১৪. সত্তম্যা+ধাৰে

আধাৰকাৰকে সত্তমীৱিভত্তি হোতি. স্মিং+সুইতি সত্তমী. সত্তম্যেকৱচনং স্মিং, সুগতে পতিট্ঠিতং সুগতম্হি সুগতস্মিং ৱা. সত্তমীবহুৱচনং সু, ‘‘সু+হিস্ৱ+স্সে’’তি এ, সুগতেসু.

সুগতো, সুগতা. ভো সুগত, ভো সুগতা, ভৱন্তো সুগতা. সুগতং, সুগতে. সুগতেন, সুগতেভি, সুগতেহি. কৰণে সুগতেন, সুগতেভি, সুগতেহি. সুগতস্স, সুগতায, সুগতানং. সুগতা, সুগতম্হা, সুগতস্মা, সুগতেভি, সুগতেহি. সুগতস্স, সুগতানং. সুগতে, সুগতম্হি, সুগতস্মিং, সুগতেসু.

সুগতো সুগতো. সুগতং নমতি. সুগতেন কতো. সুগতেন জিতো. সুগতস্স দদে. সুগতা ৱিগতো. সুগতস্স সুতো. সুগতে ৰমতে. এৱং –

সূৰা+সুৰ+নৰো+ৰগ+নাগ+যক্খা,

গন্ধব্ব+কিন্নৰ+মনুস্স+পিসাচ+পেতা;

মাতঙ্গ+জঙ্গম+তুৰঙ্গ+ৱৰাহ+সীহা,

ব্যগ্ঘ+চ্ছ+কচ্ছপ+তৰচ্ছ+মিগ+স্স+সোণা.

আলোক+লোক+নিলযা+নিল+চাগ+যোগা,

ৱাযাম+গাম+নিগমা+গম+ধম্ম+কামা;

সঙ্ঘো+ঘ+ঘোস+পটিঘা+সৱ+কোধ+লোভা,

সাৰম্ভ+থম্ভ+মদ+মান+পমাদ+মক্খা.

পুন্নাগ+পূগ+পনসা+সন+চম্পক+ম্ব-

হিন্তাল+তাল+ৱকুল+জ্জুন+কিংসুকা চ;

মন্দাৰ+কুন্দ+পুচিমন্দ+কৰঞ্জ+ৰুক্খা,

ঞেয্যা মযূৰ+সকুণ+ণ্ডজ+কোঞ্চ+হংসা.

সুগতসদ্দোৱ, যতো সব্বো সদ্দো, ন সদ্দতালিতত্থোৱ, অথ খো সংযোগাদিৱসেনপি অত্থং ৱদন্তি. তেনে+তং ৱুচ্চতি –

সংযোগা ৱিপ্পযোগা চ, সাহচৰিযা+ৱিৰোধতো;

অত্থা পকৰণা লিঙ্গা, সদ্দন্তৰসমীপতো.

সামত্থ্যো+চিত্ৰ+দেসেহি, কাল+ব্যত্তা+নুৰূপতো;

উপচাৰ+কাকুভেদ, সম্বন্ধেহু+পলক্খণা.

ৱচনা চ তদঙ্গত্তা, পধানত্তাতিআদিহি;

সদ্দ+ত্থা পৱিভজ্জন্তে, ন সদ্দাদেৱ কেৱলাতি.

এত্থ সংযোগতো তাৱ, ‘‘সকিসোৰা ধেনু দীযতূ’’তি, কিসোৰো অস্সপোতকো, তংসংযোগতো ৱড়ৱা এৱ পতীযতে.

ৱিপ্পযোগতো – ‘‘অকিসোৰা আনীযতূ’’তি তপ্পটিসেধা ৱড়ৱা এৱ পতীযতে.

সহচৰণতো – ‘‘ৰাম+লক্খণ’’ইতি উভিন্নং সহচৰণেন ৰামোতি দাসৰথি এৱ ৰামো, ন অঞ্ঞাভিধানো জামদগন্যাদি. লক্খণোপি সোমিত্তি এৱ, ন তু যো কোচি লক্খণো.

ৱিৰোধতো – ‘‘ৰাম+জ্জুনা’’ ইতি ভগ্গৱো সহস্সবাহু চ অঞ্ঞমঞ্ঞৱিৰুদ্ধাতি তে এৱ পতীযন্তে, ন দাসৰথি সব্যসাচি চ.

অত্থতো – ‘‘সিন্ধৱ+মানয, পৱিসামি ৰণঙ্গণ’’মিতি ৰণঙ্গণপৱেসো ৱাহনৱিসেসেন হোতীতি অত্থতো তুৰঙ্গপতীতি, ন তু লৱণৱিসেসং.

পকৰণতো-ভোজনৱিধিম্হি উপসঙ্খৰিযমানে ‘‘সিন্ধৱ+মানযে’’তি, অত্ৰ হি সদ্দন্তৰস্সা+ভাৱেপি ভোজনোপকৰণসমৱায+মালোকিতভাৱতো লৱণে পটিপত্তি, তাদিসো হি পত্থাৱোতি.

লিঙ্গতো – ‘‘দেৱদত্তং পঠম+মুপৱেসয সমাৰাধিতগুৰুং’’তি, অত্ৰ সমাৰাধিতগুৰুত্তেন লিঙ্গেন তস্স বাহুস্সচ্চ+মৱগম্যতে, ন তু যো কোচি দেৱগুণো.

সন্নিধানতো – ‘‘অজ্জুনো কতৱীৰিযোতি’’ পতীযতে, নো অকতৱীৰিযো অজ্জুনোতি.

সামত্থিযতো – ‘‘অনুদৰা কঞ্ঞা’’তি উদৰে অসতি কঞ্ঞা এৱ নত্থীতি তস্সা কিসাঙ্গিযা মজ্ঝপদেসোতি পতীযতে.

ওচিত্ৰতো – ‘‘ৰামসদিসো+যং’’ ইতি, অত্ৰ হি ৰামো পযুত্তদাসৰথিস্মিং ভিয্যো সাধাৰণো পৰিচযোতি দাসৰথি এৱ পতীযতে, ন ভগ্গৱৰামো.

দেসতো – ‘‘পোট্ঠপা’’ ইতি কিস্মিঞ্চি দেসে পসংসাৱচনং. কিস্মিঞ্চি অক্কোসৱচনং.

কালতো – ‘‘পচে’’তি দক্খিণাপথে কত্থচি পুব্বণ্হে যাগুপাকে, সাযণ্হে তু ওদনপাকে.

ব্যত্তিতো – ‘‘গামস্স অদ্ধ’’ মিতি সমভাগে, নপুংসকত্তা. ‘‘গামস্স অদ্ধো’’তি পুমত্তেন তু অসমভাগে.

অনুৰূপতো – ‘‘নৰপতি সাধু ৰক্খতি গোমণ্ডল’’মিতি মহীমণ্ডলপালনং ৰাজিনো+নুৰূপ+মিতি মহীমণ্ডলপালনেৱ পতীতি, ন তু গোযূথৰক্খনে.

উপচাৰতো – অতংসভাৱে তংসভাৱাৰোপন+মুপচাৰো, স চ তদট্ঠো, তদ্ধম্মো, তংসহচৰিযো, তংসমীপোতি চতুব্বিধো, তত্থ যথাক্কমং মঞ্চা উক্কোসন্তি, অগ্গি মাণৱো, যট্ঠিং পৱেসয, গঙ্গাযং ৱজোতি.

কাকুতো-কাকুসদ্দো ইত্থিযং, স চ ৱিকাৰ+সোক+ভীতি+ধনিৰূপেসু দিস্সতি, ৱত্তু কাযৱিকাৰা কথঞ্চি তং অকতৱাঅপি কেনচি অঞ্ঞেন ‘‘কিং ত্ৱং তং অকাসি ‘‘ইতি পুট্ঠো কোপেন ভমুভেদা ‘‘অহং কতৱা অম্হী’’তি কথেতি, তস্স ভমুভেদক্ৰিযা অক্ৰিযাপটিঞ্ঞং সূচযতি.

সম্বন্ধ তো – ‘‘মাতৰি সম্মা ৱত্তিতব্বং, পিতৰি সুস্সূযিতব্বং’’ ইতি, অত্ৰ হি সমাতৰি সপিতৰীতি সম্বন্ধিসদ্দাভাৱেপি সা মাতা সো পিতা চ অস্স পুত্তস্সাতি পতীযতে.

উপলক্খণতো – ‘‘কাকেহি ৰক্খিতব্বং দধী’’তি কাকসদ্দো সব্বেস+মুপঘাতকানং সামঞ্ঞং উপলক্খেতীতি সুনখাদিসব্বেহিপি নিৱাৰীযতে.

ৱচনতো – ‘‘দাৰা’’ইতি দাৰসদ্দো কলত্তে বহুৱচনন্তো, অঞ্ঞত্থ অনিযতৱচনো.

তদঙ্গত্তা – ‘‘সজ্জিতং ভোজন’’মিতি ৱুত্তে তপ্পৰিক্খাৰত্তা তদুপকৰণ আসন, পাতি, ব্যঞ্জনাদীনং সম্পাদনম্পি পতীযতে.

পধানভাৱতো – ‘‘নিগ্গচ্ছতি অৱনিনাথো’’তি ৰঞ্ঞো নিগ্গমনেন তদুপজীৱীনম্পি নিগ্গমনং ৱিঞ্ঞাযতি.

ৱুত্তঞ্চ –

নেয্যনীতত্থসুত্তেসু, ঞেয্যং সদ্দত্থমত্তকং;

নে+ত্থ ৱত্তব্বঅত্থেন, সুত্তং নীতত্থকং ভৱেতি.

এৱ+মঞ্ঞেসম্পি অকাৰন্তানং পুল্লিঙ্গানং সদ্দানং ৰূপনযো ক্ৰিযা+ভিসম্বন্ধো চ. সুগতসদ্দতো যস্স সদ্দস্স ৱিসেসো অত্থি, তং ৱক্খাম. ইতো পৰং ছট্ঠিযা চতুত্থীসমত্তা পঞ্চমীবহুৱচনস্স চ ততিযাবহুৱচনেন সমত্তা ন তা দস্সিযন্তে.

গুম্ব সি, ‘‘অতো’’ ‘‘সিস্সা’’তি চ ৱত্ততে.