৩. অধিপতিপচ্চযো

দুৱিধো অধিপতিপচ্চযো আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো সহ জাতাধিপতিপচ্চযো চ. তত্থ কতমো আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো. আৰম্মণপচ্চযে ৱুত্তেসু আৰম্মণেসু যানি আৰম্মণানি অতিইট্ঠানি হোন্তি অতিকন্তানি অতিমনাপানি গৰুকতানি. তানি আৰম্মণানি আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো. তত্থ অতিইট্ঠানীতি সভাৱতো ইট্ঠানি ৱা হোন্তু অনিট্ঠানি ৱা, তেন তেন পুগ্গলেন অতিইচ্ছিতানি আৰম্মণানি ইধ অতিইট্ঠানি নাম.

তানি পন ধম্মতো দ্ৱে দোসমূলচিত্তুপ্পাদে চ দ্ৱে মোমূহ চিত্তুপ্পাদে চ দুক্খসহগতকাযৱিঞ্ঞাণচিত্তুপ্পাদে চ ঠপেত্ৱা অৱসেসানি সব্বানি কামাৱচৰচিত্তচেতসিকানি চ ৰূপাৰূপ লোকুত্তৰচিত্তচেতসিকানি চ সব্বানি অতিইট্ঠৰূপানি চ হোন্তি.

তেসুপি কামাৰম্মণানি গৰুং কৰোন্তস্সেৱ আৰম্মণা ধিপতিপচ্চযো. গৰুং অকৰোন্তস্স আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো ন হোতি. ঝানলাভিনো পন অত্তনা পটিলদ্ধানি মহগ্গতঝানানি অৰিযসাৱকা চ অত্তনা পটিলদ্ধে লোকুত্তৰধম্মে গৰুং অকৰোন্তা নাম নত্থি.

কতমে ধম্মা তস্স পচ্চযস্স পচ্চযুপ্পন্না. অট্ঠ লোভ মূলচিত্তানি অট্ঠ কামাৱচৰকুসলচিত্তানি চত্তাৰি কামাৱচৰ ঞাণসম্পযুত্তকিৰিযচিত্তানি অট্ঠ লোকুত্তৰচিত্তানি তস্স পচ্চযস্স পচ্চযুপ্পন্না.

তত্থ লোকিযানি ছড়াৰম্মণানি লোভমূলচিত্তানং পচ্চযো. সত্তৰস লোকিযকুসলানি চতুন্নং ঞাণৱিপ্পযুত্ত কুসলানং. তানি কুসলানিচেৱ হেট্ঠিমমগ্গফলানি চ নিব্বানঞ্চ চতুন্নং ঞাণসম্পযুত্তকুসলানং. অৰহত্তমগ্গফলানি চ নিব্বানঞ্চ চতুন্নং ঞাণসম্পযুত্তকিৰিযানং. নিব্বানং অট্ঠন্নং লোকুত্তৰ চিত্তানন্তি.

কেনট্ঠেন আৰম্মণং, কেনট্ঠেন অধিপতি. আলম্বি তব্বট্ঠেন আৰম্মণং, আধিপচ্চট্ঠেন অধিপতি. কো আধিপচ্চট্ঠো. অত্তানং গৰুং কত্ৱা পৱত্তেসু চিত্তচেতসিকেসু ইস্সৰভাৱো আধিপচ্চট্ঠো. লোকে সামিকা ৱিয আৰম্মণাধিপতিপচ্চয ধম্মা দট্ঠব্বা, দাসা ৱিয পচ্চযুপ্পন্নধম্মা দট্ঠব্বা.

সুতসোমজাতকে ৰাজা পোৰিসাদো মনুস্সমংসং গৰুং কৰোন্তো মনুস্সমংসহেতু ৰজ্জং পহায অৰঞ্ঞে ৱিচৰতি. তত্থ মনুস্সমংসে গন্ধৰস ধম্মা আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো. ৰঞ্ঞো পোৰিসাদস্স লোভমূলচিত্তং পচ্চযুপ্পন্নধম্মো. ৰাজা সুত সোমো সচ্চধম্মং গৰুং কত্ৱা সচ্চধম্মহেতু ৰজ্জসম্পত্তিঞ্চ ঞাতি সঙ্ঘঞ্চ অত্তনো জীৱিতঞ্চ ছট্টেত্ৱা পুন ৰঞ্ঞো পোৰিসাদস্স হত্থং উপগতো. তত্থ সচ্চধম্মো আৰম্মণাধিপতিপচ্চযো. ৰঞ্ঞো সুতসোমস্স কুসলচিত্তং পচ্চযুপ্পন্নধম্মো. এসনযো সব্বেসু গৰুকতেসু আৰম্মণেসু.

কতমো সহজাতাধিপতিপচ্চযো. অধিপতিভাৱং পত্তা চত্তাৰো ধম্মা অধিপতিপচ্চযো, ছন্দো চিত্তং ৱীৰিযং ৱীমংসা.

কতমে ধম্মা তস্স পচ্চযস্স পচ্চযুপ্পন্না. অধিপতি সম্পযুত্তা চিত্তচেতসিকা চ অধিপতিসমুট্ঠিতা চিত্তজৰূপধম্মা চ তস্স পচ্চযস্স পচ্চযুপ্পন্না.

কেনট্ঠেন সহজাতো, কেনট্ঠেন অধিপতি.

সহুপ্পাদনট্ঠেন সহজাতো, সহজাতানং ধম্মানং অভিভৱনট্ঠেন অধিপতি. তত্থ সহুপ্পাদনট্ঠেনাতি যো ধম্মো সযং উপ্পজ্জমানো অত্তনা সহজাতধম্মে চ অত্তনা সহেৱ উপ্পাদেতি, তস্স অত্তনা সহজাতধম্মানং সহুপ্পাদনট্ঠেন.

অভিভৱনট্ঠেনাতি অজ্ঝোত্থৰণট্ঠেন. যথা ৰাজা চক্কৱত্তি অত্তনো পুঞ্ঞিদ্ধিযা সকলদীপৱাসিনো অভিভৱন্তো অজ্ঝোত্থৰন্তো অত্তনো ৱসে ৱত্তাপেতি, সকলদীপৱাসিনো চ তস্স ৱসে ৱত্তন্তি. তথা অধিপতিট্ঠানপত্তা ইমে চত্তাৰো ধম্মা অত্তনো অত্তনো ৱিসযে সহজাতধম্মে অভিভৱন্তা অজ্ঝোত্থৰন্তা অত্তনো ৱসে ৱত্তাপেন্তি, সহজাতধম্মা চ তেসং ৱসে ৱত্তন্তি. যথা ৱা সিলাথম্ভে পথৱিধাতু উদকক্খন্ধে আপোধাতু অগ্গিক্খন্ধে তেজোধাতু ৱাতক্খন্ধে ৱাযোধাতু অত্তনা সহজাতা তিস্সো ধাতুযো অভিভৱন্তা অজ্ঝোত্থৰন্তা অত্তনো গতিং গমাপেন্তি, সহজাতধাতুযো চ তাসং গতিং গচ্ছন্তি, এৱমেৱ অধিপতিট্ঠানপত্তা ইমে চত্তাৰো ধম্মা অত্তনো বলেন সহজাতধম্মে অত্তনো গতিং গমাপেন্তি, সহজাতধম্মা চ তেসং গতিং গচ্ছন্তি, এৱং সহজাতধম্মানং অভিভৱনট্ঠেন.

এত্থ ৱদেয্যুং, যদি সহজাতধম্মানং অভিভৱনট্ঠেন অধিপতিনাম সিযা. এৱং সতি তিট্ঠতু ছন্দো, লোভো এৱ অধিপতিনাম সিযা, সো হি ছন্দতোপি বলৱতৰো হুত্ৱা সহ জাতধম্মে অভিভৱন্তো পৱত্ততীতি. ৱুচ্চতে, বালপুথুজ্জনেসু এৱ লোভো ছন্দতো বলৱতৰো হোতি, পণ্ডিতেসু পন ছন্দো এৱ লোভতো বলৱতৰো হুত্ৱা সহজাতধম্মে অভি ভৱন্তো পৱত্ততি. সচে হি লোভো এৱ ছন্দতো বলৱতৰো সিযা, কথং ইমে সত্তা লোভস্স হত্থগতা ভৱসম্পত্তি ভোগসম্মত্তিযো ছট্টেত্ৱা নেক্খম্মধম্মে পূৰেত্ৱা ৱট্টদুক্খতো নিস্সৰেয্যুং. যস্মা পন ছন্দো এৱ লোভতো বলৱতৰো হোতি, তস্মা ইমে সত্তা লোভস্স হত্থগতা ভৱসম্পত্তি ভোগসম্পত্তিযো ছট্টেত্ৱা নেক্খম্মধম্মে পূৰেত্ৱা ৱট্টদুক্খতো নিস্সৰন্তি. তস্মা ছন্দো এৱ লোভতো বলৱতৰো হোতি, ছন্দো এৱ অধিপতি, ন লোভোতি. এস নযো দোসাদীসুপীতি.

তত্থ লোকে মহন্তেসু সুদুক্কৰেসু পুৰিসকম্মেসু পচ্চুপট্ঠিতেসু ইমে চত্তাৰো ধম্মা কম্মসিদ্ধিযা সংৱত্তন্তি. কথং.

হীনচ্ছন্দা বহুজ্জনা মহন্তানি সুদুক্কৰানি পুৰিসকম্মানি দিস্ৱা নিৱত্তচ্ছন্দা হোন্তি. কাতুং ন ইচ্ছন্তি, অম্হাকং অৱিসযোতি নিৰপেক্খা ঠপেন্তি. ছন্দাধিকো পন তাদিসানি পুৰিসকম্মানি দিস্ৱা উগ্গতচ্ছন্দো হোতি, অতিৱিয কাতুং ইচ্ছতি, মম ৱিসযো এসোতি অধিট্ঠানং গচ্ছতি. সো ছন্দেন অভিকড্ঢিতো যাৱ তং কম্মং ন সিজ্ঝতি, তাৱ অন্তৰা তং কম্মং ছট্টেতুং ন সক্কোতি. এৱঞ্চ সতি অতিমহন্তংপি তং কম্মং একস্মিং কালে সিদ্ধং ভৱিস্সতি.

হীনৱীৰিযা চ বহুজ্জনা তাদিসানি কম্মানি দিস্ৱা নিৱত্ত ৱীৰিযা হোন্তি, ইদং মে কম্মং কৰোন্তস্স বহুং কাযদুক্খং ৱা চেতোদুক্খং ৱা ভৱিস্সতীতি নিৱত্তন্তি. ৱীৰিযাধিকো পন তাদিসানি পুৰিসকম্মানি দিস্ৱা উগ্গতৱীৰিযো হোতি, ইদানেৱ উট্ঠহিত্ৱা কাতুং ইচ্ছতি. সো চিৰকালংপি তং কম্মং কৰোন্তো বহুং কাযদুক্খং ৱা চেতোদুক্খং ৱা অনুভৱন্তোপি তস্মিং ৱীৰিয কম্মে ননিব্বিন্দতি, মহন্তেন কম্মৱীৰিযেন ৱিনা ভৱিতুং ন সক্কোতি, তাদিসেন ৱীৰিযেন ৰত্তিদিৱং খেপেন্তো চিত্তসুখং ৱিন্দতি. এৱঞ্চ সতি অতিমহন্তংপি তং কম্মং একস্মিং কালে সিদ্ধং ভৱিস্সতি.

হীনচিত্তা চ বহুজ্জনা তাদিসানি কম্মানি দিস্ৱা নিৱত্তচিত্তা হোন্তি. পুন আৰম্মণংপি ন কৰোন্তি. চিত্তাধিকো পন তাদিসানি কম্মানি দিস্ৱা উগ্গতচিত্তো হোতি, চিত্তং ৱিনোদেতুংপি ন সক্কোতি, নিচ্চকালং তত্থ নিবন্ধচিত্তো হোতি. সো চিত্তৱসিকো হুত্ৱা চিৰকালংপি তং কম্মং কৰোন্তো বহুং কাযদুক্খংৱাপীতিআদিনা ছন্দাধিপতিনযেন ৱত্তব্বং.

মন্দপঞ্ঞা চ বহুজ্জনা তাদিসানি কম্মানি দিস্ৱা নিৱত্তপঞ্ঞা হোন্তি, কম্মানং আদিম্পি ন পস্সন্তি, অন্তপি ন পস্সন্তি, অন্ধকাৰে পৱিসন্তা ৱিয হোন্তি, তানি কম্মানি কাতুং চিত্তংপি ন নমতি. পঞ্ঞাধিকো পন তাদিসানি কম্মানি দিস্ৱা উগ্গতপঞ্ঞো হোতি, কম্মানং আদিংপি পস্সতি, অন্তংপি পস্সতি, ফলংপি পস্সতি, আনিসংসংপি পস্সতি. সুখেন কম্মসিদ্ধিযা নানাউপাযংপি পস্সতি. সো চিৰকালংপি তং কম্মং কৰোন্তোতিআদিনা ৱীৰিযাধিপতিনযেন ৱত্তব্বং. ইধ পন মহতিযা কম্মৱীমংসাযাতি চ তাদিসিযা কম্ম ৱীমংসাযাতি চ ৱত্তব্বং.

এৱং লোকে মহন্তেসু সুদুক্কৰেসু পুৰিসকম্মেসু পচ্চুপট্ঠিতেসু ইমে চত্তাৰো ধম্মা কম্মসিদ্ধিযা সংৱত্তন্তি. ইমেসঞ্চ চতুন্নং অধিপতীনং ৱিজ্জমানত্তা লোকে পুৰিসৱিসেসা নাম দিস্সন্তি, সব্বঞ্ঞুবুদ্ধা নাম দিস্সন্তি, সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তা নাম দিস্সন্তি, পচ্চেকবুদ্ধা নাম দিস্সন্তি, পচ্চেকবোধিসত্তানাম দিস্সন্তি, অগ্গসাৱকানাম মহাসাৱকা নাম সাৱকবোধিসত্তা নাম দিস্সন্তি. লোকেপি এৱৰূপানং পুৰিসৱিসেসানং ৱসেন সত্ত লোকস্স অত্থায হিতায সুখায পঞ্ঞাসিপ্পৱিসেসা চ পৰিভোগৱত্থুৱিসেসা চ দিস্সন্তীতি. অধিপতিপচ্চযদীপনা নিট্ঠিতা.