৩৩. কত্তৰি ল্তু+ণ্কা

কত্তৰি কাৰকে ক্ৰিযত্থা ল্তু+ণ্কা হোন্তি. কৰ=কৰণে, পৰৰূপে ‘‘ল্তু+পিতাদীন+মা সিম্হী’’তি আ সিলোপো চ. কৰোতীতি কত্তা. এৱং ভৰতীতি ভত্তা. হৰতীতি হত্তা. ভিদতীতি ভেত্তা, একাৰো, ঊম্হি ভেদিতা. ছিন্দতীতি ছেত্তা. ভোজনস্স দাতা ভোজনদাতা. সন্ধাতীতি সন্ধাতা. ৱচতীতি ৱত্তা. ওকাৰপৰৰূপেসু ভুঞ্জতীতি ভোত্তা. ‘‘পদাদীনং ক্ৱচী’’তি যুকাগমো, বুজ্ঝতীতি বুজ্ঝিতা. জানাতীতি ঞাতা. ছিন্দতীতি ছেতা. সুণাতীতি সোতা. ‘‘ঊ+লস্সে’’তি ঊস্স একাৰে গণ্হাতীতি গহেতা. ভৱতীতি ভৱিতা. সৰতীতি সৰিতা. ‘‘মনানং নিগ্গহীতং’’তি মস্স নিগ্গহীতে ৱগ্গন্তে চ গচ্ছতীতি গন্তা. নকাৰন্তানম্পি নিগ্গহীতং, খনতীতি খন্তা. সনতীতি সন্তা. মঞ্ঞতীতি মন্তা. পালেতীতি পালযিতা পালেতা, এত্থ চুৰাদিত্তা ণি.

ণিণাপীসু-ভাৱযতীতি ভাৱযিতা ভাৱেতা. এৱং সাৰযিতা সাৰেতা, দাপযিতা দাপেতা, হাপযিতা হাপেতা, নিৰোধযিতা নিৰোধেতা, বোধযিতা বোধেতা, ঞাপযিতা ঞাপেতা, সাৱযিতা সাৱেতা, গাহযিতা গাহেতা, কাৰযিতা কাৰেতা, কাৰাপযিতা কাৰাপেতা ইচ্চাদি.

ণ্কপচ্চযে-ণকাৰো ৱুদ্ধ্যত্থো. ৰথং কৰোতীতি ৰথকাৰকো, ‘‘অস্সা ণানুবন্ধে’’তি আ অমাদিসমাসো চ. অন্নং দদাতীতি অন্নদাযকো. ‘‘অধাতুস্স কা+স্যাদিতো ঘে+স্সী’’তি ঘে পৰে অস্স ইআদেসো, অন্নদাযিকা, অন্নদাযকং কুলং. ‘‘আস্সা+ণাপিম্হি যুক’’ ইতিণাপিতো+ঞ্ঞত্ৰ যুক. লোকং নেতীতি লোকনাযকো, একাৰে ‘‘আযা+ৱা ণানুবন্ধে’’তি আযাদেসো. এৱং ৱিনেতীতি ৱিনাযকো.

অকম্মুপপদে-কৰোতীতি কাৰকো, এৱং দাযকো নাযকো, ওকাৰে আৱাদেসে সুণাতীতি সাৱকো. পুৰে ৱিয ইকাৰে সাৱিকা. লুনাতীতি লাৱকো. পু=পৱনে, পুনাতীতি পাৱকো. ভৱতীতি ভাৱকো, উপাসতীতি উপাসকো. গণ্হাতীতি গাহকো পাৱকো, যাজকো. ৱধ=হিংসাযং, ৱধেতীতি ৱধকো, ‘‘অঞ্ঞত্ৰাপী’’তি ৱুদ্ধিপটিসেধো. ‘‘হনস্স ঘাতো ণানুবন্ধে’’তি ঘাতাদেসো, হনতীতি ঘাতকো. ‘‘মং ৱা ৰুধাদীনং’’তি মং, ৰুন্ধকো, গুৰুত্তা ন ৱুদ্ধি. তথা ভুঞ্জতীতি ভুঞ্জকো. আযস্স ৰস্সে কিণাতীতি কযকো. পালেতীতি পালকো. পূজেতীতি পূজকো.

খাদীসু-তিতিক্খতীতি তিতিক্খকো. ৱীমংসতীতি ৱীমংসকো ইচ্চাদি. পনুদতীতি পনূদকো, ‘‘ব্যঞ্জনে’’চ্চাদিনা দীঘো. ‘‘ভীত্ৱা+নকো’’তি এত্থ ‘আনকো’তি যোগৱিভাগা আনকো, আস্স ৰস্সে নকাৰাগমে চ ‘‘ঞাস্স নে জা’’তি জাদেসো, জাননকো. ণাপিম্হি –

অণ-ইতি দণ্ডকধাতু, আণাপেতীতি আণাপকো. তথা সঞ্ঞাপকো, পতিট্ঠাপকো. সং+প পুব্বো আপ=পাপুণনে, নিব্বানং সম্পাপেতীতি নিব্বানসম্পাপকো. কাৰাপকো, কাৰাপিকা ইচ্চাদি.

বহুলংৱিধানা কম্মেপি-পাদেহি হৰীযতীতি পাদহাৰকো. চুপ=মন্দগমনে, গলে চুপ্পতীতি গলচোপকো.

সিদ্ধোৱ ল্তু অৰহাদীসু ‘‘ভৱং খলু কঞ্ঞায পৰিগ্গহাৰহো’’তি (পৰিগ্গহিতা). সীলত্থে-উপাদানসীলোতি উপাদাতা. সাধু গচ্ছতীতি গন্তা. মুণ্ডনধম্মা মুণ্ডনাচাৰাতি মুণ্ডযিতাৰো, এত্থ ‘‘ধাত্ৱত্থে নামস্মী’’তি ইম্হি ঊআগমে এ+অযাদেসে মুণ্ডযিতুসদ্দম্হি আৰঙাদেসে চ কতে যোস্স টো.