দুতীযগাথা-পৰমত্থদীপনী

১১. এৱং আদিগাথাযতংতং পযোজন সহিতে পঞ্চ অত্থে দস্সেত্ৱা ইদানি তে অভিধম্মত্থে উদ্দেসতো দস্সেন্তো দুতীযগাথমাহ. তত্থ তত্থাতি ভাসিস্সং অভিধম্মত্থ সঙ্গহন্তি ৱুত্তে তস্মিং অভিধম্মত্থসঙ্গহপদে মযা ৱুত্তা অভিধম্মত্থা সব্বথাপৰমত্থতো চতুধা হোন্তীতি যোজনা. এত্থচ -

[১২] টীকাযং তাৱ

তত্থ তস্মিং অভিধম্মত্থসঙ্গহপকৰণেতিৱা অভিধম্মত্থ পদেতিৱা অভিধম্মেতিৱা তসদ্দত্থো নিদ্দিট্ঠো. ৱিভাৱনিযং পন তস্মিং অভিধম্মেতি. সব্বং নসুন্দৰং.

ন হি অভিধম্মত্থ সঙ্গহপকৰণে মযা ৱুত্তা অভিধম্মত্থাতি যুজ্জতি. পকৰণংপি হি উপৰি ৱুচ্চমানমেৱ হোতি. নতু ৱুত্তং. কুতো অভিধম্মত্থাতি. ন চ সংৱণ্ণনাপকৰণেসু আদিম্হিযেৱ তাৱ তসদ্দো অপ্পধানপদানি পচ্চামসতীতি অত্থি. তস্মা অট্ঠসালিনিযং আদিম্হি তত্থ কেন ট্ঠেন অভিধম্মোতি ৱাক্যেৱিয ইধ তসদ্দত্থো ৱেদিতব্বোতি. এৱঞ্হি সতি –

[১৩] টীকাসু

সব্বথা ৱুত্তাতি যোজনাপি পটিক্খিত্তা হোতি.

সা হি ৱক্খমানেহি সব্বযাপি দ্ৱাদস, সব্বথাপি অট্ঠাৰসাতিআদীহি নসমেতীতি. তত্ত সব্বথাতি ধম্মসঙ্গণিযং ৱুত্তেন কুসলাদিনা সব্বপ্পকাৰেনপি চতুধাৱ হোন্তি, ৱিভঙ্গে ৱিভত্তে ন খন্ধাদিনা সব্বপ্পকাৰেনপি চতুধাৱ হোন্তীতি অত্থো. ধাতু কথাযং ৱুত্তেনাতিআদিনাপি ৱত্তব্বং.

১২. পৰমত্থতোতি পৰমত্থ সচ্চতো. দ্ৱে হি সচ্চানি সম্মুতিসচ্চং, পৰমত্থসচ্চন্তি, তত্থ সত্ত পুগ্গল অত্ত জীৱাদিকা পঞ্ঞত্তিঅত্থা সভাৱতো অৱিজ্জমানাযেৱ হোন্তি. ধম্মৱৱত্থানঞ্ঞাণৰহিতানংপন মহাজনানং চিত্তে মহন্তমহন্তাপি হুত্ৱা ৱিজ্জমানাৱিয পঞ্ঞাযন্তি, তেচ মহাজনা সমগ্গা হুত্ৱা তেসং একন্তেন অত্থিভাৱং গহেত্ৱা তথা তথা ৱোহৰন্তি চেৱ সম্পটিচ্ছন্তিচ. তস্মা তে মহাজনেহি সমগ্গেহি সম্মতত্তাততোযেৱচ ৱচীসচ্চৱিৰতিসচ্চানং ৱত্থুভূতত্তাসম্মুতি সচ্চন্তি ৱুচ্চন্তি. তস্মিং সম্মুতিসচ্চে ঠত্ৱা সম্মা পটিপজ্জন্তা সব্ব লোকিযসম্পত্তিযোচ সব্ববোধিসম্ভাৰ ধম্মেচ আৰাধেন্তি. মিচ্ছাপটিপজ্জন্তা অপাযপূৰকা হোন্তি. এৱং মহন্তঞ্হি সম্মুতি সচ্চন্তি. পৰমত্থসচ্চং পন পত্ৱা তং সচ্চমেৱ নহোতি. তঞ্হি সযং অৱিজ্জমানংযেৱ সমানং মহাজনে ৱিজ্জমানন্ত্ৱেৱ গণ্হাপেতি. সক্কাযদিট্ঠি দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠি তিৱিধমিচ্ছাদিট্ঠীনং ৱত্থু হুত্ৱা বালজনানং ৱট্টদুক্খতো নিয্যাতুং নদেতি. এৱং ৱিপৰীতঞ্হি সম্মুতিসচ্চং. এৱং মহাসাৱজ্জঞ্চাতি. পৰমত্থসচ্চংপন দুৱিধং সভাৱসচ্চং অৰিযসচ্চন্তি. তত্থ ধম্মসঙ্গণিআদীসু সত্তসু পকৰণেসু ৱিভত্তা কুসলাদযো ধম্মা সভাৱসচ্চংনাম. তে হি সযং সভাৱতো ৱিজ্জমানত্তা কুসলানাম ধম্মা অত্থি সুখানাম ৱেদনা অত্থীতি গণ্হন্তেন ৱিসংৱাদেন্তীতি. তং পন অৰিযসচ্চং পত্ৱা কিঞ্চি অসচ্চংপি হোতিযেৱ. তথাহি অনুভৱনভেদমত্তং উপাদাযেৱ ৱেদনা সুখা দুক্খা অদুক্খমসুখাতি ৱুত্তা. ন সব্বাকাৰতো সুখভূতত্তা. সব্বেহি পন অনিচ্চতা সঙ্খততাদীহি অনেকসতেহি আকাৰেহি সব্বাপি ৱেদনা দুক্খাএৱ. তথা অনৱজ্জসুখৱিপাকট্ঠেন কুসলভাৱোপি অকুসলং উপাদাযেৱ ৱুত্তো. সব্বেপি হি তেভূমকা কুসলসম্মতা ধম্মা সাসৱতা সংকিলেসিকতা ওঘনিয যোগনিয উপাদানিযতা সঙ্খাতেহি ৱজ্জেহি সাৱজ্জাএৱ হোন্তি. দুক্খসচ্চভূতানঞ্চ ৱিপাকানং জননট্ঠেন একন্তেন দুক্খৱিপাকাএৱ হোন্তি. অজ্ঝত্তত্তিকঞ্চ সব্বলোকিযসম্মতং উপাদায ৱুত্তং. সব্বেপি হি চতুব্ভূ মকধম্মা একন্তেন অত্তাপিনাম নত্থি. কুতো অজ্ঝত্তানাম. বহিদ্ধাএৱ হোন্তি. সঙ্খাৰে পৰতো পস্সাতি হি ৱুত্তন্তি. অযং নযো সেসত্তিক দুকধম্মেসুপি যথাৰহং নেতব্বো. অৰিয সচ্চংনাম সব্বেসং তেভূমকধম্মানং একন্ত দুক্খভাৱো তণ্হায একন্ত দুক্খসমুদয ভাৱো নিব্বানস্সেৱ দুক্খনিৰোধ ভাৱো অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্সেৱ দুক্খনিৰোধমগ্গভাৱোচাতি. ইধমেৱ হি পৰিসুদ্ধবুদ্ধীনং অৰিযানং ঞাণে অচলমানং সব্বাকাৰপৰিপুণ্ণং নিপ্পৰিযাযসচ্চং হোতীতি. তেসু ইধ সম্মুতিসচ্চং নিৱত্তেন্তো পৰমত্থতোতি ইদ মাহ. তেন ৱুত্তং পৰমত্থতোতি পৰমত্থসচ্চতোতি. তত্থ অত্থো দুৱিধো সভাৱসিদ্ধোচ পৰিকপ্পসিদ্ধোচ. তত্থ যো ৱিনা অঞ্ঞাপদেসেন কেৱলং ৱিসুং ৱিসুং অত্তনো লক্খণেন ৱিজ্জমানো হুত্ৱা সিদ্ধো. সো চিত্তাদিকো অত্থো সভাৱসিদ্ধোনাম. যোপন অত্তনো লক্খণেন ৱিজ্জমানোযেৱ নহোতি. ৱিজ্জমানস্সপন অত্থস্স নানা পৱত্তিআকাৰে উপাদায চিত্তেন পৰিকপ্পেত্ৱা সৱিগ্গহং কত্ৱা গহিতো চিত্তমযো চিত্তনিম্মিতো হুত্ৱা চিত্তেএৱ উপলব্ভমানো হোতি. সো সত্তপুগ্গলাদিকো অত্থো পৰিকপ্পসিদ্ধো নাম. তেসু সভাৱসিদ্ধোযেৱ পৰমত্থোনাম. সো হি সন্তি ভৱন্তি বুদ্ধিসদ্দা এত্থাতি অত্থো. একন্তৱিজ্জমানট্ঠেন ইতৰতো পৰমো উক্কংসগতো অত্থোতি পৰমত্থো. অপি চ, যে অযং অত্থি অযং উপলব্ভতীতি গহেত্ৱা তস্স অভিঞ্ঞেয্যস্স অভিঞ্ঞত্থায, পৰিঞ্ঞেয্যস্স পৰিঞ্ঞত্থায, পহাতব্বস্স পহানত্থায, সচ্ছিকাতব্বস্স সচ্ছিকৰণত্থায, ভাৱেতব্বস্স ভাৱনত্থায পটিপজ্জন্তি. তেসং তদত্থসাধনে অৱিসংৱাদকট্ঠেন পৰমো উত্তমো অত্থোতি পৰমত্থো. ইতৰোপন অৱিজ্জমানত্তা তস্স অভিঞ্ঞাদিঅত্থায পটিপজ্জন্তানং তদত্থসাধনে ৱিসংৱাদকোযেৱ ভৱিস্সতি. নপন তদত্থং সাধেস্স তীতি পৰমত্থোতি ৱত্তুং নাৰহতীতি.

[১৪] ৱিভাৱনিযং পন

‘‘পৰমস্সৱা উত্তমস্স ঞাণস্স অত্থো গোচৰোতি পৰমত্থো’’তিপি ৱুত্তং. তং ন সুন্দৰং.

ন হি পৰমসদ্দোঞাণে ৱত্তমানো দিস্সতি. নচ অত্থসদ্দো গোচৰেতি. যঞ্চ অনুটীকাযং সচ্চমেৱ সচ্চিকং. সো এৱ অত্থো অৱিপৰীতস্স ঞাণস্স ৱিসযভাৱট্ঠেনাতি সচ্চিকট্ঠোতি ৱুত্তং. তংপি অৱিপৰীতেন ঞাণেন অৰণীযতো উপগন্তব্ব তো অত্থোতি ইমমত্থং দস্সেতি. নপৰমসদ্দস্স অত্থন্তি. [পৰমত্থপদং]

১৩. চিত্তন্তি এত্থ চিন্তেতীতি চিত্তং. এত্থচ চিন্তনক্ৰিযা নাম নিচ্চং আৰম্মণাপেক্খা হোতি. ন হি সা আৰম্মণেন ৱিনা লব্ভতীতি. তস্মা আৰম্মণগ্গহণ আৰম্মণুপলদ্ধিযেৱ ইধ চিন্তনাতি দট্ঠব্বাতি. এৱঞ্হি সতি ভৱঙ্গসময ৱিসঞ্ঞিসমযেসু চিত্তং আৰম্মণেন ৱিনাপি পৱত্ততীতি এৱং ৱাদীনং ৱাদো পটিক্খিত্তো হোতি. সন্তেসুপিচ নিস্সয সমনন্তৰাদীসু তস্স পচ্চযেসু তেহি নামং অলভিত্ৱা আৰম্মণপচ্চযৱসেনেৱস্স নামং সিদ্ধন্তি দট্ঠব্বং. চিন্তেন্তি সম্পযুত্তকা ধম্মা এতেনাতি চিত্তং. তঞ্হি আৰম্মণগ্গহণকিচ্চে পুব্বঙ্গমভূতন্তি তং সম্পযুত্তধম্মাপি আৰম্মণং গণ্হন্তা তস্স ৱসেনেৱ গণ্হন্তীতি. চিন্তনমত্তংৱা চিত্তং. সব্বেপি হি ধম্মা তংতং ক্ৰিযামত্তাৱ হোন্তি. ন তেসু দব্বংৱা সণ্ঠানং ৱা ৱিগ্গহোৱা উপলব্ভতি. পচ্চযাযত্ত ৱুত্তিনো চ হোন্তি. ন তে অত্তনো থামেনৱা বলেনৱা ৱসেনৱা সত্তিযাৱা উপ্পজ্জিতুংপি সক্কোন্তি. পগেৱ চিন্তেতুংৱা ফুসেতুংৱাতি. খণমত্তট্ঠাযিনোচ হোন্তি, ন কদাচি কস্সচি ৱসে ৱত্তিতুং সক্কোন্তীতি. তস্মা তেসু ইদং দব্বং, অযং সত্তি, অয ক্ৰিযাতি এৱং ৱিভাগো নলব্ভতীতি দট্ঠব্বং. এৱঞ্চ কত্ৱা সব্বেসু পৰমত্থপদেসু একং ভাৱসাধনমেৱ পধানতো লব্ভতি. তদঞ্ঞ সাধনানিপন পৰিযাযতোৱ লব্ভন্তীতি ৱেদিতব্বং. এত্থ চ দব্বাদিৱসেন অভেদস্স চিন্তনস্স অত্থৱিসেসঞাপনত্থং ৱিভাগ কপ্পনাৱসেন ভেদকৰণং পৰিযাযকথাতি দট্ঠব্বং. যথা সিলা পুত্তকস্সসৰীৰন্তি, তথা কৰণঞ্চ তং তং ক্ৰিযাসঙ্খাত ধম্মৱিমুত্তস্স পৰপৰিকপ্পিতস্স কাৰকভূতস্স অত্ত জীৱ সত্ত পুগ্গলস্স সব্বসো অভাৱদীপনত্থং. সতি হি অত্তাদিম্হি কিং অভেদস্স ভেদকপ্পনাযাতি.

ৱিভাৱনিযং পন

সসৱিসাণং ৱিয অভূতস্স ভূত কপ্পনা ৱুত্তা ৱিয দিস্সতি. অযমস্সাধিপ্পাযো-ধম্মেসু কত্তাৱা কাৰে তাৱা কোচি নত্থি. লোকেপন অত্তপ্পধানো ক্ৰিযা নিপ্ফাদকো কত্তানাম সিদ্ধো. তস্মা চিন্তনকিচ্চে অত্তপ্পধানতা দীপনত্থং তং কত্তুভাৱং চিত্তে আৰোপেত্ৱা চিন্তেতীতি চিত্তন্তি ৱুত্তং.

চিত্তস্সচ বলেন তংসম্পযুত্তানংপি তস্মিং কিচ্চে তদনুকূলপ্পৱত্তিদীপনত্থং পুনকৰণভাৱং চিত্তে কত্তুভাৱঞ্চ তেসু আৰোপেত্ৱা চিন্তেন্তি সম্পযুত্তকা ধম্মা এতেনাতি চিত্তন্তি ৱুত্তন্তি. অপি চেত্থ চিত্তসদ্দো ৱিচিত্ৰত্থৱাচকো দট্ঠব্বো. ৱুত্তঞ্হে তং সংযুত্তকে –

দিট্ঠং ৱো ভিক্খৱে চৰণংনাম চিত্তন্তি. এৱং ভন্তে. তম্পি খো ভিক্খৱে চৰণং চিত্তং চিত্তেনেৱ চিন্তিতন্তি. তেনাপি খো ভিক্খৱে চৰণেন চিত্তেন চিত্তঞ্ঞেৱ চিত্ততৰন্তি, না হং ভিক্খৱে অঞ্ঞং একনিকাযংপি সমনুপস্সামি যং এৱং চিত্তং. যথযিদং ভিক্খৱে তিৰচ্ছানগতা পাণা. তেপি খো ভিক্খৱে তিৰচ্ছানগতা পাণা চিত্তেনেৱ চিত্তিকতা. তেহিপি খো ভিক্খৱে তিৰচ্ছান গতেহি পাণেহি চিত্তঞ্ঞেৱ চিত্ততৰন্তি.

তত্থ চৰণংনাম চিত্তন্তি যত্থৱিচিত্ৰানি দিব্বৱিমানাদীনি চিত্তকম্মানি কত্ৱা ইদঞ্চিদঞ্চ পুঞ্ঞং কৰোন্তা ইধচিধচ নিব্বত্তাতি দস্সেন্তো ৱিচৰন্তি. তস্স পটকোট্ঠকস্সেতং নামং. চিত্তেনাতি নিস্সক্কে কৰণৱচনং. যথযিদন্তি যথা ইমে. চিত্তিকতাতি ৱিচিত্ৰা কতা. এত্থচ চিত্তৱিচিত্তকায সঞ্ঞাৱিচিত্তা. সঞ্ঞাৱিচিত্ততায তণ্হাৱিচিত্তা. তণ্হাৱিচিত্ততায কম্মানি ৱিচিত্তানি. কম্মৱিচিত্ত তায যোনিযো ৱিচিত্তা. যোনিৱিচিত্ততায তেসং তিৰচ্ছা নগতানং ৱিচিত্ততা ৱেদিতব্বা. [ৱচনত্থো]

তং তং সভাৱো লক্খণং, কিচ্চসম্পত্তিযো ৰসো;

গয্হাকাৰো ফলংৱাপি, পচ্চুপট্ঠান সঞ্ঞিতং.

আসন্নকাৰণং যং তং, পদট্ঠানন্তি তং মতং;

ধম্মানং ৱৱত্থানায, অলং এতে ৱিবুদ্ধিনো.

আৰম্মণৱিজাননলক্খণং চিত্তং, পুব্বঙ্গমৰসং, সন্ধানপচ্চুপট্ঠানং, নামৰূপপদট্ঠানং. [চিত্তং]

১৪. চেতসিকন্তি এত্থ চেতসি ভৱং তদাযত্তৱুত্তিতাযাতি চেতসিকং. ফস্সাদি ধম্মজাতং. এত্থচ তদাযত্তৱুত্তিতা নাম একুপ্পাদতাদীহি লক্খণেহি চিত্তেন সহ একী ভূতস্স ৱিয পৱত্তি. এতেন যা চিত্তস্স জাতি. সাএৱ ফস্সাদীনং. যা চিত্তস্স জৰা, যং চিত্তস্স মৰণং, যং চিত্তস্স আৰম্মণং, যং চিত্তস্স ৱত্থু, তদেৱ ফস্সাদীনন্তি এৱং একপুপ্ফ মঞ্জৰিযং একৱণ্টুপনিব্বন্ধানি পুপ্ফানি ৱিয চিত্তেন সহ একজাতিযাদি উপনিব্বন্ধা ফস্সাদযো ধম্মা ইধ চেতসিকংনামাতি সিদ্ধা হোন্তি. এৱঞ্চ সতি চিত্তংপি তেহি ফস্সাদীহি সহ তথেৱ আযত্তং পৱত্ততীতি তংপি ফস্সিকং ৱেদনিকন্তিআদিনা ৱত্তব্বন্তি চে. ন. চিত্তস্সেৱ জেট্ঠকত্তা. মনোপুব্বঙ্গমা ধম্মা, মনোসেট্ঠা মনোমযাতি হি ৱুত্তং. এত্থচ মনোমযাতি মনসাএৱ পকতা নিম্মিতা চিত্তক্ৰিযা ভূতাতি অত্থো. এতেন তে ফস্সাদযো ধম্মা চিত্তেন ৱিনা নুপলব্ভন্তীতি দস্সেতি. চিত্তংপন তেহি কেহিচি ৱিনাপি পৱত্ততিযেৱ. পঞ্চৱিঞ্ঞাণ চিত্তঞ্হিতেহি কেহিচি ৱিতক্কাদীহি ৱিনা উপ্পজ্জতীতি. তস্মা তেসঞ্ঞেৱ তদাযত্ত ৱুত্তিতা ৱত্তব্বা ন চিত্তস্সাতি.

[১৫] ৱিভাৱনিযং পন

একালম্বণতা মত্তেন তেসং তদাযত্তৱুত্তিতং চেতসি কত্তঞ্চ ৱিভাৱেতি. তং ন সুন্দৰং.

ন হি একালম্বণতামত্তেন চেতসিকংনাম জাতন্তি. এত্থ চ লোকে নানাৱণ্ণধাতুযো উদকে ঘংসিত্ৱা ৱত্থুম্হি নানা চিত্তকম্মানি কৰোন্তি, তত্থ ৱত্থুম্হি ফৰণং বন্ধনঞ্চ উদকস্সেৱ কিচ্চং, ন ৱণ্ণধাতূনং. নানাৰূপ দস্সনং ৱণ্ণধাতূনমেৱ কিচ্চং, ন উদকস্স. তত্থ ৱত্থুৱিয আৰম্মণং দট্ঠব্বং. উদকংৱিয চিত্তং. নানা ৱণ্ণধাতুযোৱিয চেতসিকধম্মাতি. [চেতসিকং]

১৫. ৰূপন্তি এত্থ ৰুপ্পতীতি ৰূপং. সীতুণ্হাদীহি ৱিৰোধি পচ্চযেহি ৱিসম পৱত্তি ৱসেন ৱিকাৰং আপজ্জতি, তেহি ৱা ৱিকাৰং আপাদীযতীতি অত্থো. যথাহ –

ৰুপ্পতীতি খো ভিক্খৱে তস্মা ৰূপন্তি ৱুচ্চতি. কেন ৰুপ্পতি. সিতেনপি ৰুপ্পতি. উণ্হেনপি ৰুপ্পতি. জিঘচ্ছাযপি ৰুপ্পতি. ৱিপাসাযপি ৰুপ্পতি. ডংস মকস ৱাতাতপ সৰিং সপ সপ্ফস্সেহিপি ৰুপ্পতীতি. ৰুপ্পতীতিচ ৰুপ্পতি, কুপ্পতি, ঘট্টীযতি, পিড়ী যতি, ভিজ্জতীতি.

মহানিদ্দেসে ৱুত্তং. অযমেত্থ পিণ্ডত্থো, যে ধম্মা চিৰট্ঠিতিকাচ হোন্তি সপ্পটিঘসভাৱাচ. তেসঞ্ঞেৱ ঠিতিক্খণেসু ৱিৰোধিপচ্চযেহি সমাগমোনাম হোতি. নপনঞ্ঞেসং পৰিত্তক্খণানং অপ্পটিঘসভাৱানন্তি. তেসঞ্হি অপ্পটিঘসভাৱানং সুখুম ৰূপানংপি বহিদ্ধা সীতাদীহি সমাগমোনাম নত্থি. কুতো পৰিত্তক্খণানং অপ্পটিঘসভাৱানঞ্চ অৰূপধম্মানন্তি. যদিএৱং সুখুমৰূপানং অৰূপতাপত্তি সিযাতি. নসিযা. ওড়াৰিকৰূপেহি সমানগতি কত্তা. তানিহি ওড়াৰিকেসু ৰুপ্পমানেসু ৰুপ্পন্তিযেৱাতি. সমাগমোচ নাম ইধ থপেত্ৱা আপাতগমনং আৰম্মণকৰণঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞৱিৰুদ্ধানং ঠিতিপত্তানং ওড়াৰিকৰূপানং মহাভূতানমেৱৱা অঞ্ঞমঞ্ঞাভিঘট্টনং ৱুচ্চতি, ৰুপ্পতি ঘট্টীযতি পীড়ীযতীতি হি ৱুত্তং. ৰুপ্পনঞ্চনাম পৰসেনাযুদ্ধেন ৰট্ঠখোভোৱিয কলাপন্তৰগতধাতূনং কুপ্পনং ভিজ্জনংচ ৱুচ্চতি. কুপ্পতি ভিজ্জতীতি হি ৱুত্তং. এত্থচ কুপ্পতীতি খোভতি চঞ্চলতি, ভিজ্জতীতি ৱিকাৰং আপজ্জতি. যস্মিং খণে ৱিৰোধিপচ্চযসমাগমং লভন্তি. ততো পট্ঠায সযংপি ৱিকাৰপত্তা হোন্তি. ওমত্তাধিমত্তৰূপসন্ততীনং উপ্পত্তিযা পচ্চযভাৱং পত্তা হোন্তীতি অত্থো. অপিচেত্থ ৰুপ্পনং দুৱিধং ৱড্ঢনং, হাযনঞ্চ. তদুভযংপি কপ্পৱুট্ঠানে কপ্পসণ্ঠানে নানাআযুকপ্প সংৱচ্ছৰ উতু মাস ৰত্তি দিৱাদীনং পৰিৱত্তনেচ পাকটং হোতীতি. কস্মা পন ৰূপন্তি নামং ঘট্টনৱসেন ৰুপ্পনধম্মানমেৱ সিদ্ধন্তি. তেসমেৱ সৱিগ্গহত্তা. ৰূপধম্মা হি সমূহসণ্ঠানাদি ভাৱপত্তিযা সৱিগ্গহা হোন্তি. তস্মা তেসমেৱ ৰুপ্পনং পচ্চক্খতোপি লোকস্স পাকটন্তি তেস্ৱেৱ ৰূপন্তি নামং সিদ্ধন্তি দট্ঠব্বং. অৰূপধম্মা পন অৱিগ্গহাতি ন তেসং ৱিকাৰো পচ্চক্খতো লোকস্স পাকটো হোতি. তং তং ৰূপৱিকাৰং দিস্ৱাৱা সুত্ৱা ৱা পুচ্ছিত্ৱাযেৱ ৱা সো লোকেন জানিতব্বো অঞ্ঞত্ৰ পৰচিত্তৱিদূহি. তস্মা তেসং ৰূপতাপত্তি নত্থীতি.

[১৬] ৱিভাৱনিযং পন

তেসং ৰূপতাপত্তিপ্পসঙ্গো সীতাদিগ্গহণ সামত্থিযেন নিৱত্তিতো. যস্মা পন ৱোহাৰোনাম লোকোপচাৰেন ৱিনা নসিজ্ঝতি. লোকোপচাৰোচ পাকটনিমিত্তৱসে নেৱ পৱত্তো. তস্মা ইধ সীতাদিগ্গহণেন ৱিনাপি তপ্পসঙ্গনিৱত্তি লোকতোৱ সিদ্ধাতি দট্ঠব্বা.

যস্মা চ ব্ৰহ্মলোকে ব্ৰহ্মানং কাযৱিকাৰ ৱচীৱিকাৰা চ ইদ্ধিৱিকুপ্পনাৱসপ্পৱত্তা নানাৰূপৱিকাৰাচ দিস্সন্তিযেৱ. তেচ একেন পৰিযাযেন ৰুপ্পনাকাৰাএৱ নাম হোন্তি, তস্মা তেসং ৱসেন তত্থ ৰূপানং ৰূপতাসিদ্ধি হোতীতি ৱেদিতব্বং. ৰূপযতি ৱা অত্তনো সভাৱেন পকাসতীতি ৰূপং. অৰূপধম্মা হি ন অত্তনো সভাৱেন পাকটা হোন্তি. ৰূপসন্নিস্সযেনেৱ গহেতব্বা. ইদং পন অত্তনো সভাৱেনেৱ পাকটং পঞ্চৱিঞ্ঞাণেহিপি গহেতব্বন্তি. ইমস্মিং অত্থে সতি ব্ৰহ্মলোকে ৰূপানংপি উজু কতোৱ ৰূপতাসিদ্ধি হোতীতি.

[১৭] ৱিভাৱনিযং পন

অনুগ্গাহকানং সীতাদীনং ৱসেন তং সভাৱা নাতিৱত্তন ৱসেনচ তত্থ ৰূপতাসিদ্ধি ৱিভাৱিতা. যস্মাপন সীতে নাপি উণ্হেনাপীতিআদিৱচনং নিদস্সনমত্তং হোতি. কম্ম চিত্তাহাৰানংপি ৱসেন ৰুপ্পনস্স সম্ভৱতো, তথাহি সঞ্ঞা ৱিঞ্ঞাণানিপি ৰূপাৰম্মণৰসাৰম্মণেহি এৱ পাড়িযং নিদ্দিট্ঠানি. ন হি সঞ্ঞা ৰূপংএৱ সঞ্জানাতি. ন চ ৱিঞ্ঞাণং ৰস মেৱ ৱিজানাতি. নিদস্সনমত্তেন দেসনা হোতীতি ৱিঞ্ঞাযতীতি. তস্মা সীতাদিগ্গহণং অমুঞ্চিত্ৱাৱ তত্থ ৰূপতাসিদ্ধিৱিভাৱনেন পযোজন নত্থীতি. [ৰূপং]

১৬. নিব্বানন্তি এত্থ নিব্বাযন্তি সব্বে ৱট্টদুক্খসন্তাপা এতস্মিন্তি নিব্বানং. নিব্বাযন্তীতি যে কিলেসাৱা খন্ধাৱা অভাৱিতমগ্গস্স আযতিং উপ্পজ্জনাৰহপক্খে ঠিতা হোন্তি. তেযেৱ ভাৱিতমগ্গস্স অনুপ্পজ্জনাৰহপক্খং পাপুণন্তীতি অত্থো. ন হি খণত্তযং পত্ৱা নিৰুদ্ধা অতীতধম্মা নিব্বাযন্তি নাম. পচ্চুপ্পন্নেসু আযতিং অৱস্সং উপ্পজ্জমানেসুচ ধম্মেসু ৱত্তব্বমেৱ নত্থীতি. ৱট্টদুক্খসন্তাপাতি কিলেসৱট্ট কম্মৱট্ট ৱিপাকৱট্ট দুক্খসন্তাপা. ন হি তিৱিধ ৱট্টদুক্খসন্তাপৰহিতানং ৰুক্খাদীনং অনুপ্পাদনিৰোধো নিব্বানংনাম হোতীতি. এতস্মিন্তি ৱিসযে ভুম্মং. যথা আকাসে সকুণা পক্খন্তীতি. যেহি তে নিব্বাযন্তি. তেসং তব্বিনিমুত্তং অঞ্ঞং নিব্বুতিট্ঠানংনাম কিঞ্চি নত্থীতি. নিব্বাযন্তি ৱা অৰিযজনা এতস্মিন্তি নিব্বানং. নিব্বন্তি ধীৰা যথযং পদীপোতি হি ৱুত্তং. নিব্বাযন্তীতি তং তং কিলেসানংৱা খন্ধানংৱা পুন অপ্পটিসন্ধিকভাৱং পাপুণন্তীতি অত্থো. একস্মিন্তি ৱিসযেএৱ ভুম্মং, এতস্মিং অধি গতেতিপি যোজেন্তি. টীকাসুপন ভৱাভৱং ৱিননতো সংসিব্বন তো ৱানং ৱুচ্চতি তণ্হা. ততো নিক্খন্তন্তি নিব্বানন্তি ৱুত্তং.

[১৮] ৱিভাৱনিযং পন

‘‘নিব্বাভিৱা এতেন ৰাগগ্গিআদিকোতি নিব্বান’’ন্তিপি ৱুত্তং. তং ন সুন্দৰং.

ন হি মগ্গেৱিয নিব্বানে কত্থচি কৰণসাধনং দিট্ঠং, নচ নিব্বানং নিব্বূতি ক্ৰিযাসাধনে ৰাগাদিকস্স কত্তুনো সহ কাৰিপচ্চযো হোতীতি. [নিব্বানং]

দুতীযগাথায পৰমত্থদীপনা নিট্ঠিতা.