ৱীথিমুত্ত সঙ্গহ পৰমত্থদীপনী
১৪৩. এৱং পৱত্তিকালে পৱত্তিসঙ্গহং দস্সেত্ৱা ইদানি পটিসন্ধিযং পৱত্তিসঙ্গহং দস্সেতুং আদিগাথ মাহ. এৱং ৱুত্তনযেন পৱত্তিযং পৱত্তিসঙ্গহোনাম ৱীথিচিত্তৱসেন উদীৰিতোকথিতো. ইদানি সন্ধিযং পৱত্তিসঙ্গহো নাম ৱীথিমুত্ত চিত্তানং ৱসেন ৱুচ্চতীতি যোজনা. এত্থচ পটিসন্ধিযং চিত্তচেতসিকানং পৱত্তিযা কথিতায ততো পৰং ভৱঙ্গকালেচ চুতিকালেচ তেসং পৱত্তি কথিতাযেৱ হোতীতি কত্ৱা সন্ধিযমিচ্চেৱ ৱুত্তং.
[১৪১] ৱিভাৱনিযং পন
পৰতো মৰণুপ্পত্তিযং পথমং চুতিং দস্সেত্ৱা পচ্ছা অনন্তৰে পটিসন্ধিযা ৱক্খমানত্তা ইধ সন্ধিগ্গহণেন অতীতা নন্তৰ চুতিপি গহেতব্বাতি অধিপ্পাযেন যং ৱুত্তং ‘‘তদাসন্নতায তংগহণেনেৱ গহিতচুতিকালেচা’’তি. তং ন যুজ্জতিযেৱ.
ৱীথিমুত্তানঞ্হি ৱিসযপ্পৱত্তিনাম অতীতানন্তৰভৱে মৰণুপ্পত্তিযংএৱ সিদ্ধাতি একস্মিং ভৱে ৱিসযপ্পপত্তিযা সহ তেসং পটিসন্ধিপমুখানং ৱীথিমুত্তচিত্তানং পৱত্তিদস্সনত্থংএৱ তায অতীতানন্তৰচুতিযা সদ্ধিং মৰণুপ্পত্তিৱিধানং থেৰেন দস্সিতন্তি. ভৱন্তি সত্তা সঙ্খাৰাচ এতাসূতি ভূমিযো. অযোতি ৱড্ঢি. অত্থতো পন সুখংচ সুখহেতু সুখপচ্চযাচ ৱেদিতব্বা. যেভুয্যেন ততো অযতো অপগতা এত্থ নিব্বত্তা সত্তাতি অপাযো. সোএৱ ভূমীতি অপাযভূমি. ওড়াৰিকেন কামৰাগেন কামীযতীতি কামো. গন্তব্বা উপগন্তব্বাতি গতি. গচ্ছন্তি সত্তা এত্থাতিৱা গতি. অনেকৱিধসম্পত্তীনং অধিট্ঠানতায সোভণাগতি সুগতি. কামোচ সো সুগতিচাতি সমাসো. নত্থি যথাৱুত্তো অযো এত্থাতি নিৰযো. নিচ্চং ৱা ৰযন্তি কম্পন্তি ফন্দন্তি সত্তা দুক্খপ্পত্তা এত্থাতি নিৰযো. মনুস্সা ৱিয উদ্ধং উচ্চা অহুত্ৱা তিৰো অঞ্চিতা আযতাতি তিৰচ্ছানা. যুৱন্তি নানা ৱণ্ণসণ্ঠানাপি সত্তা সমানজাতিতায একীভূতাৱিয হোন্তি এতাযাতি যোনি. জাতি.
ৱিভাৱনিযং পন
খন্ধানং পৱত্তিৱিসেসোতি ৱুত্তং.
তিৰচ্ছানানং যোনি তিৰচ্ছানযোনি. পেচ্চ ইতা গতাতি পেতা. ইতো অপক্কম্ম চৱিত্ৱা ভৱন্তৰে গতাতি অত্থো. যেকেচি কালঙ্কতা. দিৱঙ্গতাপি হি লোকে কালঙ্কতা পেতাতি ৱুচ্চন্তি. ইধ পন সুখসমুস্সযতো পেচ্চ পকট্ঠং পৱাসং দূৰং গতাতি অত্থেন যাৱ ততো ন মুচ্চন্তি. তাৱ নিচ্চং দুক্খপ্পত্তা লক্খণসংযুত্তাদীসু আগতা ততীযা অপাযিকসত্তা অধিপ্পেতা. পেতানং সমূহো পেত্তি. পেত্তিযা ৱিসযোতি পেত্তি ৱিসযো. ৱিসযোতিচ পৱত্তিদেসো ৱুচ্চতি. অসুৰকাযোতি এত্থ সুৰা ৱুচ্চন্তি উপৰি দেৱা সুৰন্তি ইদ্ধিৱিসেসেহি দিব্বন্তি, সুট্ঠুৱা ৰমন্তি কামসুখৰতিং পচ্চনুভৱন্তীতি কত্ৱা. ন সুৰাতি অসুৰা. ৱেপচিত্তি পহাৰাদাদযো সন্ধায সুৰপটিপক্খা সুৰ সদিসাৱাতি অত্থো. ৱিযঙ্কৰমাতা উত্তৰমাতাদযো ৱিনি পাতিকে সন্ধায খুদ্দকসুৰা চূড়কসুৰাতি অত্থো. যমৰাজা দযো ৱেমানিকপেতে সন্ধায একদেসেন সুৰসদিসাতি অত্থো. ৱেমানিকপেতাপি হি কত্থচি অসুৰকাযাতি আগতা. লোকন্তৰিক নেৰযিকে সন্ধায সব্বসো সুৰগুণ ৰহিতাতি অত্থো. তেপি হি বুদ্ধৱংসনিদানট্ঠকথাযং জাতিদুক্খ নিদ্দেসেসুচ অসুৰকাযাতি ৱুত্তা. তথা কালকঞ্চিকপেতে সন্ধায সব্বসো সুৰভাৱৰহিতাতি অত্থো. ইতি পঞ্চন্নং অসুৰানং ৱসেন অত্থৱিভাগো ৱেদিতব্বো. দিব্বা ৱত ভোকাযা পৰিহাযিস্সন্তি, পৰিপূৰিস্সন্তি অসুৰকাযাতি ইমস্মিং সুত্তপদে চত্তাৰোপি অপাযা অসুৰকাযাতি অট্ঠকথাযং ৱণ্ণিতা.
তত্থ ৱেপচিত্তি পহাৰাদাদযো অসুৰা তাৱ তিংসেসু দেৱেসু সঙ্গহিতা. ৱিনিপাতিকাসুৰা চাতুমহাৰাজিকদেৱেসু. তথা ৱেমানিকপেতাসুৰা. তেপি হি ৱিনিপাতিকাসুৰা ৱিয তিহেতুকাপি দুহেতুকাপি অহেতুকাপি হোন্তীতি অট্ঠকথাসু ৱুত্তা. যমৰাজানো পন ৱেস্সভূ নোত্তিচ পেত্তি ৰাজা সোমো যমো ৱেস্সৱণোচ ৰাজাতি এৱং কথা ৱত্থুপাড়িযং আগতা ৱেস্সভূআদযো সযং মহিদ্ধিকা মহানুভাৱা ৱেমানিকপেতৰাজানো হুত্ৱাপি নেৰযিকেসু সত্তেসু কাৰুঞ্ঞতং পটিচ্চ হেট্ঠা নিৰযলোকেসুপি ৰজ্জং কাৰেন্তিযেৱ. তেনেৱ হি সব্বে পেতলোকাপি নিৰযলোকাপি যমলো কাতিচ যমৱিসযাতিচ ৱুচ্চন্তীতি. যেচ চাতুমহাৰাজিকপৰি যাপন্না পাপজ্ঝাসযা কুৰুৰকম্মকাৰিনো ৰেৱতিৱিমানে যক্খাতি আগতা সংকিচ্চজাতকে ৰক্খসাতি আগতা যক্খৰক্খসানাম ইতো গন্ত্ৱা উস্সদনিৰযেসু নেৰযিকানং নানাকম্ম কাৰণাযো কৰোন্তো ৱিচৰন্তি. তেসংপি কালো উপকালোতি এৱমাদীহি নামেহি নাৰদজাতকে আগতানং নিৰয পালানং উপৰিযমৰাজানং আণাপৱত্ততিযেৱাতি. লোকন্তৰিকা সুৰা নিৰযে সঙ্গহিতা. ইধ পন কালকঞ্চিকাদযো পেতাসুৰাৱ অধিপ্পেতা. তেসং অসুৰানং কাযো সমূহোতি অসুৰকাযো. এত্থচ নিৰযভূমিনাম পচ্চেকং সোড়সুস্সদপৰি ৱাৰানং অট্ঠন্নং মহানিৰযানং ৱসেন অন্তো পথৱিযং ঠিতাতি ৱেদিতব্বা. অৰঞ্ঞ পব্বত সমুদ্দ দীপকাদীসুপি নানানিৰয ভূমিযো হোন্তিযেৱ. তস্মা তাদিসস্স ৱিসুং ৱৱত্থিতস্স ওকাসস্স অত্থিতায নিৰযোত্ৱেৱ ৱুত্তা. সেসানং পন তিস্সন্নং অপাযভুম্মীনং তাদিসস্স ওকাসস্স নত্থিতায যোনি ৱিসয কায সদ্দেহি যোজেত্ৱা খন্ধাৱা খন্ধপ্পৱত্তিপদেসাৱা গহিতাতি. [অপাযভূমি]
উস্সিতো উগ্গতো উস্সন্নোৱা মনো এতেসন্তি মনুস্সা. তেহি অনন্তেসু চক্কৱাড়েসুপি ইতৰভূমিকানং সত্তানং তিক্খতৰসূৰ ৱিচিত্ৰচিত্তা হোন্তি. পৰিপুণ্ণানং কুসলাকুসলকম্ম পথানং আনন্তৰিযকম্মানঞ্চ এত্থেৱ সম্ভৱতোতি. তেসুপি পন জম্বুদীপৱাসিনোএৱ অতিসযেন উস্সিতমনা হোন্তি. ইতৰে পন তেহি সমানৱণ্ণাদিতায মনুস্সা ইচ্চেৱ ৱুচ্চন্তি. ইমস্মিং চক্কৱাড়ে পন ৱত্তব্বমেৱ নত্থি, যথাহ-তীহি ভিক্খৱে ঠানে হি জম্বুদীপকা মনুস্সা উত্তৰকুৰুকে মনুস্সে অধিগ্গণ্হন্তি. দেৱেচ তাৱতিংসে. কতমেহি তীহি ঠানেহি. সূৰাচ সতি মন্তোচ ইধ ব্ৰহ্মচৰিযৱাসোচাতি. অক্খৰচিন্তকা পন ৱদন্তি মনূতি মহাসম্মতৰাজা ৱুচ্চতি. ইমেচ জনা তেন থপিতেসু মৰিযাদধম্মেসু ঠিতা তস্স পুত্তট্ঠানিযা হোন্তি. তস্মা মনুনো অপচ্চা পুত্তাতি মনুস্সাতি. ইধ পন ভূমিপৰিযাযোতি কত্ৱা মনুস্সাতি ইত্থিলিঙ্গং একৱচনঞ্চ কতন্তি দট্ঠব্বং. এৱং সেসে সুপি. যেসু পন চত্তাৰো মহাৰাজানো ৰজ্জং কাৰেন্তি. তে দেৱা চাতুমহাৰাজিকা. তত্থ ধতৰট্ঠো গন্ধপ্পানং ৰাজা হোতি. ৱিৰুড়্হকো কুম্ভণ্ডানং. ৱিৰূপক্খো নাগানং. কুৱেৰো যক্খানং. তত্থ পটিসন্ধিৱসেন গন্ধৰুক্খেসু অপ্পেন্তি উপগচ্ছন্তীতি গন্ধপ্পা. গন্ধৰুক্খাধিৱত্থা দেৱা. তে মূলগন্ধাদিৱসেন দসধা পাড়িযং আগতা. কুম্ভণ্ডাতি দানৱৰক্খসা. নাগা যক্খাচ পাকটা. সব্বে তে যেভুয্যেন পাপজ্ঝাসযা কুৰুৰকম্মকাৰিনো চ হোন্তি. তস্মা চত্তাৰো মহাৰাজানো অঞ্ঞমঞ্ঞংৱা মনুস্সানং ৱা অৱিহেঠনত্থায তেসু নানাৰাজানংৱা নানাসেনাপতিংৱা থপেসুং.
আটানাটিযসুত্তংচেত্থৱত্তব্বং. তত্থ হি যক্খোযক্খিনীগন্ধপ্পো গন্ধপ্পী কুম্ভণ্ডো কুম্ভণ্ডী নাগো নাগীতিচতস্সো অৱৰুদ্ধকজাতিযো আগতা. তত্থ সৰীৰোভাসসিৰিসম্পত্তিযুত্তো অমনুস্সো যক্খোতিচ দেৱোতিচ দেৱতাতিচ ৱুচ্চতি. সৰীৰো ভাস সিৰিসম্পত্তিৰহিতো ৱিগচ্ছৰূপো অমনুস্সো যক্খোত্ৱেৱ ৱুচ্চতি. ৰুক্খট্ঠকৱিমানে জাতো ৰুক্খদেৱতানাম. ৰুক্খস্স অব্ভন্তৰে জাতো গন্ধপ্পোনাম. যো লোকে কট্ঠযক্খোতি ৱুচ্চতি. পুব্বে নিহীনকম্মকতা কাচি গন্ধপ্পিযো মনুস্সিত্থীনং সৰীৰব্ভন্তৰেসুপি জাযন্তি. যা ৱেদগন্থেসু যোগিনীতিচ লোকে জোগিনীতিচ ৱুচ্চন্তি. অভিলক্খিতৰত্তীসু গোচৰপসুত কালে জুতিঅত্থেন জুণ্হাতিচ ৱুচ্চন্তি, কুব্ভণ্ডানাম মহোদৰা ৱিসালক্খা ৰক্খসাএৱ. যে লোকে ধন ৰক্খকাতি ৱুচ্চন্তি. তে হি ৱেপুল্লপব্বতে মণিৰতনং ৰক্খন্তি. অন্তো হিমৱন্তে অব্ভন্তৰ অম্বৰুক্খে ৰক্খন্তি. এৱং ৰতনট্ঠানানিৱা ৱনপ্পতি ৰুক্খেৱা দিব্বোসধৰুক্খেৱা দিব্বগন্ধৰুক্খেৱা উদকসৰেৱা ৰক্খিত্ৱা অসন্তি ভক্খন্তি. তস্মা ৰক্খসাতি ৱুচ্চন্তি. নাগো নাগীতি এত্থ অন্তো পব্বতেৱা অন্তো পথৱিযংৱা নিব্বত্তা ৱসুন্ধৰদেৱযক্খজাতিযোপি ইধ নাগাত্ৱেৱ ৱুচ্চন্তি. যা মহাপৰিনিব্বান সুত্তে ভূমিচালসুত্তপদে পথৱী দেৱতাতি ৱুত্তা. যাসং কীড়াপসুত ৱসেন কদাচি ভূমিচালো হোতি. যাসঞ্চ মন্তপদানি ৱত্থু ৱিজ্জাতিচ ভূমিৱিজ্জাতিচ ব্ৰহ্মজালসুত্তে ৱুত্তানি. তেসুচ নানা ইদ্ধিমন্তা অৱৰুদ্ধকা পাপাতিৰতা কিব্বিসকম্মকাৰিনো কীড়া সোণ্ডৱসেনৱা ঘাসসোণ্ডৱসেনৱা পেতেসুচনিৰযেসুচ পকতি ৱণ্ণেনৱা সোণগিজ্ঝকাকাদিৱণ্ণেনৱা সত্তে ৱিহেঠযন্তা ৱিচৰন্তি. সব্বঞ্চে তং সুত্তন্তেসুৱা জাতকেসুৱা ৱেদগন্থেসুৱা কুসলেহি ৱেদিতব্বন্তি.
সহ পুঞ্ঞকাৰিনো তেত্তিংস জনা মাঘেননাম জেট্ঠপুৰিসেন সহ এত্থ নিব্বত্তাতি তেত্তিংসা. সাএৱ তাৱতিংসা নিৰুত্তি নযেন. কামঞ্চেত্থ সব্বচক্কৱাড়েসুপি অযং দুতীযদেৱ লোকো জনৱসতসুত্তে আগত নযেন সক্কট্ঠানিযানং পজাপতি ৱৰুণ ঈসানাদীনং তেত্তিংস দেৱৰাজূনং নিবন্ধনো কাসো হোতি. সহস্সং চাতুমহাৰাজিকানং. সহস্সং তাৱতিংসানন্তি হি অঙ্গুত্তৰে ৱুত্তং. মাঘপুৰিসা পন তেসু সমুদাগতেসু দেৱৰাজট্ঠানেসু পচ্চাজাতা হোন্তি. এতৰহি ধৰমানাচ তস্মা তেসং ৱসেন অযং ৱচনত্থো কতোতি ৱেদিতব্বো. অপৰে পন যথা ইন্দগোপকৱণ্ণাভা. তাৱ দিস্সন্তি তিংসতীতি ইমস্মিং ৱিধুৰজাতকে তাৱ সদ্দো তিংসসদ্দপৰিৱাৰমত্তো হোতি. তথা ইধাপীতি কত্ৱা তিংসমত্তানং সক্কট্ঠানিযানং দেৱৰাজকুলানং নিৱাসট্ঠা নত্তা তাৱতিংসানামাতি যুত্তং সিযা. অট্ঠকথাসু পন যথাৱুত্তং নিৰুত্তিনযং কপ্পেত্ৱা মাঘৱত্থূসুচ তেসু তেসুচ ঠানেসু সক্কানং তেত্তিংস সঙ্খাএৱ ৱুত্তাতিপি ৱদন্তি. তং ন যুজ্জতি. পাড়িযংএৱ ব্ৰহ্মাসনঙ্কুমাৰো তেত্তিংসে অত্তভাৱে অভিনিম্মিনিত্ৱা দেৱানং তাৱতিংসানং পল্লঙ্কেসু নিসীদিত্ৱাতি ৱুত্তত্তা. যামোতি তস্মিং দেৱলোকে ইস্সৰদেৱকুলস্স নামং. তথা সুযামোতিচ. তং সহচৰিতত্তা পন সো দেৱ লোকোপি তত্থ নিব্বত্তদেৱাপি যামাত্ৱেৱ ৱুচ্চন্তি. ৱিপুলায সিৰিসম্পত্তিযা সমন্নাগতত্তা নিচ্চং তুসন্তি অতিৱিয হট্ঠতুট্ঠমুখা হোন্তি এত্থাতি তুসিতা. যথাৰুচিতে ভোগে সযমেৱ নিম্মিনিত্ৱা নিম্মিনিত্ৱা ৰমন্তি এত্থাতি নিম্মানৰতী. অত্তনো ৰুচিং ঞত্ৱা পৰেহি নিম্মিতেসু ভোগেসু ৱসং ৱত্তেন্তি এত্থাতি পৰনিম্মিতৱসৱত্তী. ব্ৰূহন্তি ৱড্ঢন্তি অতিপণীতেহি ঝানাদি গুণেহি ৱুদ্ধিং ৱিৰুড়্হিং ৱেপুল্লং আপজ্জন্তীতি ব্ৰহ্মানো. মহন্তা ব্ৰহ্মানো মহাব্ৰহ্মানোতি ৱত্তব্বে মহাসদ্দস্স লোপো.
পৰিসতি ভৱাতি পাৰিসজ্জা. পৰিসাসু জাতাতিৱা পাৰিসজ্জা. পৰিচাৰিকাতি অত্থো. মহাব্ৰহ্মানং পাৰিসজ্জাতি ব্ৰহ্ম পাৰিসজ্জা. পুৰে উচ্চে ঠানে ওদহন্তি তিট্ঠন্তীতি পুৰোহিতা. মহাব্ৰহ্মানং পুৰোহিতাতি ব্ৰহ্মপুৰোহিতা. মহন্তা ব্ৰহ্মানো মহাব্ৰহ্মানো. সহস্সোব্ৰহ্মা দ্ৱিসহস্সোব্ৰহ্মা. তিসহস্সোব্ৰহ্মাতিআদিনা সঙ্খাৰুপপত্তিসুত্তে আগতা অধিপতিব্ৰহ্মানোতি অত্থো. তত্থ সহস্সোব্ৰহ্মাতি চক্কৱাড়সহস্সম্হি ইস্সৰো ব্ৰহ্মা. দ্ৱিসহস্সোতি দ্ৱীসু চক্কৱাড় সহস্সেসু ইস্সৰোতি অত্থো. তযোপেতে একতল ৱাসিনো হোন্তি. তত্থ লোকে মহাজনা ৱিসুং ৱিসুং কুলদেৱতাযোনাম উপট্ঠহন্তি. কেচি মহাদেৱংনাম উপট্ঠহন্তি. কেচি ৱাসুদেৱংনাম. কেচি মহেসৰংনাম. কেচি পৰমেস্ৱাৰং নামাতি. ঘৰদেৱতা গামদেৱতা ৰুক্খদেৱতাদযোপি তেসং মহাদেৱৰাজানং উপট্ঠকাএৱ সম্পজ্জন্তি. তত্থ মহাদেৱৰা জানোৱিয মহাব্ৰহ্মানো দট্ঠব্বা. ঘৰদেৱতাদযোৱিয ব্ৰহ্ম পুৰোহিতাদট্ঠব্বা, মনুস্সাৱিয ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জাদট্ঠব্বা. তত্থচ ঘৰ দেৱতাদযো মহাদেৱৰা জানো অদিস্ৱাৱ উপট্ঠহন্তি. মনুস্সা চ তেউভোপি অদিস্ৱাৱ উপট্ঠহন্তি. এৱমেৱং ব্ৰহ্মপুৰোহিতা মহাব্ৰহ্মানোপি নপস্সন্তি. মহাব্ৰহ্মানং নিৱাসট্ঠানংপি নজানন্তি. ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জাউভোপি নপস্সন্তি. উভিন্নংনিৱাসট্ঠানংপি নজানন্তি. যদা পন ওড়াৰিকং ৰূপং মাপেত্ৱা অত্তানং দস্সেন্তি. তদা এৱ পস্সন্তি. এসনযো উপৰিভূমীসুপি. যং পন ব্ৰহ্মনিমন্তন সুত্তট্ঠকথাযং ৱুত্তং ব্ৰহ্মানং পকতিৰূপং কস্সচি আপাতং ন গচ্ছতীতি. তং ব্ৰহ্মপুৰো হিতা দীনং উপৰিমানং ব্ৰহ্মানং পকতিৰূপং কস্সচি ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জাদিনোৱা দেৱস্সৱা মনুস্সস্সৱাআপাতং নগচ্ছতীতি কত্ৱা ৱুত্তং. হেট্ঠিমানং পন পকতিৰূপং উপৰিমস্স আপাতং আগচ্ছিস্সতিযেৱ. তেনেৱ হি জনৱসভসুত্তট্ঠকথাযং হেট্ঠিমহেট্ঠিমাহি দেৱা উপৰিমদেৱানং ওড়াৰিকং কত্ৱা মাপিতমেৱ অত্তভাৱং পস্সিতুং সক্কোন্তীতি ৱুত্তং. তত্থদুতীযতলে পৰিত্তাভাতি ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জাএৱ. অপ্পমাণাভাতি ব্ৰহ্মপুৰোহিতা এৱ. আভস্সৰাতি মহাব্ৰহ্মানোএৱ. তস্মিং তলে অধিপতি ব্ৰহ্মানোএৱাতি অত্থো. হেট্ঠিমতলতো পন ৱিসেস কৰণত্থং আভাৱসেন নামগহণং হোতীতি দট্ঠব্বং.
তত্থ পৰিত্তা আভা এতেসন্তি পৰিত্তাভা. অপ্পমাণা আভা এতেসন্তি অপ্পমাণাভা. আভাসৰন্তি নিচ্ছৰন্তি এতেসূতি আভস্সৰাতি. ততীযতলে পৰিত্তসুভাতি ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জাএৱ. অপ্পমাণসুতাতি ব্ৰহ্মপুৰোহিতাএৱ. সুতকিণ্ণাতি মহাব্ৰহ্মনোএৱ. তস্মিং তলে অধিপতিব্ৰহ্মানো এৱাতি অত্থো. তত্থ সুভাতি একগ্ঘনা অচলসণ্ঠিতা আভাএৱ ৱুচ্চন্তি. পৰিত্তা সুভা এতেসন্তি পৰিত্তসুভা. অপ্পমাণা সুভা এতেসন্তি অপ্পমাণসুভা. সুতেহি আকিণ্ণাতি সুভাকিণ্ণা. সুভকিণ্হাতিপি পঠন্তি. তেসং আকাৰস্স ৰস্সো অন্তিমণকাৰস্স চ হকাৰো দট্ঠব্বো. ইমেসু পন দ্ৱীসু তলেসু পকতিকাযপ্পভা অধিমত্তা হোন্তি. তস্মা তাসং ৱসেন পৰিত্তাভাতিআদিকং নামং সিদ্ধং. ন ব্ৰহ্মপাৰি সজ্জাতিআদিকং. এৱঞ্চ কত্ৱা ৱেৰঞ্জসুত্তে পথমতলৱাসিনো ব্ৰহ্মকাযিকা দেৱাতি আগতা. দুতীযতলৱাসিনো আভাদেৱাতি. ততীযতলৱাসিনো সুভাদেৱাতি চতুত্থতলে ৱিপুলং ফলং এতেসন্তি ৱেহপ্ফলা. অথৱা ইঞ্জনজাতিকেহি সোমনস্সজ্ঝানেহি নিব্বত্তানং তিণ্ণং হেট্ঠিমতলানং তেজোসং ৱট্টাদিকেন অন্তৰাযেন ভূমিতলেন সহ আযুকপ্পনিৱত্তিৱসেন ইঞ্জিতং পুঞ্ঞফলং অত্থি. তেসু হি যং সুভাকিণ্ণানং দেৱানং চতুসট্ঠিকপ্পানীতি ৱুত্তং. তং তস্মিং তলে আদিকপ্পিকানং ৱসেন ৱুত্তং. পচ্ছিমিকানং পন তেসট্ঠিকপ্প দ্ৱাসট্ঠিকপ্প একসট্ঠি কপ্পাদি ৱসেন ইঞ্জিতং পটিলীনং পুঞ্ঞফলং হোতীতি. আনেঞ্জজাতিকেন উপেক্খাঝানেন নিব্বত্তানং পন কেনচি অন্তৰাযেন তাদিসং ইঞ্জিতং পুঞ্ঞফলং নাম নত্থি. তস্মা ঝান সামত্থিযানুৰূপং ৱিসেসেন ঈহিতং অভিৱড্ঢিতং পুঞ্ঞফলং এত্থ অত্থীতি ৱেহপ্ফলা.
নত্থি সঞ্ঞামুখেন গহিতা চত্তাৰো অৰূপক্খন্ধা এতেসন্তি অসঞ্ঞা. অসঞ্ঞাচ তে সত্তাচাতি অসঞ্ঞসত্তা. চিত্তচে তসিকানং পন নত্থিতায তেসং অসত্তপসঙ্গতা সম্ভৱতীতি সত্তগহণং কতন্তি দট্ঠব্বং. এতে দ্ৱেপি একতলৱাসিনো এৱ হোন্তি. এত্থপি নিব্বত্তকজ্ঝানস্স হীনমজ্ঝিমপণীততা ৱিসেসস্স অত্থিতায তদনুৰূপং ব্ৰহ্মানংপি পাৰিসজ্জ পুৰোহিত মহাব্ৰহ্মত্ত ৱিসেসো সম্ভৱতিযেৱ. আযুৱেমত্ততায পন অঞ্ঞমঞ্ঞ অদস্সনাদীনঞ্চ নত্থিতায পাৰিসজ্জাদিৱসেন ভূমিৱিভাগো নত্থীতি ৱেদিতব্বো. এৱং অৱিহাদীসুপি. ওড়াৰিকানং কামৰাগপটিঘানুসযানং নত্থিতায সুদ্ধানং অনাগামিঅৰহন্তানমেৱ আৱাসাতি সুদ্ধাৱাসা. তত্থ পথমভূমিৱাসিনো অপ্পকেন কালেন অত্তনো ঠানং নৱিজহন্তীতি অৱিহা. অথৱা, ওড়াৰিকানং পঞ্চন্নং সংযোজনানং পহীনত্তা নত্থি চিত্তস্স ৱিহঞ্ঞনং সমথৱিপস্স নাধম্মেসু অৱিপ্ফাৰিকতাপত্তি এতেসন্তি অৱিহা. দুতীযভূমি ৱাসিনো ন কেনচি চিত্তপৰিড়াহেন তপ্পন্তীতি অতপ্পা. ততীয তলৱাসিনো পৰিসুদ্ধেহি পসাদচক্খু দিব্বচক্খু ধম্মচক্খু পঞ্ঞা চক্খূহি সম্পন্নত্তা সুট্ঠু পস্সন্তীতি সুদস্সা. চতুত্থভূমিৱাসিনো পন ততো অতিসযেন সুট্ঠু দস্সনভাৱেন সমন্নাগতাতি সুদস্সিনো. অতিসযত্থে হি অযং ঈকাৰোতি. পঞ্চমভূমি ৱাসিনো উপৰি অঞ্ঞস্স ভূমন্তৰগতস্স ৰূপিব্ৰহ্মুনো নত্থিতায নত্থি ৰূপীনং সত্তানং মজ্ঝে কেনচি গুণেন কনিট্ঠভাৱো এতেসন্তি অকনিট্ঠা.
আকাসানঞ্চাযতনভূমীতি এত্থ যত্তকং আকাসপদেসং ফৰিত্ৱা আকাসানঞ্চাযতন সঞ্ঞিতা চতুক্খন্ধা পৱত্তন্তি. সো খন্ধসহিতো আকাসপদেসো আকাসানঞ্চাযযনভূমি. এৱং সেসাসু. পুথুজ্জনা সোতাপন্না সকদাগামিনোচাপি পুগ্গলা সুদ্ধাৱাসেসু সব্বথা সব্বপকাৰেনপি নলব্ভন্তীতি যোজনা. এত্থচ সকদাগামীনং পটিক্খেপেন অনাগামি মগ্গট্ঠস্সপি তত্থ পটিক্খেপো সিদ্ধো হোতীতি উপৰিমানং তিণ্ণং অৰিযানমেৱ তত্থ পটিলাভো ইমায গাথায ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বো. সেসট্ঠানেসূতি পঞ্চসুদ্ধাৱাসতো অসঞ্ঞাপাযতোচ অৱসেসেসু একৱীসতিযা ঠানেসু, অনৰিযাতি পুথুজ্জনা. [ভূমিচতুক্কং]
১৪৪. ওক্কন্তিক্খণেতি পটিসন্ধিক্খণে. পটিসন্ধিহি ভৱন্তৰে ওক্কমনং অনুপৱিসনন্থি অত্থেন ওক্কন্তীতি ৱুচ্চতি. ততো পৰং ভৱঙ্গং হুত্ৱাতি যোজনা. কেচি পন ভৱঙ্গপৰিযোসানেতি পঠন্তি. তং ন যুজ্জতি. জাতিযা অন্ধো জচ্চন্ধো. আদিসদ্দেন জাতি বধিৰ জচ্চঘানক জাতিমূগ জচ্চেড় জচ্চুম্মত্তক পণ্ডক উভতো ব্যঞ্জনক নপুংসক মম্মাদযো সঙ্গণ্হাতি. তত্থ যস্স চক্খুং উপ্পাদেতুং অসমত্থেন কম্মেন পটিসন্ধি লদ্ধা. সো জচ্চন্ধো নাম. এসনযো সেসেসুপি. তত্থ পসাদসোত ৰহিতো জাতিবধিৰো নাম. পসাদ ঘানৰহিতো জচ্চ ঘানকো নাম. পসাদজিৱ্হাৰহিতো নাম নত্থি. ৱচনৰহিতো জাতিমূগোনাম. দিসাৱিদিসামত্তংপি সঞ্ঞাপেতুং অসক্কুণেয্যো জাতিএড়ো নাম. সব্বকালংপি ৱিপল্লট্ঠচিত্তো জচ্চুম্মত্তকোনাম. কামহেতু আসিত্তকাদিভাৱেন ৱিপ্পকাৰপত্তো পণ্ডকোনাম. দ্ৱীহি ব্যঞ্জনেহি সমন্নাগতো উভতো ব্যঞ্জনকোনাম. ভাৱদ্ৱয ৰহিতো নপুংসকোনাম. পকতিৱচনেপি একমেকং অক্খৰং মহুস্সাহেন উপ্পাদেন্তো ৱিবচ্ছৱচনো মম্মোনাম. এত্থচ চক্খুং উপ্পাদেতুং সমত্থেন কম্মেন লদ্ধপটিসন্ধিকস্স পৱত্তিকালে তংৱা অঞ্ঞংৱা কম্মং চক্খুং উপ্পাদেতি. অসমত্থেনকম্মেন লদ্ধপটিসন্ধি কস্স পন ৱত্থুৱিপন্নস্স পৱত্তিকালে অঞ্ঞংপি কম্মং চক্খুং উপ্পাদেতীতি নত্থি. তস্মা গব্ভসেয্যকানংপি জচ্চন্ধভাৱো পটিসন্ধিক্খণেযেৱ সিদ্ধোতি ৱেদিতব্বো. এসনযো সেসেসু জাতি বধিৰাদীসু. আযতনানং পটিলাভো জাতীতি ৱুত্তত্তা চক্খুস্স উপ্পজ্জনাৰহকালো চক্খুস্স জাতিকালোনাম. তদা অনুপ্পন্ন চক্খুকো জচ্চন্ধোনামাতি এৱং অত্তনো অত্তনো উপ্পজ্জনাৰহ কালৱসেন তস্স তস্স আযতনস্স জাতিকালো ৱেদিতব্বো. এৱঞ্হিসতি জাতিমূগাদযোপি উপপন্নো হোন্তীতিচ ৱদন্তি. ৱিভাৱনি যংপি অযমত্থো ৱিভাৱিতোতি.
[১৪২] যং পন ৱিভাৱনিযং
‘‘অপৰে পন জচ্চন্ধোতি পসুতিযংযেৱ অন্ধো. মাতু কুচ্ছিযং অন্ধো হুত্ৱা নিক্খন্তোতি অত্থো. তেন দুহেতুকতিহেতুকানং মাতুকুচ্ছিযং চক্খুস্স অৱিপজ্জনং সিদ্ধন্তি ৱদন্তীতি’’ ৱুত্তং. তং ন যুত্তং.
লোকে মাতুকুচ্ছিযংযেৱ অন্ধো হুত্ৱা নিক্খন্তস্সপি একচ্চস্স তং তং সিপ্পৱিজ্জাঠানেসু পঞ্ঞাৱেয্যত্তিযভাৱস্স দিট্ঠত্তা. থপেত্ৱা হি মহাবোধিসত্তে অঞ্ঞেচ পচ্ছিমভৱিকে সত্তে অৱসেসানং দ্ৱিহেতুক তিহেতুকানংপি মাতুকুচ্ছিম্হি পৰূপক্কমেনৱা মাতুযা ৱিসমপযোগেনৱা নানাবাধেনৱা উপ্পন্নানংপি চক্খুসোতানং ৱিপত্তিনাম নত্থীতি ন সক্কা নিযমেতুন্তি. ভুম্মস্সিতানঞ্চ ৱিনিপাতিকাসুৰানন্তি এত্থ ভূমিযং জাতাতি ভুম্মা. ভূমিসম্বন্ধেসু ৰুক্খট্ঠক পব্বতট্ঠক ৱিমানেসু নিব্বত্তা আড়ৱক সাতাগিৰ হেমৱতাদযো মহিদ্ধিকা ভুম্মাদেৱা. যে লোকে বলিহৰণ ৱসেন পূজনীযট্ঠেন যক্খাতিপি ৱুচ্চন্তি. যে পন ভুম্মদেৱজাতিকাপি সমানা অত্তনো পুঞ্ঞনিব্বত্তস্স কস্সচি ভোগসুখস্স অভাৱা কিচ্ছজীৱি কপ্পত্তা ৱিচৰন্তি. তে তেসং মহিদ্ধিকানং ভুম্মদেৱানং পৰংপৰ পাৰিসজ্জেসু পৰিযাপন্নত্তা ভুম্মে দেৱে সিতা নিস্সিতাতি অত্থেন ভুম্মস্সিতানাম হোন্তি. ভুম্মিস্সিতাতিপি পাঠো. পুঞ্ঞনিব্বত্তস্স নিৱাসট্ঠানস্স অভাৱা ৰুক্খগুম্বলেণগুহাসুসানা দীসু ৱিৱিত্তেসু ভূমিপদেসেসু নিস্সায ৱসন্তীতি অত্থো. তেযেৱ ৱিৰূপা হুত্ৱা ভৱন্তৰে নিপতন্তীতি ৱিনিপাতিকা. ৱিনিপাতিকাচ তে হেট্ঠাৱুত্তট্ঠেন অসুৰাচাতি ৱিনিপাতিকা সুৰা. তে পন গামসমীপেৱা অন্তোগামেৱা ৱিৱিত্তট্ঠানেসু ৱসিত্ৱা গামৱাসীহি ছড্ডিতানি ভত্তসিত্থপূৱখজ্জমচ্ছমংসাদীনি পৰিযেসিত্ৱাৱা তানি অলভিত্ৱা দাৰকেৱা গিলানেৱা পীড়েত্ৱাৱা সক্কোন্তা পন অঞ্ঞেপি মনুস্সে তাসেত্ৱা পীড়েত্ৱাৱা জীৱিতং কপ্পেন্তীতি. তেসং ৱিনিপাতিকাসুৰানং. একচ্চানন্তি অধিপ্পাযো. ন হি সব্বে ৱিনিপাতিকা সুৰানাম অহেতু কাএৱাতি সক্কা ৱত্তুং. দ্ৱিহেতুকতিহেতুকানংপি সব্ভাৱতো. এৱঞ্চ কত্ৱা তেসং একচ্চানং পিযঙ্কৰমাতা উত্তৰমাতা ধম্মগুত্তা ফুস্সমিত্তাদীনং ধম্মাভিসমযোপি অট্ঠকথাসু ৱুত্তোতি. একচ্চে যক্খজাতিকাপি ৰক্খসজাতিকাপি ৱেমানিকপেতাপি পৰদত্তুপজীৱি পেতাপি এত্থ সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বা.
তেসূতি যথাৱুত্তপটিসন্ধি যুত্তেসু পুগ্গলেসু. যস্মা আযুপৰিচ্ছেদোনাম একভূমিপৰিযাপন্নানং সব্বসত্তানং অসেসসা ধাৰণনিযমপৰিমাণৱসেন পৱত্তো. অপাযানং মনুস্সানং ভুম্ম দেৱানঞ্চ তাদিসো নিযমপৰিমাণোনাম নত্থি. ন হি সকলচক্ক ৱাড়পৰিযাপন্না একভূমকা সব্বনিৰযা একআযুপৰিচ্ছেদা হোন্তি. তিৰচ্ছানাদীসুপি এসেৱনযো. তস্মা ৱুত্তং চতুন্নং অপাযানন্তিআদি. চতুন্নং অপাযানং আপাযিকপুগ্গলানং আযুপ্পমাণ গণনায নিযমো নত্থি, তত্থ যেভুয্যেন কম্মপমাণত্তা. তত্থ নিৰযেসু অব্বুদাদীনং দসন্নং নিৰযানং ভগৱতা ৱুত্তো আযুপৰিচ্ছেদোপি তত্থ তত্থ নিব্বত্তকেন কম্মেনেৱসিদ্ধোতি ৱেদিতব্বো. মনুস্সানন্তি ইদং জম্বুদীপগাসীনং ৱসেন ৱুত্তন্তি ৱদন্তি. তে সঞ্ঞেৱ হি আযুকপ্পস্স আৰোহণং ওৰোহণঞ্চ অত্থি. ন ইতৰদীপৱাসীনং. তেসু হি উত্তৰকুৰুৱাসীনং নিযমতো ৱস্স সহস্সং হোতি. ইতৰেসং দ্ৱিন্নং পঞ্চৱস্স সতানীতিচ ৱদন্তি. এৱং সন্তে তেসু দীপেসু আদিকপ্পিকানংপি সোএৱ পৰিচ্ছেদোতি আপজ্জতি. জম্বুদীপৱাসীনং পন সমৱিসমাচাৰনিসন্দভূতা চন্দসূৰিযনক্খত্তাদীনং ৱিসমসমগতিমূলিকাউতুআহাৰানং সম্পত্তি ৱিপত্তিযো তেসংপি সাধাৰণাএৱ হোন্তি. তস্মা তেসুপি আযুপৰিচ্ছেদানং আৰোহণং ওৰোহণঞ্চ নত্থীতি নৱত্তব্বং. নিসন্দমত্তত্তা জম্বুদীপগতিযা একগতিকা নহোন্তীতি পন ৱত্তব্বং. তথা হি পাড়িযং উত্তৰকুৰুকা মনুস্সা অমমা অপৰিগ্গহা. নিযতাযুকা অৱসেসাযুনাতি ৱুত্তং. তত্থ অৱসেসাযুনাতি অসঙ্খ্যেয্যতো ওৰোহিত্ৱা নিচ্চলং ঠিতেন ৱস্সসহস্সেনাতি অত্থোতি.
ৱিনিপাতিকাসুৰানন্তি ইদং নিদস্সনমত্তং দট্ঠব্বং. সব্বেসংপি মহেসক্খানং অপ্পেসক্খানঞ্চ ভুম্মদেৱানং ৱেমানিকপেতাদীনঞ্চ ইধ অধিপ্পেতত্তা. তেসঞ্হি সব্বেসংপি কম্মমেৱ পমাণন্তি. চাতুমহাৰাজিকানংপনদেৱানন্তি ইদং উপৰিমে চাতুমহাৰাজিকে সন্ধায ৱুত্তং. দিব্বানীতি তস্মিং দেৱলোকে সিদ্ধানি. পঞ্চ ৱস্সসতানীতি ইদঞ্চ যেভুয্যৱসেন ৱুত্তন্তি গহেতব্বং. যস্মা পন কস্সপবুদ্ধস্স সাৱকভূতা সোতাপন্নদেৱ পুত্তা আকাসট্ঠক ৱিমানেসু নিব্বত্তা যাৱ নিমিৰাজকালাপি তিট্ঠন্তীতি জাতকট্ঠকথাযং ৱুত্তা. তস্মা কেসঞ্চি আকাসট্ঠকদেৱানংপি কম্মপমাণতা সিদ্ধা হোতীতি ৱেদিতব্বং. ন চেত্থ পুনপ্পুনং নিব্বত্তি চিন্তেতব্বা. ন হি সোতা পন্নানং সত্তক্খত্তুতো পৰং কামভৱে পটিসন্ধিনাম অত্থি. ন চ তস্মিং দেৱলোকে সহস্সক্খত্তুং নিব্বত্তমানাপি তত্তকং কালং সংপাপুণিতুং সক্কোন্তীতি. মনুস্সগণনাযাতি মনুস্সানং ৱস্সগণনায. মনুস্সলোকে হি পঞ্ঞাসৱস্সানি চাতুমহাৰাজিকে একো দিব্বৰত্তিদিৱো হোতি. তিংসৰত্তিদিৱা একো দিব্বমাসো. দ্ৱাদসমাসা একং দিব্বৱস্সং. তেন দিব্বৱস্সেন তেসং পঞ্চৱস্সসতানি মনুস্সগণনায নৱুতিৱস্সসতসহস্সং হোতীতি. ততোতি চাতুমহাৰাজিকানং দেৱানং আযুপ্পমাণতো. চতুগুণন্তি আযুপমাণস্স দিগুণৱুদ্ধিযাচেৱ দিব্বস্স ৰত্তিদিৱস্স দিগুণৱুদ্ধিযাচ ৱসেন চতূহি ভাগেহি গুণিতং ৱড্ঢিতন্তি অত্থো. এসনযো সেসেসুপি. তত্থ আযুপমাণস্স দিগুণৱুদ্ধিনাম হেট্ঠিমানং দেৱানং আযুপমাণতো উপৰিমানং দেৱানং আযুপমাণস্স দিগুণৱুদ্ধি. এতেন তাৱতিংসানং দিব্বং একং ৱস্সসহস্সং. যামানং দ্ৱেৱস্সসহস্সানি. তুসিতানং চত্তাৰি, নিম্মানৰতীনং অট্ঠ. ৱসৱত্তীনং দিব্বানি সোড়সৱস্স সহস্সানি আযুপ্পমাণং হোতীতি সিদ্ধং হোতি.
দিব্বস্স ৰত্তিদিৱস্স দিগুণৱুদ্ধিনাম হেট্ঠিমানং দেৱানং ৰত্তিদিৱতো উপৰিমানং ৰত্তিদিৱস্স দিগুণৱুদ্ধি. এতেন মনুস্সলোকে একং ৱস্সসতং তাৱতিংসে একো দিব্বৰত্তিদিৱো. দ্ৱেৱস্সসতানি যামে. চত্তাৰি তুসিতে. অট্ঠ নিম্মানৰতিযং. সহস্সং ছ চৱস্সসতানি ৱসৱত্তিযং একো দিব্বৰত্তিদিৱোতি সিদ্ধং হোতি. ৰত্তিদিৱানঞ্চ দিগুণৱুদ্ধিযা সিদ্ধায মাসসংৱচ্ছৰানংপি দিগুণৱুদ্ধি সিদ্ধাৱ হোতীতি. এৱঞ্চসতি যথাৱুত্তানি তাৱতিংসাদীনং দিব্বৱস্সসহস্সাদিনিপি অত্তনো অত্তনো ৰত্তিদিৱমাসসংৱচ্ছৰেতিএৱ ৱেদিতব্বানীতি সিদ্ধং হোতি. তথাচ সতি উপৰিমানং আযুপৰিমাণানি হেট্ঠিমানং আযুপৰিমাণতো চতুগুণানীতি সিদ্ধং হোতি. তেন ৱুত্তং. ততো চতুগুণং তাৱতিংসানং. ততো চতুগুণং যামানন্তিআদি. দিব্বগণনায চ তথা সিদ্ধায সতি মনুস্সগণনাযপি চতুগুণভাৱো সিদ্ধোযেৱ হোতি. তস্মা মনুস্সগণনাযপি হেট্ঠিমানং নৱুতিৱস্সসতসহস্সাদীনি চতূহি উপৰূপৰিগুণিতানি উপৰিমানং তিকোটিসট্ঠিৱস্সসত সহস্সাদিনি ভৱন্তীতি কত্ৱা তানি সব্বানিপি আদিঅন্তদস্সন ৱসেন নিদ্দিসন্তো নৱসতন্তি গাথমাহ. ৱস্সানং নৱসতং কোটিযো চ একৱীস কোটিযো চ তথাসট্ঠিৱস্স সতসহস্সানি চ ৱসৱত্তীসু দেৱেসু আযুপ্পমাণং হোতীতি যোজনা.
যস্মা অৱিতক্কৱিচাৰমত্তং ঝানং ওড়াৰিকস্স ৱিতক্কস্স সমতিক্কমা পথমজ্ঝানতো সুট্ঠুবলৱং হোতি. ততোযেৱ ততীযজ্ঝানতোপি নাতিদুব্বলঞ্চ হোতি. তস্মা তং ততীযজ্ঝানেন একতো হুত্ৱা সমতলে ভূমন্তৰে ৱিপাকং দেতীতি ৱুত্তং দুতীযজ্ঝানৱিপাকং ততিযজ্ঝানৱিপাকঞ্চ দুতীযজ্ঝানভূমিযন্তি. তেনেৱচ ভূমীনং ঠিতিক্কমোপি চতুত্থজ্ঝান ৱসেনেৱ সিদ্ধো. থেৰেন পন হেট্ঠা পঞ্চকনযৱসেনেৱ ঝানানি ৱুত্তানি. তস্মা ইধপি তেনেৱ নযেন ৱিপাকানি গহেত্ৱা চতুত্থজ্ঝানৱিপাকং ততীযজ্ঝানভূমিযন্তিআদি ৱুত্তং. তেসূতি তাহি ছহি পটিসন্ধীতি গহিতপটিসন্ধিকেসু. কপ্পস্সাতি ইদং অসঙ্খ্যেয্যকপ্পং সন্ধায ৱুত্তং. চতুব্বিধা হি কপ্পামহাকপ্পো অসঙ্খ্যেয্যকপ্পো অন্তৰকপ্পো আযুকপ্পোতি, তত্থ আযুকপ্পোনাম তেসং তেসং সত্তানং তংতং আযুপৰিচ্ছেদো ৱুচ্চতি. অন্তৰকপ্পোনাম একস্সৱিৱট্টট্ঠাযিঅসঙ্খ্যেয্যস্স অব্ভন্তৰে মনুস্সানং আযুকপ্পস্স হাযনৱড্ঢনৱসেন দিস্সমানন্তৰা চতুসট্ঠিপভেদা চূড়কপ্পা ৱুচ্চন্তি. পীসতিভেদাতি কেচি. অসীতিভেদাতি অপৰে. চুদ্দসপ্প ভেদাতি ৱেদৱিদু. যে লোকে মন্ৱন্তৰকপ্পাতি ৱুচ্চন্তি. একমেকেন মনুনামকেন মহাসম্মতৰাজেন উপলক্খিতা অন্তৰকপ্পাতি ৱুত্তং হোতি. কেচি পন একস্মিং ৱিৱট্টট্ঠাযিম্হি মহাসম্মতৰা জানং একমেৱ ইচ্ছন্তি. চতুসট্ঠিঅন্তৰকপ্পা পন একো অসঙ্খ্যে কপ্পোনাম. সো চতুব্বিধো সংৱট্টো সংৱট্টট্ঠাযী ৱিৱট্টো ৱিৱট্টট্ঠাযীতি. তত্থ ৱিনস্সমানো কপ্পো সংৱট্টো. যথা ৱিনট্ঠং তিট্ঠমানো কপ্পো সংৱট্টট্ঠাযী. ৱড্ঢমানো কপ্পো ৱিৱট্টো. যথা ৱিৱট্টং তিট্ঠমানো কপ্পো ৱিৱট্টট্ঠাযীতি ৱেদিতব্বো. তে পন চত্তাৰো অসঙ্খ্যেয্যকপ্পা একো মহাকপ্পোনাম. এত্থচ যো জনাযামৱিত্থাৰে সেতসাসপৰাসিম্হি ৱস্সসত ৱস্সসতচ্চযেন একেকবীজহৰণেন পৰিক্খীণেপি একো মহাকপ্পো পৰিক্খযং নগচ্ছতি. এৱং দিঘো মহাকপ্পোতি ৱেদিতব্বো.
তত্থ যদা কপ্পো তেজেন সংৱট্টতি. আভস্সৰতো হেট্ঠা অগ্গিনা দয্হতি. যদা আপেন সংৱট্টতি. সুভাকিণ্ণতো হেট্ঠা উদকেন ৱিলীযতি. যদা ৱাযুনা সংৱট্টতি. ৱেহপ্ফলতো হেট্ঠা ৱাতেন ৱিদ্ধংসতীতি এৱং অট্ঠকথাযং ৱুত্তত্তা অযং লোকো নিৰন্তৰং সত্তসু ৱাৰেসু অগ্গিনা ৱিনস্সতি. অট্ঠমে ৱাৰে উদকেন ৱিনস্সতি. পুন সত্তসু অগ্গিনা. অট্ঠমে উদকেনাতি এৱং অট্ঠন্নং অট্ঠকানং ৱসেন চতুসট্ঠিৱাৰেসু অন্তিমে উদকৱাৰে উদকং পহায ৱাতৱাৰো হোতীতি অযমত্থো সিদ্ধো হোতি. কথং. যং ৱুত্তং আভস্সৰানং অট্ঠকপ্পানীতি. এতেন অট্ঠমে ৱাৰে আপোসংৱট্টো হোতি. অন্তৰা সত্তসু সত্তসু ৱাৰেসু তেজোসংৱট্টা হোন্তীতি সিদ্ধং. যঞ্চ ৱুত্তং সুভাকিণ্ণানং চতুসট্ঠিকপ্পানীতি. এতেন চতুসট্ঠিমে চতুসট্ঠিমে ৱাৰে ৱাতসংৱট্টোহোতি. অন্তৰা তেসট্ঠিযা ৱাৰেসু তেজোসংৱট্টা আপোসংৱট্টাচ হোন্তীতি সিদ্ধং হোতীতি. তেনাহু পোৰাণা –
অগ্গিনা ভস্সৰা হেট্ঠা, আপেন সুভাকিণ্ণতো;
ৱেহপ্ফলতো ৱাতেন, এৱং লোকো ৱিনস্সতি.
সত্তসত্তগ্গিনা ৱাৰা, অট্ঠমে অট্ঠমে দকা;
চতুসট্ঠি যদা পুণ্ণা, একো ৱাযুৱাৰো সিযাতি.
এৱঞ্চ ৱিনট্ঠে লোকে একস্মিং কপ্পেপি পথমজ্ঝানভূমি অৱিনট্ঠানাম নত্থি. তস্মা ব্ৰহ্মপাৰিসজ্জানংদেৱানং কপ্পস্সততীযো ভাগো আযুপ্পমাণং, ব্ৰহ্মপুৰোহিতানংউপড্ঢকপ্পো, মহা ব্ৰহ্মানংএকোকপ্পোতি এত্থ অসঙ্খ্যেয্য কপ্পোৱ সম্ভৱতি. নমহাকপ্পো. তেন ৱুত্তং কপ্পস্সাতি ইদং অসঙ্খ্যেয্যকপ্পং সন্ধায ৱুত্তন্তি. আযুকপ্পং সন্ধায ৱুত্তন্তিপি যুজ্জতিযেৱ. তেজোসংৱট্টকপ্পেসু হি পথমজ্ঝানতলং ৱিৱট্টমানং সব্বপথমং ৱিৱট্টতি. সংৱট্টমানং সব্বপচ্ছা সংৱট্টতি. তস্মা ৱিৱট্টস্স পচ্ছিমড্ঢেন সংৱট্টস্সচ পুব্বড্ঢেন সহ একং ৱিৱট্টট্ঠাযিকপ্পং গহেত্ৱা দ্ৱে অসঙ্খ্যেয্যানি তস্মিং তলে একো আযুকপ্পোতি সক্কা ৱত্তুন্তি. দুতীয তলতো পট্ঠায পন মহাকপ্পোৱ গহেতব্বো. অপ্পকং ঊনকংৱা অধিকংৱা গণনূপগং ন হোতীতি কত্ৱা উপড্ঢেহি সহ সত্তকপ্পানি সন্ধায আভস্সৰানং অট্ঠকপ্পানীতি ৱুত্তং. এৱং চতুসট্ঠিকপ্পানীতি এত্থপীতি. আকাসানঞ্চাযতনভৱং উপগচ্ছন্তীতি আকাসানঞ্চাযতনুপগা, তেসং. একোৱ ৱিসযো আৰম্মণং যস্স তং একৱিসযং. একজাতিযন্তি একস্মিং ভৱে. [পটিসন্ধিচতুক্কং.]
১৪৫. জনেতীতি জনকং উপত্থম্ভেতীতি উপত্থম্ভকং. উপপীড়েতীতি উপপীড়কং. উপঘাতেতীতি উপঘাতকং. তত্থ জনকং নাম পটিসন্ধিপৱত্তীসু ৱিপাকক্খন্ধ কটত্তাৰূপানং নিব্বত্তিকা কুসলাকুসলচেতনা. তত্থ পটিসন্ধিনিব্বত্তিকা কম্মপথপত্তাৱ দট্ঠব্বা. পৱত্তিনিব্বত্তিকা পন কম্মপথং পত্তাপি অপত্তাপি অন্তমসো পঞ্চদ্ৱাৰিকজৱনচেতনাপি সুপিনন্তে কুসলাকুসলচেতনাপীতি. উপত্থম্ভকংনাম ৱিপচ্চিতুং অলদ্ধোকাসাৱা ৱিপক্কৱিপাকা ৱা সব্বাপি কুসলাকুসলচেতনা. সা হি জনকভূতাপি সমানা অত্তনোৱিপাকৱাৰতো পুৰেৱা পচ্ছাৱা সভাঙ্গং কম্মন্ত ৰংৱাকম্মনিব্বত্তক্খন্ধসন্তানংৱাউপত্থম্ভমানা পৱত্ততি. যথা গন্থাৰব্ভে ৰতনত্তযপণামচেতনাতি. যং পন ৱিসুদ্ধিমগ্গে উপত্থম্ভকং পন ৱিপাকং জনেতুং নসক্কোতীতি ৱুত্তং. তং অলদ্ধৱিপাকৱাৰং সন্ধায ৱুত্তন্তি গহেতব্বং. ন হি পচ্চযসামগ্গিযং সতি কিঞ্চিকম্মং পৱত্তিৱিপাকমত্তস্সপি অজনকংনাম অত্থীতি. তত্থ কম্মন্তৰস্স উপত্থম্ভনংনাম অলদ্ধোকাসস্স অঞ্ঞস্স জনককম্মস্স ওকাসকৰণং. তং পন মৰণাসন্নকালে পাকটং. তদা হি কুসলে জৱিতে অঞ্ঞং পটিসন্ধিজনকং কুসলকম্মং ওকাসং লভতি. অকুসলে জৱিতে অঞ্ঞং অকুসলকম্মন্তি. ৱুত্তঞ্হেতং ইতি ৱুত্তকে –
ইমস্মিং চাযং সমযে, কালঙ্কৰিযাথ পুগ্গলো;
সগ্গম্হি উপপজ্জেয্য, চিত্তঞ্হিস্স পসাদিতং.
ইমস্মিং চাযং সমযে, কালঙ্কৰিযাথ পুগ্গলো;
নিৰযে উপপজ্জেয্য, চিত্তঞ্হিস্স পদূসিতন্তি.
পৱত্তিকালেপি এতং বহুলং লব্ভতিযেৱ. কম্মনিব্বত্তখন্ধসন্তানস্স উপত্থম্ভনংনাম অঞ্ঞেন লদ্ধোকাসেন কুসলকম্মেনৱা অকুসলকম্মেনৱা নিব্বত্তস্স খন্ধসন্তানস্স জীৱিতন্তৰাযে অপনেত্ৱা জীৱিতপৰিক্খাৰে সমুদানেত্ৱা চিৰতৰ পৱত্তিকৰণং. যথাহ –
অভিৱাদনসীলিস্স, নিচ্চং ৱুদ্ধাপচাযিনো;
চত্তাৰো ধম্মা ৱড্ঢন্তি, আযু ৱণ্ণো সুখং বলন্তি.
এত্থ পন কুসলংপি অকুসলকম্মনিব্বত্তস্স খন্ধসন্তানস্স অকুসলংপি কুসলকম্মনিব্বত্তস্স উপত্থম্ভকংনাম নত্থীতি নৱত্তব্বং. অকুসল কম্ম নিব্বত্তস্সপি হি মহিদ্ধিকানং নাগসুপণ্ণাদীনং খন্ধসন্তানস্স পৱত্তিকালে পুব্বকতং কুসলং ৱুত্তনযেন উপব্ৰূহনং কৰোতিযেৱ. তথাকুসলকম্মনিব্বত্তস্সপি কেসঞ্চি ৱিনিপাতিকাসুৰাদীনং খন্ধসন্তানস্স পৱত্তিকালে পুব্বকতং অকুসলং চিৰতৰপ্পৱত্তিং কৰোতিযেৱাতি. উপপীড়কউপঘাতকানিপি ৱুত্তপ্পকাৰা কুসলাকুসল চেতনাযোএৱ. তাপি হি জনকভূতাপি সমানা অত্তনো ৱিপাকৱাৰতো পুৰেৱা পচ্ছা ৱা ৱিপাকৱাৰ গহণ কালেপি ৱা কম্মন্তৰংৱা কম্মনিব্বত্ত খন্ধসন্তানংৱা দুব্বলতৰং কত্ৱাৱা ৱিবাধযমানা সব্বসোৱা উপচ্ছিন্দমানা পৱত্তন্তীতি. তত্থ উপপীড়কে তাৱ কম্মন্তৰস্স ৱিবাধনংনাম অঞ্ঞস্স জনককম্মস্স দুব্বলভাৱকৰণং. কম্মঞ্হি নাম আযূহনকালে বলৱন্তংপি পচ্ছা কতেন উজুপটিপক্খেন কম্মন্তৰেন ৱিবাধিযমানং পুন ৱিহতসামত্থিযং হোতি. উপৰিভূমি নিব্বত্তকংপি সমানং হেট্ঠাভূমিযং নিব্বত্তেতি. মহেসক্খেসু মহিদ্ধিকেসু নিব্বত্তকংপি সমানং অপ্পেসক্খেসু নিব্বত্তেতি. তথা উচ্চকুলেসু নিব্বত্তকংপি নীচকুলেসু. দীঘাযুকেসু নিব্বত্তকংপি অপ্পাযুকেসু. মহাভোগেসু নিব্বত্তকংপি অপ্পভোগেসু. পুৰিসত্ত ভাৱনিব্বত্তকংপি সমানং ইত্থত্তভাৱংৱা নপুংসকভাৱং ৱা নিব্বত্তেতি. ৱণ্ণসম্পত্তিনিব্বত্তকংপি দুব্বণ্ণভাৱং. ইন্দ্ৰিযসম্পত্তিনিব্বত্তকংপি অন্ধংৱা বধিৰংৱা যংকিঞ্চি ইন্দ্ৰিযৱেকল্লং. অঙ্গপচ্চঙ্গ সম্পত্তিজনকংপি হত্থপাদাদি অঙ্গৱেকল্লং জনেতি. তথা আযূহনকালে মহানিৰযেসু নিব্বত্তকংপি অকুসলং পচ্ছাকতেন বলৱকুসলেন ৱিবাধিযমানং উস্সদেসুৱা পেতেসুৱা নিব্বত্তেতি. অজাতসত্তু ৰাজা চেত্থ নিদস্সনং. উস্সদেসু নিব্বত্তকংপি পেতেসুৱা তিৰচ্ছা নেসুৱাতি আদিসব্বং ৱত্তব্বং.
উপত্থম্ভকংপি তব্বিপৰিযাযেন ৱেদিতব্বমেৱ. তথা হি কম্মং নাম কতকালেদুব্বলংপিসমানং পচ্ছাসভাগেনবলৱতাকুসলেনৱা অকুসলেনৱা উপত্থম্ভীযমানং সুট্ঠু বলৱং হোতীতি. কম্মনিব্বত্ত খন্ধসন্তানস্স ৱিবাধনংনাম অঞ্ঞেন কম্মেন নিব্বত্তস্স সত্তস্স গহিতপটিসন্ধিতো পট্ঠায যদাকদাচি সৰীৰে নানাঅন্তৰাযে উপ্পাদেত্ৱাৱা ঠানন্তৰখেত্তৱত্থু গোমহিংস ধন ধঞ্ঞভোগ সম্পত্তীনং পুত্তদাৰঞাতি মিত্তানঞ্চ ৱিপত্তিং কত্ৱাৱা দুক্খুপ্পত্তি কৰণং. দুৱিধঞ্হি কম্মফলংনাম ৱিপাকফলং নিসন্দফলন্তি. তত্থ ৱিপাকফলংনাম কম্মকাৰকস্সেৱ হোতি. ন অঞ্ঞস্স. নিসন্দ ফলং পন অঞ্ঞেসংপি সাধাৰণমেৱ. ধম্মপদে আনন্দসেট্ঠিৱত্থু এত্থ ৱত্তব্বং. চক্খাদীসু পন কম্মজসন্তথিসীসেসু যেন কম্মেন যংকিঞ্চি একংৱা দ্ৱেৱা তীণিৱা সব্বসো ভিজ্জন্তি. চক্খুপালত্থে ৰাদীনং ৱিয. তং কম্মং উপঘাতকে সঙ্গহিতন্তি যুত্তং. উপঘা তকন্তি পন উপচ্ছেদকন্তিচ অত্থতো একং. তথা হি মজ্ঝিমট্ঠ কথাযং পথমং উপচ্ছেদকনামেন ৱত্ৱা উপঘাতকন্তিপি এতস্সেৱ নামন্তি ৱুত্তং. অঙ্গুত্তৰট্ঠকথাযং পথমং উপঘাতকনামেন ৱত্ৱা উপচ্ছেদকন্তিপি তস্সেৱেতং নামন্তি ৱুত্তং. ৱিসুদ্ধি মগ্গেপি মৰণস্সতিনিদ্দেসে তদেৱ কম্মুপচ্ছেদককম্মন্তি ৱুত্তং. ইধচ পৰতো উপচ্ছেদককম্মুনাতি ৱক্খতি.
ইমস্সপি কম্মন্তৰুপচ্ছেদনং মৰণাসন্নকালে পাকটং. তদাহি পথমং পাপকম্মবলেন দুগ্গতিনিমিত্তে উপট্ঠহন্তে পুন কল্যাণ কম্মং তং পটিবাহিত্ৱা সুগতিনিমিত্তং দস্সেত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তেতি. কল্যাণকম্মবলেন সুগতিনিমিত্তে উপট্ঠহন্তে পুন পাপকম্মং তং পটিবাহিত্ৱা দুগ্গতিনিমিত্তং দস্সেত্ৱা অপাযে নিব্বত্তেতি. দুট্ঠ গামণিৰঞ্ঞো সোণত্থেৰপিতুচ ৱত্থূনি কথেতব্বানি. অঙ্গুত্তৰট্ঠকথাযং পন কুসলাকুসলকম্মক্খয কৰস্স মগ্গকম্মস্সপি কম্মন্তৰুপচ্ছেদকহা ৱুত্তা. অঙ্গুলিমালত্থেৰাদীনং ৱিযাতি. ইমস্মিং ভৱে লদ্ধানি মহগ্গতকম্মানি যেন অকুসলেন পৰিহাযন্তি. তস্সপি কম্মন্তৰুপচ্ছেদকে সঙ্গহো যুত্তো. দেৱদত্তস্স ৱিযাতি. কম্মনিব্বত্তখন্ধসন্তানুপচ্ছেদনং পন তস্মিং তস্মিং ভৱে আযু কম্মেসু ৱিজ্জমানেসু লদ্ধোকাসস্স কস্সচি অপৰাধকম্মস্স বলেন কললকালতো পট্ঠায অন্তৰাৱ কেনচিৰোগেনৱা ভযেনৱা উপক্কমেনৱা মৰন্তানং ৱসেন ৱেদিতব্বং.
এত্থচ কম্মন্তৰস্সৱা কম্মনিব্বত্তখন্ধসন্তানস্সৱা উপত্থম্ভনা দীনি সন্ধায ইমেসং চতুন্নংপি কম্মানং কুসলাকুসলভাৱো ৱিসুদ্ধিমগ্গে অঙ্গুত্তৰট্ঠকথাযঞ্চ ৱুত্তো. মজ্ঝিমট্ঠকথাযং পন সংৱণ্ণেতব্বসুত্তানুৰূপং কম্মনিব্বত্তখন্ধসন্তানস্সেৱ উপত্থম্ভনাদীনি সন্ধায উপত্থম্ভকস্স কুসলভাৱো উপপীড়কউপঘাতকানং অকুসলভাৱো ৱুত্তো. সো পন মজ্ঝিমটীকাযং অঙ্গুত্তৰটীকাযঞ্চ অৰুচ্চমানো ৱিয ৱুত্তো. মহাটীকাযং পন সো কেচি ৱাদোপি কতো. তত্থপন সংৱণ্ণেতব্বসুত্তানুৰূপং ৱুত্তত্তা ৱিসুং পাড়িনযোতি দট্ঠব্বো. ন চ কেচিৱাদো কত্তব্বো. সুত্তস্মিংহি অপ্পাযুকসংৱত্তনিকাএসা মাণৱপটিপদা, যদিদং পাণাতিপাতী হোতীতিআদিনা উপঘাতকং পাণাতিপাতৱসেনেৱ ৱুত্তং. উপপীড়কঞ্চ বত্ৱাবাধসংৱত্তনিকা এসা মাণৱ পটিপদা, যদিদং সত্তানং ৱিহেঠকজাতিকো হোতীতিআদিনা ৱিহিংসাদীনং ৱসেন ৱুত্তং. উপত্থম্ভকঞ্চ দীঘাযুকসংৱত্তনিকা এসা মাণৱ পটিপদা. যদিদং পাণাতিপাতং পহায পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতীতিআদিনা পাণাতিপাতৱিৰতিআদীনং ৱসেন ৱুত্তং. সব্বঞ্চেতং মনুস্সত্তং আগতস্সেৱ সত্তস্স ৱসেনাতি এৱং ৱিসুং পাড়িনযো ৱেদিতব্বোতি. মহাটীকাযং পন অঙ্গুত্তৰটীকাযঞ্চ কম্মন্তৰুপত্থম্ভনাদীনি অনিচ্ছন্তেহি জনকাদিভাৱোনাম ৱিপাকং পটিইচ্ছিতব্বো. নকম্মন্তি ৱিপাকস্সেৱ উপঘাতকতা যুত্তা ৱিয দিস্সতীতি ৱুত্তং.
কিচ্চৱসেনাতি জননং উপত্থম্ভনং উপপীড়নং উপচ্ছিন্দনন্তি চতুন্নং কিচ্চানং ৱসেন. তত্থ একা পাণাতিপাতচেতনা চত্তাৰি কিচ্চানি সাধেতি. সা হি যাৱ ৱিপচ্চিতুং ওকাসং নলভতি. তাৱ উপত্থম্ভনাদীসু তীসু কিচ্চেসু যংকিঞ্চি লদ্ধপচ্চযং কিচ্চং কৰোতি. যদা ৱিপচ্চিতুং ওকাসং লভতি. তদা একায চেতনায একাএৱ পটিসন্ধি হোতীতি এৱং সাকেতপঞ্হে ৱুত্তনযেন একং অপাযভৱং জনেতি. ততো পৰং পন পটিসন্ধিজননকিচ্চং নত্থি. পৱত্তি ৱিপাকজননেন সহ ইতৰানি তীণি কিচ্চানি ভৱসতসহস্সেপি কপ্পসতসহস্সেপি সাধেতিযেৱ. ধম্মদিন্নাযনাম উগ্গসেন ৰঞ্ঞো দেৱিযা ৱত্থু এত্থ ৱত্তব্বং. সা পন যদা অত্তনো ৱিপাকৱাৰতো পুৰে অৰিযভূতস্সৱা পুথুজ্জনভূতস্সপি কল্যাণ চিত্তসমঙ্গিনোৱা উপচ্ছেদনং কৰোতি. তদা উপচ্ছিন্দিত্ৱা কম্মন্ত ৰস্সেৱ ওকাসং কৰোতি. সযং ৱিপাকং নজনেতি. যদা পন পাপচিত্তসমঙ্গিনো খন্ধসন্তানং উপচ্ছিন্দতি. তদাএৱ উপচ্ছিন্দিত্ৱা অত্তনো ৱিপাকং জনেতি. সকিং লদ্ধপটিসন্ধিৱাৰতো পন পট্ঠায অনেকেসু অত্তভাৱ সতসহস্সেসুপি উপচ্ছেদনাদীনিযেৱ কৰোতি. এত্থ মহামোগ্গলান ত্থেৰ ৱত্থু সামাৱতি ৱত্থু ৱগ্গুমুদাতীৰিযভিক্খু ৱত্থু দুস্সিমাৰ কলাবুৰাজৱত্থূনি কথেতব্বানি. যস্মা পন ইদং উপচ্ছেদককম্মং নাম তিৰচ্ছানগতানং বহুলং লব্ভতি. তস্মা সুট্ঠু বলৱং অকুসলকম্মং দুব্বলস্স অকুসলকম্মস্সৱা অকুসলকম্মনিব্বত্তখন্ধসন্তানস্সৱা উপচ্ছেদকংনাম ন হোতীতি ন ৱত্তব্বং. তেনেৱ হি মজ্ঝিমট্ঠকথাযং বহুকস্মিঞ্হি অকুসলকম্মে আযূহিতে বলৱকম্মং দুব্বল কম্মস্স ৱিপাকং পটিবাহিত্ৱা অত্তনো ৱিপাকস্স ওকাসং কৰোতীতি ৱুত্তং.
অপিচ পৱত্তিযংপি কম্মন্তৰজনিতং ভৱঙ্গসন্তানং অনুপচ্ছিন্দিত্ৱা পঞ্চসু চক্খু সোত ঘান জিৱ্হা ভাৱ দসক সঙ্খাতেসু সন্ততি সীসেসু অঞ্ঞতৰস্স সন্ততিসীসস্স সব্বসো উপচ্ছিন্দনংপি ইমস্সেৱ কিচ্চন্তি যুত্তং. যং পন মহাটীকাযং অঙ্গুত্তৰটীকাযঞ্চ উপপীড়িকং অঞ্ঞস্স ৱিপাকং ছিন্দতি. ন সযং অত্তনো ৱিপাকং জনেতীতি ৱুত্তং. তং অট্ঠকথাযং সুখদুক্খং পীড়েতি, অদ্ধানং পৱত্তিতুং ন দেতীতি ইদং দিস্ৱা ৱুত্তং সিযা. অদ্ধানং পৱত্তিতুং নদেতীতি এত্থ পন সুখসন্তানংৱা দুক্খসন্তানংৱা চিৰকালং পৱত্তিতুং নদেতি ইচ্চেৱত্থো. ন পন উপঘাতকং ৱিয ভৱঙ্গসন্তানেন সহ অঞ্ঞস্স কম্মস্স ৱিপাকং ছিন্দতীতি.
[১৪৩] যংপন ৱিভাৱনিযং
‘‘জনকং কম্মন্তৰস্স ৱিপাকং অনুপচ্ছিন্দিত্ৱাৱ ৱিপাকং জনেতি. উপঘাতকং উপচ্ছেদনপুব্বকন্তি ইদং তাৱ অট্ঠকথাসু সন্নিট্ঠানন্তি ৱুত্তং’’. তং ন সুন্দৰং.
ইধ পুব্বকতেন উপচ্ছেদনককম্মেন মৰিত্ৱা সগ্গে নিব্বত্তানং ৱত্থূনং অট্ঠকথাসুযেৱ আগতত্তাতি.
[১৪৪] যঞ্চ তত্থ
অপৰে পন আচৰিযা ৱদন্তীতিআদিনা উপঘাতকস্স সযং ৱিপাকনিব্বত্তকত্তা ভাৱৱচনং ৱুত্তং. তংপি ন সুন্দৰং.
তেনেৱ কম্মেন অপাযে নিব্বত্তানং দুস্সিমাৰ কলাবুৰাজা দীনং তস্স কম্মস্স উপচ্ছেদককম্মভাৱেন অট্ঠকথাসু আগতত্তাতি. [জনকচতুক্কং]
১৪৬. গৰুকন্তি অঞ্ঞেন কম্মেন পটিবাহিতুং অসক্কুণেয্যং কুসলপক্খে মহগ্গতকম্মং অকুসলপক্খে নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিযা সহ পঞ্চানন্তৰিযকম্মং. এত্থ সিযা. মহগ্গতকম্মন্তি কস্মা ৱুত্তং. তঞ্হি পমাদৱসেনৱা নীৱৰণধম্মপৱত্তিযাৱা পৰিহাযিযমানং নিকন্তিবলেনৱা পটিবাহিযমানং ৱিপাকং ন দেতীতি. তথা একস্স বহূসু আনন্তৰিযকম্মেসু কতেসু একস্মিং ৱিপচ্চন্তে সেসানি ন ৱিপচ্চন্তীতি. ৱুচ্চতে, মহগ্গতকম্মং তাৱথপেত্ৱা পমাদধম্মনীৱৰণধম্মনিকন্তিধম্মে অত্তনো বলৱতৰঞ্চ মহগ্গতকম্মন্তৰং অঞ্ঞেন পুঞ্ঞকম্মেন অপ্পটিবাহনিযট্ঠেন গৰুকং নাম হোতি. আনন্তৰিযকম্মানি পন থপেত্ৱা অত্তনো বলৱতৰং আনন্তৰিযকম্মং অঞ্ঞেন কেনচি ধম্মেন অপ্পটিবাহনিযট্ঠেনাতি এৱং যথাৰহং তেসং গৰুকতা ৱেদিতব্বাতি. আসন্নন্তি মৰণকালে অনুস্সৰিতং তদা কতঞ্চ. তত্থ তদাকতন্তি অন্তিম জৱনৱীথিতো পুব্বভাগে আসন্নে কতং যংকিঞ্চি কুসলাকুসলকম্মং. মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মং পন ৱিপস্সনাদিৱসেন পৱত্তং সম্মাদিট্ঠিকম্মঞ্চ অন্তিমজৱনৱীসিযংপি কতন্তি গহেতব্বং. যথাহ-মৰণকালে ৱাস্স হোতি মিচ্ছাদিট্ঠি সম্মাদিট্ঠি সমত্তা সমাদিন্নাতি. এতেন ততো মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মতো অঞ্ঞং অন্তিমজৱনৱীথিযং পৱত্তং কম্মং পটিসন্ধিং জনেতুং ন সক্কোতীতি সিদ্ধং হোতীতি. আচিণ্ণন্তি দীঘৰত্তং অভিণ্হসো কতং. সকিং কৰিত্ৱাপিৱা পচ্ছা পুনপ্পুনং সোমনস্সজনকং সন্তাপজনকঞ্চ. কটত্তাকম্মন্তি কাৰিযিত্থাতি কম্মন্তি এৱং কতকাৰণাএৱ কম্মন্তি ৱত্তব্বং কম্মং. গৰুকাদিভাৱেন ৱত্তব্বং কম্মং ন হোতীতি অত্থো. তত্থ পুৰিমানি তীণি ইমস্মিং ভৱে কতানি উপপজ্জৱেদনীযকম্মানিএৱ. কটত্তাকম্মং পন অতীতভৱেসু কতেহি অপৰপৰিযাযৱেদনীযেহি সহ ইমস্মিং ভৱে কতং গৰুকা সন্নাচিণ্ণভাৱৰহিতং কম্মপথপত্তং যংকিঞ্চি উপপজ্জৱেদনীযকম্মং. মহাটীকাযং পন কটত্তাকম্মং পুৰিম জাতীসু কতংএৱ গহিতং. তং অট্ঠকথায ন সমেতি. এতেহি পন তীহি মুত্তং পুনপ্পুনং লদ্ধাসেৱনং কটত্তাৱা পন কম্মংনাম হোতীতি হি ৱুত্তং. ন চ অতীতভৱেসু কতানি মাতুঘাতকাদীনিপি অপৰপৰিযায কম্মানি এতেহি তীহি মুত্তানীতিৱা অমুত্তানীতিৱা পুনপ্পুনং লদ্ধাসেৱনানীতিৱা অলদ্ধাসেৱনানীতিৱা সক্কা ৱিসেসেতুং. তদা হি তানি গৰুক কম্মসন্তানে পৱত্তানিপি হোন্তি. আসন্নৱচিণ্ণকম্মসন্তানে পৱত্তানিপীতি.
অঙ্গুত্তৰট্ঠকথাযঞ্চ এতেহি পন তীহি মুত্তং অঞ্ঞাণৱসেনকতং কটত্তাৱা পন কম্মংনামাতি ৱুত্তং. ন তানি অঞ্ঞাণৱসেন কভানীতি সক্কা ৱিসেসেতুং. তানি হি পুৰিমভৱেসু অঞ্ঞাণ ৱসেন কতানিপি হোন্তি. ঞাণৱসেন কতানিপীতি. তানি পন ৱিসেসনানি ইমস্মিং ভৱে কতানং গৰুকাদীহি তীহি মুত্তানং সত্তমজৱন কম্মানং ৱসেন ৱুত্তানীতি তেহি সহ পুৰিমজাতীসু কতানি অপৰপৰিযায কম্মানি কটত্তা কম্মংনামাতি ৱেদিতব্বানি. এৱঞ্চ কত্ৱা যত্থ তংপুব্বকতং কম্মন্তি আগতং. তত্থপি ইমস্মিং ভৱেৱা অতীতভৱেসুৱা পুব্বকালে কতন্তি অত্থো ৱেদিতব্বোতি. ইমেসু পন চতূসু কম্মেসু ৱিজ্জমানেসু গৰুকমেৱ অনন্তৰে ভৱে পটিসন্ধিং দেতি. গৰুকে অসতি আসন্নং. আসন্নে অসতি আচিণ্ণং. আচিণ্ণে অসতি কটত্তাকম্মং. তেনাহ পাকদানপৰিযাযেনাতি. পাকদানৱাৰেনাতি অত্থো. এত্থ সিযা. কস্মা ইধ আসন্নং আচিণ্ণতো পথমং ৱুত্তং. ননু পাড়িযং আসন্নতো আচিণ্ণমেৱ পথমং ৱুত্তং. যথাহ-যং গৰুকং যং বহুলং. যদাসন্নং. কটত্তাৱা পন কম্মন্তি. অট্ঠকথাসুচ তেনেৱ কমেন পাকদানৱাৰো ৱিহিতোতি. ৱুচ্চতে, সভাৱতো বলৱদুব্বলক্কমেন পাড়িযং আচিণ্ণং পথমং ৱুত্তং. সো পন কমো কদাচি পাকদানপৰিযাযোপি সম্ভৱতীতি কত্ৱা অট্ঠকথাসু তেনেৱ কমেন পাকদানৱাৰো ৱিহিতো. আসন্নংপি হিসমানং চিত্তং তোসেতুংৱা সন্তাপেতুংৱা অসক্কোন্তং হুত্ৱা দুব্বলং বলৱতো আচিণ্ণস্স নিৱত্তকং ন হোতীতি. যস্মা পন মহাকম্মৱিভঙ্গসুত্তে পুব্বেৱাস্সতং কতং হোতি কল্যাণকম্মং সুখৱেদনীযং. পচ্ছাৱাস্সতং কতং হোতি কল্যাণকম্মং সুখৱেদনীযং. মৰণকালেৱাস্স হোতি সম্মাদিট্ঠি সমত্তা সমাদিন্নাতি এৱং আচিণ্ণদুচ্চৰিতস্সপি একচ্চস্স আসন্নেন কল্যাণ কম্মেন সগ্গগমনং ৱুত্তং. তথা পুব্বেৱাস্সতং কতং হোতি পাপকম্মং দুক্খৱেদনিযং.ল. মিচ্ছাদিট্ঠি সমত্তা সমাদিন্নাতি এৱং আচিণ্ণ সুচৰিতস্সপি একচ্চস্স আসন্নেন পাপকম্মেন অপাযগমনং ৱুত্তং. যস্মাচ উভিন্নংপি বলৱভাৱে সতি আসন্নমেৱ পৰিযত্তং ভৱিতুং অৰহতি. তস্মা ইধ থেৰেন আসন্নমেৱ পথমং ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. এত্থচ পুব্বেৱাস্সকতং হোতীতি ইদং আসন্নানুস্সৰিতকম্মৱসেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. তম্বদাঠিকনামস্স চোৰঘাতকস্স মহাৱাতকালনামস্সচ উপাসকস্স ৱত্থু এত্থ কথেতব্বন্তি.
[১৪৫] ৱিভাৱনিযং পন
অট্ঠকথাযং আগতং জৰগ্গৱোপমং দস্সেত্ৱা আসন্নমেৱ পথমং ৱিপাকং দেতীতি একংসেন ৱুত্তং. তং ন সুন্দৰং.
ন হি অট্ঠকথাযং এৱং একংসেন ৱুত্তং. নচ উট্ঠাতুংপি অসক্কোন্তো সো জৰগ্গৱো পজদ্ৱাৰস্স আসন্নে ঠিতোপি পথমতৰং নিক্খমিস্সতীতি. [গৰুকচতুক্কং]
১৪৭. দিট্ঠধম্মো ৱুচ্চতি পচ্চক্খভূতো পচ্চুপ্পন্নো অত্তভাৱো. ৱেদিতব্বং অনু ভৱিতব্বন্তি ৱেদনীযং. ফলং. দিট্ঠধম্মে ৱেদনীযং ফলং এতস্সাতি দিট্ঠধম্মৱেদনীযং.
[১৪৬] ৱিভাৱনিযং পন
‘‘দিট্ঠধম্মে ৱেদিতব্বং ৱিপাকানুভৱন ৱসেনাতি দিট্ঠধম্মৱেদনীয’’ন্তি ৱুত্তং. তং ন সুন্দৰং.
দিট্ঠেৱ ধম্মে ৱিপাকং পটিসংৱেদেতীতি হি পাড়িযং ৱুত্তং. এত্থ হি ৱিপাকং পটিসংৱেদেতীতি এতেন ইধ ৱেদনীযসদ্দো কম্মসাধনো ৱিপাকাতিধেয্যোচ হোতীতি দস্সেতি. এৱঞ্চ সতি ইধ অঞ্ঞপদত্থসমাসো এৱ লব্ভতি. ন উত্তৰপদত্থসমাসোতি. দিট্ঠধম্মং উপেচ্চ তস্স অনন্তৰে পজ্জিত্ৱা পাপুণিত্ৱা ৱেদিতব্বং ফলং এতস্সাতি উপপজ্জৱেদনীযং. তেনেৱ হি অট্ঠকথাযং উপপজ্জ সদ্দস্স অত্থং ৱদন্তেন উপপজ্জিত্ৱাতি ৱুত্তং. সুত্তপদেসু পন উপপজ্জেৱাতি পাঠো দিট্ঠো. তস্মা দিট্ঠধম্মস্স সমীপে অনন্তৰে পজ্জিতব্বো গন্তব্বোতি উপপজ্জো. দুতীযো অত্তভাৱো উপপজ্জেৱেদিতব্বং ফলং এতস্সাতি উপপজ্জৱেদনীযন্তি এৱমত্থো পাঠস্স ৱসেন ৱেদিতব্বো. উপপজ্জাতিৱা অনন্তৰে ভৱে পৱত্তো একো নিপাতো. যথা পচ্চাতি.
[১৪৭] ৱিভাৱনিযং পন
‘‘দিট্ঠধম্মতো অনন্তৰং উপপজ্জিত্ৱা ৱেদিতব্বন্তি উপৱজ্জৱেদনীয’’ন্তি ৱুত্তং. তং ন সুন্দৰং.
উপপজ্জৱা ৱিপাকং পটিসংৱেদেতীতি হি পাড়িযং ৱুত্তং. পৰিযাযতি পুনপ্পুনং আগচ্ছতীতি পৰিযাযো. অপৰোচ সো পৰিযা যোচাতি অপৰপৰিযাযো. দিট্ঠধম্মা নাগতা নন্তৰ ভৱেহি অঞ্ঞো অত্ত ভাৱ পৰিৱত্তো. তে নেৱ হি মহাটীকাযং অঙ্গুত্ত ৰটীকাযঞ্চ অপৰপৰিযাযেতি দিট্ঠধম্মানন্তৰানাগততো অঞ্ঞস্মিং অত্তভাৱপৰিযাযে অত্তভাৱপৰিৱত্তেতি ৱুত্তং. সুত্তপদেসু পন অপৰেৱা পৰিযাযেতিচ অপৰাপৰেৱা পৰিযাযেতিচ দ্ৱিধা পাঠো দিট্ঠো. তত্থ পচ্ছিমস্মিং পাঠেসতি ইধ মজ্ঝে একস্স অপৰসদ্দস্স লোপো দট্ঠব্বো. সঙ্গহপোট্ঠকেসু পন মজ্ঝে দীঘো যাকাৰনট্ঠোচ অপৰাপৰিযসদ্দো দিস্সতি. সো বহূসু অট্ঠকথাসু নত্থি. পাড়িযাচ ন সমেতি.
[১৪৮] যঞ্চ ৱিভাৱনিযং
‘‘অপৰে অপৰে দিট্ঠধম্মতো অঞ্ঞস্মিং যত্থকত্থচি অত্তভাৱে ৱেদিতব্বং কম্মং অপৰাপৰিয ৱেদনীয’’ন্তি ৱুত্তং. তত্থ দিট্ঠধম্মতোতি ইদং তাৱ নযুজ্জতি.
ন হি মজ্ঝে উপপজ্জভৱং ৱজ্জেত্ৱা পথমো দিট্ঠধম্মোৱ ইধ ততীযে পদে অধিকতোতি যুত্তো.
[১৪৯] অত্থতো পন ব্যঞ্জনতোচ সব্বং পাড়িযা ন সমেতি.
অপৰেৱা পৰিযাযে ৱিপাকং পটিসংৱেদেতীতি হি পাড়িযং ৱুত্তং. অপৰাপৰেৱা পৰিযাযেতিৱা. অহোসিনামকং কম্মং অহোসিকম্মং. অহোসিকম্মং. ভৱিস্সতিকম্মং. অত্থিকম্মং. নতস্স ৱিপাকোতি এৱং ৱুত্তপাঠৱসেন আচৰিযেহি তথাগহিতনাম ধেয্যং সব্বসো অলদ্ধৱিপাকৱাৰং কম্মন্তি ৱুত্তং হোতি. তত্থ সত্তসু কুসলাকুসলজৱনেসু পথমজৱনচেতনা দিট্ঠধম্মৱে দনীযংনাম. সা হি অলদ্ধাসেৱনতায সব্বদুব্বলত্তা অচিৰট্ঠি তিকাচ হোতি অপ্পতৰৱিপাকাচাতি. পচ্চযং লদ্ধা দিট্ঠধম্মেএৱ অহেতুকমত্তং ফলং দত্ৱা ৱিগচ্ছতি. ন একংপি মৰণকালং অতিক্কম্ম সন্তানং অনুবন্ধিতুং সক্কোতি. পচ্চযং পন অলভমানা অহোসিকংনাম হোতি. পচ্চযোতিচ অত্তনো ফলুপ্পত্তিযা ওকাসদাযকো নানা ইৰিযাপথেসু ইট্ঠানিট্ঠাৰম্মণসমা গমাদিকো যোকোচি পচ্চযোপি যুজ্জতিযেৱ. টীকাসু পন পটিপক্খেহি অনভিভূততাযাতিআদিনা মহন্তং কত্ৱা পচ্চযো ৱুত্তো. সো কাকৱলিযাদীনং ৱিয পাকটতৰফলদানং সন্ধায ৱুত্তোতি ৱেদিতব্বো. ন হি কম্মপথজৱনসন্তানে পৱত্তমানা ইতৰাপিৱা পথমজৱনচেতনা ইট্ঠানিট্ঠসমাযোগৱসেনপি লদ্ধ পচ্চযা কাচি অত্তনো বলানুৰূপং ফলং ন দেতীতি অত্থি. নচতায দিয্যমানং সব্বংপি ফলং মহাজনস্সৱা কম্মকাৰকস্সেৱ ৱাপাকটমেৱ সিযাতি সক্কা ৱত্তুন্তি. যং পন ঞাণৱিভঙ্গট্ঠ কথাযং একং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং ৱিপাকং দেতি. সেসানি অৱিপাকানীতি ৱুত্তং. তং অলদ্ধপচ্চযানি সেসানি সন্ধায ৱুত্তন্তি গহেতব্বং. ন হি একো দিট্ঠধম্মো একস্সেৱ দিট্ঠধম্মৱেদনী যস্স ওকাসোতি সক্কা ৱিঞ্ঞাতুন্তি. অত্থসাধিকা পন সন্নিট্ঠাপকভূতা সত্থমজৱনচেতনা উপপজ্জ ৱেদনীযংনাম. সা হি লদ্ধাসেৱনতায থোকং সাৰভূতা হোতীতি পথমচেতনা ৱিয সীঘতৰং ৱিপচ্চিতুং নসক্কোতি. বলৱতীচ হোতীতি একং ভৱং জনেতুং সক্কোতি. পতিত জৱ নেসু পন অন্তিমজৱনতায মজ্ঝিমচেতনাযো ৱিয চিৰট্ঠিতিকা ন হোতীতি পচ্চযং লদ্ধা অনন্তৰে এৱ ভৱে পটিসন্ধিংৱা পৱত্তি ফলমেৱৱা দত্ৱা ৱিগচ্ছতি. অলদ্ধা পন অহোসিকম্মমেৱ হোতি. ন দুতীযং মৰণকালং অতিক্কমিতুং সক্কোতি. যংপন ঞাণৱিভঙ্গট্ঠকথাযং একং উপপজ্জৱেদনীযং পটিসন্ধিং আকড্ঢতি. সেসানি অৱিপাকানীতি ৱুত্তং. তংপি পটিসন্ধিৱিপাকং সন্ধায ৱুত্তন্তি গহেতব্বং. সেসানিপি হি যাৱ দুতীযচুতি নাগচ্ছতি. তাৱ লদ্ধপচ্চযানি পৱত্তি ৱিপাকং দেন্তিযেৱ. ইধ মিস্সক কম্মানি কত্ৱা অনন্তৰভৱে মিস্সককম্মফলং অনুভোন্তানি ৱেমানিক পেতৱত্থূনি অঞ্ঞানিচ তংতংকম্মং কত্ৱা অনন্তৰভৱে এৱ সুগতি যং কব্বিপাকভূতং ৱিপত্তিং অনুভৱন্তানি দুগ্গতিযংৱা তব্বিপাকভূতং সম্পত্তিং অনুভৱন্তানি অনেকানি ৱত্থুসতানি এত্থ কথে তব্বানীতি.
[১৫০] যং পন ৱিভাৱনিযং
‘‘সাচ পটিসন্ধিং দত্ৱাৱ পৱত্তিৱিপাকং দেতি. পটিসন্ধিযা পন অদিন্নায পৱত্তিৱিপাকং দেতীতি নত্থী’’তি ৱুত্তং. তং ন যুজ্জতি.
যথাৱুত্তৱত্থূহি সদ্ধিং ৱিৰুজ্ঝনতো.
[১৫১] যঞ্চ তত্থ
‘‘চুতি অনন্তৰঞ্হি উপপজ্জৱেদনীযস্স ওকাসো’’তি কাৰণং ৱুত্তং. তংপি অকাৰণং.
পুতিঅনন্তৰতো পট্ঠায যাৱজীৱংপি ওকাসসম্ভৱতো.
[১৫২] যঞ্চ তত্থ
‘‘পটিসন্ধিযা পন দিন্নায জাতিসতেপি পৱত্তিৱিপাকং দেতীতি ৱুত্তং’’. তংপি ন গহেতব্বং.
কম্মসঙ্কৰাপত্তিতো. অঙ্গুত্তৰট্ঠকথাযঞ্চ দিট্ঠধম্মৱেদনীযং উপপজ্জৱেদনীযং অপৰপৰিযায ৱেদনীযন্তি তেসং সঙ্কমনং নত্থি. যথাঠানেযেৱ পতিট্ঠন্তীতি ৱুত্তং. ন চেত্থ পটিসন্ধিৱসেন এৱং ৱুত্তন্তি সক্কা ৱত্তুং. তদত্থসাধকস্স অট্ঠকথাপদেসস্সৱা ৱত্থুস্সৱা যুত্তিযাৱা অভাৱতোতি. মজ্ঝে পন পঞ্চজৱন চেতনা অপৰপৰিযায ৱেদনীযংনাম. এতা হি সুট্ঠু বলৱন্তী সাৰভূতাচ হোন্তীতি ন সীঘং ৱিপচ্চিতুং সক্কোন্তি. চিৰট্ঠিতিকা পন হোন্তি. তস্মা ততীযভৱতো পট্ঠায যদা ওকাসং লভন্তি. তদা পঞ্চৱাৰে পটিসন্ধিং দত্ৱা সংসাৰপৱত্তিযা সতি কপ্পসতসহস্সেপি পৱত্তিৱিপাকং দেন্তীতি. ইমানিযেৱ পন তীণি কম্মানি অত্তনো অত্তনো খেত্তে সব্বসো ৱিপাকৱাৰং অলভমানানি অহোসিকম্মংনাম. খেত্তঞ্চ নেসং পথমস্স দিট্ঠ ধম্মচুতিযা পৰিচ্ছিন্নং. দুতীযস্স অনাগতানন্তৰভৱচুতিযা. ততীযস্স পৰিনিব্বানচুতিযাতি দট্ঠব্বং. [দিট্ঠধম্মচতুক্কং]
১৪৮. পাকট্ঠানৱসেনাতি অপাযাদিকস্স ৱিপচ্চনট্ঠানস্স ৱসেন তথা চত্তাৰি কম্মানিনাম হোন্তীতি যোজনা. তত্থাতি তেসু অকুসলাদীসু চতূসু কম্মেসু. কম্মদ্ৱাৰৱসেনাতি কম্মসিদ্ধিযা অঙ্গভূতানং কাযাদি কম্মদ্ৱাৰানং ৱসেন. পাণং অতিপাতেন্তি এতেনাতি পাণাতিপাতো. অতিপাতনঞ্চেত্থ সৰসতো পতিতুং অদত্ৱা অন্তৰাএৱ পযোগবলেন পাতনং দট্ঠব্বং. অদিন্নং আদিযন্তি এতেনাতি অদিন্নাদানং. অগমনী যৱত্থুসঙ্খাতেসু ৱত্থুকামেসু মিচ্ছা চৰন্তি এতেনাতি কামেসুমিচ্ছাচাৰো. তত্থ পৰপাণে পাণসঞ্ঞিনো তস্স জীৱিতিন্দ্ৰিযসন্তানুপচ্ছেদকস্স কাযৱচীপযোগস্স সমুট্ঠাপিকা ৱধকচেতনা পাণাতিপাতোনাম. সযমেৱ অত্তনো জীৱিতিন্দ্ৰিযং পাতেন্তস্স পাণাতিপাতোনাম নত্থি. পৰপৰিগ্গহিতে পৰপৰিগ্গহিতসঞ্ঞিনো ততো ৱিযোগকাৰণস্স কায ৱচীপযোগস্স সমুট্ঠাপিকা অচ্ছিন্দকচেতনা অদিন্নাদানংনাম. অগমনীযৱত্থূসু মগ্গেনমগ্গপটিপাদকস্স কাযপযোগস্স সমুট্ঠাপিকা অস্সাদচেতনা কামেসুমিচ্ছাচাৰোনাম. কেচি পনএত্থপি অগমনীয ৱত্থুসঞ্ঞিনোতি পদং ইচ্ছন্তি. তং অট্ঠকথায ন সমেতি. অগমযনীৱত্থু তস্মিং সেৱনচিত্তন্তি হি তত্থ ৱুত্তং. এতেন অগমনীযৱত্থুম্হি সতি গমনীয সঞ্ঞাযৱা অগমনীয সঞ্ঞাযৱা সেৱন্তস্স কম্মপথো হোতি যেৱাতি সিদ্ধং হোতি. ইতৰথা অগমনীযৱত্থু তথা সঞ্ঞিতা তস্মিং সেৱনচিত্তন্তি ৱুত্তং সিযাতি.
অপৰে পন সযং পযোগং কত্ৱা অত্তনি পৰেন কৰীযমানং মগ্গেন মগ্গপটিপাদনং অস্সাদেন্তস্স সেৱনচিত্তে সতিপি নত্থি কম্মপ্পথভেদো. পযোগস্স অভাৱাতি ৱদন্তি. সেৱনচিত্তে পন সতি পযোগো অপ্পমাণন্তি একে. এৱঞ্চ সতি তিযঙ্গিকোৱ মিচ্ছাচাৰো, ন চতুৰঙ্গিকোতি আপজ্জতি. অট্ঠকথাযং পন সেৱন পযোগেন সহ চতুৰঙ্গিকোৱ ৱুত্তোতি অঞ্ঞে. সেৱনপযোগো পন যেভুয্যেন লব্ভমানত্তাযেৱ ৱুত্তো. ন পন একন্তঅঙ্গভাৱতো. ইতৰথা ইত্থীনং যেভুয্যেন পযোগকিচ্চং নত্থীতি তাসং মিচ্ছাচাৰো দুল্লভো সিযাতি চ ৱদন্তি. ভিক্খুনিদূসনংপি এত্থেৱ সঙ্গয্হতি. সা হি ৰক্খিতাসু সঙ্গহিতাতি. টীকাসু পন সা ধম্মৰক্খিতাপি ন হোতি. কুতো মাতাদিৰক্খিতা. ধম্মোতি হি ইধ পাসণ্ডিযধম্মোৱ অট্ঠকথাযং ৱুত্তোতি ৱদন্তি. সাসনধম্মোপি নন যুত্তো. সব্ৰহ্মচাৰি নিযোপি উপজ্ঝাযিনী আদিকা তস্সা মাতাদিট্ঠানিযাএৱ হোন্তি. তথা হি সিক্খাপদৱিভঙ্গট্ঠকথাযং মিচ্ছাচাৰোপি দুস্সীলায.ল. সামণেৰিযা, পুথুজ্জনভিক্খুনিযা, সোতাপন্নায, সকদাগামিনিযা, ততো অনাগামিনিযা ৱীতিক্কমো মহাসাৱজ্জো. খীণাসৱায পন একন্তমহাসাৱজ্জোৱাতি ৱুত্তং.
কস্মাপনেত্থ সুৰাপানং নগহি তং. তংপিহি অপাযসংৱত্তনি কভাৱেন ৱুত্তং. যথাহ-সুৰামেৰযপানং ভিক্খৱে আসেৱিতং ভাৱিতং বহুলীকতং নিৰযসংৱত্তনিকং তিৰচ্ছানযোনিসংৱত্তনিকং পেত্তিৱিসযসংৱত্তনিকং. যোচ সব্বলহুকো সুৰামেৰয পানস্স ৱিপাকো. সো মনুস্সভূতস্স উম্মত্তকসংৱত্তনিকো হোতীতি. অট্ঠকথাসুপি কোট্ঠাসতো পঞ্চপি পাণাতিপাতা দযো কম্মপথাএৱাতি ৱুত্তন্তি. ৱুচ্চতে, মূলটীকাযং তাৱ তস্স সভাগত্তেন মিচ্ছাচাৰে উপকাৰকত্তেন দসসুপি কম্মপথেসু অনুপৱেসোতি ৱুত্তং. তত্থ সভাগত্তং গহেত্ৱা ৱিভাৱনিযং সুৰাপানংপি এত্থেৱ সঙ্গয্হতীতি ৱদন্তি ৰসসঙ্খাতেসু কামেসু মিচ্ছাচাৰভাৱতোতি ৱুত্তং. উপকাৰকত্তং গহেত্ৱা পটিসম্ভিদামগ্গটীকাযং কুসলাকুসলাপিচ পটিসন্ধিজনকাযেৱ কম্মপথাতি ৱুত্তা. ৱুত্তাৱসেসা পটিসন্ধিজননে অনেকন্তি কত্তা কম্ম পথাতি ন ৱুত্তাতি ইমস্স ৱাক্যস্স সংৱণ্ণনাযং ৱুত্তাৱসে সাতি সুৰাপানাদযো তব্বিৰমণাদযোচ. সুৰাপানঞ্হি মদস্স পচ্চযো. মদো অপুঞ্ঞপথস্স. তব্বিৰতিপি নিম্মদতায. সাচ পুঞ্ঞপথস্সাতি কম্মপথূপনিস্সযানি তানি তদাসন্নকম্মৱসেন সন্ধিজনকানিপি হোন্তীতি ৱুত্তং. তত্থ তদাসন্নকম্মৱসেনাতি তস্স সুৰাপানস্সৱা সুৰাপানৱিৰতিযাৱা আসন্নে পৱত্তানং তম্মূলকানং অপুঞ্ঞকম্মানংৱা পুঞ্ঞকম্মানংৱা ৱসেনাতি অত্থো. ইদং ৱুত্তং হোতি-যো সুৰং পিৱিত্ৱা সুৰামদহেতু পাণা পাতাদীসু যংকিঞ্চি কম্মং কৰোতি, তস্স সুৰাপানং তস্সতি কম্মস্স বলৱূপনিস্সযো হোতি পুব্বচেতনাঠানিযঞ্চ. তদেৱ ৱিসুং পটিসন্ধিং জনেতি, ন ইতৰন্তি. যথা হি পুব্বাপৰচেতনা যোপি কম্মপথপত্তস্স কম্মস্স পৰিৱাৰভূতাএৱ পটিসন্ধিং জনেন্তি, ন ইতৰা. এৱমিদংপীতি. ন হি কম্মপথসুত্তেসু সৰূপতো আগতানিএৱ পটিসন্ধিং জনেন্তি. ন ইতৰানীতি সক্কা নিযমেতুং. যানি পন একন্তেন পটিসন্ধিজননসামত্থিয যুত্তানি, তানেৱ তত্থ সৰূপতো ৱুত্তানি. যানিপন পটিসন্ধিজননে অনেকন্তিকানি হোন্তি. তানি তত্থসৰূপতো ন ৱুত্তানীতি সক্কা ৱিঞ্ঞাতুং. তথা হি পটিসম্ভিদা মগ্গট্ঠকথাযং কুসলাকুসলাপিচ পটিসন্ধিজনকাযেৱ কম্মপথাতি ৱুত্তা. ৱুত্তাৱসেসা পটিসন্ধিজননে অনেকন্তি কত্তা কম্মপথাতি ন ৱুত্তাতি ৱুত্তং. তস্মা ইদংপি পটিসন্ধিজননে অনেকন্তিকত্তা তত্থ সৰূপতো ন ৱুত্তন্তিচ. যং তদা সন্নকম্মৱসেন পটিসন্ধিজনকন্তি পুব্বে ৱুত্তং. তং তত্থ সৰূপতো ৱুত্তেসু তদা সন্নকম্মেসু অনুপৱিট্ঠন্তিচ সক্কা ৱত্তুন্তি. তস্স পন দুৱিধং কিচ্চং পটিসন্ধিজননং কম্মজননঞ্চাতি. তত্থ পটিজননতো কম্মজননমেৱস্স মহন্তং মহাৱিপ্ফাৰঞ্চ হোতীতি কত্ৱা সক্কেন দেৱানমিন্দেন কুম্ভজাতকে –
যং ৱে ৱিৱিত্ৱা দুচ্চৰিতং চৰন্তি,
কাযেন ৱাচায চেতসাচ;
নিৰযং ৱজন্তি দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা,
তস্সা পুণ্ণং কুম্ভমিমং কিণাথাতি.
এৱং তদাসন্নকম্মৱসেনেৱ তস্স অপাযগামিতা ৱুত্তা. তদুভযং পনস্স কিচ্চং গহেত্ৱা সুৰামেৰযপানং ভিক্খৱে আসেৱিতং.ল. সংৱত্তনিকন্তি অঙ্গুত্তৰে ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. অযঞ্হিসুত্তপদেসু ধম্মতা. যদিদং সংৱত্তনিকন্তি ৱুত্তট্ঠানে যথালাভযোজনাতি. তথাহি মূলটীকাযংপুনব্ভৱংদেতিপুনব্ভৱায সংৱত্তেতীতি পাঠে কম্মসহজাতা পুনব্ভৱংদেতি. কম্মসহাযভূতা অকম্মসহজা তাপুনব্ভৱং সংৱত্তেতীতি ৱুত্তং. কেচি পন ইমমত্থং অনুপধাৰেত্ৱা ইমায পাড়িযা তস্স ৱিসুং একন্তকম্মপথভাৱং মঞ্ঞন্তি. যং পন কোট্ঠাসতো পঞ্চপি কম্মপথাএৱাতি অট্ঠকথাৱাক্যং. তত্থ এৱসদ্দেন তেসং চেতনাধম্মত্তা ঝানাদিকোট্ঠাসিকত্তং নিৱত্তেতি. চেতনা হি কম্মপথং পত্তাপি অপত্তাপি কোট্ঠাসতো কম্ম পথকোট্ঠাসিকাএৱ হোতীতি. তেনেৱ মূলটীকাযং কম্মপথা এৱাতি কম্মপথকোট্ঠাসিকাএৱাতি ৱুত্তং. অনুটীকাযঞ্চ কম্ম পথকোট্ঠাসিকাএৱ. ন ঝানাদিকোট্ঠাসিকাতি ৱুত্তং. কেচিপন ইমমত্থং অসল্লক্খেত্ৱা ইমিনা ৱাক্যেন তস্স ৱিসুং কম্মপথভাৱং ৱদন্তি.
খুদ্দকপাঠট্ঠকথাযং পন সব্বেনসব্বং তস্স কম্মপথভাৱো পটিক্খিত্তোযেৱ, তত্থ হি পুৰিমানং চতুন্নং কাযকম্মাদিভাৱঞ্চ কম্মপথভাৱঞ্চ ৱিসুং ৱত্ৱা সুৰাপানংপত্ৱা কাযকম্মমেৱাতি ৱুত্তং. এতেন ৱচীকম্মভাৱঞ্চ কম্মপথভাৱঞ্চ পটিক্খিপতীতি. ধাতুসংযুত্তট্ঠকথা যঞ্চ পটিক্খিত্তো. যথাহ-ততীযংপঞ্চকম্মৱসেন বুজ্ঝনকানং অজ্ঝাসযৱসেন ৱুত্তং. চতুত্থং সত্তকম্মপথৱসেন পঞ্চমং দস কম্মপথৱসেনাতি. তত্থ হি ততীযে সুৰাপানমিস্সকত্তা পঞ্চকম্মৱসেন ইচ্চেৱ ৱুত্তং. ন পঞ্চকম্মপথৱসেনাতি. এতাসুপিচ পটিসন্ধিজননে অনেকন্তি কত্তাএৱ পটিক্খিত্তোতি ন নসক্কা ৱত্তুং এৱঞ্হি সতি সব্বা পাড়িট্ঠকথাটীকাযো সংসন্দিতা হোন্তীতি. কাযকম্মন্তি এত্থ কাযো তিৱিধো সসম্ভাৰকাযো পসাদকাযো চোপনকাযোতি. ইধ কাযৱিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতো চোপনকাযো অধিপ্পেতোতি ৱুত্তং কাযৱিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতেতি. চোপনকাযো হি কদাচি কাযঙ্গেন অত্তনোঅধিপ্পাযং পৰস্স ৱিঞ্ঞা পনত্থাযপি কৰীযতীতি কাযৱিঞ্ঞত্তীতি ৱুচ্চতীতি. সো যেৱচ কম্মানং পৱত্তিমুখত্তা দ্ৱাৰন্তি কাযদ্ৱাৰং. তস্মিঞ্হি তেন তেন উপক্কম কিচ্চেন পৱত্তমানেএৱ জীৱিতিন্দ্ৰিযুপচ্ছেদাদিকিচ্চসিদ্ধিতো তংজন কস্স চেতনাধম্মস্স আযূহন কিচ্চনিব্বত্তিচ কাযকম্মনাম লাভোচ হোতীতি. তস্মিং কাযদ্ৱাৰে. এত্থচ যস্মাসব্বানিপি কম্মানি পুব্বঙ্গমভূতেন সম্পযুত্তমনেন ৱিনা নসিজ্ঝন্তি. মনোপুব্বঙ্গমা ধম্মা. মনোসেট্ঠা মনোমযাতি হি ৱুত্তং. ধম্মাতি চেত্থ সুচৰিতদুচ্চৰিতধম্মা ৱুচ্চন্তি. তস্মা মনোদ্ৱাৰং সব্বকম্মসাধাৰণত্তা কম্মানি ৱিসেসেতুং নসক্কোতি. অসাধাৰণভূতা পন কাযৱচীযো এৱ সকোন্তি. যস্মাচ পুৰিমানি সত্তৱিধানি কম্মানি কেৱলং মনোমত্তেন নসিজ্ঝন্তি. তংসমুট্ঠিতেহি পন কায ৱচীপযোগেহি এৱ সিজ্ঝন্তি. তস্মা তেএৱ তেসং কম্মানং পৱত্তিমুখসঙ্খ্যং গচ্ছন্তীতি ৱুত্তং কাযদ্ৱাৰেতি. পৰতো ৱচীদ্ৱাৰেতি চ.
যস্মা পন কাযদ্ৱাৰে ৱুত্তিতো কাযকম্মং নাম. ৱচীদ্ৱাৰে ৱুত্তিতো ৱচীকম্মংনামাতি এত্তকমত্তে ৱুত্তে পাণাতিপাতাদীনি তীণি কাযকম্মংনাম. মুসাৱাদাদীনি চত্তাৰি ৱচীকম্মংনামাতি এৱং দ্ৱাৰেন কম্মানং নামৱৱত্থানং অসিদ্ধং সিযা. কথং. যদা হি পুৰিমানি দ্ৱে আণত্তিৱসেন অপ্পকেন ৱচীদ্ৱাৰে ভিজ্ঝন্তি. তদা তানি কাযকম্মন্তি নামং জহেয্যুং. ৱচীকম্মন্তি সঙ্খ্যং গচ্ছেয্যুং কস্মা ৱচীদ্ৱাৰে ৱুত্তিতো ৱচীকম্মংনামাতি ৱুত্তত্তা. দ্ৱেৱা নেসং নামানি ভৱেয্যুং. উভযদ্ৱাৰেসুপি সন্দিস্সনতো. যদাপন মজ্ঝিমানি চত্তাৰি হত্থমুট্ঠাদিৱসেন অপ্পকেন কাযদ্ৱাৰে সিজ্ঝন্তি. তদা তানিপি ৱচীকম্মন্তি নামং জহেয্যুং. কাযকম্মন্তি সঙ্খ্যং গচ্ছেয্যুং. কস্মা কাযদ্ৱাৰে ৱুত্তিতো কাযকম্মংনামাতি ৱুত্তত্তা. দ্ৱেৱা নেসং নামানি ভৱেয্যুং. উভযদ্ৱাৰেসুপি সন্দিস্সনতো. এৱঞ্চসতি পাণাতিপাতো.ল. মিচ্ছাচাৰোচেতি কাযকম্মংনামাতি ইদং ৱৱত্থানমেৱ নিৰত্থকং সিযা. তথা পৰতো মুসাৱাদো.ল. প্পলাপোচেতি ৱচীকম্মংনামাতি. বাহুল্লৱুত্তিতোতি ৱুত্তেপন একমেকেন বাহুল্লসদ্দেন ছব্বিধানি তানি ৱজ্জানি ৱজ্জেত্ৱা ৱুত্তপ্পকাৰং দ্ৱাৰেন কম্মৱৱত্থানং সিদ্ধং ভৱতি. যথা ৱনচৰকো সঙ্গামাৱচৰোতি.
মনোকম্মানি পন দ্ৱাৰন্তৰেসু চৰন্তানিপি চৰণমত্তানি এৱ হোন্তি. ন দ্ৱাৰন্তৰানি তেসং কম্মসিদ্ধিযা অঙ্গং হোন্তি. তস্মা তানি ৱিসুং কতানীতি ৱেদিতব্বং. যস্মা পন কাযদ্ৱাৰস্স কাযোতি নামং অনেকেসু সুত্তসহস্সেসু সযমেৱ সিদ্ধং পাকটঞ্চ. তথা ৱচীদ্ৱাৰস্স ৱাচাতি নামং. কুসলাকুসল জৱনচিত্তসঙ্খাকস্স মনোদ্ৱাৰস্সচ মনোতি নামং. তস্মা সব্বত্থ কাযদ্ৱাৰং ৱচীদ্ৱাৰং মনোদ্ৱাৰন্তি ৱুত্তে কম্মেন দ্ৱাৰস্স ৱৱত্থান কিচ্চংনাম নত্থি. যত্থ পন কাযকম্মদ্ৱাৰং ৱচীকম্মদ্ৱাৰং মনোকম্মদ্ৱাৰন্তি আগতং. তত্থেৱ দ্ৱাৰকথাদীসু কম্মেন দ্ৱাৰৱৱত্থানংপি ৱিসুং ৱত্তব্বং হোতীতি দট্ঠব্বং.
[১৫৩] এতেন যং ৱুত্তং ৱিভাৱনিযং
‘‘কাযকম্মস্সচ পৱত্তিমুখভূতং কাযদ্ৱাৰন্তি ৱুচ্চতীতি’’. তং পটিক্খিত্তং হোতি.
[১৫৪] যঞ্চ তত্থ
‘‘তথা মুসাৱাদাদিং কাযৱিকাৰেন কৰোন্তস্স ৱচীকম্মং কাযদ্ৱাৰেপি পৱত্ততীতি কম্মেন দ্ৱাৰৱৱত্থানংপি নসিযাতি’’ ৱুত্তং. তংপি ন যুজ্জতি.
ন হি কাযৱিকাৰেন কৰীযমানং ৱচীকম্মং কাযদ্ৱাৰে পৱত্তমানংপি তস্স দ্ৱাৰস্স নামং ভিন্দিতুংৱা অত্তনো নামং দাতুংৱা সক্কোতি. সভাৱ সিদ্ধত্তা তস্স নামস্সাতি.
[১৫৫] এতেনেৱ যঞ্চ তত্থ
ৱুত্তং ‘‘তথা কাযকম্মমেৱ যেভুয্যেন কাযদ্ৱাৰে পৱত্ততি. ন ইতৰানি. তস্মা কাযকম্মস্স যেভুয্যেন এত্থেৱ পৱত্তনতো কাযকম্মদ্ৱাৰভাৱো সিদ্ধো. ব্ৰাহ্মণগামাদীনং ব্ৰাহ্মণগামাদি ভাৱোৱিযাতি’’. তংপি পটিক্খিত্তং হোতি.
ন হি কাযকম্মদ্ৱাৰন্তি নামং ইধ ৱুত্তং অত্থীতি. [কাযকম্মং]
১৪৯. মুসাতি অভূতত্থে নিপাতো. মুসা ৱদন্তি এতেনাতি মুসাৱাদো. ৱিসতি পৰেসং অঞ্ঞমঞ্ঞসম্মোদভাৱসঙ্খাতং সামগ্গিৰসং সংচুণ্ণেতি পৰিভিন্দতি মিথু ভেদং কৰোতি এতাযাতি পিসুণা. অত্তনো পিযভাৱং পৰেসঞ্চ মিত্তসুঞ্ঞভাৱং কৰোতি এতাযাতিৱা পিসুণা. নিৰুত্তিনযেন. ৱদন্তি এতাযাতি ৱাচা. পিসুণাচ সা ৱাচাচাতি পিসুণৱাচা. যেন সুয্যতি, তস্স হদযং ফৰমানা উসতি দহতীতি ফৰুসা. ফৰুসাচ সা ৱাচাচাতি ফৰুসৱাচা. সাধুজনেহি অধিগন্তব্বং সংসুখং হিতঞ্চ ফলতি ৱিসৰতি ৱিনাসেতি হিতসুখমগ্গং ভিন্দতীতি সম্ফং. তংৱা ফলতি ভিজ্জতি এতেনাতি সম্ফং. অত্থধম্মাপগতস্স পটিভাণচিত্তস্স ভাৰতযুদ্ধসীতাহৰণা দিকস্স ৱাচা ৱত্থুমত্তস্সেতং নামং. যত্থ দিট্ঠধম্মহিতবুদ্ধিযাৱা সম্পৰাযিক হিতবুদ্ধিযাৱা উপাযদীপকং কিঞ্চি অত্থধম্মৱিনযপদং নত্থি. সম্ফং পলপন্তিপকাৰেন কথযন্তি এতেনাতি সপ্ফপ্পলাপো. তত্থ পৰস্সৱিসং ৱাদনপুৰেক্খাৰেন ৱিসং ৱাদক কাযৱচীপযোগসমুট্ঠাপিকা অকুসলচেতনা মুসাৱাদো. সো পৰস্স অত্থভঞ্জনকোৱ কম্মপথভেদো. ইতৰো কম্মমেৱ. এত্থ চ কম্ম পথোতি পটিসন্ধিজনকানং কম্মানং উট্ঠানমুখমগ্গো ৱুচ্চতি. যথা হি ৰজানং উট্ঠানপদেসো ৰজপথোতি ৱুচ্চতি. তথা লোকে সন্দিস্সমানেসু সত্তানং কাযৱচীচিত্তাভিসঙ্খৰণকিচ্চেসুযেহি কিচ্চেহি পটিসন্ধিজনকানি কম্মানি উট্ঠহন্তি. যেসুৱা কিচ্চেসু তানি উট্ঠহন্তি পৱত্তন্তি. তানি কাযৱচীচিত্তা ভিসঙ্খৰণকিচ্চানি পটিসন্ধিজনকানং কম্মানং উট্ঠানমুখমগ্গত্তা কম্মপথোতি ৱুচ্চন্তি. কতমানি পন তানীতি. অঙ্গসম্পন্নানি অকুসলেসু পাণঘাত কিচ্চাদীনি কুসলেসু তব্বিৰমণকিচ্চাদীনি দসৱিধানি কিচ্চানীতি. কম্মানিযেৱ সুগতিদুগ্গতীনং তদুপ্পজ্জনকসুখদুক্খানঞ্চ পথভূতত্তা কম্মপথোনামাতিপি ৱদন্তি.
পৰস্স ভেদপুৰেক্খাৰেন ভেদককাযগচীপযোগসমুট্ঠা পিকা সংকিলিট্ঠচেতনা পিসুণাৱাচা. সাপি পৰে ভিন্নেযেৱ কম্মপথভেদো. অভিন্নে কম্মমেৱ. পৰস্স মম্মচ্ছেদককায ৱচীপযোগসমুট্ঠাপিকা দুট্ঠচেতনা ফৰুসৱাচা. এত্থচ মৰন্তি সত্তা, মৰণমত্তংৱা দুক্খং নিগচ্ছন্তি এতস্মিং ঘট্টিযমানেতি মম্মং. দুট্ঠৱণো. মম্মং ছিন্দতি ভিন্দতি ঘট্টেতীতি মম্মচ্ছেদকো. ৱণঘট্টনপযোগো. ইধ পন মম্মংৱিযাতি মম্মং. জাতিআদীসু দসসু অক্কোসৱত্থূসু যংকিঞ্চি. মম্মচ্ছেদকোতি জাতিআদীসু ঘট্টন ৱসেন পৱত্তো ফৰুস কাযৱচী পযোগো. অয মত্থো সীলক্খন্ধ টীকা ৱসেন ৱেদিতব্বো. অথৱা. মমাযতীতি মমো. মিত্তো. মমস্স ভাৱো মম্মং. মেত্তাচিত্তং. মম্মং ছিন্দতীতি মম্মচ্ছেদকো. অযংপি অক্কোসিতব্বস্স সম্মুখাএৱ কম্মপথভেদোতি কেচি. পৰম্মুখাপীতি অপৰে. যথা পন পৰং অক্কোসিত্ৱা খমাপেন্তস্স খমাপনকম্মং পৰস্স দূৰে ঠিতস্সপি মতস্সপি সম্পজ্জতি. এৱং অক্কোসনকম্মংপীতি দীঘমজ্ঝিমটীকাকাৰা ইচ্ছন্তি. অক্কোসাধিপ্পাযেন চণ্ডা মহিংসী তং অনুবন্ধতূতিৱা চোৰা তং খণ্ডা খণ্ডিকং কৰোন্তূতিৱা মুদ্ধা তে ফলতু সত্তধাতিৱা এৱমাদিনা নযেন পৰং অভিসপন্তস্সপি কম্মপথভেদো হোতিযেৱাতিচ ৱদন্তি.
অনত্থৱিঞ্ঞাপন কাযৱচীপযোগ সমুট্ঠাপিকা পাপচেতনা সম্ফপ্পলাপো. সোপি ভাৰতযুদ্ধ সীতাহৰণাদিকেসু পটিভাণচিত্তেসু ৱাচাৱত্থুমত্তেসুএৱ কম্মপথভেদো. সোচখো পৰে তং অনত্থং সচ্চতো গণ্হন্তেযেৱ. অগণ্হন্তে পন কম্মমেৱ. তথা ৰাজকথাদীসু দ্ৱত্তিংস তিৰচ্ছান কথাপভেদেসুপি কম্মমেৱ. তঞ্চ খো তদস্সাদৱসেন কথেন্তস্সেৱ. অত্থধম্মৱিনযনিস্সিতং কত্ৱা কথেন্তস্স পন সব্বংপি সত্থকমেৱ হোতীতি ৱেদিতব্বং. ৱচীকম্মন্তি এত্থ ৱচীতি ৱাচাযেৱ. সা চতুব্বিধা সদ্দৱাচা ৱিৰতিৱাচা চেতনাৱাচা চোপনৱাচাতি. ইধ পন সদ্দসহিতা ৱচীৱিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতা চোপন ৱাচা অধিপ্পেতাতি ৱুত্তং ৱচীৱিঞ্ঞত্তিসঙ্খাতেতি. চোপনৱাচা হি কদাচি ৱাচঙ্গেন অত্তনো অধিপ্পাযং পৰস্স ৱিঞ্ঞাপনত্থাযপি কৰীযতীতি ৱচীৱিঞ্ঞত্তীতি ৱুচ্চতীতি. সাযেৱচ কম্মানং পৱত্তি মুখত্তা দ্ৱাৰন্তি ৱচীদ্ৱাৰং. তায হি তংতংৱচীপযোগকিচ্চেন পৱত্তমানায এৱ ৱিসংৱাদনাদিকিচ্চসিদ্ধিতো তংসমুট্ঠাপকস্স চেতনাধম্মস্স আযূহনক্ৰিযানিব্বত্তিচ ৱচীকম্মনামলাভোচ হোতীতি. তস্মিং ৱচীদ্ৱাৰে. যমেত্থ ৱত্তব্বং, তং কাযকম্মে ৱুত্তমেৱাতি. [ৱচীকম্মং]
১৫০. অভিজ্ঝাযন্তি অস্সাদমত্তে অট্ঠত্ৱা পৰভণ্ডস্স অত্তনো পৰিণামনৱসেন অতিৰেকতৰং ঝাযন্তি নিজ্ঝাযন্তি এতাযাতি অভিজ্ঝা. ব্যাপাদেন্তি পৰসত্তে ৱিনাসং আপন্নে কত্ৱা চিন্তেন্তি এতেনাতি ব্যাপাদো. মিচ্ছাদিট্ঠীতি এত্থ মিচ্ছাতি ৱিপৰীতত্থে নিপাতো. অত্থিদিন্নন্তিআদিনযপৱত্তং সব্বং সপ্পুৰিস মগ্গং সপ্পুৰিসপঞ্ঞত্তং ভিন্দিত্ৱা নত্থি দিন্নন্তিআদিনযেন তব্বিপৰী ততো পস্সন্তি এতাযাতি মিচ্ছাদিট্ঠি. তত্থ পৰসন্তকং দিস্ৱা কেৱলং অস্সাদনাভিনন্দনৰজ্জনমত্তেসু অট্ঠত্ৱা অহোৱত ইদং মমস্সাতি এৱং অত্তনো কত্ৱা চিত্তেন পৰিণামেন্তস্সেৱ অভিজ্ঝাকম্মপথভেদো হোতি. পৰসন্তকভাৱেযেৱ থপেত্ৱা লাভাৱতিমে. যে ঈদিসং পৰিভুঞ্জন্তি. অহোৱতাহংপি তাৱকালিকং পৰিভুঞ্জেয্যং. যাচিত্ৱাৱা কিণিত্ৱাৱা অত্তনো কৰেয্যং. অঞ্ঞংৱা ঈদিসং লভেয্যন্তি এৱং অস্সাদেন্তস্স কম্মমেৱ. ৱুত্তঞ্হেতং অট্ঠকথাসু পৰভণ্ডৱত্থুকে হি লোভে উপ্পন্নেপি ন তাৱ কম্মপথভেদো হোতি. যাৱ ন অহোৱত ইদং মমস্সাতি অত্তনো পৰিণামেতীতি. অন্তমসো ডংসমকসাদিকেপি আৰব্ভ ইমে নস্সন্তু ৱিনস্সন্তু. অহোৱতিমে নস্সেয্যুং ৱিনস্সেয্যুং. অৱড্ঢিতাৱা ভৱেয্যুং চিৰংৱা নতিট্ঠেয্যুং. কদাৱা নস্সন্তি ৱিনস্সন্তীতি এৱং পৰ সত্তস্স খন্ধজীৱৱিনাসং চিন্তেন্তস্সেৱ ব্যাপাদো. ইতৰো কম্মমেৱ. ৱুত্তঞ্হেতং পৰসত্তৱত্থুকে হি কোধে উপ্পন্নেপি ন তাৱ কম্মপথভেদো হোতি. যাৱ ন অহোৱতাযং উচ্ছিজ্জেয্য ৱিনাসেয্যাতি তস্স ৱিনাসং চিন্তেতীতি. কম্মস্সৱা কম্মৱিপাকস্সৱা সব্বসো পটিবাহিকা নত্থিকাহে তুকাক্ৰিযৱসেন তিৱিধা নিযত মিচ্ছাদিট্ঠিএৱ কম্মপথভেদো. দসৱত্থুকমিচ্ছাদিট্ঠি পন নত্থিকদিট্ঠিপভেদাএৱ. সব্বঞ্ঞুদেসনং পটিবাহিত্ৱা পৱত্তা অৰিট্ঠকণ্টকাদীনং দিট্ঠিযোপি কম্মপথাএৱাতি ৱদন্তি. ৱীসতিৱত্থুকা সক্কাযদিট্ঠিৱা দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিগতানিৱাকম্মমেৱাতি.
নিযতাতি চেত্থ যথা তীণি লক্খণানি যত্তকং পস্সিত্ৱা সদ্ধাধিমোক্খেন সন্নিট্ঠানং গচ্ছন্তস্স চিত্তুপ্পাদো অত্তনো অনন্তৰং ফলদাননিযমেন নিযতো হোতি. তত্তকং পস্সন্তো কুসলেসু ধম্মেসু নিযামং ওক্কমতীতি ৱুত্তো. তথাদিট্ঠিট্ঠা নানি কাৰণ পটিৰূপকানি যত্তকং পস্সিত্ৱা মিচ্ছাধিমোক্খেন সন্নিট্ঠানং গচ্ছন্তস্স চিত্তুপ্পাদোচুতিঅনন্তৰেফলদাননিযমেন নিযতো হোতি. তত্তকং পস্সিত্ৱা সন্নিট্ঠানং গচ্ছন্তো অকুসলেসু ধম্মেসু নিযামং ওক্কমতি, অতেকিচ্ছোনাম হোতি. তথা পন অপস্সিত্ৱা কেৱলং মিচ্ছাধিমোক্খমত্তেন এৱমেৱ ভৱিস্সতীতি সন্নিট্ঠানং গন্ত্ৱা সকং আচৰিযকং সমযং পগ্গণ্হিত্ৱা ঠিতো অতেকিচ্ছোনাম নহোতি. কস্মা, ফলদান নিযমাভাৱাতি. অযঞ্চ অত্থো মিচ্ছত্তত্তিকেন দীপেতব্বো. তত্থ হি ফলদান নিযমৱসেনেৱ উভিন্নংপি সম্মত্তমিচ্ছত্তধম্মানং নিযতসঞ্ঞাপটিলাভো অট্ঠকথাযং ৱুত্তোতি. সুত্তন্তসংৱণ্ণনাসু পন গহণনিযমৱসেনাপি তস্সা নিযতভাৱো ৱুত্তোতি.
অঞ্ঞত্ৰাপিৱিঞ্ঞত্তিযাতি ৱিঞ্ঞত্তিদ্ৱযেন ৱিনাপি. ৱিঞ্ঞত্তিদ্ৱযং অসমুট্ঠাপেত্ৱাপীতি অত্থো. অপিসদ্দেন পন ৱিঞ্ঞত্তিদ্ৱযেন সহাপীতি দস্সেতি. ইমানি হি তীণি কম্মানি যদা কাযঙ্গৱা চঙ্গানি অচোপেত্ৱা মনস্মিংএৱ সিজ্ঝন্তি. তদাৱিঞ্ঞত্তিযা ৱিনাৱ পৱত্তন্তি. যদা পন তানি চোপেত্ৱা কাযৱচীদ্ৱাৰেসু সিজ্ঝন্তি, তদা ৱিঞ্ঞত্তিযা সহেৱ পৱত্তন্তীতি. এতেন ইমেসং তীসুপি দ্ৱাৰেসু পৱত্তিং দীপেতি. এৱংসন্তেপি ইমানি মনোদ্ৱাৰেএৱ বহুলং পৱত্তন্তি. কাযৱচীদ্ৱাৰেসু পন অপ্পকমেৱ পৱত্তন্তীতি ৱুত্তং মনস্মিংযেৱবাহুল্লৱুত্তিতোতি. তত্থ মনস্মিং যেৱাতি কুসলা কুসলজৱনচিত্তসঙ্খাতে মনোদ্ৱাৰেএৱ. এতেন পুৰিমেসুপি কাযদ্ৱাৰে ৱচীদ্ৱাৰেতি পদেসু এৱসদ্দসম্ভৱো দীপিতো হোতি. এৱঞ্হি সতি তত্থপি দ্ৱাৰেন কম্মৱৱত্থানং সুট্ঠুতৰং উপপন্নং হোতীতি. ইতৰথা উপলক্খণাদিৱসেন অত্থন্তৰপসঙ্গোপি সিযাতি. অপিচ, ইধ এৱসদ্দেন অযংপি ৱিসেসত্থো দীপিতো হোতি. পাণৱধাদীসু হি ৱধামি নং অৱহৰামি ন ন্তিআদিনা সংৱিধানাকাৰেন পৱত্তা চেতযিতক্ৰিযাএৱ পধানং হোতি. সাচ কাযৱচীপযোগেহি ৱিনা নসিজ্ঝতি. তস্মা তেসু কায ৱচী পযোগা কম্মসিদ্ধিযা একং অঙ্গং হোন্তি. তং সহজাতাচ অভিজ্ঝাদযো চেতনাপক্খিকাএৱ হুত্ৱা অব্বোহাৰিকত্তং গচ্ছন্তি. পৰভণ্ডা ভিজ্ঝাযনাদীসু পন অভিজ্ঝাদীনং অত্তপধানানং কাযৱচীদ্ৱাৰেসু পৱত্তানংপি কায ৱচীপযোগাকম্মসিদ্ধিযা অঙ্গমেৱ নহোন্তি. তথা চিন্তাপৱত্তি মত্তেনেৱ তত্থ কম্মসিদ্ধিতো. ইতি ইমেসু কম্মেসু কায ৱচীদ্ৱাৰানং সব্বেনসব্বং অঙ্গভাৱপটিক্খিপনত্থং মনস্মিং যেৱাতি এৱ গহণং ইধেৱ কতন্তি দট্ঠব্বং. তেসু পন দ্ৱাৰেসু পৱত্তিমত্ত সব্ভাৱং সন্ধায বাহুল্লসদ্দোপি ইধ গহিতোতি.
[১৫৬] যং পন ৱিভাৱনিযং
‘‘ৱিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপক চিত্তসম্পযুত্তাচেত্থ অভিজ্ঝাদযো চেতনাপক্খিকাৱ হোন্তীতি’’ ৱুত্তং. তং ইধ ন যুজ্জতি.
ন হি ৱিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপকচিত্তসম্পযুত্তাপি কেৱলং মনোকম্ম কিচ্চৱিসেসেন পৱত্তমানা অভিজ্ঝাদযো চেতনাপক্খিকা হোন্তি. চেতনাএৱ পন অভিজ্ঝাদিপক্খিকা হোতীতি. [মনোকম্মং]
১৫১. এত্থ চ দসন্নংপি ইমেসং কম্মপথানং পুব্বাপৰচেতনাযো পটিসন্ধিআকড্ঢনে অনেকন্তিকপক্খং গতাতি পটিসম্ভিদা মগ্গটীকাযং ৱুত্তা. তস্মা তাপি ইমং সত্তং মাৰেস্সামি ইমং ভণ্ডং অদিন্নং আদিযিস্সামীতিআদিনা নযেন আদিতো পট্ঠায পৱত্তা বলৱপচ্চযে লদ্ধা পটিসন্ধিং আকড্ঢন্তি. অলদ্ধা নাকড্ঢন্তীতি যুত্তা. যানি পন কুসলাকুসলানি কম্মপথভেদং অপ্পত্তানি হোন্তি. তানি কাযদ্ৱাৰে দিস্সমানানি কাযকম্মানিনাম হোন্তি. ৱচীদ্ৱাৰে দিস্সমানানি ৱচীকম্মানিনাম. সুদ্ধে মনোদ্ৱাৰে দিস্সমানানি মনোকম্মানিনামাতি ৱেদিতব্বানীতি. দোসমূলেনাতি দোসসঙ্খাতমূলেন দোসমূলকচিত্তেনাতি দ্ৱিধা অত্থো. তত্থ পুৰিমো ব্যাপাদৱজ্জেহি দ্ৱীহি যুজ্জতি, পচ্ছিমো তীহিপি. লোভমূলেনাতি এত্থ এসনযো. তত্থাপিতি পুৰিমো অভিজ্ঝাৱজ্জেহি দ্ৱীহি যুজ্জতি. পচ্ছিমো তীহীতি. দ্ৱীহি মূলেহীতি কদাচি দোসমূলেন কদাচি লোভমূলেনাতি এৱং দ্ৱীহি মূলেহি সম্ভৱন্তি. মোহো পন সব্বসাধাৰণত্তা ৱিসেসকৰো ন হোতীতি ইধ ন গহিতো.
[১৫৭] যং পন ৱিভাৱনিযং
‘‘নিধিপাঠকপমাণতো দুট্ঠনিগ্গহত্থং পৰসন্তকং হৰন্তানং ৰাজূনং ব্ৰাহ্মণানঞ্চ সব্বমিদং ব্ৰাহ্মণানং ৰাজূহি দিন্নং. তেসং পন সব্বদুব্বলভাৱেন অঞ্ঞে ভুঞ্জন্তি. অত্তসন্তকমেৱ ব্ৰাহ্মণা পৰিভুঞ্জন্তীতি এৱমাদীনি ৱত্ৱা সকসঞ্ঞায এৱ যংকিঞ্চি হৰন্তানং কম্মফলসম্বন্ধাপৱাদীনঞ্চ মোহমূলেনা’’তি ৱুত্তং. তং ইধ ন যুজ্জতি.
সহজাতমূলঞ্হি ইধ অধিপ্পেতং অসাধাৰণভূতঞ্চ. তেসঞ্চ তথাহৰন্তানং হৰণং হৰণকালে কদাচিদোসমূলেন কদাচি লোভমূলেনাতি এৱং দ্ৱীহি মূলেহি এৱ সম্ভৱতীতি. যো পন মোহো মহাসম্মতাদীনংধম্মিকৰাজূনং কালে পৱত্তং পোৰাণক নিধিসত্থং থপেত্ৱা পচ্ছা অধম্মিকানংৰাজূনং কালে পৱত্তেসু যেভুয্যেন অধম্মিকেসু ধম্মসত্থ ৰাজসত্থ সঙ্খাতেসু নিধিপাঠেসু ধম্মিকসঞ্ঞীনং ৰাজূনং উপ্পন্নো. যোচ ৰাজূনং অভিসেককালে দিন্নঞ্ঞেৱসমণব্ৰাহ্মণানংতিণকট্ঠোদকন্তি ৱচনং উপাদায সব্বমিদং ব্ৰাহ্মণানং ৰাজূহি দিন্নন্তি এৱং সঞ্ঞীনং ব্ৰাহ্মণানং উপ্পন্নো. যোচ নত্থি সুকত দুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকোতি এৱং দিট্ঠিকানং কম্মফলসম্বন্ধা পৱাদীনং উপ্পন্নো. সোসব্বোপি উপনিস্সযমোহো নাম হোতি. সো ইধ নাধিপ্পেতো. ইতৰথা লোভো নিদানং কম্মানং সমুদযায. দোসো নিদানং কম্মানং সমুদযায. মোহো নিদানং কম্মানং সমুদযাযাতি ৱচনতো সব্বেপি অকুসলকম্ম পথাতি মূলকাএৱ ইধ ৱত্তব্বা সিযুন্তি. এৱংপনেত্থ ৱত্তব্বং সিযা, কম্মেসুচ কম্মফলেসুচ সঞ্জাতকঙ্খানং জনানং কঙ্খা পৰিযুট্ঠান চিত্তেনসহেৱতদনুৰূপানিঅদিন্নাদানাদীনি চত্তাৰিকম্মানি কৰোন্তানং তানি কম্মানি সুদ্ধেন মোহমূলেন জাযন্তীতি. এৱঞ্হি সতি পৰতো ৱিচিকিচ্ছা চেতনায পটিসন্ধিজনকেসু গহণংপি উপপন্নং হোতীতি. [অকুসলকম্মং].
১৫২. কামাৱচৰকুসলংপি কাযদ্ৱাৰে পৱত্তং কায কম্মন্তি এত্থ দ্ৱে পৰিযাযা ৱেদিতব্বা. কথং, ৱক্খমানেসু হি পুঞ্ঞক্ৰিযৱত্থূসু যংকিঞ্চি পুঞ্ঞক্ৰিযৱত্থুং কাযঙ্গং চোপেত্ৱা পৱত্তিতং কাযকম্মং নাম. ৱাচঙ্গং চোপেত্ৱা পৱত্তিতং ৱচীকম্মং নাম. কাযঙ্গ ৱাচঙ্গানি অচোপেত্ৱা মনোদ্ৱাৰেএৱ পৱত্তিতং মনোকম্মং নামাতি অযমেকো পৰিযাযো. অযং পন মেত্তং কাযকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি সব্ৰহ্মচাৰীসু আৱিচেৱ ৰহো চ. মেত্তং ৱচীকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি সব্ৰহ্মচাৰীসু আৱিচেৱ ৰহোচ. মেত্তং মনোকম্মং পচ্চুপট্ঠিতং হোতি সব্ৰহ্মচাৰীসু আৱিচেৱ ৰহোচাতিচ. সব্বং কাযকম্মং ঞাণপুব্বঙ্গমং ঞাণানুপৰিৱত্তং. সব্বং ৱচীকম্মং ঞাণপুব্বঙ্গমং ঞাণানুপৰিৱত্তং. সব্বং মনোকম্মং ঞাণপুব্বঙ্গমং ঞাণানুপৰিৱত্তন্তি চ.
পদক্খিণং কাযকম্মং, ৱাচাকম্মং পদক্খিণং;
পদক্খিণং মনোকম্মং, পণীহিতে পদক্খিণে তিচ.
এৱমাদীসু সুত্তপদেসু আগতো. অপিচ, অট্ঠসালিনিযং সকলায নৱকম্মদ্ৱাৰকথায অযমত্থো দীপেতব্বো. তত্থ হি দানমযংপি কাযৱচী মনোকম্মৱসেন তিধা ৱিভত্তং. তথা সীলমযং ভাৱনামযঞ্চাতি. যস্মিং পন দুস্সিল্যে পৱত্তমানে কাযো অপৰিসুদ্ধো হোতি. কাযসংৱৰো ভিজ্জতি. যং পন কুসলং পৱত্তমানং তদঙ্গপহানাদিৱসেন তং দুস্সিল্যং পজহিত্ৱা কাযদ্ৱাৰং সোধযমানং কাযসংৱৰং পূৰযমানং পৱত্ততি. তং কাযচোপন ৰহিতংপি কাযঙ্গ সংৱৰণ কিচ্চত্তা কিচ্চসীসেন কাযদ্ৱাৰে পৱত্তং কাযকম্মংনাম. কাযসুচৰিতন্তিপি ৱুচ্চতি. এত্থচ তং দুস্সিল্যং পজহিত্ৱাতি যস্মিং চিত্তে উপ্পজ্জমানে পাণঘাতাদিকং কাযদুস্সিল্যং উপ্পজ্জেয্য. তস্স চিত্তস্স উপ্পজ্জিতুং অপ্পদানৱসেন তং কাযদুস্সিল্যং পজহিত্ৱা. কাযদ্ৱাৰং সোধ যমানন্তি যস্মিং দুস্সিল্যে উপ্পজ্জমানে কাযঙ্গং অসুদ্ধং হোতি. তস্স উপ্পজ্জিতুং অপ্পদানৱসেন কাযদ্ৱাৰং সোধযমানং. কাযসংৱৰং পূৰযমানন্তি সযং কাযঙ্গসংৱৰণকিচ্চসম্পাদনেন কাযসংৱৰং পূৰেন্তন্তি অত্থো. ৱচীকম্মেপি এসেৱ নযো. অৱযেসং পন সব্বংপি কল্যাণকম্মং তীসু দ্ৱাৰেসু পৱত্তংপি মনোদ্ৱাৰংএৱ সোধযমানং মনোসংৱৰংএৱ পূৰযমানং পৱত্ততীতি মনোদ্ৱাৰে পৱত্তং মনোকম্মংনাম. মনোসুচৰিতন্তিপি ৱুচ্চতি. অযমেকো পৰিযাযো. অযং পন অনেকসতেসু কম্মপথসুত্তেসু আগতো. অপিচ, অট্ঠসালিনিযং সকলায দ্ৱাৰকথাক অযমত্থো দীপেতব্বোতি. ইমেসু পন দ্ৱীসু পৰিযাযেসু সত্তুসাসনে কল্যাণধম্মপূৰণংনাম যাৱদেৱ পাপধম্মপহানত্থায এৱ হোতীতি পচ্ছিমোযেৱ পধানন্তি ৱেদিতব্বোতি. দিয্যতি এতেনাতি দানং. ৱত্থুপৰিচ্চাগচেতনা. সীলযতীতি সীলং. কায ৱচীকম্মানি সাৱজ্জানি নীৱাৰেত্ৱা অনৱজ্জানি সুসমাহিতানি কত্ৱা সম্মাদহতি থপেতি, উপৰিমে কুসলধম্মেচ উপধাৰেতি. তেসং পতিট্ঠা হুত্ৱা ধাৰেতীতি অত্থো. ভাৱেন্তি এতাযাতি ভাৱনা. অধিকুসলধম্মে অনুপ্পন্নেৱা উপ্পাদেন্তি উপ্পন্নেৱা ৱড্ঢেন্তীতি অত্থো. অপচাযন্তি এতেনাতি অপচাযনং. পূজেন্তি কাযৱাচাহি অত্তানং নীচৱুত্তিং দস্সেন্তীতি অত্থো.
ৱিসেসেন আৱৰন্তি উস্সুক্কং আপজ্জন্তীতি ব্যাৱটানং ভাৱো কম্মংৱা ৱেয্যাৱচ্চং. পজ্জিত্থাতি পত্তি. অত্তনি লদ্ধপুঞ্ঞকোট্ঠাসস্স নামং. পাপীযতীতিৱা পত্তি. পৰেহি অনুমোদন্তেহি লদ্ধব্বস্স পুঞ্ঞানিসন্দস্সেতং নামং. পত্তিং দদন্তি এতেনাতি পত্তিদানং. তদেৱ পৰেহি দিন্নং অনুমোদন্তি. সাধুকাৰং দদন্তি এতেনাতি পত্তানুমোদনং. ধম্মং সুণন্তি এতেনাতি ধম্মসৱনং. ধম্মং দেসেন্তি এতাযাতি ধম্মদেসনা. অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং, অত্থি হুতং, অত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকোতিআদিনা দসৱত্থুকং সম্মাদিট্ঠিং উজুং কৰোন্তি এতেনাতি দিট্ঠিজুকম্মং. সব্বানি পন তানি পুনেন্তি চিত্তসন্তানং সোধেন্তি এতেহীতি পুঞ্ঞানি. পূজনীযভাৱং নিব্বত্তেন্তীতি পুঞ্ঞানীতিপি ৱদন্তি. তানিএৱ অৱস্সং কত্তব্বট্ঠেন ক্ৰিযানিচাতি পুঞ্ঞক্ৰিযানি. তানিযেৱ সুখৱিসেসানং অধিট্ঠানট্ঠেন ৱত্থূনিচাতি পুঞ্ঞক্ৰিযৱত্থূনীতি. এত্থ একমেকং তিৱিধং হোতি পুৰিমং মজ্ঝিমং পচ্ছিমন্তি. তত্থ দানে তাৱ পটিগ্গাহকস্স পৰিচ্চাগকৰণং মজ্ঝিমংনাম. ততো পুব্বে ইমিনা পচ্চযেন দানমযং পুঞ্ঞং পৱত্তযিস্সামীতি এৱং পচ্চযুপ্পাদনতো পট্ঠায দানং আৰব্ভ দানং উদ্দিস্স তীসু দ্ৱাৰেসু পৱত্তা কুসলচেতনা পুৰিমংনাম. পচ্ছা ভাগে পন অত্তনা দিন্নদানং আৰব্ভ পুনপ্পুনং অত্তমনচিত্তং উপ্পাদেন্তস্স পৱত্তা কুসলচেতনা পচ্ছিমংনামং. সব্বংপি চেতং অকুসলে ৱুত্তনযেন বলৱপচ্চযে লদ্ধা পটিসন্ধিং দেতি. অলদ্ধা ন দেতীতি ৱেদিতব্বং.
পুন হীন মজ্ঝিমপণীতৱসেন তিৱিধং হোতি. তত্থ হীনেন ছন্দেন চিত্তেন ৱীৰিযেন ৱীমংসাযৱা পৱত্তিতং হীনং, মজ্ঝিমেন ছন্দাদিনা পৱত্তিতং মজ্ঝিমং, পণীতেন পণীতং. যসকামতাযৱা পৱত্তিতং হীনং. পুঞ্ঞফলকামতাযৱা পৱত্তিতং মজ্ঝিমং. কত্তব্বমে ৱিদন্তি অৰিযভাৱং নিস্সায পৱত্তিতং পণীতং. অত্তুক্কংসন পৰৱম্ভনাদীহি উপক্কিলিট্ঠংৱা হীনং. অনুপক্কিলিট্ঠং লোকিযসুখভাগিতায পৱত্তিতং মজ্ঝিমং. মগ্গফলসুখভাগিতায পৱত্তিতং পণীতং. তণ্হাৱসেনৱা ভৱভোগত্থায পৱত্তিতং হীনং. অত্তনো ৱিমোক্খত্থায পৱত্তিতং মজ্ঝিমং. সব্বসত্তৱিমোক্খত্থায পৱত্তিতং পাৰমিতাদানং পণীতন্তি অযমত্থো ৱিসুদ্ধিমগ্গে সীলনিদ্দেসং নিস্সায ৱেদিতব্বোতি. যথা চেত্থ, এৱং সেসেসুপিযথা সম্ভৱং তিকদ্ৱযং ৱিভজিত্ৱা ৱত্তব্বন্তি. তত্থ সীলং নামভিক্খুসীলং, ভিক্খুনিসীলং, সামণেৰসীলং, গহট্ঠসীলন্তি চতুব্বিধং হোতি. তত্থ পুৰিমানং দ্ৱিন্নং সমাদানকিচ্চং কম্মৱাচায সিদ্ধংহোতি. অন্তিমৱত্থুঅজ্ঝাপন্নেনৱা সিক্খাপচ্চক্খানেনৱা কম্মৱাচায ভিন্নায সব্বং সমাদানং ভিন্নং হোতি. সব্বানি উপসম্পন্ন সীলানি ভিন্নানি হোন্তি. তদা ভিক্খুপটিঞ্ঞং অৱিজহিত্ৱা ঠিতো দুস্সীলোনাম হোতি. থপেত্ৱাপন অন্তিমৱত্থুং অঞ্ঞসিক্খা পদানি ৱীতিক্কমন্তস্স যং ৱীতিক্কমতি. তস্মিংযেৱ সংৱৰভেদো হোতি. ন সমাদান ভেদো. ন হি তং পুন কম্মৱাচায সমাদাতব্বন্তি অত্থীতি. পটিকম্মং কৰোন্তস্স পন সংৱৰো পাকতিকো হোতি. সঞ্চিচ্চ ৱীতিক্কমন্তোৱা পটিকম্মং অকৰোন্তোৱা অলজ্জীনাম হোতি. ন দুস্সীলোতি. এসনযো সামণেৰসীলেপি. তত্থ পন সৰণগমনেনেৱ সমাদানংসিদ্ধং হোতি. লিঙ্গনাসনঙ্গং কত্ৱা সৰণগমনে ভিন্নে সব্বং সমাদানং ভিজ্জতি. ইতৰেসু পন যং ৱীতিক্কমতি, তস্মিংযেৱ সংৱৰভেদো হোতীতি ৱেদিতব্বং.
গহট্ঠসীলে পন পকতি গহট্ঠানং গহণৱসেনেৱ সমাদানং সিদ্ধং হোতি. তস্মা একতোগণ্হন্তে সব্বানি সমাদিন্নানি হোন্তি. একস্মিংচ ভিন্নে সব্বানি ভিন্নানি হোন্তি. সব্বানি পুন সমাদাতব্বানি. ৱিসুং ৱিসুং গণ্হন্তে পন যং ৱীতিক্কমতি, এতদেৱভিজ্জতি. তদেৱ পুন সমাদাতব্বং হোতীতি. পৰিচ্ছিন্নকালা তিক্কমনে পন সব্বং সমাদানং ৱূপসম্মতিযেৱ. দুস্সীলভাৱো পনেত্থ পঞ্চন্নং নিচ্চসীলানং ভেদেন ৱেদিতব্বো. নিচ্চানিচ্চেসু পন যং নিচ্চমেৱ ৱট্টতি. অনিচ্চং নৱট্টতি সাৱজ্জং হোতি. তং নিচ্চসীলং নাম. যং পন নিচ্চংপি ৱট্টতি. মহন্তং পুঞ্ঞাভিসন্দং হোতি. অনিচ্চংপি ৱট্টতি সাৱজ্জং ন হোতি. তং অনিচ্চসীলংনাম. তত্থ ভিক্খু ভাৱে ঠিতস্স ভিক্খুসীলং সামণেৰভাৱে ঠিতস্স সামণেৰসীলং পকতিগহট্ঠানংপঞ্চসীলং পব্বজিতসঙ্খেপগতানং উপাসকানং তাপসপৰিব্বাজকানঞ্চ দসসীলং নিচ্চসীলংনাম. তেসঞ্হি তং তং যথাসকং সীলং নিচ্চং সুদ্ধং কত্ৱা ৰক্খিতুমেৱ ৱট্টতি. অৰক্খন্তানং ভিক্খুভাৱাদিকো সাৱজ্জো হোতি অসুদ্ধো. কস্মা, অত্তনো অনুৰূপস্স আচাৰস্স ৱিপত্তিতো. পকতিগহট্ঠানং পন অট্ঠঙ্গুপোসথসীলং অনিচ্চসীলংনাম. তঞ্হি তেসং ৱুত্তনযেন নিচ্চংপি ৱট্টতি. অনিচ্চংপি ৱট্টতি. তথা দসসীলঞ্চ. তঞ্হি পকতি গহট্ঠানং অনিচ্চসীলমেৱ হোতি. গিহিনিৱত্থং পহায কাসাযৱত্থধাৰণেন পব্বজিতসঙ্খেপগতানং এৱ নিচ্চসীলং. যথা হি পকতিমনুস্সানং পঞ্চসীলং সমাদিন্নংপি অসমাদিন্নংপি নিচ্চং ৰক্খিতুমেৱ ৱট্টতি. ৱীতিক্কমিতুং নৱট্টতি. তথা পব্বজিতৱেসধাৰীনং দসসীলং সমাদিন্নংপি অসমাদিন্নংপি নিচ্চং ৰক্খিতুমেৱ ৱট্টতি. ৱীতিক্কমিতুং নৱট্টতি. ৱেসধাৰণেন সহ সিদ্ধত্তাতি.
উপৰি ৱুচ্চমানা সমথৱিপস্সনাৱসেন দুৱিধা ভাৱনা ভাৱনানাম. সা ইধ অপ্পনং অপত্তাৱ অধিপ্পেতা. ধম্মৱিনযপৰি যত্তিযা সহ অনৱজ্জকম্মসিপ্পৱিজ্জাঠানেসু পৰিচযকৰণ চেতনাপি এত্থেৱ সঙ্গয্হতি. ৰতনত্তযে পন মাতাপিতূসু কুলেজেট্ঠেসু আচৰিযেসু ধম্মিকসমণব্ৰাহ্মণেসু অঞ্ঞেসুচ গুণৱযৱুদ্ধেসু যথাৰহং পচ্চুট্ঠানং ৱন্দনং অঞ্জলিকৰণং সামিচিকৰণং ৱত্তপটিৱত্তকৰণন্তি এৱমাদিসব্বং অপচাযনংনাম. তেসঞ্ঞেৱ অঞ্ঞেসঞ্চ আগন্তুকগমিকঅদ্ধিকানং গিলানানং জিণ্ণানং কিচ্চ কৰণীযেসু সব্ৰহ্মচাৰীনং চীৱৰকম্মাদীসু পৰেসং তংতংপুঞ্ঞ কম্মেসুচ পৰিসুদ্ধেন হিতফৰণচিত্তেন অত্তনোকিচ্চেসু ৱিয কাযৱাচাহি ৱাযামকৰণং ৱেয্যাৱচ্চংনাম. অত্তনা কতস্স যস্সকস্সচি পুঞ্ঞস্স পৰেহি সাধাৰণকৰণং পত্তিদানংনাম. পৰেহি দিন্নায পত্তিযা অনুমোদনং অত্তমনতাপৱেদনং পত্তা নুমোদনংনাম. অদিন্নস্স পুঞ্ঞস্স অনুমোদনং পন অনুমোদনমেৱ হোতি. ন পত্তানুমোদনং. পত্তিযাএৱ অভাৱতো. পত্তিচ দুৱিধা উদ্দিসিকা অনুদ্দিসিকাতি. তত্থ অত্তানং উদ্দিসিকং অনুমোদন্তস্সেৱ দিট্ঠধম্মৱেদনীযং জাতন্তি ৱেদিতব্বং. ইদং পন দ্ৱযং দানপুঞ্ঞেসুএৱ ৱিসেসতো পাকটং. তঞ্হি উদ্দিসকং কত্ৱা দেৱতানংৱা পৰদত্তুপজীৱিপেতানংৱা ৱেমানিকপেতানংৱা ৱিনিপাতিকাসুৰানংৱা দিন্নং অনুমোদিতঞ্চ তেসং তঙ্খণেএৱ দিট্ঠধম্ম ৱেদনীযং জাতন্তি. অত্থহিত পটিসংযুত্তায ধম্মকথায যোনিসো মনসিকাৰে ঠত্ৱা সৱনঞ্চ কথনঞ্চ ধম্মসৱনং ধম্ম দেসনাচনাম. নিৰৱজ্জকম্মসিপ্পৱিজ্জাঠানানং সৱনকথনচেতনাচ এত্থেৱসঙ্গয্হন্তি.
নত্থি দিন্নং নত্থিযিট্ঠন্তিআদিনযপৱত্তায দসৱত্থুকায মিচ্ছা দিট্ঠিযাৱা ইস্সৰনিম্মানাদিদিট্ঠিযাৱা দিট্ঠমঙ্গলাদিদিট্ঠিযাৱা ৱিসুদ্ধং কত্ৱা তেহি তেহি ৱত্থূহিৱা যুত্তীহিৱা কাৰণেহিৱা কম্মসকতা ঞাণসঙ্খাতায সম্মাদিট্ঠিযা ৱোদানকৰণং দিট্ঠুজুকম্মংনামাতি. যত্থ পন তিৱিধমেৱ পুঞ্ঞক্ৰিযৱত্থু আগতং. তত্থ পত্তিদানানুমোদনানি দানে সঙ্গয্হন্তি. ইস্সামচ্ছেৰানং পটিপক্খভাৱেন তং সভাৱত্তা. অপচাযনৱেয্যাৱচ্চানি সীলে সঙ্গয্হন্তি. তেসং চাৰিত্ত সীলত্তা. সেসানি তীণি ভাৱনামযে সঙ্গয্হন্তি. তং সভাৱত্তা. কম্মট্ঠানৱিনিমুত্তো ধম্মোনাম নত্থীতি হি ৱুত্তং. দিট্ঠুজুকম্মঞ্চ ঞাণ ৱড্ঢনমেৱাতি. তীস্ৱেৱৱা এতং সঙ্গয্হতি. দিট্ঠুজুকম্মং সব্বেসং নিযম লক্খণন্তিতি অট্ঠকথাযং ৱুত্তং. সতিযেৱ হি কম্মসকতাঞাণে দানাদীনি তীণি সম্পজ্জন্তীতি. মনোকম্মমেৱাতি মনস্মিংএৱ কম্মপথ কিচ্চসিদ্ধিতো মনোকম্মংএৱ.
[১৫৮] ৱিভাৱনিযং পন
‘‘ৱিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপকত্তা ভাৱেন কায দ্ৱাৰাদীসু অপ্পৱত্তনতোতি’’ ৱুত্তং. তং ন সুন্দৰং.
ন হি ৱিঞ্ঞত্তিসমুট্ঠাপকং অভিঞ্ঞাকুসলং কাযদ্ৱাৰাদীসু পৱত্তমানংপি কাযৱচীকম্মসঙ্খ্যং গচ্ছতি, কাযৱাচানং কম্মপথ অঙ্গভাৱাসম্ভৱতোতি. তঞ্চ ভাৱনামযন্তি দানসীলৱসেন অপ্পৱত্তনতো. কেৱলং ভাৱনাকম্মৱিসেসত্তা তঞ্চ মহগ্গত কুসলং ভাৱনাকম্ম মেৱ হোতি. যং পন পটিসম্ভিদা মগ্গে পথমজ্ঝানেন নীৱৰণানং. দুতীযেন ৱিতক্কৱিচাৰানং. ততীযেন পীতিযা. চতুত্থেন সুখদুক্খানং পহানং সীলং. ৱেৰমণি সীলং. চেতনা সীলং. সংৱৰো সীলং. অৱীতিক্কমো সীলন্তি ৱুত্তং. তং পৰিযাযেন ৱুত্তন্তি ৱেদিতব্বং. অপ্পনাপত্তন্তি ভাৱনা বলেন আৰম্মণে অনুপৱিসিত্ৱা অচলট্ঠিতিভাৱেন পৱত্তনতো অপ্পনাপত্তং কম্মং হোতি.
[১৫৯] ৱিভাৱনিযং পন
‘‘পুব্বভাগপৱত্তানং কামাৱচৰভাৱতোতি’’ কাৰণং ৱুত্তং. তং ন সুন্দৰং.
ন হি তেসং কামাৱচৰতামত্তং অপ্পনাপত্তিযা কাৰণং হোতীতি. ঝানঙ্গভেদেনাতি ৱুত্তং. ঝানভেদেনাতি পন ৱত্তব্বং. ঝানঙ্গভেদেনাতিৱা ঝানঙ্গসমুদাযভেদেনাতি অত্থো, ঝানভেদেন ইচ্চেৱ ৱুত্তং হোতি. কুসলকম্মং
১৫৩. এত্থাতি এতস্মিং পাকট্ঠানচতুক্কে. উদ্ধচ্চৰহিতন্তি উদ্ধচ্চসহগতচেতনাৱজ্জিতং. কস্মা পন উদ্ধচ্চচেতনা ইধ পজ্জিতাতি. পটিসন্ধিঅনাকড্ঢনতো. কথং ৱিঞ্ঞাযতীতি চে. ধম্মসঙ্গহে দস্সনেন পহাতব্বেসু তং অৱত্ৱা ভাৱনায পহাতব্বেসু এৱ ৱুত্তত্তা. যথাহ-চত্তাৰো দিট্ঠিগতসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা ৱিচিকিচ্ছাসহগতো চিত্তুপ্পাদো, ইমে ধম্মা দস্সনেন পহাতব্বাতিচ, উদ্ধচ্চসহগতো চিত্তুপ্পাদো, ইমেধম্মা ভাৱনাযপহা তব্বাতিচ, সেসা পন চত্তাৰো দিট্ঠিগতৱিপ্পযুত্তচিত্তুপ্পাদা দ্ৱে পটিঘসম্পযুত্তচিত্তুপ্পাদাচ সিযা দস্সনেনপহাতব্বা সিযা ভাৱনায পহাতব্বাতি তত্থ ৱুত্তা. কথঞ্চ ৱিঞ্ঞাযতি. যো দস্সনেনপহাতব্বেসু ন ৱুত্তো, সো অকুসলধম্মো পটিসন্ধিং নাকড্ঢতীতি. পট্ঠানে দস্সনেনপহাতব্বধম্মেসুএৱ নানাক্খণিক কম্মপচ্চযস্স উদ্ধটত্তা ইতৰত্থ তস্স অনুদ্ধটত্তাতি. যথাহ-সহজাতা দস্সনেনপহাতব্বা চেতনা সম্পযুত্তকানং ধম্মানং চিত্তসমুট্ঠানানঞ্চ ৰূপানং কম্মপচ্চযেনপচ্চযো. নানাক্খণিকা দস্সনেন পহাতব্বা চেতনা ৱিপাকানং খন্ধানং কটত্তাচ ৰূপানং কম্মপচ্চযেন পচ্চযোতিচ সহজাতা ভাৱনায পহাতব্বা চেতনাসম্পযুত্তকানংধম্মানং চিত্তাসমুট্ঠানানঞ্চৰূপানং কম্মপচ্চযেন পচ্চযোতিচ. নচ নানাক্খণিক কম্মপচ্চযসত্তিযা ৱিনা ৱিপাকুপ্পাদনংনাম অত্থীতি. যদিএৱং সা পৱত্তিৱিপাকংপি নজনেতীতি সক্কা ৱত্তুন্তিচে.ন. পটিসম্ভিদাৱিভঙ্গে তস্সা ৱিপাকস্স উদ্ধটত্তা. যথাহ-কতমে ধম্মা অকুসলা. যস্মিং সমযে অকুসলং চিত্তং উপ্পন্নং হোতি উপেক্খাসহগতং উদ্ধচ্চসম্পযুত্তং ৰূপাৰম্মণংৱা.ল. ইমে ধম্মা অকুসলা. ইমেসু ধম্মেসু ঞাণং ধম্মপটিসম্ভিদা. তেসং ৱিপাকে ঞাণং অত্থপটিসম্ভিদাতি. তেনাহ পৱত্তিযং পন সব্বংপি দ্ৱাদসৱিধন্তিআদি.
[১৬০] যং পন ৱিভাৱনিযং
‘‘অধিমোক্খৱিৰহেন সব্বদুব্বলংপি ৱিচিকিচ্ছাসহগতং পটিসন্ধিং আকড্ঢতি. অধিমোক্খসম্পযোগেন ততো বলৱন্তংপি উদ্ধচ্চসহগতং নাকড্ঢতীতি’’ ৱুত্তং. তং ন সুন্দৰং.
ন হি অধিমোক্খৱিৰহমত্তেন ৱিচিকিচ্ছাসহগতং সব্বদুব্বলন্তিচ অধিমোক্খসম্পযোগমত্তেন উদ্ধচ্চসহগতং ততো বলৱন্তন্তিচ সক্কা ৱত্তুং. সত্থৰি কঙ্খতি ধম্মে কঙ্খতীতি এৱমাদিনা নযেন ৱুত্তায ৱিচিকিচ্ছায অত্তনো ৱিসযে মহাহত্থিনাগস্স ৱিয বলৱতৰত্তা অতিৱিয কাড়কধম্মত্তাচাতি. তথা হিসা একন্তেন দস্সনেনপহাতব্বেসু পধানভাৱেন ৱুত্তা. ততোযেৱচ পটিসন্ধিআকড্ঢনংপি তস্সা ৱিঞ্ঞাতব্বং হোতীতি. সভাৱৱিৰুদ্ধত্তাযেৱ পন ৱিচিকিচ্ছাসহগতং অধিমোক্খৰহিতং হোতীতি যুত্তং. তস্মা উদ্ধচ্চসহগতমেৱ সব্বদুব্বলন্তি ৱেদিতব্বং. সব্বত্থাপীতি সুগতিদুগ্গতিৱসেন সব্বস্মিংপি. যথাৰহন্তি তেসু লোকেসু লদ্ধৱত্থুদ্ৱাৰানুৰূপং. ৱিপচ্চতীতি ৱিপাচেতি ৱিপক্কভাৱং আপাদেতি. সব্বংপিৱাদ্ৱাদসৱিধং অকুসলকম্মং সত্তা কুসলপাকানি হুত্ৱা ৱিপচ্চতি, ৱিপক্কভাৱং গচ্ছতীতি অত্থো.
যস্মা কুসলকম্মানি অপাযভূমিযংপি পৱত্তিযং মহাসম্পত্তিযো সমুট্ঠাপেত্ৱা মহিদ্ধিকানং নাগসুপণ্ণাদীনং সন্তানে সযমেৱ অত্তনোৱিপাকস্স ওকাসং কত্ৱা সুখৱিপাকং জনযন্তি. অঞ্ঞেসংপি আপাযিকানং তেন তেন কাৰণেন ইট্ঠাৰম্মণ সমাযোগে সতি অত্তনো ৱিপাকস্স ওকাসং লভিত্ৱা সুখৱিপাকং জনযন্তি. তস্মা তথাপৱত্তিযঞ্চাতিআদি মাহ. ন হি তানি সুখৱিপাকানি অকুসকম্মস্স ৱিপাকানি ভৱিতুং অৰহন্তি. ৱুত্তেঞ্হেতং ৱিভঙ্গে অট্ঠানমেতং অনৱকাসো, যং কাযদুচ্চৰিতস্স ইট্ঠো কন্তো মনাপো ৱিপাকো নিব্বত্তেয্যাতিআদি. তত্থ মহাৱিপাকানি সুগতি কামলোকে অহেতুকানি অট্ঠপি সব্বস্মিং কামলোকে তেসুচ পঞ্চচক্খুৱিঞ্ঞাণ সোতৱিঞ্ঞাণ সম্পটিচ্ছন সন্তীৰণ যুগড়ানি ৰূপলোকে ৱিপচ্চতীতি ৱুত্তং যথাৰহং ৱিপচ্চতীতি. ৰূপাৱচৰ কুসলঞ্হি কম্মসমুট্ঠানৰূপানি জনযন্তংপি সযং ৱিপচ্চমানং আৰম্মণন্তৰে অঞ্ঞভূমিক ৱিপাকভাৱেন নৱিপচ্চতি. কামৱিৰাগভাৱনাভাৱেন পন অপ্পনাপত্ত কম্ম ৱিসেসত্তা কামতণ্হায অৱিসযভূতে নিমিত্তা ৰম্মণে অত্তনা সব্বসো সদিসেন মহগ্গতভাৱপত্তেন ৰূপ ৱিপাকভাৱেনেৱ ৱিপচ্চতি. তস্মা ৰূপলোকেপি তানি পঞ্চৱিপাকানি কামাৱচৰকুসলস্সেৱাতি ৱেদিতব্বানীতি. দ্ৱীসু কম্মস্স ৱিপচ্চনট্ঠানেসু পটিসন্ধিনাম মহন্তংঠানং হোতি. তস্মা তদা ৱিপচ্চন্তং কম্মং অত্তনো সামত্থিযানুৰূপং নাতিহীনং ৱিপাকং জনেতুং সক্কোতি. পৱত্তিযং পন নানাঠানেসু নানাকিচ্চেহি ৱিপচ্চতি. তস্মা তদা ৱিপচ্চন্তং কম্মং অত্তনো সামত্থিযানুৰূপং ৱিপচ্চেতুং নসক্কোতি. পঞ্চৱিঞ্ঞাণট্ঠানাদীসু পৰিত্তকেসু ৱিপচ্চমানং ঠানা নুৰূপং ৱিপচ্চতি. তদাৰম্মণট্ঠানে ৱিপচ্চমানং যেভুয্যেন জৱনা নুৰূপং ৱিপচ্চতি. তস্মা সোড়সকমগ্গো দ্ৱাদসকমগ্গো অহেতু কট্ঠকন্তি এৱংএকেকস্স কম্মস্স ৱিপাকপ্পভেদো পৱত্তোতিতং পভেদংদস্সেতুং তত্থাপীতিআদিমাহ.
কুসলং দুৱিধং সম্পজানকতং অসম্পজানকতন্তি. তত্থ কম্মা যূহনকালে অন্তমসো হেট্ঠা ৱুত্তং দিট্ঠুজুকম্মঞাণংপি সুট্ঠু যোজেত্ৱা কতং সম্পজানকতংনাম. যথাহ-কম্মঞ্চ কম্মফলঞ্চ সদ্দহিত্ৱা কতং সম্পজানকতং নামাতি. দিট্ঠুজুকম্মঞাণ মত্তংপি অযোজেত্ৱা তং অসম্পজানকতং নাম. যথাহ-কম্মংপি কম্মফলম্পি অজানিত্ৱা কতং অসম্পজানকতং নামাতি. তত্থ সম্পজানকতং তিহেতুকং হোতি. অসম্পজানকতং দুহেতুকং. যথাহ-সম্পজানকৰণং পন চতুঞাণসম্পযুত্তেহি হোতি. অসম্পজান কৰণং চতূহি ঞাণৱিপ্পযুত্তেহীতি. তত্থ একমেকং উক্কট্ঠং ওমকন্তি দুৱিধং হোতি. তত্থ কুসলসমযে পৰিযুট্ঠিতে নীৱৰণধম্মেৱা অত্তুক্কংসন পৰৱম্ভনাদিকে পাপধম্মেৱা সুট্ঠু সোধেত্ৱা কতং উক্কট্ঠং নাম. অসোধেত্ৱা কতং তেহিৱোকিণ্ণং ওমকংনাম. অপিচ, যং কত্ৱা পচ্ছা লাভা ৱত মে. নচ ৱত মে অলাভা. সুলদ্ধং ৱত মে. নচ ৱত মে দুল্লদ্ধং. যস্স মে ঈদিসং পুঞ্ঞং পসুতন্তি এৱং পুনপ্পুনং অনুমোদিতং. তং উক্কট্ঠং. যং কত্ৱা পচ্ছা যেনকেনচি কাৰণেন দুট্ঠুকতং মযাতি ৱিপ্পটিসাৰো উপ্পজ্জতি. তংওমকং. এৱং চতুব্বিধস্স কম্মস্স ৱসেন চতুব্বিধং ৱিপাক কোট্ঠাসং ৱিভজিত্ৱা দস্সেতুং তথাপীতিআদি মাহ. তত্থাপীতি তস্মিং কামাৱচৰকুসলেপি. তিহেতুকমুক্কট্ঠন্তি উক্কট্ঠভূতং পণীতভূতং চতুব্বিধং তিহেতুকং. তিহেতুকপটিসন্ধিন্তি চতুব্বিধং তিহেতুক পটিসন্ধিৱিপাকং. এত্থচ একচেতনা একমেৱ পটিসন্ধিং দেতি. পৱত্তিৱিপাকং পন অসঙ্খ্যেয্যেসুপি ভৱেসু দেতিযেৱ. এত্থ সিযা –
একপুপ্ফং যজিত্ৱান, সহস্সকপ্পকোটিযো;
দেৱেসুচ মনুস্সেসু, সেসেন পৰিনিব্বুতোতি হি ৱুত্তং.
তস্মা একা চেতনা একমেৱ পটিসন্ধিং দেতীতি ইদং ন যুজ্জতীতি. ন ন যুজ্জতি. পুব্বাপৰচেতনাহি সদ্ধিং সহস্সকপ্প কোটি পৰিমাণস্স ৱত্তব্বত্তা. চিত্তঞ্হিনাম একচ্ছৰক্খণেপি অনেকসত সহস্স কোটিসঙ্খং উপ্পজ্জতি. ততোচিৰতৰেকালেৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি. সহস্স কপ্পকোটিযোতি চ সহস্সআযুকপ্পকোটিযো সহস্স অত্তভাৱকোটিযোতি নেত্তিঅট্ঠকথাযং ৱুত্তং. পুব্বাপৰচেতনানঞ্চ পটিসন্ধিদানভাৱো কোসলসংযুত্তকেন দীপেতব্বো. একপিণ্ডপাতদানস্মিংহি একাচেতনাদ্ৱে পটিসন্ধিযো ন দেতি. পুব্বপচ্ছিমচেতনাৱসেন সত্তক্খত্তুং সগ্গে সত্তক্খত্তুং সেট্ঠিকুলে নিব্বত্তোতি হি সংযুত্তট্ঠকথাযং ৱুত্তং. তিহেতু কংপি কম্মং পটিপক্খেহি অভিভুয্যমানং ৱিহতসামত্থিযং হুত্ৱা তিহেতুকৱিপাকং জনেতুং ন সক্কোতি. নচ তং অতিদুব্বলংপি সমানং কোসল্লসঙ্খাতেন ঞাণেন যুত্তত্তা অতিব্যামুড়্হপচ্চয ভূহং জচ্চন্ধাদিৱিপত্তিসহিতং অহেতুকৱিপাকং জনেতীতি ৱুত্তং তিহেতুকমোমকন্তিআদি. দ্ৱাদসৱিপাকানিৱিপচ্চতি. অযং দ্ৱাদ সকমগ্গোনাম অহেতুকৱিপাকানেৱ ৱিপচ্চতি. ইদং অহেতু কট্ঠকংনাম. এৱং তিপিটকচূড়নাগত্থেৰৱাদৱসেন ৱিপাকপ্পৱত্তিং দস্সেত্ৱা ইদানি মোৰৱাপিৱাসি মহাদত্তত্থেৰৱাদং দস্সেতুং গাথমাহ. সো হি থেৰোৱিপাকানং অসঙ্খাৰিকতা সসঙ্খাৰিকতাচ কম্মৱসেনেৱ সিদ্ধাপি কত্ৱা অসঙ্খাৰং কম্মং সসঙ্খাৰৱিপাকানি ন পচ্চতি. সসঙ্খাৰংকম্মং অসঙ্খাৰৱিপাকানি নৱচ্চতীতি ৱদতি.
যথা মুখনিমিত্তং নাম মুখে সন্নিসিন্নে সন্নিসীদতি. চলন্তে চলতি. এৱং পযোগেন অসাধনীযানং ৱিপাকানং তিক্খমন্দতা ৱিসেসভূতো সঙ্খাৰভেদো কম্মৱসেনেৱ ৱত্তব্বো. ন পযোগৱসেন. ইতৰথা কম্মৱিসেসেন তিক্খমন্দজাতানং তেসং সন্নিহিতপচ্চযমত্তেন মন্দতিক্খতাপত্তিনাম সিযাতি. অহেতু কৱিপাকানং পন পৰিদুব্বলত্তা অপৰিব্যত্তোৱ তিক্খমন্দতা ৱিসেসোতি উভযকম্মনিব্বত্তন্তি অধিপ্পাযো. যস্মা পন তেসং সসঙ্খাৰাসঙ্খাৰভাৱো পটিসন্ধিৱসেনৱা তদাৰম্মণৱসেনৱা উপ্পত্তিকালে পুব্বপযোগসঙ্খাতস্স পচ্চযৱিসেসস্স ভাৱাভাৱেন ৱত্তুং যুত্তো. ন কম্মাগমনৱসেন, ন হি কম্মভৱে সঙ্খাৰো ভৱন্তৰে ৱিপাকানি ৱিসেসেতুং যুত্তো. তস্মা ইমং ৱাদং কেচিৱাদংনাম কৰোন্তো কেচনাতি আহ.
ইমস্মিং কেচিৱাদে অসঙ্খাৰিককম্মে সসঙ্খাৰিক ৱিপাকানি সসঙ্খাৰিককম্মেচ অসঙ্খাৰিকৱিপাকানি ৱজ্জেত্ৱা চতূসু তিহে তুকুক্কট্ঠেসু কম্মেসু অসঙ্খাৰিকদ্ৱযে ৱিপাকানি পটিসন্ধিযং দ্ৱে, পৱত্তিযং দ্ৱাদস. সসঙ্খাৰিকদ্ৱযে পটিসন্ধিযং দ্ৱে, পৱত্তিযং দ্ৱাদস. চতূসু দ্ৱিহেতুকোমককম্মেসু অসঙ্খাৰিকদ্ৱযে পটিসন্ধিযং দ্ৱে, পৱত্তিযং দস. সসঙ্খাৰিকদ্ৱযে পটিসন্ধিযং দ্ৱে, পৱত্তিযং দস. তথা চতূসু দ্ৱিহেতুকুক্কট্ঠেসু. চতূসু দ্ৱিহেতুকোমকেসু পন পটিসন্ধিযং একং অহেতুকং পৱত্তিযং অট্ঠঅহেতুকানীতি এৱং ৱিপাকানং দ্ৱে দ্ৱাদসকমগ্গা চত্তাৰো দসকমগ্গা একং অহেতুকট্ঠকঞ্চ হোন্তি, তংসব্বং সঙ্গহেত্ৱা দস্সেতুং তেসন্তি গাথমাহ.
তেসন্তি তেসং কেসঞ্চি থেৰানং ৱাদে. অট্ঠসালিনিযং পন তিহেতুকেন কম্মেন পটিসন্ধিতিহেতুকাৱ হোতি. ন দুহেতুকা নচঅহেতুকা. দুহেতুকেন কম্মেন পটিসন্ধি দুহেতুকাপি হোতি অহেতুকাপি. তিহেতুকা পন নহোতীতি এৱং পৱত্তো মহাধম্মৰক্খিতত্থেৰৱাদোপি আগতো. তত্থ যথা দুহেতুকেন হীনেন কম্মেন অহেতুকা পটিসন্ধি অৱস্সং ইচ্ছিতব্বা হোতি. তথা তিহেতুকেনপি হীনেন কম্মেন দুহেতুকাপি পটিসন্ধি অৱস্সং ইচ্ছিতব্বাযেৱাতি কত্ৱা ইধ অযংৱাদো থেৰেন ন গহিতোতি ৱেদিতব্বো. পটিসম্ভিদামগ্গে পন-গতিসম্পত্তিযা ঞাণসম্পযুত্তে অট্ঠন্নং হেতূনং পচ্চযা উপপত্তি হোতি. কুসলস্স কম্মস্স জৱনক্খণে তযো হেতূ কুসলা. নিকন্তিক্খণে দ্ৱে হেতূ কুসলা. পটিসন্ধিক্খণে তযো হেতূ অব্যাকতাতিচ গতি সম্পত্তিযা ঞাণ ৱিপ্পযুত্তে ছন্নং হেতূনং পচ্চযা উপপত্তি হোহি. কুসলস্স কম্মস্স জৱনক্খণে দ্ৱে হেতূ কুসলা. নিকন্তিক্খণে দ্ৱে হেতূ অকুসলা. পটিসন্ধিক্খণে দ্ৱে হেতূ অব্যাকতাতিচ এৱং তিহেতুকেন কম্মেন পটিসন্ধি তিহেতুকাৱ ৱুত্তা. দ্ৱিহেতুকেন কম্মেন দ্ৱিহেতুকাৱ. ন পন গতিসম্পত্তিযা ঞাণৱিপ্পযুত্তে সত্তন্নং হেতূনং পচ্চযাতিআদিনা তিহেতুকেন কম্মেন দ্ৱিহেতুকা পটিসন্ধি ৱুত্তা. নচ চতুন্নং হেতূনং পচ্চযাতিআদিনা দ্ৱিহেতুকেন কম্মেন অহেতুকা পটিসন্ধীতি.
তত্থ পন তীসু খণেসু সহজাত হেতূনং ৱসেন হেতু মূলকোৱ অযং দেসনাৱাৰোতি কত্ৱা অনোকাসতায অহেতুকপটিসন্ধি তত্থ নৱুত্তা. ন পন অলব্ভমানতায. দ্ৱিহেতুক পটিসন্ধি পন অনোকাসাযেৱ নহোতি. অলব্ভ মানত্তাযেৱ সা নৱুত্তাতি সক্কা ৱিঞ্ঞাতুং. তস্মা যুত্তিতো পাড়িযেৱ বলৱতৰাতি কত্ৱা মহাধম্মৰক্খিতত্থেৰৱাদোৱ পাড়িযা সমেতীতি পটিসম্ভিদামগ্গট্ঠকথাযং ৱুত্তো. টীকাকাৰা পন কম্মসৰিক্খক ৱিপাকদস্সনত্থং সাৱসেস পাঠোৱ মহাথেৰেন ৱুত্তোতি ইচ্ছন্তি. এৱঞ্চ কত্ৱা অট্ঠসালিনিযংপি তিপিটকচূড়নাগত্থেৰৱাদোৱ পমাণং কত্ৱা ৱুত্তোতি.
ৱিভাৱনিযং ইদানি একায চেতনায দ্ৱাদসৱিপাকানি এত্থেৱ দসকমগ্গোপি অহেতুকট্ঠকম্পিতি আগতস্স মোৰৱাপিৱাসি মহাধম্মৰক্খিতত্থেৰস্সাতি পাঠো.
মোৰৱাপিৱাসিমহাদত্তত্থেৰস্সাতি পন ৱত্তব্বো. মহাধম্ম ৰক্খিতত্থেৰৱাদোপি পন এত্থ একদেসেন সঙ্গহিতোযেৱ. তস্মিংপি হি অসঙ্খাৰিকং কম্মং অসঙ্খাৰিকৱিপাকমেৱ দেতি. নো সসঙ্খাৰিকং. সসঙ্খাৰিকং কম্মং সসঙ্খাৰিকৱিপাকমেৱ দেতি. নো অসঙ্খাৰিকন্তি আগতমেৱাতি. [কামাৱচৰকম্মং]
১৫৪. ৰূপাৱচৰকম্মে পৰিত্তন্তি দুৱিধং পৰিত্তং অপগুণতা যৱা হীনতাযৱা. তত্থ যং পণীতেহি ছন্দাদীহি যুত্তংপি অভাৱিতং হোতি পটিলদ্ধমত্তং, তং অপগুণতায পৰিত্তংনাম. যং সন্ধায যং অপগুণং হোতি, উপৰি ঝানস্স পচ্চযো ভৱিতুং ন সক্কোতি, ইদং পৰিত্তংনামাতি অট্ঠসালিনিযং ৱুত্তং. যং পন সুভাৱিতংপি সমানং হীনেহি ছন্দাদীহি যুত্তং হোতি. তং হীনতায পৰিত্তংনাম. যং সন্ধায যস্স আযূহনক্খণে ছন্দোৱা হীনো হোতি. ৱীৰিযংৱা, চিত্তংৱা, ৱীমংসাৱা, তং হীনংনামাতি তত্থেৱ ৱুত্তং. মজ্ঝিমংপি দুৱিধং. তত্থ নাতিপগুণ তায মজ্ঝিমং সন্ধায নাতিসুভাৱিতো মজ্ঝিমোতি ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তং. মজ্ঝিমেহি ছন্দাদীহি যুত্ততায মজ্ঝিমং সন্ধায যস্স আযূহনক্খণে তে ধম্মা মজ্ঝিমা হোন্তি. তং মজ্ঝিমন্তি অট্ঠ সালিনিযং ৱুত্তং. পণীতংপি দুৱিধং. তত্থ অতিপগুণতায পণীতং সন্ধায সুভাৱিতো ৱসিপ্পত্তো পণীতোতি ৱিসুদ্ধিমগ্গে ৱুত্তং. পণীতেহি পন ছন্দাদীহি যুত্ততায পণীতং সন্ধায যস্স আযূহনক্খণে তে ধম্মা পণীতা হোন্তি. তং পণীতন্তি অট্ঠসালিনিযং ৱুত্তং. তত্থ যানি অপগুণতাদি ৱসেন পৰিত্তাদীনি ৱুত্তানি, তানি ইধ নাধিপ্পেতানি. যানি পন হীনাদীহি ছন্দাদীহি যুত্ততায পৰিত্তাদীনি ৱুত্তানি, তানেৱ ইধাধিপ্পেতানি. ইমানেৱ হি তিৱিধাসু ভূমীসু তিৱিধং ব্ৰহ্মুপপত্তিভেদং সাধেন্তীতি. ইত্থীনং ঝানেসু ৱসীপত্তানংপি ছন্দাদীনং অপণীততায মহাব্ৰহ্মেসু অনুপ্পজ্জনঞ্চেত্থ সাধকং. তেনেৱচ অট্ঠকথাযং ছন্দাদিৱসেন সিদ্ধানি হীন মজ্ঝিম পণীতানি অট্ঠাৰসপভেদেন ৱিভজিত্ৱা ইমানি অট্ঠাৰস কম্মদ্ৱাৰানি নাম ইমেহি পভাৱিতত্তা ইমেসং ৱসেন অট্ঠাৰসখত্তিযা অট্ঠাৰস ব্ৰাহ্মণা অট্ঠাৰস ৱেস্সা অট্ঠাৰস সুদ্দা অট্ঠচত্তা লীস গোত্ত চৰণানি ৱেদিতব্বানীতি ৱুত্তং. এতেন হি দেৱানংপি ব্ৰহ্মূনংপি লব্ভমানং উপপত্তিভেদং উপলক্খেতীতি.
[১৬১] ৱিভাৱনিযং পন
‘‘পটিলদ্ধমত্তং অনাসেৱিতং পৰিত্তন্তি অৱিসেসতোৱ অট্ঠকথাযং ৱুত্তং. তথা নাতি সুভাৱিতং অমৰিপুণ্ণৱসীভাৱং মজ্ঝিমং. অতিৱিযসুভাৱিতং পন সব্বসো পৰিপুণ্ণ ৱসীভাৱং পণীত’’ন্তি ৱুত্তং. তং সব্বং ইধ নযুজ্জতিযেৱ.
তঞ্হি উপৰি ঝানস্স পচ্চযো ভৱিতুং সমত্থাসমত্থংৱা হান ভাগিযতাদি ৱিসেসং ৱা সন্ধায ৱুত্তং. ন পন উপপত্তি ভেদজনক ৱিসেসন্তি.
[১৬২] যঞ্চ তত্থ
‘‘আচৰিযেন পনেত্থ পৰিত্তংপি ঈসকং লদ্ধাসেৱনমেৱ অধিপ্পেতন্তি দিস্সতি. তথা হানেন নামৰূপপৰিচ্ছেদে-
সমানাসেৱনে লদ্ধে, ৱিজ্জমানে মহব্বলে;
অলদ্ধা তাদিসং হেতু, মভিঞ্ঞা ন ৱিপচ্চতীতি.
সমানভূমিকতোৱ আসেৱন লাভেন বলৱ ভাৱতো মহগ্গতধম্মানং ৱিপাকদানং ৱত্ৱা তদভাৱতো অভিঞ্ঞায অৱিপচ্চনং ৱুত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. তংপি ৱিচাৰেতব্বমেৱ.
যথা হি অৰিযমগ্গচেতনা অত্তনা সমানভূমকজৱনতো অলদ্ধাসেৱনাপি সমানা ৱিপাকং ন দেতীতি নত্থি. তথা আদি কম্মিকৱীথিযং একৱাৰমত্তভূতা সব্বসমাপত্তি ৱীথীসুচ সব্বপথ মভূতা মহগ্গতচেতনাপি সমানভূমকধম্মতো অলদ্ধাসেৱন তায দুব্বলত্তা ৱিপাকং নদেতীতি নত্থীতি ন ন সক্কা ৱিঞ্ঞাতুন্তি. এত্থ সিযা- তস্সেৱ ৰূপাৱচৰস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৱিপাকং.ল. পথমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতীতি ৱুত্তং. ন চ সা চেতনা উপচিতানাম হোতি. সমানভূমক ধম্মতো অলদ্ধাসেৱনত্তাতি.ন. মগ্গচেতনাযপি অৱিপাকতাপত্তিতো. সাপিহি তস্সেৱ লোকুত্তৰস্স কুসলস্স ঝানস্স কতত্তা ভাৱিতত্তা ৱিপাকং. ল. পথমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতীতি ৱুত্তা. নচ সাপি সমানভূমকধম্মতো লদ্ধাসেৱনা হোতীতি. উভযত্থ পন পথমসমন্নাহাৰতো পট্ঠায উপচিনিত্ৱা ভাৱেত্ৱা আগতত্তা অসমানভূমিক জৱনেহিপি লদ্ধাসেৱন ভাৱং পটিচ্চ উপচিততা ভাৱিততাচ ৱুত্তাতি সক্কা ৱত্তুন্তি. তস্মা আদি কম্মিকভূতাপি মহগ্গতচেতনা মৰণা সন্নে লদ্ধা অব্ভুণ্হা আসন্নকম্মভূতা ৱিপাকং নদেতীতি ন ৱত্তব্বা. অভিঞ্ঞাচেতনা চ সমানভূমকেহিপি নানাৱজ্জনৱীথিজৱনেহি সুট্ঠুতৰং লদ্ধাসেৱনত্তা তিক্খতৰভূতা কথং দুব্বলানাম সিযা. তেনেৱ অযং ৱাদো অনুটীকাযং পটিক্খিত্তো. ৱুত্তঞ্হি তত্থ কেচি পন সমান ভূমকতো আসেৱনলাভেন বলৱন্তানি ঝানানীতি তানি ৱিপাকং দেন্তি. অভিঞ্ঞা পন সতিপি ঝানভাৱে তদভাৱতো তস্মিং তস্মিং আৰম্মণে আগন্তুকত্তাৱা দুব্বলা. তস্মা ৱিপাকং ন দেন্তীতি ৱদন্তি. তং অকাৰণং. পুনপ্পুনং পৰিকম্মৱসেন অভিঞ্ঞা যপি ৱসীভাৱসম্ভৱতোতি. চতুত্থজ্ঝানসমাধিস্স পন আনিসংসভূতা অভিঞ্ঞাচেতনা তস্স ফলসদিসা ফলট্ঠানে ঠিতা, তস্মা সা ৱিপাকং নদেতীতি ইচ্ছন্তি টীকাকাৰা. তস্স পন ইদ্ধি ৱিকুব্বনাদিকিচ্চং ৱিপচ্চনকিচ্চতোপি মহন্ততৰং হোতি. সব্বথা মেনচ ৱিকুব্বনাদিকিচ্চং সাধেন্তিযা ৱিপচ্চনথামেপি তেন থামেন সহ পৰিক্খযং গচ্ছতি. তস্মা সা পুন ৱিপাকং নদেতীতিপি যুজ্জতিযেৱ. পঞ্চমজ্ঝানন্তি অভিঞ্ঞাভাৱং অপত্তং পৰিত্তাদিভেদেন তিৱিধং পঞ্চমজ্ঝানং. তদেৱাতি পঞ্চমঝানমেৱ. সঞ্ঞাৱিৰাগং ভাৱেত্ৱাতি চিত্তে সতি ৰজ্জন দুস্সন মুয্হনানি হোন্তি. তস্মিং অসতি দিট্ঠধম্মনিব্বানপ্পত্তোনাম হোতীতি এৱং চিত্তে এৱ আদীনৱং দিস্ৱা অচিত্তকভৱপত্থনা সহিতং ৱাযোকসিণেৱা কেসঞ্চি মতেন পৰিচ্ছিন্নাকাস কসিণেৱা সঞ্ঞাৱিৰাগং ভাৱেত্ৱা. অসঞ্ঞসত্তেসু উপ্পজ্জন্তীতি যেন যেন ইৰিযাপথেন ইধ মৰন্তি, তেনেৱ তত্থ উপ্পজ্জন্তি. কম্মকিৰিযৱাদিতিত্থিযা এৱাতি অধিপ্পাযো. ন হি অকম্মকিৰিযৱাদীনং ঝানভাৱনা নাম অত্থীতি. অনাগামিনো পন সুদ্ধাৱাসেসু উপ্পজ্জন্তীতি সুদ্ধাৱাসেসু পন অনাগামিনো এৱ উপ্পজ্জন্তি. ন অঞ্ঞে সকদাগামিআদযোতি অত্থো. এতেন অনাগামীনং অঞ্ঞস্মিংপি ব্ৰহ্মলোকে উপ্পত্তি অপ্পটিসিদ্ধা হোতি. অনাগামীসুচ সদ্ধাধিকো অৱিহেসু উপ্পজ্জতি, ৱীৰিযাধিকো অতপ্পেসু. সতাধিকো সুদস্সেসু. সমাধাধিকো সুদস্সীসু. পঞ্ঞাধিকো অকনিট্ঠেসূতি. যথাক্কমং ভাৱেত্ৱা যথাক্কমং অৰূপেসু উপ্পজ্জন্তীতি যোজনা. এত্থচ পথমজ্ঝানং পৰিত্তং ভাৱেত্ৱাতিআদি সব্বং পথমজ্ঝানাদীনং যথা সকং ৱিপচ্চনভূমি ৱৱত্থানৱসেন ৱুত্তং. সমাপত্তিলাভিনো পন পুথুজ্জন সোতাপন্ন সকদাগামিনো অত্তনা লদ্ধসমাপত্তীনং ৱিপচ্চনভূমীসু ইচ্ছিতভূমিযং নিব্বত্তন্তি. তেসু পুথুজ্জনো নিকন্তিযা সতি কামলোকেপি নিব্বত্ততিযেৱ. ইতৰে পন ঝানে অপৰি হীনে সতি কামলোকেপি নিব্বত্ততিযেৱ. ইতৰে পন ঝানে অপৰিহীনে সতি কামভৱে নিকন্তিনাম তেসং ন সম্ভৱতীতি পৰিহীনজ্ঝানাএৱ তত্থ নিব্বত্তন্তি.
[১৬৩] ৱিভাৱনিযং পন
তেসংপি সোতাপন্নসকদাগামীনং নিকন্তিৱসেন কামভৱেনিব্বত্তিং ইচ্ছন্তেন ‘‘তথা কামভৱেপি কামাৱচৰ কম্মবলেন. ইজ্ঝতি ভিক্খৱে সীলৱতো চেতোপণিধি ৱিসুদ্ধত্তাতি হি ৱুত্ত’’ন্তি ৱুত্তং. তং ন যুজ্জতি.