২. নামকণ্ড

অথ নামানি ৱুচ্চন্তে. তং অত্থাভিমুখং নমনতো, অত্তনা চ+ত্থস্স নামনতো নামং, দব্বাভিধানং. তং দুৱিধং সলিঙ্গা+লিঙ্গতো, অন্ৱত্থৰুড়্হিতো চ, তিৱিধং পুমি+ত্থি+নপুংসকলিঙ্গতো, ৰুক্খো, লতা, ৱনন্তি. চতুব্বিধং সামঞ্ঞ+গুণ+ক্ৰিযা+যদিচ্ছানামতো, ৰুক্খো, নীলো, পাচকো, সিৰিৱড্ঢোতি. অট্ঠৱিধং অৱণ্ণি+ৱণ্ণু+ৱণ্ণো+কাৰ+নিগ্গহীতন্তপকতিভেদতো, এত্থ কিংসদ্দো নিগ্গহীতন্তো. পচ্চযা পঠমং কৰীযতীতি পকতি, সদ্দো, ধাতু চ.

তত্থ সলিঙ্গেসু তাৱ অকাৰন্ততো পুল্লিঙ্গা সুগতসদ্দা সত্ত ৱিভত্তিযো পৰা যোজীযন্তে. সুগতইতি ঠিতে –

১. দ্ৱে দ্ৱে+কানেকেসু নামস্মা সিযো অংযো না হি স নং স্মা হি স নং স্মিং সু

এতেসং দ্ৱে দ্ৱে হোন্তি একানেকত্থেসু ৱত্তমানতো নামস্মা যথাক্কমং. যতো ইমে সত্ত দুকা হোন্তি, ‘‘অত্থৱন্ত+মধাতুক+মপচ্চযং পাটিপদিকং কিতক+তদ্ধিত+সমাসা চে’’তি ৱুত্তত্তা তং নামং পাটিপদিকং নাম. কেচি সকত্থ+দব্ব+লিঙ্গ+সঙ্খ্যা+কম্মাদিপঞ্চকং পাটিপদিকন্তি ৱদন্তি. তেনে+তং ৱুচ্চতি –

সকত্থ+দব্ব+লিঙ্গানি, সদ্দত্থ+মব্ৰৱুং পৰে;

সঙ্খ্যা+কম্মাদিকানন্তু, ৱিভত্তি ৱাচকা মতা.

সকত্থ+দব্ব+লিঙ্গানি, সঙ্খ্যা+কম্মাদিপঞ্চকং;

সদ্দত্থ+মব্ৰৱুং কেচি, ৱিভত্তি পন জোতকাতি চ.

ততো একম্হি ৱত্তব্বে একৱচনং বহুম্হি ৱত্তব্বে বহুৱচনঞ্চাতি অনিযমেন পসঙ্গে ‘‘নামস্মা’’তি অধিকাৰো.

৩৭. পঠমা+ত্থমত্তে

নামস্সা+ভিধেয্যমত্তে পঠমাৱিভত্তি হোতীতি ৱত্তিচ্ছাৱসা পঠমাযে+কৱচনবহুৱচনানি. সি যোইতি পঠমা. সিস্সি+কাৰস্সা+নুবন্ধত্তা অপ্পযোগো. পযোজনং ‘‘কি+মংসিসূ’’তি সংকেতো, তথা অংৱচনস্সা+কাৰস্স. এত্থ তথাতি ৱুত্তস্সাতিদেসো অঞ্ঞদীযধম্মান+মঞ্ঞত্থপাপন+মতিদেসো. একম্হি ৱত্তব্বে পঠমেকৱচনং সি.

অতোতি ৱত্ততে, অতোতি নামৱিসেসনত্তা ‘‘ৱিধিব্বিসেসনন্তস্সা’’তি পৰিভাসতো অকাৰন্ততো নামস্মা ৱিধি.

১০৯. সিস্সো

অকাৰন্ততো নামস্মা সিস্স ও হোতি. পুব্বসৰলোপে সুগতো তিট্ঠতি. বহুম্হি ৱত্তব্বে বহুৱচনং যো. এৱং উপৰিপি যোজেতব্বং.

৪১. অতো যোনং টাটে

অকাৰন্ততো নামস্মা পঠমাদুতিযাযোনং টাটে হোন্তি যথাক্কমং. টকাৰানুবন্ধত্তা ‘‘টানুবন্ধা+নেকৱণ্ণা সব্বস্সা’’তি সব্বাদেসো. সুগতা তিট্ঠন্তি.

‘‘পঠমা+ত্থমত্তে’’তি ৱত্ততে.

৩৮. আমন্তণে

আমন্তণাধিকে অত্থমত্তে পঠমাৱিভত্তি হোতীতি একস্মিং একৱচনং সি.

১১২. গো স্যা+লপনে

আলপনে সি গসঞ্ঞো হোতি.

‘‘লোপো’’তি ৱত্ততে.

১১৭. গসীনং

নামস্মা গ+সীনং লোপো হোতি. ভো সুগত চিৰং তিট্ঠ.

‘‘গে’’তি ৱত্ততে.

৫৯. অযুনং ৱা দীঘো

অইউইচ্চেতেসং ৱা দীঘো হোতি গে পৰে তিলিঙ্গে+তি দীঘে ভো সুগত সুগতা চিৰং তিট্ঠ. সক্কতে সুগতাতি দীঘং দূৰালপনেযেৱি+চ্ছন্তি, সমীপালপনেপি দস্সনতো তং ন গহেতব্বং. বহুৱচনে যোস্স টা, সুগতা চিৰং তিট্ঠথ.

২. কম্মে দুতিযা

তস্মিং কম্মকাৰকে দুতিযাৱিভত্তি হোতি. অংযোইতি দুতিযা. এত্থ দুতিযাততিযাদিভাৱো ৱিভত্তিসুত্তে সিযো ইতি পঠমাৱিভত্যাদীনি+মুপাদায ৱুচ্চতি, তং তং উপাদায পঞ্ঞত্তত্তা. দুতিযেকৱচনং অং, অকাৰস্সা+পযোগো. সুগতং পস্স. দুতিযাবহুৱচনং যো, তস্স টে, সুগতে পস্স.

১৯. কত্তুকৰণেসু ততিযা

তস্মিং কত্তৰি কৰণে চ কাৰকে ততিযাৱিভত্তি হোতি. না+হিইতি ততিযাৱিভত্তি. ততিযাএকৱচনং না.

‘‘নাস্সা’’তি ৱত্ততে.

১০৮. অতে+ন

অকাৰন্ততো নামস্মা পৰস্স নাৱচনস্স এনাদেসো হোতি নিচ্চং. সুগতেন কতং.

৯৮. সুহিস্ৱ+স্সে

অকাৰন্তস্স সুহিস্ৱে+হোতি. সুগতেহি.

‘‘ৱে’’তি ৱত্ততে.

৯৫. স্মাহিস্মিংনং ম্হাভিম্হি

নামস্মা পৰেসং স্মাহিস্মিংনং ম্হাভিম্হি হোন্তি যথাক্কমংতি হিস্স ভিআদেসে সুগতেভি. কৰণে সুগতেন লোকো পুঞ্ঞং কৰোতি, সুগতেহি সুগতেহি ৱা.

২৪. চতুত্থী সম্পদানে

তস্মিং সম্পদানকাৰকে চতুত্থী সিযা. স+নংইতি চতুত্থী. চতুত্থে+কৱচনং স. ৱিভত্তিসুত্তে স্স+নংতি দীঘপাঠেন সুগতস্সাতি সিদ্ধেপি ‘‘ঝলা সস্স নো’’ ত্যাদিকাৰিযসুত্তেসু স্সস্সাতি অক্খৰগাৰৱতা হোতীতি লাঘৱত্থ+মিদ+মাৰদ্ধং –

৫১. সুঞ সস্স

নামস্মা পৰস্স সস্স সুঞাগমো হোতি. স চ ‘‘ছট্ঠিযা’’তি ৱত্তমানে –

১,২০. ঞাকানু বন্ধা+দ্যন্তা

ছট্ঠীনিদ্দিট্ঠস্স ঞানুবন্ধ+কানুবন্ধা আদ্যন্তাহোন্তীতি আদ্যৱযৱো. উকাৰো উচ্চাৰণত্থো, ঞ্ঞকাৰো অস্মিং সুত্তে সংকেতত্থো. সুগতস্স দানং দেতি.

১,৫৮. ‘‘বহুলং’’ত্য+ধিকাৰো

বহুলাধিকাৰং কপ্পদুমমিৱ মঞ্ঞন্তি সদ্দিকা. তঞ্চ –

ক্ৱচি পৱত্ত্য+পৱত্তি, ক্ৱচ+ঞ্ঞং ক্ৱচি ৱা ক্ৱচি;

সিযা বহুলসদ্দেন, ৱিধি সব্বো যথাগমংতি –

চতুব্বিধং বহুলং সমিক্খন্তি.

‘‘অতো ৱা’’ত্ৱেৱ,

৪৪. সস্সায চতুত্থিযা

অকাৰন্ততো পৰস্স চতুত্থিযা সস্স আযো হোতি ৱা বহুলং. সুগতায. যেভুয্যেন তাদত্থেযেৱা+য+মাযো দিস্সতীতি ইতো পৰং নো+দাহৰীযতে. চতুত্থীবহুৱচনং নং,

‘‘দীঘো’’তি ৱত্ততে.

৮৯. সুনংহিসু

নামস্স দীঘো হোতি সুনংহিসু. সুগতানং.

২৯. পঞ্চম্য+ৱধিস্মা

এতস্মা অৱধিকাৰকা পঞ্চমীৱিভত্তি হোতি. স্মা+হিইতি পঞ্চমী. পঞ্চম্যেকৱচনং স্মা,

‘‘অতো’’ ‘‘টাটে’’ ‘‘ৱে’’তি চ ৱত্ততে.

৪৩. স্মা+স্মিংনং

অকাৰন্ততো নামস্মা পৰেসং স্মা+স্মিংনং টা+টে হোন্তি ৱা যথাক্কমং. সুগতা অপেহি সুগতম্হা সুগতস্মা ৱা. পঞ্চমীবহুৱচনঞ্হি, সুগতেভি সুগতেহি.

৩৯. ছট্ঠী সম্বন্ধে

কাৰকেহি অঞ্ঞো সম্বন্ধো, তত্ৰ ছট্ঠীৱিভত্তি হোতি. স+নংইতি ছট্ঠী, ছট্ঠেকৱচনং স, সুগতস্স ৱিহাৰো, ছট্ঠীবহুৱচনং নং, সুগতানং.

১৪. সত্তম্যা+ধাৰে

আধাৰকাৰকে সত্তমীৱিভত্তি হোতি. স্মিং+সুইতি সত্তমী. সত্তম্যেকৱচনং স্মিং, সুগতে পতিট্ঠিতং সুগতম্হি সুগতস্মিং ৱা. সত্তমীবহুৱচনং সু, ‘‘সু+হিস্ৱ+স্সে’’তি এ, সুগতেসু.

সুগতো, সুগতা. ভো সুগত, ভো সুগতা, ভৱন্তো সুগতা. সুগতং, সুগতে. সুগতেন, সুগতেভি, সুগতেহি. কৰণে সুগতেন, সুগতেভি, সুগতেহি. সুগতস্স, সুগতায, সুগতানং. সুগতা, সুগতম্হা, সুগতস্মা, সুগতেভি, সুগতেহি. সুগতস্স, সুগতানং. সুগতে, সুগতম্হি, সুগতস্মিং, সুগতেসু.

সুগতো সুগতো. সুগতং নমতি. সুগতেন কতো. সুগতেন জিতো. সুগতস্স দদে. সুগতা ৱিগতো. সুগতস্স সুতো. সুগতে ৰমতে. এৱং –

সূৰা+সুৰ+নৰো+ৰগ+নাগ+যক্খা,

গন্ধব্ব+কিন্নৰ+মনুস্স+পিসাচ+পেতা;

মাতঙ্গ+জঙ্গম+তুৰঙ্গ+ৱৰাহ+সীহা,

ব্যগ্ঘ+চ্ছ+কচ্ছপ+তৰচ্ছ+মিগ+স্স+সোণা.

আলোক+লোক+নিলযা+নিল+চাগ+যোগা,

ৱাযাম+গাম+নিগমা+গম+ধম্ম+কামা;

সঙ্ঘো+ঘ+ঘোস+পটিঘা+সৱ+কোধ+লোভা,

সাৰম্ভ+থম্ভ+মদ+মান+পমাদ+মক্খা.

পুন্নাগ+পূগ+পনসা+সন+চম্পক+ম্ব-

হিন্তাল+তাল+ৱকুল+জ্জুন+কিংসুকা চ;

মন্দাৰ+কুন্দ+পুচিমন্দ+কৰঞ্জ+ৰুক্খা,

ঞেয্যা মযূৰ+সকুণ+ণ্ডজ+কোঞ্চ+হংসা.

সুগতসদ্দোৱ, যতো সব্বো সদ্দো, ন সদ্দতালিতত্থোৱ, অথ খো সংযোগাদিৱসেনপি অত্থং ৱদন্তি. তেনে+তং ৱুচ্চতি –

সংযোগা ৱিপ্পযোগা চ, সাহচৰিযা+ৱিৰোধতো;

অত্থা পকৰণা লিঙ্গা, সদ্দন্তৰসমীপতো.

সামত্থ্যো+চিত্ৰ+দেসেহি, কাল+ব্যত্তা+নুৰূপতো;

উপচাৰ+কাকুভেদ, সম্বন্ধেহু+পলক্খণা.

ৱচনা চ তদঙ্গত্তা, পধানত্তাতিআদিহি;

সদ্দ+ত্থা পৱিভজ্জন্তে, ন সদ্দাদেৱ কেৱলাতি.

এত্থ সংযোগতো তাৱ, ‘‘সকিসোৰা ধেনু দীযতূ’’তি, কিসোৰো অস্সপোতকো, তংসংযোগতো ৱড়ৱা এৱ পতীযতে.

ৱিপ্পযোগতো – ‘‘অকিসোৰা আনীযতূ’’তি তপ্পটিসেধা ৱড়ৱা এৱ পতীযতে.

সহচৰণতো – ‘‘ৰাম+লক্খণ’’ইতি উভিন্নং সহচৰণেন ৰামোতি দাসৰথি এৱ ৰামো, ন অঞ্ঞাভিধানো জামদগন্যাদি. লক্খণোপি সোমিত্তি এৱ, ন তু যো কোচি লক্খণো.

ৱিৰোধতো – ‘‘ৰাম+জ্জুনা’’ ইতি ভগ্গৱো সহস্সবাহু চ অঞ্ঞমঞ্ঞৱিৰুদ্ধাতি তে এৱ পতীযন্তে, ন দাসৰথি সব্যসাচি চ.

অত্থতো – ‘‘সিন্ধৱ+মানয, পৱিসামি ৰণঙ্গণ’’মিতি ৰণঙ্গণপৱেসো ৱাহনৱিসেসেন হোতীতি অত্থতো তুৰঙ্গপতীতি, ন তু লৱণৱিসেসং.

পকৰণতো-ভোজনৱিধিম্হি উপসঙ্খৰিযমানে ‘‘সিন্ধৱ+মানযে’’তি, অত্ৰ হি সদ্দন্তৰস্সা+ভাৱেপি ভোজনোপকৰণসমৱায+মালোকিতভাৱতো লৱণে পটিপত্তি, তাদিসো হি পত্থাৱোতি.

লিঙ্গতো – ‘‘দেৱদত্তং পঠম+মুপৱেসয সমাৰাধিতগুৰুং’’তি, অত্ৰ সমাৰাধিতগুৰুত্তেন লিঙ্গেন তস্স বাহুস্সচ্চ+মৱগম্যতে, ন তু যো কোচি দেৱগুণো.

সন্নিধানতো – ‘‘অজ্জুনো কতৱীৰিযোতি’’ পতীযতে, নো অকতৱীৰিযো অজ্জুনোতি.

সামত্থিযতো – ‘‘অনুদৰা কঞ্ঞা’’তি উদৰে অসতি কঞ্ঞা এৱ নত্থীতি তস্সা কিসাঙ্গিযা মজ্ঝপদেসোতি পতীযতে.

ওচিত্ৰতো – ‘‘ৰামসদিসো+যং’’ ইতি, অত্ৰ হি ৰামো পযুত্তদাসৰথিস্মিং ভিয্যো সাধাৰণো পৰিচযোতি দাসৰথি এৱ পতীযতে, ন ভগ্গৱৰামো.

দেসতো – ‘‘পোট্ঠপা’’ ইতি কিস্মিঞ্চি দেসে পসংসাৱচনং. কিস্মিঞ্চি অক্কোসৱচনং.

কালতো – ‘‘পচে’’তি দক্খিণাপথে কত্থচি পুব্বণ্হে যাগুপাকে, সাযণ্হে তু ওদনপাকে.

ব্যত্তিতো – ‘‘গামস্স অদ্ধ’’ মিতি সমভাগে, নপুংসকত্তা. ‘‘গামস্স অদ্ধো’’তি পুমত্তেন তু অসমভাগে.

অনুৰূপতো – ‘‘নৰপতি সাধু ৰক্খতি গোমণ্ডল’’মিতি মহীমণ্ডলপালনং ৰাজিনো+নুৰূপ+মিতি মহীমণ্ডলপালনেৱ পতীতি, ন তু গোযূথৰক্খনে.

উপচাৰতো – অতংসভাৱে তংসভাৱাৰোপন+মুপচাৰো, স চ তদট্ঠো, তদ্ধম্মো, তংসহচৰিযো, তংসমীপোতি চতুব্বিধো, তত্থ যথাক্কমং মঞ্চা উক্কোসন্তি, অগ্গি মাণৱো, যট্ঠিং পৱেসয, গঙ্গাযং ৱজোতি.

কাকুতো-কাকুসদ্দো ইত্থিযং, স চ ৱিকাৰ+সোক+ভীতি+ধনিৰূপেসু দিস্সতি, ৱত্তু কাযৱিকাৰা কথঞ্চি তং অকতৱাঅপি কেনচি অঞ্ঞেন ‘‘কিং ত্ৱং তং অকাসি ‘‘ইতি পুট্ঠো কোপেন ভমুভেদা ‘‘অহং কতৱা অম্হী’’তি কথেতি, তস্স ভমুভেদক্ৰিযা অক্ৰিযাপটিঞ্ঞং সূচযতি.

সম্বন্ধ তো – ‘‘মাতৰি সম্মা ৱত্তিতব্বং, পিতৰি সুস্সূযিতব্বং’’ ইতি, অত্ৰ হি সমাতৰি সপিতৰীতি সম্বন্ধিসদ্দাভাৱেপি সা মাতা সো পিতা চ অস্স পুত্তস্সাতি পতীযতে.

উপলক্খণতো – ‘‘কাকেহি ৰক্খিতব্বং দধী’’তি কাকসদ্দো সব্বেস+মুপঘাতকানং সামঞ্ঞং উপলক্খেতীতি সুনখাদিসব্বেহিপি নিৱাৰীযতে.

ৱচনতো – ‘‘দাৰা’’ইতি দাৰসদ্দো কলত্তে বহুৱচনন্তো, অঞ্ঞত্থ অনিযতৱচনো.

তদঙ্গত্তা – ‘‘সজ্জিতং ভোজন’’মিতি ৱুত্তে তপ্পৰিক্খাৰত্তা তদুপকৰণ আসন, পাতি, ব্যঞ্জনাদীনং সম্পাদনম্পি পতীযতে.

পধানভাৱতো – ‘‘নিগ্গচ্ছতি অৱনিনাথো’’তি ৰঞ্ঞো নিগ্গমনেন তদুপজীৱীনম্পি নিগ্গমনং ৱিঞ্ঞাযতি.

ৱুত্তঞ্চ –

নেয্যনীতত্থসুত্তেসু, ঞেয্যং সদ্দত্থমত্তকং;

নে+ত্থ ৱত্তব্বঅত্থেন, সুত্তং নীতত্থকং ভৱেতি.

এৱ+মঞ্ঞেসম্পি অকাৰন্তানং পুল্লিঙ্গানং সদ্দানং ৰূপনযো ক্ৰিযা+ভিসম্বন্ধো চ. সুগতসদ্দতো যস্স সদ্দস্স ৱিসেসো অত্থি, তং ৱক্খাম. ইতো পৰং ছট্ঠিযা চতুত্থীসমত্তা পঞ্চমীবহুৱচনস্স চ ততিযাবহুৱচনেন সমত্তা ন তা দস্সিযন্তে.

গুম্ব সি, ‘‘অতো’’ ‘‘সিস্সা’’তি চ ৱত্ততে.

১১০. ক্ৱচে+ৱা.

অকাৰন্ততো নামস্মা পৰস্স সিস্স এ হোতি ৱা ক্ৱচি. গুম্বে গুম্বো, গুম্বা. ভো গুম্ব গুম্বা, ভৱন্তো গুম্বা ইচ্চাদি সুগতসমং. এৱং ফুস্সিতগ্গে ফুস্সিতগ্গো, ৱত্তব্বে ৱত্তব্বো ইচ্চাদি. সিস্সো+কাৰস্স নিচ্চত্তা কত্থচি পক্খে একাৰত্ত+মিদ+মাৰদ্ধন্তি সিস্সো+কাৰপক্খে এৱ ভৱতীতি ‘‘অং নপুংসকে’’তি অ+মাদেসেন একাৰস্স নপুংসকৱিসযে বাধিতত্তা ‘‘বহুলং’’ ৱিধানা নপুংসকেপি সুখে দুক্খেতি ক্ৱচি হোতেৱ.

‘‘যোস্স’’ ‘‘টে’’তি চ ৱত্ততে.

১৩৫. একচ্চাদীহ+তো

অকাৰন্তেহি একচ্চাদীহি যোনং টে হোতি. একচ্চো, একচ্চে. ভো একচ্চ একচ্চা, একচ্চে. একচ্চং, একচ্চে. এৱং এস+স+পঠমসদ্দানং.

কোধো, কোধা. ভো কোধ কোধা, কোধা. কোধং, কোধে.

‘‘নাস্স’’ ‘‘সা’’তি চ ৱত্ততে.

১০৭. কোধাদীহি

কোধাদীহি নাস্স সা হোতি ৱা. কোধসা কোধেন. অত্থসা অত্থেন. ‘‘যে উত্তমত্থানি তযি লভিম্হা’’তি অত্থসদ্দো নপুংসকলিঙ্গোপি দিস্সতি.

‘‘স্মিনো টী’’তি চ ৱত্ততে.

১৭৫. দিৱাদিতো

দিৱাদীহি নামেহি স্মিনো টি হোতি নিচ্চং. দিৱি, এৱং ভুৱি. এত্থটিম্হি নিচ্চং ৱকাৰাগমো ৰস্সো চ. এত্থ ভূসদ্দো ৱধূসদ্দসমং.

‘‘ৱে’’তি ৱত্ততে.

১৪৪. মনাদীহি স্মিং+সং+না+স্মানং সি+সো+ও+সা+সা

মনাদীহি স্মি+মাদীনং সি+সো+ও+সা+সা হোন্তি ৱা যথাক্কমং. মনো, মনা. ভো মন মনা, মনা. মনো, মনং, মনে. মনসা মনেন, মনেহি মনেভি. মনসো মনস্স, মনানং. মনসা মনা মনম্হা মনস্মা, মনেহি মনেভি. মনসি মনম্হি মনস্মিং, মনেসু.

এৱং ৱচো পযো তেজো,

তপো চেতো তমো যসো.

অযো ৱযো সিৰো সৰো,

উৰো+ত্যে+তে মনাদযো.

ৰূপসিদ্ধিযং অহ+ৰহসদ্দা মনাদীসু পঠিতা. অহস্স আপাদিত্তা ৰহোতি নিপাতত্তা ৰহসীতি ৱিভত্যন্তপটিৰূপকনিপাতত্তা ইধ ন গহিতা.

গচ্ছন্ত সি, ‘‘সিস্স’’ ‘‘ৱে’’তি চ ৱত্ততে. পৰতো ভিয্যো নানুৱত্তযিস্সাম, ৱুত্তিযা এৱ অনুৱত্তস্স গম্যমানত্তা.

১৪৮. ন্তস্সং

সিম্হি ন্তপচ্চযস্স অং হোতি ৱা. ‘‘সুতানুমিতেসু সুতসম্বন্ধোৱ বলৱা’’তি ঞাযা ‘‘ন্তস্সা’’তি সুতত্তা ন্তস্সেৱ অং, ন তদন্তস্স অনুমিতস্স সদ্দস্স. এৱ+মুপৰিপি ন্ত+ন্তূনং আদেসৱিধানট্ঠানেসু. ‘‘গসিনং’’তি সিলোপো. গচ্ছং গচ্ছন্তো.

২১৫. ন্ত+ন্তূনং ন্তো যোম্হি পঠমে

পঠমে যোম্হি ন্ত+ন্তূনং সৱিভত্তীনং ন্তোইচ্চাদেসো হোতি ৱা. স চ বহুলাধিকাৰা পুমেৱ, গচ্ছন্তো গচ্ছন্তা.

২১৮. ট+টা+অং গে

গে পৰে ন্ত+ন্তূনং সৱিভত্তীনং ট+টা+অংইচ্চাদেসা নিচ্চং হোন্তি বহুলং. ভো গচ্ছ গচ্ছা গচ্ছং, গচ্ছন্তো গচ্ছন্তা.

৯২. ন্তস্স চ ট ৱং+সে

অংসেসু ন্তপচ্চযস্স ট হোতি ৱা ন্তুস্স চ. ৱৱত্থিতৱিভাসা+যং. গচ্ছং গচ্ছন্তং, গচ্ছন্তে.

২১৭. তো+তা+তি+তা স+স্মা+স্মিং নাসু

স+স্মা+স্মিং+নাসু ন্ত+ন্তূনং সৱিভত্তীনং তো+তা+তি+তা হোন্তি ৱা যথাক্কমং. গচ্ছতা গচ্ছন্তেন, গচ্ছন্তেহি গচ্ছন্তেভি. গচ্ছতো গচ্ছস্স গচ্ছন্তস্স.

২১৬. তং নংম্হি

নংম্হি ন্ত+ন্তূনং সৱিভত্তীনং তং ৱা হোতি. গচ্ছতং গচ্ছন্তানং. গচ্ছতা গচ্ছন্তা গচ্ছন্তম্হা গচ্ছন্তস্মা. গচ্ছতি গচ্ছন্তে গচ্ছন্তম্হি গচ্ছন্থস্মিং, চ্ছেন্তেসু.

এৱং মহং চৰং তিট্ঠং, দদং ভুঞ্জং সুণং পচং;

জযং জীৰং ৱচং পীযং, সৰং কুব্বং জপং ৱজং.

ইচ্চাদযো.

ভৱন্ত সি,