৬৭. ইত্থিযং ভাসিতপুমি+ত্থী পুমেৱে+কত্থেতি

ভাসিতপুমা ইত্থী পুমেৱ হোতীতি পুম্ভাৱা ইত্থিপচ্চযানং নিৱত্তি হোতি. এৱং ৰত্তলতা, দুতিযভিক্খা. ব্ৰাহ্মণী চ সা দাৰিকা চাতি ব্ৰাহ্মণদাৰিকা, নাগমাণৱিকা. ইত্থিযন্তি কিং, কুমাৰিৰতনং, সমণিপদুমং. ভাসিতপুমাতি কিং, গঙ্গানদী, তণ্হানদী, পথৱীধাতু. পুৰত্থিমো চ সো কাযো চাতি পুৰত্থিমকাযো. এত্থ চ কাযেকদেসে কাযসদ্দো. এৱং পচ্ছিমকাযো, উপৰিমকাযো, হেট্ঠিমকাযো, সব্বকাযো, নৱাৱাসো, কতৰনিকাযো, হেতুপচ্চযো. জীৱিতপ্পধানং নৱকং জীৱিতনৱক+মিচ্চাদি.

ৱিসেসনুত্তৰপদে থেৰা+চৰিয+পণ্ডিতা ৱিসেসনং পৰঞ্চ ভৱতি. যথা সাৰিপুত্তো চ সো থেৰো চাতি সাৰিপুত্তত্থেৰো, এৱং মহামোগ্গল্লানত্থেৰো, মহাকস্সপত্থেৰো, বুদ্ধঘোসাচৰিযো, ধম্মপালাচৰিযো, আচৰিযগুত্তিলো ৱা. মহোসধো চ সো পণ্ডিতো চাতি মহোসধপণ্ডিতো, এৱং ৱিধুৰপণ্ডিতো.

ৱিসেসনোভযপদে যথা-সীতঞ্চ তং উণ্হঞ্চাতি সীতুণ্হং, সিনিদ্ধো চ সো উণ্হো চাতি সিনিদ্ধুণ্হো মাসো. খঞ্জো চ সো খুজ্জো চাতি খঞ্জখুজ্জো, এৱং অন্ধবধিৰো, কতাকতং, ছিদ্দাৱছিদ্দং, উচ্চাৱচং, ছিন্নভিন্নং, গতপচ্চাগতং. ক্ৱচি পুব্বকালস্সাপি পৰনিপাতো, ৱাসিতো চ সো লিত্তো চাতি লিত্তৱাসিতো, এৱং নগ্গমূসিতো, সিত্তসম্মট্ঠো, ভট্ঠলুঞ্জিতো.

উপমনুত্তৰপদে উপমানভূতং ৱিসেসনং পৰং ভৱতি, যথা সীহোতি ৱুত্তে উপচৰিতা+নুপচৰিতসীহানং সামঞ্ঞপ্পতীতিযং মুনিসদ্দো ৱিসেসেতি. এত্থ চ –

উপমানো+পমেয্যানং, সধম্মত্তং সিযো+পমা.

সা চ ৱত্থু+ৱণ্ণ+আকাৰানং সাম্যেন হোতি. সীহোৱ সীহো, মুনি চ সো সীহো চাতি মুনিসীহো, মুনিৱসভো, মুনিপুঙ্গৱো, বুদ্ধনাগো, বুদ্ধাদিচ্চো. ৰংসী ৱিয ৰংসী, সদ্ধম্মো চ সো ৰংসী চাতি সদ্ধম্মৰংসী, এৱং ৱিনযসাগৰো. পুণ্ডৰিকমিৱ পুণ্ডৰিকো, সমণো চ সো পুণ্ডৰিকো চাতি সমণপুণ্ডৰিকো, সমণপদুমো. চন্দো ৱিয চন্দো, মুখঞ্চ তং চন্দো চাতি মুখচন্দো, মুখপদুমং ইচ্চাদি.

সম্ভাৱনাপুব্বপদে যথা-ধম্মোতি বুদ্ধি ধম্মবুদ্ধি, এৱং ধম্মসঞ্ঞা, ধম্মসঙ্খাতো, ধম্মসম্মতো, পাণসঞ্ঞিতা, অসুভসঞ্ঞা, অনিচ্চসঞ্ঞা, ধাতুসঞ্ঞা, অত্তসঞ্ঞা, অত্তদিট্ঠি ইচ্চাদি.

অৱধাৰণপুব্বপদে যথা-গুণো এৱ ধনং গুণধনং, এৱং সদ্ধাধনং, সীলধনং, পঞ্ঞাৰতনং, চক্খু এৱ ইন্দ্ৰিযং চক্খুন্দ্ৰিযং, এৱং চক্খাযতনং, চক্খুধাতু, চক্খুদ্ৱাৰং, ৰূপাৰম্মণ+মিচ্চাদি.

ৱিসেসন+ৱিসেস্সেহি, ক্ৰিযায চ সহে+ৰিতো;

তেসং ভাৱং ৱিৱেচেতা, নিপাতো ব্যৱচ্ছিন্দতি.

অযোগ+মঞ্ঞযোগঞ্চ, অচ্চন্তাযোগ+মেৱি+তি;

ৱিৱক্খাতো পযুত্তোপি, এৱত্থো ঞাযতে যতো.

ব্যৱচ্ছেদফলং ৱাক্যং, ততো চিত্তো ধনুদ্ধৰো;

পাত্থো ধনুদ্ধৰো নীলু+প্পল+মত্থীতি তং যথা.

এত্থ নিপাতোতি এৱ-ইতিনিপাতো, অপ্পযুত্তোপি এৱসদ্দো এৱং যোজেতব্বো – ‘‘চিত্তো ধনুদ্ধৰো এৱা’’তি ৱিসেসনেন যুত্তো অযোগৱিৱচ্ছেদকো, ধনুনা যোগে পতিট্ঠাপনতো ‘‘পাত্থো এৱ ধনুদ্ধৰো’’তি ৱিসেস্সেন যুত্তো অঞ্ঞযোগৱিৱচ্ছেদকো, ধনুদ্ধৰত্তস্স পাত্থসংখাতঅজ্জুনে এৱ পতিট্ঠাপনতো. ‘‘নীলুপ্পল+মত্থেৱা’’তি ক্ৰিযায যুত্তো অচ্চন্তাযোগৱিৱচ্ছেদকো, নীলুপ্পলস্স সব্ভাৱেযেৱ পতিট্ঠাপনতো.