুগতং সমনুস্সৰং.

৪৫. ৱিসিট্ঠৱচনা’পেতং, গাম্মং’ত্য’ভিমতং যথা;

কঞ্ঞে কামযমানং মং, ন কামযসি কিংন্ৱি’দং?

৪৬. পদসন্ধানতো কিঞ্চি, দুপ্পতীতিকৰং ভৱে;

তম্পি গাম্মং ত্য’ভিমতং, যথা যাভৱতো পিযা.

৪৭. ৱুত্তেসু সূচিতে ট্ঠানে, পদচ্ছেদো ভৱে যতি;

যং তায হীনং তং ৱুত্তং, যতিহীনন্তি সা পন.

৪৮. যতি সব্বত্থপাদন্তে, ৱুত্তড্ঢে চ ৱিসেসতো;

পুব্বাপৰানেকৱণ্ণ, পদমজ্ঝেপি কত্থচি.

তত্থোদাহৰণপচ্চুদাহৰণানি যথা

৪৯. তং নমে সিৰসা চামি, কৰৱণ্ণং তথাগতং;

সকলাপি দিসা সিঞ্চ, তিৱ সোণ্ণৰসেহি যো.

৫০. সৰো সন্ধিম্হি পুব্বন্তো, ৱিয লোপে ৱিভত্তিযা;

অঞ্ঞথা ত্ৱ’ঞ্ঞথা তত্থ, যা’দেসাদি পৰা’দি’ৱ.

৫১. চাদী পুব্বপদন্তা’ৱ, নিচ্চং পুব্বপদস্সিতা;

পাদযো নিচ্চসম্বন্ধা, পৰাদীৱ পৰেন তু.

সব্বত্থোদাহৰণানি যথা

৫২. নমে তং সিৰসা সব্বো, পমা’তীতং তথাগতং;

যস্স লোকগ্গতং পত্ত, স্সো’পমা ন হি যুজ্জতি.

৫৩. মুনিন্দং তং সদা ৱন্দা, ম্য’নন্তমতি মুত্তমং;

যস্স পঞ্ঞা চ মেত্তা চ, নিস্সীমাতি ৱিজম্ভতি.

চাদিপাদীসু পচ্চুদাহৰণানি যথা

৫৪. মহামেত্তা মহাপঞ্ঞা, চ যত্থ পৰমোদযা;

পণমামি জিনং তং প, ৱৰং ৱৰগুণা’লযং.

৫৫. পদত্থক্কমতো মুত্তং, কমচ্চুত মিদং যথা;

খেত্তং ৱা দেহি গামং ৱা, দেসং ৱা মম সোভনং.

৫৬. লোকিযত্থ মতিক্কন্তং, অতিৱুত্তং মতং যথা;

অতিসম্বাধ মাকাস, মেতিস্সা থনজম্ভনে.

৫৭. সমুদাযত্থতো’পেতং, তং অপেতত্থকং যথা;

গাৱিপুত্তো বলিবদ্ধো, তিণং খাদী পিৱী জলং.

৫৮. বন্ধে ফৰুসতা যত্থ, তং বন্ধফৰুসং যথা;

খৰা খিলা পৰিক্খীণা, খেত্তে খিত্তং ফলত্য’লং.

ৱাক্যত্থদোস নিদ্দেস

৫৯. ঞেয্যং লক্খণ মন্ৱত্থ, ৱসেনা’পক্কমাদিনং;

উদাহৰণ মেতেসং, দানি সন্দস্সযাম্য’হং.

তত্থা’পক্কমং যথা

৬০. ভাৱনা, দান, সীলানি, সম্মা সম্পাদিতানি’হ;

ভোগ, সগ্গাদি, নিব্বান, সাধনানি ন সংসযো.

ওচিত্যহীনং যথা

৬১. পূজনীযতৰো লোকে, অহ মেকো নিৰন্তৰং;

মযেকস্মিং গুণা সব্বে, যতো সমুদিতা অহুং.

যথা চ

৬২. যাচিতো’হং কথং নাম, ন দজ্জাম্য’পি জীৱিতং;

তথাপি পুত্তদানেন, ৱেধতে হদযং মম.

ভগ্গৰীতি যথা

৬৩. ইত্থীনং দুজ্জনানঞ্চ, ৱিস্সাসো নোপপজ্জতে;