৯. নপুংসকলিঙ্গনামিকপদমালা
অথ পুব্বাচৰিযমতং পুৰেচৰং কত্ৱা নিগ্গহীতন্তনপুংসকলিঙ্গানং ‘‘ভূতং’’ইচ্চাদিকস্স পকতিৰূপস্স নামিকপদমালং ৱক্খাম –
চিত্তং, চিত্তানি. চিত্তং, চিত্তানি. চিত্তেন, চিত্তেহি, চিত্তেভি. চিত্তস্স, চিত্তানং. চিত্তা, চিত্তস্মা, চিত্তম্হা, চিত্তেহি, চিত্তেভি. চিত্তস্স, চিত্তানং. চিত্তে, চিত্তস্মিং, চিত্তম্হি, চিত্তেসু. ভো চিত্ত, ভো চিত্তা, ভৱন্তো চিত্তানি. যমকমহাথেৰমতং.
এত্থ কিঞ্চাপি ‘‘চিত্তা’’তি পচ্চত্তবহুৱচনং ‘‘চিত্তে’’তি উপযোগবহুৱচনঞ্চ অনাগতং, তথাপি তত্থ তত্থ অঞ্ঞেসম্পি তাদিসানং নিগ্গহীতন্তনপুংসকৰূপানং দস্সনতো ৱিভঙ্গপাড়িযঞ্চ ‘‘ছ চিত্তা অব্যাকতা’’তিআদিদস্সনতো গহেতব্বমেৱ, তস্মা ‘‘চিত্তং, চিত্তানি, চিত্তা. চিত্তং, চিত্তানি, চিত্তে’’তি কমো ৱেদিতব্বো. নিগ্গহীতন্তানঞ্হি নপুংসকলিঙ্গানং কত্থচি ওকাৰন্তপুল্লিঙ্গানং ৱিয পচ্চত্তোপযোগবহুৱচনানি ভৱন্তি. তানি চ পুল্লিঙ্গেন ৱা সলিঙ্গেন ৱা অলিঙ্গেন ৱা সদ্ধিং সমানাধিকৰণানি হুত্ৱা কেৱলানি ৱা পাৱচনে সঞ্চৰন্তি. অত্ৰ ‘‘চত্তাৰো সতিপট্ঠানা. চত্তাৰো সম্মপ্পধানা. সব্বে মালা উপেন্তিমং. যস্স এতে ধনা অত্থি. চত্তাৰো মহাভূতা. তীণিন্দ্ৰিযা. দ্ৱে ইন্দ্ৰিযা. দসিন্দ্ৰিযা. দ্ৱে মহাভূতে নিস্সায দ্ৱে মহাভূতা, পঞ্চ ৱিঞ্ঞাণা, চতুৰো অঙ্গে অধিট্ঠায, সেমি ৱম্মিকমত্থকে, ৰূপা সদ্দা ৰসা গন্ধা. ৰূপে চ সদ্দে চ অথো ৰসে চ. চক্খুঞ্চ পটিচ্চ ৰূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৱিঞ্ঞাণ’’ন্তি এৱমাদযো অনেকসতা পাড়িপ্পদেসা দট্ঠব্বা.
এত্থ পন ‘‘সতিপট্ঠানা’’তিআদীনি পদানি লিঙ্গৱিপল্লাসৱসেন ৱুত্তানীতি ন গহেতব্বানি সতিপট্ঠানসদ্দাদীনং পঠমেকৱচনট্ঠানে ওকাৰন্তপুল্লিঙ্গভাৱেন ঠিতভাৱস্স অদস্সনতো. ‘‘চত্তাৰো’’তিআদীনিযেৱ পন পদানি লিঙ্গৱিপল্লাসৱসেন ৱুত্তানীতি গহেতব্বানি নিযোগা নিগ্গহীতন্তেহি নপুংসকলিঙ্গেহি সতিপট্ঠানসদ্দাদীহি সদ্ধিং তেসং সমানাধিকৰণভাৱস্স দস্সনতোতি.
কেচেত্থ ৱদেয্যুং – ননু ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদিপ্পযোগদস্সনতো সতিপট্ঠানসদ্দাদীনং ওকাৰন্তপুল্লিঙ্গভাৱো লব্ভতি. এৱং সন্তে কস্মা তুম্হেহি ‘‘সতিপট্ঠানসদ্দাদীনং পঠমেকৱচনট্ঠানে ওকাৰন্তপুল্লিঙ্গভাৱেন ঠিতভাৱস্স অদস্সনতো’’তি ৱুত্তং, কস্মা চ একন্ততো সতিপট্ঠানসদ্দাদীনং নিগ্গহীতন্তনপুংসকলিঙ্গতা অনুমতা, ননু ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদিদস্সনতো ‘‘চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তিআদীসুপি ‘‘সতিপট্ঠানসদ্দাদযো লিঙ্গৱিপল্লাসৱসেন ৱুত্তা’’তি ৱত্তব্বাতি? ন ৱত্তব্বা, কস্মাতি চে? ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদীসুপি সতিপট্ঠানচিত্তসদ্দাদীনং লিঙ্গৱিপল্লাসৱসেন অনিচ্ছিতব্বতো. তত্থ হি পুল্লিঙ্গেন ধম্মসদ্দেন যোজেতুং ধম্মিস্সৰো ভগৱা ধম্মাপেক্খং কত্ৱা ‘‘সতিপট্ঠানো, চিত্তো, চিত্তা’’তি চ অভাসি. কেৱলা হি সতিপট্ঠান চিত্তসদ্দাদযো ওকাৰন্তপুল্লিঙ্গভাৱেন কত্থচিপি যোজিতা ন সন্তি, নিগ্গহীতন্তনপুংসকভাৱেন পন যোজিতা সন্তি.
তথা হি ‘‘চিত্তো গহপতী’’তি এত্থাপি পুল্লিঙ্গগহপতিসদ্দং অপেক্খিত্ৱা ৱিঞ্ঞাণে পৱত্তং চিত্তনামং পণ্ণত্তিৱসেন পুগ্গলে আৰোপেত্ৱা পুগ্গলৱাচকং কত্ৱা ‘‘চিত্তো’’তি ৱুত্তং. যদি পন ৱিঞ্ঞাণসঙ্খাতং চিত্তমধিপ্পেতং সিযা, ‘‘চিত্ত’’মিচ্চেৱ ৱুচ্চেয্য. তস্মা ‘‘চিত্তো গহপতি, চিত্তা ইত্থী’’তিআদীসু লিঙ্গৱিপল্লাসো ন ইচ্ছিতব্বো সাপেক্খত্তা চিত্তসদ্দাদীনং. যথা চ এত্থ, এৱং ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদীসুপি লিঙ্গৱিপল্লাসো ন ইচ্ছিতব্বো. ‘‘চত্তাৰো সতিপট্ঠানা’’তিআদীসু পন সতিপট্ঠানসদ্দাদীনং অপেক্খিতব্বানি পদানি ন সন্তি, যেহি তে পুল্লিঙ্গানি সিযুং, তস্মা ‘‘চত্তাৰো’’তিআদীনিযেৱ পদানি পৰিৱত্তেত্ৱা ‘‘চত্তাৰি, সব্বানি, এতানী’’তি নপুংসকলিঙ্গৱসেন গহেত্ৱা ‘‘সতিপট্ঠানা, সম্মপ্পধানা’’তিআদীহি পদেহি যোজেতব্বানি. ঈদিসেসু ঠানেসু কেচি অট্ঠকথাচৰিযা নিকাৰলোপং ইচ্ছন্তি ‘‘যা পুব্বে বোধিসত্তানং, পল্লঙ্কৱৰমাভুজে, নিমিত্তানি পদিস্সন্তী’’তি এত্থ ৱিয. অদস্সনঞ্হি লোপো, তস্মা ‘‘চত্তাৰি সতিপট্ঠানানি, চত্তাৰি সম্মপ্পধানানি, সব্বানি মালানী’তিআদিকা যোজনা কাতব্বা.
কেচি পন ‘‘সব্বে মালা উপেন্তি ম’’ন্তি এত্থ মালাসদ্দং ইত্থিলিঙ্গন্তি মঞ্ঞিত্ৱা পুল্লিঙ্গভূতং সব্বেসদ্দং ইত্থিলিঙ্গৱসেন পৰিৱত্তেত্ৱা ‘‘সব্বা মালা’’তি অত্থং কথেন্তি. তং কিঞ্চাপি যুত্ততৰং ৱিয দিস্সতি, তথাপি ন গহেতব্বং. ন হি সো ভগৱা লিঙ্গং নঞ্ঞাসি, ন চ ‘‘সব্বা মালা উপেন্তি ম’’ন্তি দ্ৱে পদানি ইত্থিলিঙ্গানি কত্ৱা ৱত্তুং ন সক্খি. যো এৱং ৱিসদিসলিঙ্গানি পদানি উচ্চাৰেসি. জানন্তোযেৱ পন ভগৱা ৱত্তুং সক্কোন্তোযেৱ চ ‘‘সব্বে মালা উপেন্তি ম’’ন্তি ৱিসদিসলিঙ্গানি পদানি উচ্চাৰেসি, তস্মা পুল্লিঙ্গভূতং সব্বেসদ্দং ‘‘সব্বানী’’তি নপুংসকলিঙ্গৱসেন পৰিৱত্তেত্ৱা ৱিভঙ্গপাড়িযং ‘‘তীণিন্দ্ৰিযা’’তি পদং ৱিয লুত্তনিকাৰেন নপুংসকলিঙ্গেন মালাসদ্দেন যোজেত্ৱা ‘‘সব্বানি মালানী’’তি অত্থো গহেতব্বো কত্থচি ‘‘যস্স এতে ধনা অত্থী’’তি এত্থ ৱিয. এত্থ হি যস্স এতানি ধনানীতি অত্থো. ইদম্পেত্থ সল্লক্খিতব্বং. মালাসদ্দো দ্ৱিলিঙ্গো ইত্থিনপুংসকৱসেন. তিট্ঠতু তস্সিত্থিলিঙ্গত্তং সুৱিঞ্ঞেয্যত্তা, নপুংসকত্তে পন তীণি মালানি. ‘‘মালেহি চ গন্ধেহি চ ভগৱতো সৰীৰং পূজেন্তী’’তিআদযো নপুংসকপ্পযোগানিপি বহূ সন্দিস্সন্তীতি.
যদি পন ভো মালসদ্দো ইত্থিনপুংসকৱসেন দ্ৱিলিঙ্গো, ‘‘সব্বে মালা উপেন্তি ম’’ন্তি এত্থ মালাসদ্দস্স ইত্থিলিঙ্গভাৱপৰিকপ্পনে কো দোসো অত্থীতি? অত্থেৱ ইত্থিলিঙ্গসদ্দস্স পুল্লিঙ্গভূতেন সব্বনামিকপদেন সদ্ধিং সমানাধিকৰণভাৱস্সাভাৱতো, নপুংসকলিঙ্গস্স পন পুল্লিঙ্গভূতেন সব্বনামিকপদেন সদ্ধিং সমানাধিকৰণভাৱস্স উপলব্ভনতো. তেনেৱ চ ‘‘এতে ধনা’’তিআদযো পযোগা পাৱচনে বহুধা দিট্ঠা. এত্থাপি পন ৱদেয্যুং ‘‘ধনাতিআদীনি ৱিপল্লাসৱসেন পুল্লিঙ্গানিযেৱ ‘‘এতে’’তিআদীহি সমানাধিকৰণপদেহি যোজিতত্তা’’তি. ন, নপুংসকানিযেৱেতানি. যদি হি ‘‘ধনা’’তিআদীনি পুল্লিঙ্গানি সিযুং, কত্থচি পচ্চত্তেকৱচনট্ঠানে ‘‘এসো’’তিআদীহি ওকাৰন্তসমানাধিকৰণপদেহি যোজিতা ওকাৰন্তধনসদ্দাদযো সিযুং. তথাৰূপানং অভাৱতো পন ‘‘ধনা ইন্দ্ৰিযা ৱিঞ্ঞাণা’’তিআদযো সদ্দা নপুংসকলিঙ্গানিযেৱ হোন্তি. অযং নযো পচ্চত্তবহুৱচনট্ঠানেযেৱ লব্ভতি. নপুংসকলিঙ্গানি হি ৱিসদাকাৰানি পুল্লিঙ্গৰূপানি ৱিয হুত্ৱা পুল্লিঙ্গেহিপি সদ্ধিং চৰন্তি, নপুংসকা ৱিয পুৰিসৱেসধাৰিনো পুৰিসেহীতি নিট্ঠমেত্থাৱগন্তব্বং.
অথাপি তে পুব্বে ৱুত্তৱচনং পুন পৰিৱত্তেত্ৱা এৱং ৱদেয্যুং ‘‘চিত্তো গহপতি, চিত্তা ইত্থী’’তিআদীসু চিত্তং এতস্স অত্থীতি চিত্তো, চিত্তং এতিস্সা অত্থীতি চিত্তা যথা ‘‘সদ্ধো, সদ্ধা’’তি এৱং অস্সত্থীতি অত্থৱসেন গহেতব্বতো লিঙ্গৱিপল্লাসো নিচ্ছিতব্বো, ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদীনি পন এৱৰূপস্স অত্থস্স অগ্গহেতব্বতো ‘‘সতিপট্ঠানং ধম্মো, চিত্তং ধম্মো, চিত্তানি ধম্মা’’তি ৱত্তব্বে লিঙ্গৱিপল্লাসেন ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদি ৱুত্তন্তি লিঙ্গৱিপল্লাসো ইচ্ছিতব্বো’’তি? তন্ন, ‘‘চিত্তো গহপতী’’তিআদীসু পন ‘‘সতিপট্ঠানো ধম্মো’’তিআদীসু চ চিত্তসতিপট্ঠানসদ্দাদীনং গহপতি ধম্মাদীনং অপেক্খনৱসেন নিচ্চং পুল্লিঙ্গভাৱস্স ইচ্ছিতত্তা.
তথা হি একন্তনপুংসকলিঙ্গোপি পুঞ্ঞসদ্দো অভিসঙ্খাৰাপেক্খনৱসেন ‘‘পুঞ্ঞো অভিসঙ্খাৰো’’তি পুল্লিঙ্গো জাতো, তথা একন্তনপুংসকলিঙ্গাপি পদুম মঙ্গলসদ্দাদযো অঞ্ঞস্সত্থস্সাপেক্খনৱসেন ‘‘পদুমো ভগৱা, পদুমা দেৱী, মঙ্গলো ভগৱা, মঙ্গলা ইত্থী’’তি চ পুমিত্থিলিঙ্গা জাতা. একন্তপুল্লিঙ্গাপি হত্থিৱিসেসৱাচকা কালাৱক গঙ্গেয্যসদ্দাদযো কুলাপেক্খনৱসেন ‘‘কালাৱকঞ্চ গঙ্গেয্য’’ন্তিআদিনা নপুংসকলিঙ্গা জাতা. তদপেক্খনৱসেন হি অট্ঠকথাযং ‘‘কালাৱকো চ গঙ্গেয্যো’’তিআদি পুল্লিঙ্গনিদ্দেসো দিস্সতি. এৱং তংতদত্থানমপেক্খনৱসেন তংতংপকতিলিঙ্গং নাসেত্ৱা অপৰং লিঙ্গং পতিট্ঠাপেত্ৱা নিদ্দেসো দিস্সতি, ন চ তানি সব্বানিপি লিঙ্গানি তদ্ধিতৱসেন অঞ্ঞলিঙ্গানি জাতানি, অথ খো গহপতিধম্মাদীনং অপেক্খনৱসেনেৱ অঞ্ঞলিঙ্গানি জাতানি, তস্মা ‘‘পেতানি ভোতি পুত্তানি, খাদমানা তুৱং পুৰে. সিৱিপুত্তানি চৱ্হয. এৱং ধম্মানি সুত্ৱান, ৱিপ্পসীদন্তি পণ্ডিতা’’তিআদীসুযেৱ লিঙ্গৱিপল্লাসো ইচ্ছিতব্বো অনঞ্ঞাপেক্খকত্তা ৱুত্তধম্মসদ্দাদীনং, ন পন ‘‘চিত্তো গহপতি, চিত্তা ইত্থী, সতিপট্ঠানো ধম্মো, চিত্তো ধম্মো, চিত্তা ধম্মা’’তিআদীসু চিত্তসদ্দাদীনং ৱিপল্লাসো ইচ্ছিতব্বো গহপতি ধম্মাদীনং অপেক্খকত্তা তেসন্তি নিট্ঠমেত্থাৱগন্তব্বং, ইদঞ্চ একচ্চানং সম্মোহট্ঠানং, তস্মা সদ্ধম্মট্ঠিতিযা অযং নীতি সদ্ধাসম্পন্নেহি কুলপুত্তেহি সাধুকং মনসি কাতব্বা.
বদৰতিত্থৱিহাৰৱাসী আচৰিযধম্মপালো পন ‘‘অপৰিমাণা পদা অপৰিমাণা অক্খৰা অপৰিমাণা ব্যঞ্জনাতি পাড়িপ্পদেসে ‘পদা অক্খৰা ব্যঞ্জনা’তি লিঙ্গৱিপল্লাসো কতোতি দট্ঠব্ব’’ন্তি আহ. এত্থাপি মযং ‘‘পদা’’তি ইদং ‘‘ইন্দ্ৰিযা ৰূপা’’তিআদীনি ৱিয নপুংসকলিঙ্গমেৱাতি ৱদাম ওকাৰন্তৱসেন পঠমেকৱচনন্তভাৱাভাৱতো, ইতৰদ্ৱযং পন নপুংসকলিঙ্গন্তিপি পুল্লিঙ্গন্তিপি গহেতব্বং নিগ্গহীতন্তোকাৰন্তৱসেন পঠমেকৱচনন্তভাৱস্সূপলব্ভনতো. তথা হি ‘‘পুত্তানি লতানি পব্বতানি ধম্মানী’’তিআদীনংযেৱ লিঙ্গৱিপল্লাসানি ইচ্ছিতব্বানি নিগ্গহীতন্তৱসেন পঠমেকৱচনন্ততায অনুপলদ্ধিতো, তেসঞ্চোকাৰন্তাকাৰন্তৱসেন পঠমেকৱচনন্ততাদস্সনতো. ‘‘জৰাধম্মং মা জীৰী’’তি ইদং পন অঞ্ঞপদত্থৱসেন নপুংসকং জাতন্তি দট্ঠব্বং.
ভূতং, ভূতানি, ভূতা. ভূতং, ভূতানি, ভূতে. ভূতেন, ভূতেহি, ভূতেভি. ভূতস্স, ভূতানং. ভূতা, ভূতস্মা, ভূতম্হা, ভূতেহি, ভূতেভি. ভূতস্স, ভূতানং. ভূতে, ভূতস্মিং, ভূতম্হি, ভূতেসু. ভো ভূত, ভৱন্তো ভূতানি, ভৱন্তো ভূতা. এৱং চিত্তনযেন নামিকপদমালা ভৱতি.
ইমিনা নযেন ‘‘মহাভূতং ভৱিত্তং ভূনং ভৱন’’মিচ্চাদীনং ভূধাতুমযানং নিগ্গহীতন্তপদানং অঞ্ঞেসঞ্চ ‘‘ৱত্ত’’মিচ্চাদীনং নিগ্গহীতন্তপদানং নামিকপদমালা ৱেদিতব্বা.
ৱত্তং ৰূপং সোতং ঘানং, দুক্খং পুপ্ফং ঝানং ঞাণং;
দানং সীলং পুঞ্ঞং পাপং, ৱজ্জং সচ্চং যানং ছত্তং.
সকটং কনকং তগৰং নগৰং, তৰণং চৰণং ধৰণং মৰণং;
নযনং ৱদনং কৰণং লৱনং, ৱসনং পৱনং ভৱনং গগনং.
অমতং পুড়িনং মালং, আসনং সৱনং মুখং;
পদুমং উপ্পলং ৱস্সং, লোচনং সাধনং সুখং.
তাণং মূলং ধনং কূলং, মঙ্গলং নড়িনং ফলং;
হিৰঞ্ঞং অম্বুজং ধঞ্ঞং, জালং লিঙ্গং পদং জলং.
অঙ্গং পণ্ণং সুসানং সং, আৱুধং হদযং ৱনং;
সোপানং চীৱৰং পাণং, অলাতং ইন্দ্ৰিযং কুলং.
লোহং কণং বলং পীঠং, অণ্ডং আৰম্মণং পুৰং;
অৰঞ্ঞং তীৰমস্সত্থ-মিচ্চাদীনি সমুদ্ধৰে.
ইমানি চিত্তসদ্দেন সব্বথাপি সদিসানি, ইমানি পন ৱিসদিসানি. সেয্যথিদং –
‘‘চম্মং ৱেস্ম’’ন্তিআদীনি, একধাযেৱ ভিজ্জৰে;
‘‘কম্মং থামং গুণৱ’’ন্তি-আদীনি তু অনেকধা.
কথং?
চম্মে, চম্মস্মিং, চম্মম্হি, চম্মনি, ৱেস্মে, ৱেস্মস্মিং, ৱেস্মম্হি, ৱেস্মনি, ঘম্মে, ঘম্মস্মিং, ঘম্মম্হি, ঘম্মনি. এৱং অঞ্ঞানিপি যোজেতব্বানি.
কম্মং, কম্মানি, কম্মা. কম্মং, কম্মানি, কম্মে. কম্মেন, কম্মুনা, কম্মনা, কম্মেহি, কম্মেভি. কম্মস্স, কম্মুনো, কম্মানং. কম্মস্মা, কম্মম্হা, কম্মুনা, কম্মেহি, কম্মেভি. কম্মস্স, কম্মুনো, কম্মানং. কম্মে, কম্মস্মিং, কম্মম্হি, কম্মনি, কম্মেসু. ভো কম্ম, ভৱন্তো কম্মানি, ভৱন্তো কম্মা.
থামসদ্দস্স পন ততিযেকৱচনট্ঠানাদীসু ‘‘থামেন, থামুনা, থামস্স, থামুনো’’তি চ, ‘‘থামা, থামস্মা, থামম্হা, থামুনা’’তি চ যোজেতব্বং.
ৱন্তু মন্তু ইমন্তুপচ্চযৱতং পন নিগ্গহীতন্তসদ্দানং ‘‘গুণৱং চিত্তং, ৰুচিমং পুপ্ফং, পাপিমং কুলং’’ ইচ্চাদিপযোগৱসেন –
গুণৱং, গুণৱন্তানি, গুণৱন্তা, গুণৱন্তি. গুণৱন্তং, গুণৱন্তানি, গুণৱন্তে গুণৱন্তি. গুণৱতা, গুণৱন্তেন, গুণৱন্তেহি, গুণৱন্তেভি. গুণৱতো, গুণৱন্তস্স, গুণৱতং, গুণৱন্তানং. গুণৱতা, গুণৱন্তা, গুণৱন্তস্মা, গুণৱন্তম্হা, গুণৱন্তেহি, গুণৱন্তেভি. গুণৱতো, গুণৱন্তস্স, গুণৱতং, গুণৱন্তানং. গুণৱতি, গুণৱন্তে, গুণৱন্তস্মিং, গুণৱন্তম্হি, গুণৱন্তেসু. ভো গুণৱ, ভৱন্তো গুণৱন্তানি, গুণৱন্তি.
এৱং ‘‘ৰুচিমং, ৰুচিমন্তানি, ৰুচিম’’ন্তিইচ্চাদিনা, ‘‘পাপিমং, পাপিমন্তানি, পাপিম’’ন্তি ইচ্চাদিনা চ যোজেতব্বং. অপিচেত্থ ‘‘গুণৱং বলৱং যসৱং সতিমং গতিমং’’ইচ্চাদিনা পযোগা ৱিত্থাৰেতব্বা.
কৰোন্তসদ্দস্স ‘‘কৰোন্তং চিত্তং, কৰোন্তং কুল’’ন্তি পযোগৱসেন –
কৰোন্তং, কৰোন্তানি, কৰোন্তা, কৰোন্তি. কৰোন্তং, কৰোন্তানি, কৰোন্তে, কৰোন্তি. কৰোতা, কৰোন্তেন, কৰোন্তেহি, কৰোন্তেভি. কৰোতো, কৰতো, কৰোন্তস্স, কৰোন্তানং, কৰোতং. কৰোতা, কৰোন্তা, কৰোন্তস্মা, কৰোন্তম্হা, কৰোন্তেহি, কৰোন্তেভি. কৰোতো, কৰতো, কৰোন্তস্স, কৰোন্তানং, কৰোতং. কৰোতি, কৰোন্তে, কৰোন্তস্মিং, কৰোন্তম্হি, কৰোন্তেসু. ভো কৰোন্ত, ভৱন্তো, কৰোন্তানি, কৰোন্তা, কৰোন্তীতি যোজেতব্বং.
গচ্ছন্তসদ্দস্স তু ‘‘গচ্ছন্তং চিত্তং, গচ্ছন্তং কুল’’ন্তি পযোগৱসেন –
গচ্ছন্তং, গচ্ছন্তানি, গচ্ছন্তা. গচ্ছন্তং, গচ্ছন্তানি, গচ্ছন্তে. গচ্ছতা, গচ্ছন্তেন, গচ্ছন্তেহি, গচ্ছন্তেভি. গচ্ছতো, গচ্ছন্তস্স, গচ্ছন্তানং, গচ্ছতং. গচ্ছতা, গচ্ছন্তা, গচ্ছন্তস্মা, গচ্ছন্তম্হা, গচ্ছন্তেহি, গচ্ছন্তেভি. গচ্ছতো, গচ্ছন্তস্স, গচ্ছন্তানং, গচ্ছতং. গচ্ছতি, গচ্ছন্তে, গচ্ছন্তস্মিং, গচ্ছন্তম্হি, গচ্ছন্তেসু. ভো গচ্ছং, ভো গচ্ছন্তা, ভৱন্তো গচ্ছন্তানি, গচ্ছন্তাতি যোজেতব্বং.
এৱং ‘‘চৰন্তং দদন্তং তিট্ঠন্তং চিন্তযন্ত’’ন্তিআদীসুপি নামিকপদমালা যোজেতব্বা.
মহন্তসদ্দস্স পন কোচি ভেদো, তথা হি ‘‘বাৰাণসিৰজ্জং নাম মহা’’তি এৱং ‘‘মহা’’ইতি নপুংসকপযোগদস্সনতো ‘‘মহন্তং, মহা, মহন্তানি, মহন্তা. মহন্তং, মহন্তানি, মহন্তে. মহতা’’তি কমো ৱেদিতব্বো. সব্বানেতানি চিত্তসদ্দেন ৱিসদিসানি.
সৱিনিচ্ছযোযং নিগ্গহীতন্তনপুংসকলিঙ্গানং পকতিৰূপস্স নামিকপদমালাৱিভাগো.
অৱণ্ণুকাৰন্ততাপকতিকং নিগ্গহীতন্তং
নপুংসকলিঙ্গং নিট্ঠিতং.
ইদানি তস্সীলত্থস্স কতৰস্সস্স অত্থৱিভাৱি ইচ্চেতস্স সদ্দস্স নামিকপদমালং ৱক্খাম পুব্বাচৰিযমতং পুৰেচৰং কত্ৱা –
অট্ঠি, অট্ঠী, অট্ঠীনি. অট্ঠিং, অট্ঠী, অট্ঠীনি. অট্ঠিনা, অট্ঠীহি, অট্ঠীভি. অট্ঠিস্স, অট্ঠিনো, অট্ঠীনং. অট্ঠিনা, অট্ঠীহি, অট্ঠীভি. অট্ঠিস্স, অট্ঠিনো, অট্ঠীনং. অট্ঠিস্মিং, অট্ঠিম্হি, অট্ঠীসু. ভো অট্ঠি, ভৱন্তো অট্ঠী, ভৱন্তো অট্ঠীনি. যমকমহাথেৰমতং.
কিঞ্চাপেত্থ নিস্সক্কৱচনট্ঠানে ‘‘অট্ঠিস্মা, অট্ঠিম্হা’’তি পদানি অনাগতানি, তথাপি তত্থ তত্থ তংসদিসপ্পযোগদস্সনা গহেতব্বানি. যথা পন অট্ঠিসদ্দস্স, এৱং ‘‘সত্থি দধি ৱাৰি অক্খি অচ্ছি’’ইচ্চাদীনম্পি ৰূপানি ভৱন্তি.
অত্থৱিভাৱি, অত্থৱিভাৱী, অত্থৱিভাৱীনি. অত্থৱিভাৱিং, অত্থৱিভাৱী, অত্থৱিভাৱীনি. অত্থৱিভাৱিনা, অত্থৱিভাৱীহি, অত্থৱিভাৱীভি. অত্থৱিভাৱিস্স, অত্থৱিভাৱিনো, অত্থৱিভাৱীনং. অত্থৱিভাৱিনা, অত্থৱিভাৱিস্মা অত্থৱিভাৱিম্হা, অত্থৱিভাৱীহি, অত্থৱিভাৱীভি. অত্থৱিভাৱিস্স, অত্থৱিভাৱিনো, অত্থৱিভাৱীনং. অত্থৱিভাৱিস্মিং, অত্থৱিভাৱিম্হি, অত্থৱিভাৱীসু. ভো অত্থৱিভাৱি, ভৱন্তো অত্থৱিভাৱী, ভৱন্তো অত্থৱিভাৱীনি.
এৱং ‘‘ধম্মৱিভাৱি, চিত্তানুপৰিৱত্তি, সুখকাৰি’’ইচ্চাদীনিপি. তত্থ অট্ঠি সত্থিআদীনি পধানলিঙ্গানি অনঞ্ঞাপেক্খকত্তা, অত্থৱিভাৱি ধম্মৱিভাৱিআদীনি অপ্পধানলিঙ্গানি অঞ্ঞাপেক্খকত্তা.
সৱিনিচ্ছযোযং ইকাৰন্তনপুংসকলিঙ্গানং পকতিৰূপস্স নামিকপদমালাৱিভাগো.
ইৱণ্ণন্ততাপকতিকং ইকাৰন্তনপুংসকলিঙ্গং নিট্ঠিতং.
ইদানি কতৰস্সস্স গোত্ৰভু ইচ্চেতস্স সদ্দস্স নামিকপদমালং ৱক্খাম পুব্বাচৰিযমতং পুৰেচৰং কত্ৱা –
আযু, আযূ, আযূনি. আযুং, আযূ, আযূনি. আযুনা, আযূহি, আযূভি. আযুস্স, আযুনো, আযূনং. আযুনা, আযূহি, আযূভি. আযুস্স, আযুনো, আযূনং. আযুস্মিং, আযুম্হি, আযূসু. ভো আযু, ভৱন্তো আযূ, ভৱন্তো আযূনি. যমকমহাথেৰমতং.
কিঞ্চাপেত্থ নিস্সক্কৱচনট্ঠানে ‘‘আযুস্মা, আযুম্হা’’তি পদানি অনাগতানি, তথাপি তত্থ তত্থ তংসদিসপ্পযোগদস্সনতো গহেতব্বানি. এত্থ চ আযুসদ্দো পুংনপুংসকলিঙ্গো দট্ঠব্বো. তথা হি পাড়িযং অট্ঠকথাসু চ তস্স দ্ৱিলিঙ্গতা দিস্সতি. ‘‘পুনৰাযু চ মে লদ্ধো, এৱং জানাহি মাৰিস. আযু চস্সা পৰিক্খীণো অহোসী’’তিআদীসু হি আযুসদ্দো পুল্লিঙ্গো, তব্বসেন ‘‘আযু, আযূ, আযৱো’’তিআদিনা ভিক্খুনযেন যথাসম্ভৱং নামিকপদমালা যোজেতব্বা. ‘‘অগ্গং আযু চ ৱণ্ণো চ. কিত্তকং পনস্স আযূ’’তিআদীসু পন নপুংসকলিঙ্গো, তব্বসেন ‘‘আযু, আযূ, আযূনী’’তি যোজিতা.
গোত্ৰভু, গোত্ৰভূ, গোত্ৰভূনি. গোত্ৰভুং, গোত্ৰভূ, গোত্ৰভূনি. গোত্ৰভুনা, গোত্ৰভূহি, গোত্ৰভূভি. গোত্ৰভুস্স, গোত্ৰভুনো, গোত্ৰভূনং. গোত্ৰভুনা, গোত্ৰভুস্মা, গোত্ৰভুম্হা, গোত্ৰভূহি, গোত্ৰভূভি. গোত্ৰভুস্স, গোত্ৰভুনো, গোত্ৰভূনং. গোত্ৰভুস্মিং, গোত্ৰভুম্হি, গোত্ৰভূসু. ভো গোত্ৰভু, ভৱন্তো গোত্ৰভূ, ভৱন্তো গোত্ৰভূনি. ভো গোত্ৰভূ, ভো গোত্ৰভূনি, এৱং বহুৱচনং ৱা. অযমম্হাকং মতং, এৱং ‘‘চিত্তসহভু’’ইচ্চাদীনং ভূধাতুমযানং উকাৰন্তসদ্দানং অঞ্ঞেসম্পি তংসদিসানং নামিকপদমালা যোজেতব্বা. পুগ্গলৱাচকো পন ঊকাৰন্তো গোত্ৰভূসদ্দো পুল্লিঙ্গপৰিযাপন্নত্তা সব্বঞ্ঞূনযে পৱিট্ঠো. তত্ৰঞ্ঞে সদ্দা নাম ‘‘চক্খু ৱসু ধনু দাৰু তিপু মধু সিঙ্গু হিঙ্গু চিত্তগু’’ইচ্চাদযো.
সৱিনিচ্ছযোযং উকাৰন্তনপুংসকলিঙ্গানং পকতিৰূপস্স নামিকপদমালাৱিভাগো.
উৱণ্ণোকাৰন্ততাপকতিকং
উকাৰন্তনপুংসকলিঙ্গং নিট্ঠিতং.
এৱং নিগ্গহীতন্ত ইকাৰন্ত উকাৰন্তৱসেন তিৱিধানি নপুংসকলিঙ্গানি নিৰৱসেসতো গহিতানেৱ হোন্তি. তেসু কেসঞ্চি নিগ্গহীতন্তানং ক্ৱচি পচ্চত্তেকৱচনস্স বহুৱচনস্স একাৰাদেসৱসেন ভেদো দিস্সতি. সেয্যথিদং? ‘‘সুখে দুক্খে. একূনপঞ্ঞাস আজীৱকসতে একূনপঞ্ঞাস পৰিব্বাজকসতে’’ইচ্চেৱমাদি. ননু ভো এৱংৱিধানং ৰূপানং পাড়িযং দস্সনতো ‘‘একাৰন্তম্পি নপুংসকলিঙ্গং অত্থী’’তি ৱত্তব্বন্তি? ন ৱত্তব্বং নিগ্গহীতন্তোগধৰূপৱিসেসত্তা তেসং ৰূপানং. আদেসৱসেন হি সিদ্ধত্তা ৱিসুং একাৰন্তং নপুংসকলিঙ্গং নাম নত্থি. তস্মা নপুংসকলিঙ্গানং যথাৱুত্তা তিৱিধতাযেৱ গহেতব্বাতি.
নপুংসকানমিচ্চেৱং, লিঙ্গানং নযসালিনী;
পদমালা ৱিভত্তা মে, সাসনত্থং মহেসিনো.
যস্সেসা পগুণা সদ্দ-নীতিৰেসা সুভাৱিতা;
সাসনে কুলপুত্তানং, সৰণং সো পৰাযণং.
ইতি নৱঙ্গে সাট্ঠকথে পিটকত্তযে ব্যপ্পথগতীসু ৱিঞ্ঞূনং
কোসল্লত্থায কতে সদ্দনীতিপ্পকৰণে
নপুংসকলিঙ্গানং পকতিৰূপস্স নামিকপদমালাৱিভাগো
নৱমো পৰিচ্ছেদো.