৫৯. তস্স ভাৱকম্মেসুত্ত+তা+ত্তন+ণ্য+ণেয্য+ণি+য+ণিযা

ছট্ঠিযন্তা ভাৱে কম্মে চ ত্তাদযো হোন্তি বহুলং. ন সব্বে পচ্চযা সব্বতো হোন্তি অঞ্ঞত্ৰত্ত+তাহি. ভৱন্তি এতস্মা বুদ্ধিসদ্দাতি ভাৱো সদ্দপৱত্তিনিমিত্তং. ৱুত্তঞ্চ –

হোন্ত্য+স্মা সদ্দবুদ্ধীতি, ভাৱো তং সদ্দৱুত্তিযা;

নিমিত্তভূতং নামঞ্চ, জাতি দব্বং ক্ৰিযা গুণোতি.

নীলস্স পটস্স ভাৱো নীলত্তং নীলতাতি গুণো ভাৱো. এত্থ নীলগুণৱসেন পটে নীলসদ্দস্স ৱুত্তিযা পটবুদ্ধিযা নিমিত্তং ভাৱো নাম. নীলস্স গুণস্স ভাৱো নীলত্তং নীলতাতি নীলগুণজাতি, এত্থ নীলগুণজাতি নিমিত্তং হুত্ৱা নীলসদ্দস্স গুণৱুত্তিযা নীলগুণজাতি নিমিত্তং. গোত্তং গোতাতি গোজাতি, এত্থ জাতিসদ্দানং দব্বৱুত্তিযা সতি জাতি নিমিত্তং. পাচকস্স ভাৱো পাচকত্তংতি ক্ৰিযাসম্বন্ধিত্তং ভাৱো, এত্থ পচনক্ৰিযাসম্বন্ধিত্তং ভাৱো. দণ্ডিত্তং ৱিসাণিত্তং ৰাজপুৰিসত্তংতি দণ্ড+ৱিসাণ+ৰাজদব্বানং সম্বন্ধিত্তং ভাৱো, দণ্ডীত্যাদিসদ্দপৱত্তিযা নিমিত্তত্তা.

দেৱদত্তস্স ভাৱো দেৱদত্তত্তং, চন্দত্তং, সূৰিযত্তংতি তদৱত্থা ৱিসেসসামঞ্ঞং, দেৱদত্তস্স বালতাদিঅৱত্থাভেদো, চন্দস্স কলাদিঅৱত্থভেদো চ, সূৰিযস্স মন্দপটুতাদিঅৱত্থাভেদো চ সামঞ্ঞং, তদেত্থ নিমিত্তং. এত্থ ৱিজ্জমানপদত্থানং ৱিসযভূতসঞ্ঞাসদ্দানং পৱত্তিনিমিত্তং ৱুত্তং. আকাসত্তং অভাৱত্তংতি, তত্থ ঘটাকাস+পীঠৰাকাস, পটাভাৱ+ঘটাভাৱাদিনা উপচৰিতভেদসামঞ্ঞং ভাৱো.

ত্তন-পুথুজ্জনত্তনং. ৱেদনায ভাৱো ৱেদনত্তনং, ৰস্সো. এৱং জাযত্তনং, জাৰত্তনং.

ণ্য-অলসস্স ভাৱো কম্মং ৱা আলস্যং, এত্থ ‘‘লোপো+ৱণ্ণি+ৱণ্ণানং’’তি অ-লোপে ‘‘সৰান+মাদিস্সা’’দিনা আকাৰো, এৱ+মুপৰি চ. ব্ৰাহ্মণস্স ভাৱো ব্ৰহ্মঞ্ঞং, ঞ্ঞকাৰপুব্বৰূপানি. চাপল্যং, নেপুঞ্ঞং, পেসুঞ্ঞং, ৰঞ্ঞো ভাৱো ৰজ্জং, আধিপচ্চং, দাযজ্জং, ৱেসম্মং, ৱেসমং, ণপচ্চযো. সখিনো ভাৱো সখ্যং, ৱাণিজ্জং, আৰোগ্যং, ওদগ্যং, আনণ্যং, দুব্বল্যং, বল্যং, পণ্ডিচ্চং, বাহুস্সচ্চং, পোৰোহিচ্চং. মুট্ঠস্সতিস্স ভাৱো মুট্ঠস্সচ্চং, ইলোপো. কোসল্লং, ৱেপুল্লং. সমানস্স ভাৱো সামঞ্ঞং, পেৰিস্সং, সোমনস্সং, দোমনস্সং, সোৱচস্সং, দোৱচস্সং, নিপকস্স ভাৱো নেপক্কং, আধিক্কং, দুভগস্স ভাৱো দোভগ্গং, সৰূপস্স ভাৱো সাৰুপ্পং, ওপম্মং, সোখুম্মং, তথস্স ভাৱো তচ্ছং. দুম্মেধস্স ভাৱো দুম্মেজ্ঝং. ভেসজস্স ভাৱো ভেসজ্জং, ব্যাৱটস্স কম্মং ৱেয্যাৱচ্চং যথা ৱেয্যাকৰণং.

ণেয্য-সুচিনো ভাৱো সোচেয্যং, আধিপতেয্যং, কপিস্স ভাৱো কাপেয্যং. সঠস্স ভাৱো কম্মং ৱা সাঠেয্যং.

ণ-গৰূনং ভাৱো গাৰৱং, উ অৱঙ. পাটৱং, অজ্জৱং, মদ্দৱং, ‘‘কোসজ্জা’’দিনা উস্স অত্তং দ্ৱিত্তঞ্চ. পৰমানং ভাৱো পাৰমী, ৱীপচ্চযো. সমগ্গানং ভাৱো সামগ্গী.

ইয-অধিপতিনো ভাৱো অধিপতিযং, পণ্ডিতিযং, বহুস্সুতিযং, নগ্গিযং, সূৰিযং.

ণিয-অলসস্স ভাৱো কম্মং ৱা আলসিযং, তালুসিযং, মন্দিযং, দক্খিযং, পোৰোহিতিযং, ৱেয্যত্তিযং.

কথং ৰামণীযকংতি, সকত্থে কন্তা ণেন সিদ্ধা. কম্মং=ক্ৰিযা, তত্থ অলসস্স কম্মং অলসত্তং অলসতা অলসত্তনং আলস্যং আলসিযং ৱা.