সমুচ্চয সঙ্গহ পৰমত্থদীপনী

১৬২. এৱং ছহি পৰিচ্ছেদেহি চত্তাৰো পৰমত্থে দস্সেত্ৱা ইদানি তেসং তংতংৰাসিসঙ্খাতং সমুচ্চযং দস্সেন্তো আদিগাথ মাহ. যে সলক্খণা দ্ৱাসত্ততিৱিধা ৱত্থুধম্মা মযা ৱুত্তা. ইদানি তেসং সমুচ্চযং যথাযোগং পৱক্খামীতি যোজনা. তত্থ সলক্খণাৱত্থুধম্মাতি পদেহি দসৱিধানি অনিপ্ফন্নৰূপানি পটিক্খিপতি. ন হি তানি অত্তনো আৱেনিকভূতেন সভাৱ লক্খণেন অনিচ্চতাদি সামঞ্ঞলক্খণেনচ সলক্খণানি হোন্তি. একন্তপৰমত্থতায অভাৱতো. ততোযেৱচ ৱত্থুধম্মাচ নহোন্তি. সৰূপতো অনুপলব্ভমানত্তা. দব্বৱাচকো হি ইধ ৱত্থুসদ্দো. দব্বঞ্চনাম ইধ সৰূপতো লব্ভমানো সভাৱো এৱ. এতেন নিব্বানস্সপি মগ্গফল পচ্চৱেক্খনঞাণেসু সৰূপতো লব্ভমান সভাৱতা ৱুত্তা হোতি. অনিপ্ফন্নৰূপানং ৱিয চ ৱত্থুধম্ম সন্নিস্সযেন দিস্সমানধম্মমত্তভাৱং ৱা পঞ্ঞত্তিধম্মানং ৱিয পৰিকপ্পিতাকাৰমত্তভাৱংৱা সসৱিসাণ কচ্ছপলোমাদীনং ৱিয সব্বসো অভূত পৰিকপ্পিত মত্তভাৱংৱা নিৱাৰেতীতি ৱেদিতব্বং. এত্থচ দ্ৱাসত্ততিৱিধাসলক্খণাৱত্থুধম্মাতি ৱচনে পযোজনং নদিস্সতি. তেসু হি দ্ৱাসত্ততিৱিধেসু একচ্চে এৱ ধম্মা পুৰিমেসু তীসু সঙ্গহেসু আগতা. পচ্ছিমেচ সব্বসঙ্গহে অনিপ্ফন্নৰূপানিপি অধিপ্পেতানিএৱাতি. এত্থচ ৱত্থুধম্মাসলক্খণাতি পদেহি অনিপ্ফন্নৰূপানং সলক্খণতা পটিক্খিপনে যং ৱত্তব্বং. তং ৰূপসমুদ্দেস দীপনিযং ৱুত্তমেৱাতি. একন্তাকুসলজাতিযানং আসৱ চতুক্কাদীনং সঙ্গহো অকুসলসঙ্গহো, ন অকুসল সম্পযুত্তত্তাযেৱ অকুসলভূতানং চিত্তফস্সাদীনন্তি. কুসলা কুসলাব্যাকতমিস্সকানং সঙ্গহো মিস্সকসঙ্গহো.

বোধি ৱুচ্চতি চতূসু মগ্গেসু ঞাণং, বুজ্ঝন্তি এতাযাতি কত্ৱা. বোধিযা পক্খা বোধিপক্খা. বোধিসম্ভাৰাতি অত্থো. বোধি পক্খেসু ভৱা অন্তোগধাতি বোধিপক্খিযা. তেসং সঙ্গহোতি বোধিপক্খিযসঙ্গহো. সব্বেসং অনৱসেসানং পৰমত্থধম্মানং সঙ্গহো সব্বসঙ্গহো. চিৰপাৰিৱাসিযট্ঠেন মদনিযট্ঠেনচ আসৱ সদিসত্তা আসৱা. যদিচ তদুভযট্ঠেন আসৱানাম সিযুং. ইমে লোভাদযো এৱ আসৱানাম সিযুং. পুপ্ফাসৱাদযো হি লোকে ছ পঞ্চ ৰত্তিমত্তং ৱা সত্তট্ঠৰত্তিমত্তং ৱা সযংপি কুম্ভেসু পৰিৱাসং গণ্হন্তি. কুম্ভেচ পৰিৱাসং গাহাপেন্তি. ইমে পন অনমতগ্গে সংসাৰে সযংপি সত্তসন্তানে পৰিৱাসং গণ্হন্তি. সত্তসন্তানঞ্চ পৰিৱাসং গাহাপেন্তি. সকলং সত্তসন্তানং সদা আসৱপূৰিতমেৱ হোতি. যথাহ-চক্খুং লোকে পিযৰূপং সাতৰূপং এত্থেসা তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি. এত্থ নিৱীসমানা নিৱীসতীতিআদি. তত্থ এসা তণ্হা পৰিযুট্ঠানৱসেন উপ্পজ্জমানা এত্থেৱ উপ্পজ্জতি. উপ্পজ্জিত্ৱাচ পুন অনুসযভাৱেন পৰিৱাসং কত্ৱা নিৱীসমানা এত্থেৱ নিৱীসতীতি অত্থো. যাৱচ অৰিযমগ্গধোৱনং নলব্ভতি. তাৱ সন্তানং গূথপূৰিতকূপং ৱিয দুব্বিসোধং কত্ৱা পৱত্ততি. পুপ্ফাসৱাদযোচ মদং জনেন্তা মুহুত্তমেৱ জনেন্তি. ইমে পন যাৱ অৰিযমগ্গং নলভতি. তাৱ নিচ্চমদং জনেন্তি. তস্মা একন্তেন ইমেযেৱ চিৰপাৰিৱাসিযট্ঠেন মদনি যট্ঠেনচ আসৱানাম ভৱিতুং অৰহন্তীতি.

ৱিসন্দনট্ঠেনৱা আসৱসদিসত্তা আসৱা, যথা হি কুধিত কুট্ঠিনো মহাৱণমুখেহি যূসসঙ্খাতো আসৱো ৱিসন্দিত্ৱা পিলোতিকখণ্ডানি দূসেতি, এৱং ইমেপি ছহিদ্ৱাৰেহি ৱিসন্দিত্ৱা ছড়াৰম্মণানিদূসেন্তীতি. আযতংৱা সংসাৰদুক্খং সৱন্তিপসৱন্তি ৱড্ঢেন্তীতি আসৱা. অথৱা, ভৱতো আভৱগ্গা ধম্মতো আগোত্ৰতুম্হা সৱন্তি আৰম্মণকৰণৱসেন পৱত্তন্তীতি আসৱা. আসদ্দস্স অৱধিঅত্থজোতকত্তা. অৱধিচ দুৱিধো মৰিযাদৱিসযো অভিৱিধিৱিসযোচাতি তত্থ যস্স সম্বন্ধিনীক্ৰিযা অৱধিভূতং অত্তানং বহিকত্ৱা পৱত্ততি. সো মৰিযাদৱিসযো নাম. যথা আপাতলিপুত্তা দেৱো ৱুট্ঠোতি. যস্স সম্বন্ধিনীক্ৰিযা অৱধিভূতং অত্তানং ব্যাপেত্ৱা অন্তো কত্ৱা পৱত্ততি, সো অভিৱিধিৱিসযোনাম. যথা আব্ৰহ্মলোকা ভগৱতো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গতোতি. ইধ পন অভিৱিধিৱিসযো দট্ঠব্বো. তস্মা ভৱগ্গঞ্চ গোত্ৰভুঞ্চ ব্যাপেত্ৱা অন্তো কত্ৱা সৱন্তীতি অত্থো ৱেদিতব্বো.

[২০৪] ৱিভাৱনিযং পন

অৱধিচ মৰিযাদঅভিৱিধিৱসেন দুৱিধোতি ৱত্ৱা পুন তং ৱিভাৱেন্তো ‘‘তত্থ আপাতলিপুত্তা দেৱো ৱুট্ঠোতিআদীসুৱিয ক্ৰিযং বহিকত্ৱা পৱত্তো মৰিযাদো. আভৱগ্গাসদ্দো অব্ভুগ্গতোতিআদীসুৱিয ক্ৰিযং ব্যাপেত্ৱা পৱত্তো অভিৱিধী’’তি ৱদতি. তং ন যুজ্জতি.

ন হি অৱৱিধিৱিসযভূতো ভৱগ্গো লোকত্তযব্যাপকং সদ্দস্স অব্ভুগ্গমনক্ৰিযং ব্যাপেত্ৱা পৱত্ততি. নচ অৱধিভূতো অত্থো ক্ৰিযং বহিৱা অন্তোৱা কত্ৱা পৱত্ততীতি যুত্তো. ক্ৰিযাএৱ পন তং বহিৱা অন্তোৱা কত্ৱা পৱত্ততীতি যুত্তো. এৱঞ্চ কত্ৱা মূলটীকাযং-দুৱিধোহি অৱধি অভিৱিধিৱিসযো অনভিৱিধিৱিসযোচ. অভিৱিধিৱিসযং ক্ৰিযাব্যাপেত্ৱা পৱত্ততি, আভৱগ্গা ভগৱতো যসো গতোতি. ইতৰং বহিকত্ৱা, আপাতলিপুত্তা ৱুট্ঠো দেৱোতি. কামেতি ইচ্ছতীতি কামো. সোএৱ আসৱোতি কামাসৱো. কামীযতিৱা ওড়াৰিকেন কামেন ইচ্ছীযতীতি কামো. পঞ্চকামগুণমুখেন দেসিতো সব্বো কামাৱচৰধম্মো. ইধ পন তং নামেন তদাৰম্মণা তণ্হাএৱ অধিপ্পেতা, কামোএৱ আসৱোতি কামাসৱো. কামাৱচৰধম্মেসু অস্সাদনাভিনন্দন ৱসেন পৱত্তো কামৰাগো. থেৰেন পন অযমত্থোৱ ইচ্ছিতো. ৱক্খতি হি কামভৱ নামেন তব্বত্থুকা তণ্হা অধিপ্পেতাতি.

[২০৫] ৱিভাৱনিযং পন

পুৰিমত্থোৱ ৱুত্তো. সো অনুপপন্নো, থেৰমতানুগতস্স ইধাধিপ্পেতস্স অত্থস্স অৱুত্তত্তা.

ভৱাসৱোতি এত্থ দুৱিধো ভৱো কম্মভৱো উপপত্তিভৱো চ. তত্থ মহগ্গতকুসলধম্মা কম্মভৱো. তংনিব্বত্তা ৱিপাক ধম্মা উপপত্তিভৱো. ইধপি ভৱসদ্দেন তদাৰম্মণা তণ্হাএৱ অধিপ্পেতা. ভৱোএৱ আসৱোতি ভৱাসৱো. তস্মিং দুৱিধে ভৱে নিকন্তিৱসেন পৱত্তো ৰূপাৰূপৰাগো.

[২০৬] যং পন ৱিভাৱনিযং

‘‘সস্সত দিট্ঠিসহগতোচ ৰাগো এত্থেৱ সঙ্গয্হতী’’তি ৱুত্তং. তং ন যুত্তং.

ভৱাসৱো চতূসু দিট্ঠিগত ৱিপ্পযুত্ত লোভসহগতেসু চিত্তুপ্পাদেসু উপ্পজ্জতীতি হি অট্ঠকথাকণ্ডে ৱুত্তং. যত্থ পন কামতণ্হা ভৱতণ্হা ৱিভৱতণ্হাতি আগতং. তত্থেৱ সস্সতদিট্ঠি সহগতো ৰাগো যাকাচি কুসলাকুসল কম্মভৱনিকন্তি যাকাচি উপপত্তিভৱপত্থনা. সব্বা ভৱতণ্হাযং সঙ্গহিতাতি যুত্তা. ইধ পন যথাৱুত্তং ভৱাসৱং থপেত্ৱা সব্বো লোভো কামাসৱে এৱ সঙ্গহিতোতি যুত্তোতি.

[২০৭] এতেনেৱ যঞ্চ তত্থ ৱুত্তং.

‘‘ততিযো ভাদিট্ঠিসহগতো’’তি. তংপি পটিক্খিত্তং হোতি.

যাকাচি দিট্ঠি দিট্ঠাসৱো. যোকোচি মোহো অৱিজ্জাসৱো. এত্থ সিযা, কস্মা ইমে এৱ আসৱাতি ৱুত্তা. ননু অঞ্ঞেপি মানাদযো চিৰপাৰিৱাসিযট্ঠাদিযুত্তা এৱ হোন্তীতি. সচ্চং. ইমেসু পন কামাসৱে পৰিৱুট্ঠে সতি সব্বেকামৱিসযা মানাদযো পৰিৱুট্ঠাএৱ হোন্তি. তস্মিং ৱিমুত্তে ৱিমুত্তাএৱ, তথা ভৱাসৱে পৰিৱুট্ঠে সতি ভৱৱিসযা. দিট্ঠাসৱেচ পৰিৱুট্ঠে সতি দিট্ঠিৱিসযাতি. অৱিজ্জাপন তেসং তিণ্ণংপি মূলভূতাতি. ইতি ইমে এৱ পাৰিৱাসিযট্ঠাদীসু পধানভূতা হোন্তি. ইতৰে পন তদনুবন্ধমত্তাএৱ সম্পজ্জন্তীতি ন তে আসৱাতি ৱিসুং ৱত্তুং অৰহন্তীতি. অত্তনি পতিতং জনং অনস্সাসিকং কত্ৱা অজ্ঝোত্থ ৰন্তো হনতি মাৰেতীতি ওঘো. পকতিমহোঘো. তথা অৱহননট্ঠেন দুত্তৰট্ঠেনচ ওঘসদিসাতি ওঘা. যদিচ অৱহঞ্ঞনট্ঠেচ দুত্তৰট্ঠেনচ ওঘানাম সিযুন্তিআদিকো পসঙ্গো মানাদীনঞ্চ ওঘভাৱ পৰিহাৰো ৱুত্ত নযেন ৱেদিতব্বো.

ৱট্টস্মিংৱা ভৱযন্তকেৱা সত্তে যোজেন্তীতি যোগা. ভৱন্তৰচুতিযা সহ ভৱন্তৰপটিসন্ধিং গন্তেন্তি ঘটেন্তীতি গন্থা. অভিজ্ঝাতি সব্বস্স ৰাগস্সেতং নামং. তস্মা ৰূপাৰূপ ৰাগাপি এত্থ সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বা. ব্যাপাদোতিপি সব্বো দোসো এৱ. ইদং সচ্চাতি নিৱেসোতি ইদমেৱ সচ্চং, মোঘমঞ্ঞন্তি পৱত্তো মিচ্ছাভিনিৱেসো. ৱট্টদুক্খতো ৱিমুত্তিযা অমগ্গভূতংযেৱ গোসীলগোৱতাদিকং পৰতো আমসনং তথা তথা কপ্পেত্ৱা গহণং সীলব্বতপৰামাসো. এত্থচ পৰতোতি ভূতসভাৱপচ্চনিকতোতি অত্থো. কাযসদ্দো পন সব্বত্থ ৰূপকাযে নামকাযেচ পৱত্তোতি অতিতকাযেন পচ্চুপ্পন্ন কাযং পচ্চুপ্পন্নকাযেনচ অনাগতকাযং গন্থেতি ঘটেতীতি কাযগন্থো. অথৱা, কাযে গণ্ঠোতি কাযগণ্ঠো. অজ্ঝত্ত গণ্ঠোতি অত্থো. নিগণ্ঠোনাটপুত্তোতিআদীসুৱিয গণ্ঠসদ্দো গণ্ঠিযং পৱত্তো. ভুসং আদিযন্তি অমুঞ্চনগাহং গণ্হন্তীতি উপাদানানি. কিলেসভূতো কামোএৱ উপাদানং কামু পাদানং. ৱত্থুভূতংৱা কামং উপাদিযতীতি কামুপাদানং.

দ্ৱাসট্ঠিদিট্ঠিযো তিৱিধ মহাদিট্ঠিযো অঞ্ঞাপিৱা সাসনে লোকেচ সন্দিস্সমানা ৱিপৰীতগাহভূতা দিট্ঠিযো দিট্ঠুপাদানং. যথাগহিতংৱা পুৰিমদিট্ঠিং ইদমেৱ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি উপাদিযতীতি দিট্ঠুপাদানং. গোণকুক্কুৰাদীনং তংতংপকতিচাৰিত্তং সীলং নাম. তমেৱ সুট্ঠুং সমাদিন্নং ৱতংনাম. তদুভযং সংসাৰমুত্তিযা মগ্গোতি দড়্হগহণং সীলব্বতু পাদানং নাম. অত্তৱাদুপাদানন্তি এত্থ অত্তা ৱুচ্চতি পৰিকপ্পবুদ্ধিযা গহিতো একেকস্মিং সত্ত সন্তানে পধানিস্সৰো. যং লোকিযমহাজনা সত্তোতিৱা পুগ্গলোতিৱা জীৱোতিৱা তথাগতোতিৱা লোকোতিৱা সঞ্জানন্তি. যঞ্চ নানাতিত্থিযা ইস্সৰনিম্মিতংৱা অধিচ্চসমুপ্পন্নংৱা অচ্চন্তসস্সতংৱা একচ্চসস্সতংৱা উচ্ছেদংৱা পঞ্ঞপেন্তীতি. তং অত্তানং অভিৱদন্তিচেৱ উপাদিযন্তিচ সত্তা এতেনাতি অত্তৱা দুপাদানং. ৱীসতিৱিধা সক্কাযদিট্ঠি. তত্থ অভিৱদন্তীতি ৱিসিট্ঠং পধানং কত্ৱা ৱদন্তি. উপাদিযন্তীতি দড়্হং আদিযন্তি. যথাহ –

তত্থ কতমা সক্কাযদিট্ঠি. ইধ অস্সুতৱা পুথুজ্জনো ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতি. ৰূপৱন্তংৱা অত্তানং. অত্তনি ৱা ৰূপং. ৰূপস্মিংৱা অত্তানং. ৱেদনং অত্ততো সমনুপস্সতি. ৱেদনাৱন্তংৱা অত্তানং. অত্তনিৱা ৱেদনং. ৱেদনাপৱা অত্তানং. সঞ্ঞং. সঙ্খাৰে. ৱিঞ্ঞাণন্তি.

তত্থ ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতীতি ৰূপমেৱ অত্তাতি গণ্হাতি. ৰূপৱন্তংৱা অত্তানন্তি অত্তা মে ৰূপৱাতি গণ্হাতি. অত্তনি ৱা ৰূপন্তি অত্তানং পটিচ্চ ৰূপং তিট্ঠতীতি গণ্হাতি. ৰূপস্মিংৱা অত্তানন্তি ৰূপং পটিচ্চ অত্তা তিট্ঠতীতি গণ্হাতি. কথং ৰূপকাযং উদ্দিস্স অজ্জ অহং থদ্ধোম্হীতি ৱা অজ্জ অহং মুদুকোম্হীতিৱা ৱদন্তো পথৱি সঙ্খাতং ৰূপং অত্ততো সমনুপস্সতিনাম. অজ্জ মম কাযো থদ্ধোতিৱা মুদূতিৱা ৱদন্তো সেসধম্মেৱা ধম্মমুত্তকংৱা অত্তানং গহেত্ৱা তং অত্তানং পথৱীৱন্তং সমনুপস্সতিনাম. অজ্জ থদ্ধভাৱোৱা মুদুভাৱোৱা মযি জাতোতি ৱদন্তো অত্তনি পথৱিংস মনুপস্সতিনাম. অজ্জাহং থদ্ধভাৱে ঠিতোম্হি মুদুভাৱে ঠিতো ম্হীতি ৱদন্তোপথৱিম্হি অত্তানং সমনুস্সতিনাম. অযং পথৱিম্হি চতুৰাৱত্থিকায সংক্কাযদিট্ঠিযা পৱত্তাকাৰো. সেসেসু সত্তৱীসতিৰূপেসু যথাসম্ভৱং ৱত্তব্বো. অহং মৰামি মৰিস্সামীতিআদিনা হি অনিচ্চতাযংপি সাদিট্ঠি পৱত্ততিযেৱ. সেসৰূপেসু ৱত্তব্বং নত্থি. ইদং নাম অহং পুব্বে সংভুঞ্জিং. অজ্জ সংভুঞ্জামি. পৰতো সংভুঞ্জিস্সামীতিৱা সুখিতোম্হি দুক্খিতোম্হীতিৱা ৱেদনং অত্ততো সমনুপস্সতি. অজ্জ মম কাযো সুখিতো দুক্খিতোতিৱা মমচিত্তং সুখিতং দুক্খিতন্তিৱা অত্তানং ৱেদনাৱন্তং সমনুপস্সতি. অজ্জসুখংৱা দুক্খংৱা মযিজাতন্তি অত্তনি ৱেদনং সমনুপস্সতি. অজ্জাহং সুখিত ভাৱে ঠিতোম্হি দুক্খিতভাৱে ঠিতোম্হীতি ৱেদনায অত্তানং সমনুপস্সতীতি.

সঞ্ঞায সব্বেসুচ পঞ্ঞাসমত্তেসু সঙ্খাৰেসু ৱিসুং ৱিসুং ৱিত্থাৰেত্ৱা ৱত্তব্বো. অহং পস্সামীতি চক্খুৱিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি. দস্সনং মেতি অত্তানং ৱিঞ্ঞাণৱন্তং সমনুপস্সতি. মযিদস্সনংনাম অত্থীতি অত্তনি ৱিঞ্ঞাণং সমনুপস্সতি, অহং দস্সনে সমত্থোম্হীতি ৱিঞ্ঞাণস্মিং অত্তানং সমনুপস্সতি. এসে ৱনযো সেসেসু পঞ্চসু ৱিঞ্ঞাণেসূতি. অহ মস্মি অহং একো সত্তো একোপুগ্গলো একো জীৱো একো লোকো একো নৰো মনুস্সো দেৱোসক্কো ব্ৰহ্মাতিৱা অহংগচ্ছামি অহং তিট্ঠামি অহং নিসীদামি অহং নিপ্পজ্জামি অহং সমিঞ্জেমি পসাৰেমীতিআদিনা ৱা খন্ধপঞ্চকংৱা একমেকংৱা খন্ধং সমূহতো গহেত্ৱা পৱত্তিপি ৱত্তব্বা. অপৰিঞ্ঞাতৱত্থুকানঞ্হি একমুহুত্ত মত্তেপি যংকিঞ্চি অত্তনোৱা পৰস্সৱা অত্তপটিসংযুত্তৱচনং কথেন্তানং চিত্তংৱা ৱচনংৱা যথাৱুত্তে ৰূপাৰূপধম্মে কদাচি অত্ততো উপাদিযিত্ৱা পৱত্ততি. কদাচি অত্তপৰিৱাৰ ভাৱেন. কদাচি অত্তনিস্সিতভাৱেন. কদাচি অত্তনিস্সযভাৱেন. কদাচি একেকধম্মৱসেন. কদাচি সমূহধম্মৱসেনাতি.

যস্মা পন অত্তনিমিত্তংনাম ৱসৱত্তনাকাৰং পটিচ্চ উপট্ঠাতি. ৱসৱত্তনা কাৰোচ ৰূপাৰূপধম্মানং পচ্চযাযত্ত ৱুত্তিকত্তং খণি কত্তঞ্চ সুট্ঠু পস্সন্তানং নত্থি. তস্মা পৰিঞ্ঞাতৱত্তুকানং অত্ত পটিসংযুত্তৱচনং কথেন্তানংপি চিত্তং পদুমিনিপত্তে উদকবিন্দু ৱিয তেসু ধম্মেসু অলগ্গিত্ৱাএৱ পৱত্ততীতি ৱেদিতব্বং. সত্তানং চিত্তসন্তানে কুসলে ধম্মে অনুপ্পন্নেৱা উপ্পাদেতুং উপ্পন্নেৱা ৱা সেতুং অদত্ৱা নীৱাৰেন্তীতি নীৱৰণানি. কামনট্ঠেন কামো, ছন্দনট্ঠেনছন্দোতি কামচ্ছন্দো. বলৱৰাগো. সোএৱনীৱৰণন্তি কামচ্ছন্দনীৱৰণং. পট্ঠানেআৰুপ্পেকামচ্ছন্দং নীৱৰণং পটিচ্চউদ্ধচ্চনীৱৰণন্তি ৱুত্তত্তা পন থপেত্ৱা ৰূপাৰূপৰাগে অৱসেসো সব্বোলোভো কামচ্ছন্দে অসঙ্গহিতোনাম নত্থি. ঝানপটিপক্খভাৱোপন পঞ্চকামগুণিকৰাগস্সেৱ হোতীতি ৱেদিতব্বো. ব্যাপজ্জনং ব্যাপাদো. চিত্তস্স পূতিভাৱোতি অত্থো. যোকোচিদোসো. কস্মা পনেত্থ থিনমিদ্ধ নীৱৰণন্তি চ উদ্ধচ্চ কুক্কুচ্চ নীৱৰণন্তি চ দ্ৱে দ্ৱে ধম্মা একং নীৱৰণং কত্ৱা ৱুত্তাতি. কিচ্চতো পচ্চযতো পটিপক্খতোচ সদিসত্তা. তথা হি কিচ্চতো তাৱ থিনমিদ্ধদ্ৱযং চিত্তুপ্পাদানং লীনভাৱা পাদনকিচ্চং. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চদ্ৱযং অৱূপসন্তভাৱাপাদনকিচ্চং. পচ্চযতো পুৰিমদ্ৱযং তন্দিৱিজম্ভি ততাপচ্চযং. পচ্ছিমদ্ৱযং ঞাতিব্যসনাদিৱিতক্কপচ্চযং. পটিপক্খতো পুৰিমদ্ৱযং ৱীৰিযপটিপক্খং. পচ্ছিমদ্ৱযং সমথপটিপক্খন্তি.

অনুসেন্তীতি অনুসযা. অনুৰূপং কাৰণং লভিত্ৱা উপ্পজ্জন্তীতি অত্থো. অনুঅনু সেন্তীতিৱা অনুসযা. যাৱ মগ্গং নপটিলভতি. তাৱ অন্তৰা অপৰিক্খিয্যমানা হুত্ৱা কাৰণলাভে সতি পুনপ্পুনং উপ্পজ্জন্তীতি অত্থো. উপ্পজ্জনঞ্চেত্থ অপ্পহীনট্ঠেন উপ্পজ্জনা ৰহভাৱো ৱেদিতব্বো. ন পন সৰূপতো উপ্পত্তি, কথং ৱিঞ্ঞা যতীতি চে. যস্স কামৰাগানুসযো উপ্পজ্জতি, তস্সেৱ পটিঘানুসযো উপ্পজ্জতীতি ৱুত্তত্তা. এৱঞ্চ কত্ৱা পাড়িযং পুথুজ্জনস্স সত্তপি অনুসযা অনুসযৱাৰে সহ অনুসেন্তীতি উপ্পজ্জনৱাৰে সহ উপ্পজ্জন্তীতি ৱুত্তা. যথাহ পুথুজ্জনস্স অৱিজ্জানুসযোচ অনুসেতি. কামৰাগ. পটিঘ. মান. দিট্ঠি. ৱিচিকিচ্ছা. ভৱৰাগনুসযোচ অনুসেতীতি. তথা উপ্পজ্জনৱাৰেপীতি.

অপিচ, সৰূপতো পৰিযুট্ঠানং অপত্ৱা সন্তানে পৱত্তমানেহি কুসলাকুসলা ব্যাকতচিত্তুপ্পাদেহি সহ অনুৰূপা অৱিৰুদ্ধা হুত্ৱা সেন্তি. ৱিসুং সম্পযুত্তধম্মভাৱেন অৱুট্ঠিতা হুত্ৱা সযিতা হোন্তীতি অনুসযা. অনু অনু সেন্তীতিৱা অনুসযা. পকতিযা যথানুসযিতেসুএৱ কামৰাগাদীসু পুনপ্পুনং উপ্পজ্জিত্ৱা দিগুণ তিগুণাদি ৱসেন পুনপ্পুনং সেন্তি. সযনাকাৰেন উপৰুপৰি পলিৱেঠেন্তীতি অত্থো.

তীসু ৰাগাদীনং অৱত্থাসু পথমাৱত্থায ঠিতানং কামৰাগা দীনমেতং অধিৱচনং. তিস্সো হি অৱত্থা অনুসযাৱত্থা পৰিযুট্ঠানাৱত্থা ৱীতিক্কমাৱত্থাতি. তত্থ যে কামৰাগাদযো উপ্পজ্জিত্ৱা কাযঙ্গৱাচঙ্গং চালেন্তি, তেসং তথাপৱত্তা অৱত্থা ৱীতিক্কমাৱত্থানাম. যে মনস্মিং এৱ জৱনচিত্তসহজাতা হুত্ৱা পৱত্তন্তি, তেসং তথাপৱত্তা অৱত্থা পৰিযুট্ঠানাৱত্থানাম. যে পন জৱনসহজাতভাৱংপি অপত্ৱা ৱাসনাধাতুযো ৱিয চিক্কসন্তানা নুসযিতা হুত্ৱা পৰিযুট্ঠানপ্পত্তিযা বীজভাৱেন তিট্ঠন্তি, সুভনিমিত্তাদিকেচ আৰম্মণে আপাতমাগতে যেসং ৱসেন আৱজ্জনং ৰাগাদিপাতুভাৱত্থায অযোনিসো ভৱঙ্গং আৱট্টেতি, অভাৱিতঞ্চ চিত্তং যেসং ৱসেন দমথং নউপেতি, তেসং তথা পৱত্তা অৱত্থা অনুসযাৱত্থানাম. তদৱত্থিকা কামৰাগাদযো অনুসযানাম. তে পন অপৰমত্থভূতাপি ন হোন্তি. একন্তপৰমত্থজাতিকত্তা. নচ কুসলাব্যাকতভূতা একন্তাকুসলজাতিকত্তা. নাপি কুসলাব্যাকতৱিৰুদ্ধা, ৱিসুং সম্পযুত্তধম্মভাৱেন অনুপলদ্ধত্তা. নাপি কালত্তযৱিনিমুত্তা, তেকালিকধম্মসন্নিস্সযেন পৱত্তনতো. যদা পন তে সমুট্ঠ হিত্ৱা পৰিযুট্ঠানভাৱং গচ্ছন্তি, তদা ৱিসুং সম্পযুত্তধম্ম ভাৱঞ্চ গচ্ছন্তি. সাৰম্মণাদিভাৱোচ তেসং পৰিব্যত্তো হোতি. এতদত্থং সন্ধায কথাৱত্থুম্হি তেসং সাৰম্মণধম্মভাৱো সঙ্খাৰক্খন্ধভাৱোচ পতিট্ঠাপিতো হোতীতি.

যথা পন ফলধাৰিম্হি ৰুক্খম্হি ৱিসকণ্টকে দিন্নে ৰুক্খানুসযিতো ফলুপ্পত্তিযা পচ্চযভূতো সিনেহো পৰিক্খযং গচ্ছতি. সমযে উপ্পজ্জিস্সমানানি ফলানি নুপ্পজ্জন্তি. এৱং সানুসযে চিত্ত সন্তানে যস্মিং খণে মগ্গো পাতুভৱতি, তস্মিং সহমগ্গুপ্পাদা সো সো অনুসযো পৰিক্খযং গচ্ছতি. পৰিক্খীণস্স পন পুন পৰিযুট্ঠানংনাম নত্থি, কুতো ৱীতিক্কমোতি ইমমত্থং সন্ধায মগ্গো অনাগতসামঞ্ঞং কিলেসজাতং পজহতীতি তত্থ তত্থ ৱুত্তো. তত্থ অনাগতসামঞ্ঞন্তি অনাগতসম্মতং, ন একন্ত অনাগতং. তেনেৱ হি অট্ঠকথাযং মগ্গো যেকিলেসে পজহতি, তে অতীতাকিৱা অনাগতাতিৱা পচ্চুপ্পন্নাতিৱা নৱত্তব্বাতি ৱুত্তং. এতেনচ মগ্গো কিলেসমুখেন যানি কুসলাকুসলকম্মানিচ উপাদিন্নকখন্ধপঞ্চকেচ পজহতি, তে অতীতাতিৱাঅনাগতাতিৱা পচ্চুপ্পন্নাতিৱা নৱত্তব্বাতি দীপেতি. যদি এৱং মগ্গেন পহীনা সব্বে তেভূমকধম্মা কালৱিমুত্তানাম অতঙ্খতা নাম অপচ্চযানাম সিযুন্তি.ন. তেকালিকজাতিকত্তা সঙ্খত সপচ্চযজাতিকত্তা চ. তে হি মগ্গে অনুপ্পন্নে ইমে নামধম্মা উপ্পজ্জিস্সন্তি নিৰুজ্ঝিস্সন্তীতি এৱং সঙ্খতলক্খণং আহচ্চ ঞাণেন গহিতত্তা লক্খণৱসেন তেভূমকাদিভাৱং ভজন্তীতি. এৱঞ্চ কত্ৱা ৱিসুং সম্পযুত্তধম্মভাৱং অপত্তানং অনুসযাৱত্থায ৱা ৱাসনাৱত্থাযৱা কম্মসমঙ্গীতাৱত্থাযৱা আসযজ্ঝাসযা ধিমুত্তিচৰিতৱত্থাসুৱা ঠিতানং সভাৱানং জাতিৱসেন পৰমত্থ ধম্মতা অকুসলাদিতাচ পচ্চেতব্বা হোতীতি.

[২০৮] ৱিভাৱনিযং পন

‘‘অপ্পহীনা হি কিলেসা কাৰণলাভে সতি উপ্পজ্জনা ৰহা সন্তানে অনুঅনুসযিতা ৱিয হোন্তীতি তদৱত্থা অনুসযাতি ৱুচ্চন্তি. তে পন নিপ্পৰিযাযতো অনাগত কিলেসা. অতীতপচ্চুপ্পন্নাপি তংসভাৱত্তা তথা ৱুচ্চন্তী’’তি ৱুত্তং. তত্থ অনুসযানাম সন্তানে কদাচিপি অনুপ্পন্ন পুব্বা অনাগত কিলেসা এৱাতি কত্ৱা সন্তানে অনু অনুসযিতা ৱিয হোন্তীতি ৱুত্তং. তং ন যুজ্জতি.

ন হি তে অনুঅনুসযিতা ৱিয হোন্তি. একন্তেন অনুসযিতাএৱ হোন্তীতি.

[২০৯] যঞ্চ তত্থ

‘‘তে পন নিপ্পৰিযাযতো অনাগতকিলেসা’’তি ৱুত্তং. তংপি ন যুত্তং.

ন হি মগ্গেন অপ্পহীনা অনুসযা অনাগতানাম হোন্তি. পহীনাপিচ নিপ্পৰিযাযতো অনাগতাতি নসক্কা ৱত্তুং. অনাগত সামঞ্ঞস্স অধিপ্পেতত্তাতি. এতেন অতীতপচ্চুপ্পন্নাপি তংসভাৱত্তাতথা ৱুচ্চন্তীতি ইদংৱিপটিক্খিত্তং হোতি. অপিচ, উপ্পাদট্ঠিতিভঙ্গ পত্তানংএৱ একন্তেন তেকালিকতা হোতীতি তদপত্তানং অনুসযানং পচ্চুপ্পন্নতা পৰিযাযোৱ ৱত্তুং যুত্তো. এৱঞ্চ কত্ৱা পাড়িযং যস্স কামৰাগনুসযো উপ্পজ্জতি, তস্স পটিঘানুসযো উপ্পজ্জতীতিআদিনা পচ্চুপ্পন্নকালিকো উপ্পাদৱাৰো এৱ ৱুত্তো, ন নিৰোধৱাৰো, নচ অতীতানাগত ৱাৰাতি. যং পন পটিসম্ভিদামগ্গে হঞ্চি পচ্চুপ্পন্নে কিলেসে পজহতি. তেন হি ৰত্তো ৰাগং পজহতি, দুট্ঠো দোসং, মুড়্হো মোহন্তি ৱুত্তং. তং পৰিযুট্ঠানপত্তানং একন্তপচ্চুপ্পন্নক্খণং সন্ধায ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. তেনেৱ হি অট্ঠকথাযং ৱত্তমানুপ্পন্নং ভুত্ৱা ৱিগতুপ্পন্নং ওকাসকতুপ্পন্নং সমুদাচাৰুপ্পন্নন্তি চতুব্বিধং উপ্পন্নং ন মগ্গৱজ্ঝং. ভূমিলদ্ধুপ্পন্নং আৰম্মণা ধিগ্গহি তুপ্পন্নং অৱিক্খম্ভিতুপ্পন্নং অসমুগ্ঘাটিতুপ্পন্নন্তি চতুব্বিধং মগ্গৱজ্ঝন্তি ৱুত্তং. তত্থ ৱত্তমানুপ্পন্নং সমুদা চাৰুপ্পন্নন্তি ইদং দ্ৱযং খণপচ্চুপ্পন্নমেৱ. ভুত্ৱাৱিগতুপ্পন্নং অতীতমেৱ. ওকাস কতুপ্পন্নং অনাগতমেৱ. তদুভযং পন পচ্চুপ্পন্নসমীপত্তা উপ্পন্নন্তি ৱুত্তং. সমীপপচ্চুপ্পন্নন্তি ৱুত্তং হোতি.

ভূমিলদ্ধুপ্পন্নংনাম অত্তনো খন্ধেসু অনুসযিতানং মগ্গেন অপ্পহীনানং অনুসযানংএৱ নামং. আৰম্মণাধিগ্গহিতুপ্পন্নং নাম সুভনিমিত্তাদিকে আৰম্মণে সকিং জৱিত্ৱা যাৱ তম্মূলকো পৰিযুট্ঠানৱেগো ন ৱূপসম্মতি, তাৱ অধিমত্তথামগত ভাৱেন ঠিতানং তেসঞ্ঞেৱ নামং. অনুসযা হি নাম অনমতগ্গে সংসাৰে পুনপ্পুনং পৰিযুট্ঠানপত্তানং কিলেসানং ৱসেন উপৰুপৰি থিৰ তৰ দড়্হতৰ পত্তিযা পকতিযাপি থামগতাএৱনাম হোন্তি. ন যেনৱা তেনৱা ৱাযামেন পজহিতুং সক্কুণেয্যা. এৱং সন্তেপি যদা যো যো অনুসযো পচ্চযলাভেন পৰিযুট্ঠান বহুলো হোতি, তদা সো সো ৱিসেসেন অধিমত্তথাম গতভাৱং পত্ৱা ঠিতো হোতি. যদা যো যো পটিপক্খধম্ম সমাদানেন নিগ্গহপত্তো হোতি, তদা সো সো মন্দথাম গতভাৱং পত্ৱা ঠিতো হোতীতি. অৱিক্খম্ভিতুপ্পন্নংনাম সমথ ৱিপস্সনাহি সুট্ঠুঅনিগ্গহিতানং তেসঞ্ঞেৱ নামং. অসমুগ্ঘাটি তুপ্পন্নংনাম মগ্গেন অপ্পহীনানং ভূমিলদ্ধানং তেসংএৱ নামন্তি. যস্মা পন লোকুত্তৰধম্মানাম কিলেসানং অচ্চন্তপটিপক্খা হোন্তীতি হেট্ঠিমা মগ্গট্ঠফলট্ঠা সেক্খা অত্তনো মগ্গফলক্খণেসু উপৰি মগ্গাজ্ঝেহিপি অনুসযেহি সানুসযাতিৱা নিৰানুসযাতিৱা থামৱতাতিৱা অথামগতাতিৱা নৱত্তব্বা. তস্মা অনুসযানং তাদিসে পচ্চুপ্পন্ন ভাৱে সতিপি হঞ্চি পচ্চুপ্পন্নে কিলেসে পজহতি. তেনহি থামগতো অনুসযং পজহতীতি ৱুত্ত দোসো নত্থীতি ৱেদিতব্বোতি. কামৰাগোএৱ অনুসযো কামৰাগানুসযো.

সংযোজেন্তি বন্ধন্তীতি সংযোজনানি, তানি পন সক্কাযদিট্ঠি ৱিচিকিচ্ছা সীলব্বতপৰামাসো কামচ্ছন্দো ব্যাপাদোতি পঞ্চ ওৰম্ভাগিযানি. ৰূপৰাগো অৰূপৰাগো মানো উদ্ধচ্চং অৱিজ্জাতি পঞ্চ উদ্ধংভাগিযানীতি সুত্তন্তে অভিধম্মেচ দসসংযোজনানি আগতানি. ইতৰানি পন অভিধম্মেএৱ আগতানীতি ততো ৱিসেসকৰণত্থং সুত্তন্তেতি ৱুত্তং. কমো পন দ্ৱিন্নংপি পাড়িযা নসমেতি. সভাগ ধম্মসঙ্গহৱসেন পন ইধ অঞ্ঞথা কমো ৱুত্তো সিযাতি. চিত্তং কিলিস্সন্তি ৱিবাধেন্তি উপতাপেন্তিচাতি কিলেসা. কিলিস্সন্তিৱা মলীনভাৱং নিহীনভাৱঞ্চ গচ্ছন্তি সত্তা এতেহীতি কিলেসা. কামভৱনামেনাতি ৱত্থুকামদীপকেন কামনামেন ৰূপাৰূপভৱদীপকেন চ ভৱনামেন. তাদিসং কাম ভৱসঙ্খাতং আৰম্মণভূতং ৱত্থু এতিস্সাতি তব্বত্থুকা. তথা পৱত্তন্তি সীলব্বতানি পৰতো আমসনাকাৰেন ইদং মে সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি অভিনিৱিসনাকাৰেন খন্ধেসু অত্তাভিনিৱেসাকাৰেনচ পৱত্তং. ৱত্থুতোতি সভাৱধম্মতো. অযং পাপসঙ্গহো অকুসলঙ্গহো নৱধা ৱুত্তোতি যোজনা. [অকুসলসঙ্গহো]

১৬৩. মিস্সক সঙ্গহে পাণাতিপাতাদীনি পাপকম্মানি কৰোন্তানংপি চিত্তস্স আৰম্মণে উজুকৰণংনাম ঝানেন ৱিনা ন সিজ্ঝতীতি ৱুত্তং সত্তঝানঙ্গানীতি. কল্যাণেৱা পাপকেৱা আৰম্মণে উজুকং চিত্তপটিপাদনসঙ্খাতস্স উপনিজ্ঝাযন কিচ্চস্স অঙ্গানীতি অত্থো. তত্থ দোমনস্সং অকুসলজ্ঝানঙ্গং. সেসানি কুসলাকুসলাব্যাকতানীতি. কল্যাণকম্ম পাপকম্মসঙ্খাতাসু সুগতি দুগ্গতি ৱিৱট্টসঙ্খাতাসুচ নানাদিসাসু তংতংদিসাতি মুখপ্পৱত্তিসঙ্খাতা চিত্তস্স গতিনাম সম্মাৱা মিচ্ছাৱা পৱত্তেহি দস্সনাদীহি এৱ সিজ্ঝতীতি ৱুত্তং দ্ৱাদসমগ্গঙ্গানীতি. চিত্তস্স উজুগতিযাৱা ৱঙ্কগতিযাৱা গমনস্স পথঙ্গানি উপাযঙ্গানীতি অত্থো. তত্থ মিচ্ছাদিট্ঠি মিচ্ছাসঙ্কপ্প মিচ্ছাৱাযাম মিচ্ছাসমাধযো পাপকম্ম দুগ্গতিভৱ সঙ্খাতাসু অহিতদিসাসু চিত্তস্স ৱঙ্কগতিযা গমনস্স উপাযঙ্গানি, ইতৰানি কল্যাণকম্ম সুগতিভৱ ৱিৱট্টধম্মসঙ্খাতাসু হিতদিসাসু উজুগতিযাতি দট্ঠব্বং. তত্থ পাণাতিপাতকম্মে ৱিতক্ক ৱিচাৰ দোমনস্সেকগ্গতা সঙ্খাতং চতুৰঙ্গিকজ্ঝানং মিচ্ছাসঙ্কপ্প মিচ্ছাৱাযাম মিচ্ছাসমাধি সঙ্খাতো তিযঙ্গীকমগ্গোচ ৱেদিতব্বো. এৱং সেসেসু সুচৰিতদুচ্চৰিতকম্মেসু ঝানমগ্গা উদ্ধৰিতব্বা. ৱিভঙ্গে পন সুত্তন্তেসুচ মিচ্ছাৱাচা মিচ্ছাকম্মন্তো মিচ্ছাআজীৱো মিচ্ছাসতীতি ইমেপি চত্তাৰো আগতা. ইমে পন ৱিসুং চেতসিকধম্মা নহোন্তি. তথা তথা পৱত্তানং চতুন্নং খন্ধানং অধিৱচনন্তি কত্ৱা ইধ নগহিতা.

[২১০] যং পন ৱিভাৱনিযং

‘‘সুগতি দুগ্গতীনং নিব্বানস্স চ অভিমুখং পাপনতো মগ্গা; তেসং পথভূতানি অঙ্গানি মঙ্গানী’’তি ৱুত্তং; তং ন সুন্দৰং;

ন হি অঙ্গানি মগ্গানং পথভূতানিনাম হোন্তি; মগ্গসদ্দোযেৱ পথপৰিযাযো অট্ঠকথাসু ৱুত্তো ন অঙ্গসদ্দোতি;

[২১১] যঞ্চ তত্থ

‘‘মগ্গস্সৱা অট্ঠঙ্গিকস্স অঙ্গানি মগ্গঙ্গানী’’তি ৱুত্তং. তংপি অনুপপন্নং.

ইধ হি কত্থচি চিত্তে তিযঙ্গিকো কত্থচি চতুৰঙ্গিকোতিআদিনা নানামগ্গোৱ অধিপ্পেতোতি. আধিপচ্চট্ঠেন ইন্দ্ৰিযানি. কিঞ্চ আধিপচ্চং. অত্তাধীনৱুত্তিকে ধম্মে অত্তনো গতিযং সব্বসো ৱত্তেতুং সমত্থভাৱো. ইতি তেসু তেসু কিচ্চেসু অত্তনো আধিপচ্চসঙ্খাতং ইন্দট্ঠং কৰোন্তি সাধেন্তীতি ইন্দ্ৰিযানি. ইন্দট্ঠং কাৰেন্তীতিপি ইন্দ্ৰিযানি. ইস্সৰা অধিপতিনোতি ৱুত্তং হোতি. তত্থ পঞ্চচক্খাদীনি দস্সনাদিকিচ্চেসু চক্খুৱিঞ্ঞাণাদীনং ইস্সৰাহোন্তি. বলৱদুব্বলমন্দ তিক্খাদীসু অত্তাকাৰানুৱত্তাপনতো. ভাৱদ্ৱযং ইত্থাকাৰাদিৱসেন পৱত্তিযং চতুসমুট্ঠানিক ৰূপানং সকলখন্ধপঞ্চকস্সেৱ ৱা ইস্সৰো হোতি. অঞ্ঞথা অপ্পৱত্তিতো. তথা হি যস্মিং সন্তানে পটিসন্ধিযং ইত্থিভাৱো পৱত্ততি. তস্মিং সব্বে কম্মাদিপচ্চযা চতুসমুট্ঠানৰূপসন্ততিং সমুট্ঠাপেন্তা ইত্থাকাৰসহিতমেৱ সমুট্ঠাপেন্তি, নো অঞ্ঞথা. ছন্দচিত্তাধিপ্পাযাপি তস্মিং মন্দাকাৰসহিতাৱ পৱত্তন্তি. তব্বিপৰীতেন পুৰিসসন্তানং ৱেদিতব্বং. জীৱিতদ্ৱযং ৰূপা ৰূপসন্ততীনং ৰত্তি দিৱ মাস সংৱচ্ছৰানুক্কমেন অদ্ধানফৰণে সহজাতধম্মানং ইস্সৰো হোতি. তেসং তদাযত্তৱুত্তি কত্তা. মনো ৱিজাননকিচ্চে. ৱেদনাপঞ্চকং তথা তথা আৰম্মণৰসানুভৱনে. সদ্ধা আৰম্মণাৱীমুচ্চনে. ৱীৰিযং কম্মনি অলীন ৱুত্তিভাৱে. সতি আৰম্মণুপট্ঠানে. সমাধি আৰম্মণে নিচ্চলট্ঠি তিযং. পঞ্ঞা অসম্মোহকিচ্চে সম্পযুত্তধম্মানং ইস্সৰো হোতি. অনঞ্ঞাভিভৱনীযভাৱেন পৱত্তনতো. যথা হি সিলাযং পথৱী সহজাতেহি অনভিভৱনীযা হোতি. অত্তনাৱতে অভিভৱিত্ৱা ৱিসুং অৱিজ্জমানেৱিয কত্ৱা পৱত্ততি. যথা চ উদকে আপো অগ্গিম্হি তেজো ৱাতে ৱাযো. এৱং সম্পদমিদং দট্ঠব্বং.

অঞ্ঞাযিত্থ পটিৱিজ্ঝিত্থাতি অঞ্ঞাতং. ন অঞ্ঞাতং অনঞ্ঞাতং. চতুসচ্চধম্মো. অমতংৱা পদং. অনঞ্ঞাতং ঞস্সামি জানিস্সামীতি অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামি. আখ্যাতিকংপি হি পদং সঞ্ঞাসদ্দভাৱে ঠিতং নামিকট্ঠানে তিট্ঠতি. যথা মক্খলিগোসালো এহিপস্সি কোতি. এৱঞ্হি সতি তস্স পদন্তৰেন সহ সমাসভাৱো নৱিৰুজ্ঝতীতি. অনঞ্ঞাতঞ্ঞস্সামীতি এৱং পটিপন্নস্স ইন্দ্ৰিযং অনঞ্ঞা তঞ্ঞস্সামীতিন্দ্ৰিযং. আদিমনসিকাৰতো পট্ঠায তাদিসেন উস্সাহেন সহ ৱিপস্সনং আৰভন্তস্স তস্মিং উস্সাহে অপটিপস্সদ্ধেযেৱ সোতামত্তিমগ্গং পটিলভন্তস্স ইন্দ্ৰিযন্তি ৱুত্তং হোতি. আজানাতীতি অঞ্ঞং. তমেৱ ইন্দ্ৰিযন্তি অঞ্ঞিন্দ্ৰিযং, পথমমগ্গেন অনঞ্ঞাতং ঞত্ৱাপি কিলেসপ্পহানকিচ্চস্স অপৰিনিট্ঠিতত্তা তস্স জাননকিচ্চস্স ৱিপ্পকতভাৱেন যথা দিট্ঠে তস্মিং চতুসচ্চধম্মে অমতপদেএৱ ৱা পুনপ্পুনং জাননকিচ্চ যুত্তানং ইন্দ্ৰিযন্তি ৱুত্তং হোতি. অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযন্তি অঞ্ঞা তাৱিনো পৰিনিট্ঠিত আজানন কিচ্চস্স খীণাসৱস্স ইন্দ্ৰিযন্তি অঞ্ঞাতাৱিন্দ্ৰিযং. তিৱিধং পেতং তথাৰূপে জাননে সম্পযুত্ত ধম্মানং ইস্সৰো হোতীতি ৱেদিতব্বং.

তত্থ ইমেসং সত্তানং পাকটে ৰূপকাযে অত্তগাহদড়্হত্তং তব্বিমুত্তিচ ইমেসং অপৰিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞাযচ হোতীতি দীপেতুং আদিতো পঞ্চ পসাদিন্দ্ৰিযানি ৱুত্তানি. তস্স অত্তস্স ইত্থিপুম তাভেদো ইমেসং ৱসেন হোতি. তস্মিং ৱা ইত্থিপুৰিস গাহো তব্বিমুত্তিচ ইমেসং অপৰিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞাযচ হোতীতি দীপেতুং কদনন্তৰং ভাৱিন্দ্ৰিযদ্ৱযং ৱুত্তং. সোচ অত্তা ইমস্স ৱসেন জীৱসঞ্ঞং লভতি. তস্মিংৱা জীৱগাহো তব্বিমুত্তিচ ইমস্স অপৰিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞাযচ হোতীতি দীপেতুং তদনন্তৰং জীৱিতিন্দ্ৰিযং ৱুত্তং. ইদং পন ভাৱিন্দ্ৰিযতো পুৰে ৱত্তব্বংপি ৰূপাৰূপ মিস্সকত্তা ইধ ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. নামকাযে অত্তগাহদড়্হত্তং তব্বিমুত্তিচ ইমস্স অপৰিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞাযচ হোতীতি দীপেতুং নামিন্দ্ৰিযেসু মনিন্দ্ৰিযং আদিতো ৱুত্তং. সোচ অৰূপী অত্তা ইমেসং ৱসেন সংকিলিট্ঠো ৱিপ্ফন্দিতোচ হোতি. তস্মিংৱা সুখিতদুক্খিতগাহো তব্বিমুত্তিচ ইমেসং অপৰিঞ্ঞায পৰিঞ্ঞাযচ হোতীতি দীপেতুং তদনন্তৰং পেদনিন্দ্ৰিযপঞ্চকং ৱুত্তং. তস্স সংকিলিট্ঠস্স ৱোদানপ্পত্তিযা তংতংগাহৱিমুত্তিযাৱা পটিপত্তিদস্সনত্থং তদনন্তৰং সদ্ধাদিপঞ্চিন্দ্ৰিযং ৱুত্তং. তায পটিপত্তিযা ৱোদানপ্পত্তি যা আদি মজ্ঝ পৰিযোসান দস্সনত্থং অন্তে তীণি লোকুত্তৰিন্দ্ৰিযানি ৱুত্তানীতি.

[২১২] ৱিভাৱনিযং পন

‘‘এত্তাৱতা অধিপ্পেতত্থসিদ্ধীতি অঞ্ঞেসং অগহণন্তি’’ ৱুত্তং. তং ন যুজ্জতি.

নহি সন্তেসুপি অঞ্ঞেসু ইন্দ্ৰিযভাৱাৰহেসু ধম্মেসু এত্তাৱতা অধিপ্পেতত্থসিদ্ধিযা তেসং অঞ্ঞেসং ভগৱতো থেৰস্সচ অগহণন্তি যুত্তং ৱত্তুং. ইন্দ্ৰিযভাৱাৰহস্স অঞ্ঞস্স অসম্ভৱতো. যদি হি সম্ভৱেয্য, সতংপি সহস্সংপি গণ্হিস্সতিযেৱাতি. বলিযন্তি উপ্পন্নুপ্পন্নে পটিপক্খধম্মে সহন্তি মদ্দন্তীতি বলানি. যথা অবলানং বলিযন্তি. মদ্দন্তেনং পৰিস্সযাতি. এত্থচ অবলাতি দুব্বলা. নন্তি হীনৱীৰিযং জনং. বলিযন্তীতি বলসা কৰোন্তি অজ্ঝোত্থৰন্তি. পৰিস্সযাতি অবলা ৰাগাদি পৰিস্সযাতি অত্থো. অপিচ, পটিপক্খধম্মেহি অকম্পিযট্ঠেন অক্খো ভণিযট্ঠেন বলানিনাম. তস্মা অস্সদ্ধিযসঙ্খাতেন পটিপক্খধম্মেন কম্পেতুং অসক্কুণেয্যতা সদ্ধাবলংনাম. কোসজ্জসঙ্খাতেন কম্পেতুং অসক্কুণেয্যতা ৱীৰিযবলংনাম. মুট্ঠসচ্চেন কম্পেতুং অসক্কুণেয্যতাসতিবলংনাম. উদ্ধচ্চেন কম্পেতুং অসক্কুণেয্যতাসমাধিবলংনাম. অৱিজ্জাযকম্পেতুং অসক্কুণেয্যতা পঞ্ঞাবলং নাম. সেসদুকদ্ৱযং পন অঞ্ঞমঞ্ঞং পটিপক্খেনযোজেতব্বং.

[২১৩] ৱিভাৱনিযং পন

পাপবলদুকং পটিপক্খেন যোজেতুং নলব্ভতীতি কত্ৱা ‘‘অহিৰিকানোত্তপ্পদ্ৱযং পন সম্পযুত্তধম্মেসু থিৰভাৱে নেৱাতি’’ ৱুত্তং. তং ন সুন্দৰং.

সম্পযুত্তধম্মেসু থিৰভাৱোতিচ পটিপক্খেহি অকম্পিযতা তিচ অত্থতো নানত্তাভাৱতোতি. ৱীৰিযসমাধিবলানি কুসলাকুসলাব্যাকতানি. অহিৰিকানোত্তপ্পানি অকুসলবলানি. সেসানি কুসলাব্যাকতানীতি. অধিপতীতি এত্থ পতীতি সামি ইস্সৰো. সো পন পদেস ইস্সৰো সকলিস্সৰোতি দুৱিধো. তত্থ ইন্দ্ৰিযানি পৰেসং ৱিসযে সযং পৰৱসে ৱত্তিত্ৱা অত্তনো ৱিসযেএৱ পৰেহি অত্তনো ৱসে ৱত্তাপেন্তীতি পদেসিস্সৰা নাম. পুব্বাতি সঙ্খাৰৱসেন পুব্বাগমনৱসেন ৱা ৱিসেসেত্ৱা পৱত্তং অধিপতিট্ঠানং পত্ৱা পন অঞ্ঞো দুতিযো ইস্সৰোনাম নত্থি. তস্মা অধিকো পতীতি অধিপতি. অত্তা ধীনৱুত্তীনং পতীতি অধিপতীতিচ ৱদন্তি.

ছন্দোএৱ অধিপতীতি ছন্দাধিপতি. ছন্দৱতো কিংনাম কম্মং নসিজ্ঝতীতি এৱং পুব্বাভিসঙ্খাৰৱসেনৱা পুব্বে অতীতভৱেসু সুট্ঠু আসেৱিতছন্দাগমনৱসেনৱা তেসু তেসু কল্যাণ পাপকম্মেসু সম্পযুত্তধম্মে মহোঘোৱিয তিণপণ্ণকসটে অত্তপৰাধীনে নিচ্চং পগ্গহিতধুৰে কত্ৱা পৱত্তো কত্তুকম্যতা ছন্দো. এস নযো সেসেসুপি. ননু চেত্থ পচ্ছিমা তযো ধম্মা অধিপতিভাৱং গণ্হন্তা ইন্দ্ৰিযভাৱং অৱিজহিত্ৱাৱ গণ্হন্তীতি অধিপতিভূতাৱ সমানা ইন্দ্ৰিযকিচ্চৱসেন পৰৱসেপি ৱত্তন্তীতি. সচ্চং, অঞ্ঞং পন অধিপতিকিচ্চং, অঞ্ঞং ইন্দ্ৰিযকিচ্চন্তি নত্থেত্থ দোসোতি. যথা হি ৰাজা চক্কৱত্তী একস্স অত্তনো পুৰোহিতস্স সন্তিকে একং দিব্বৱিজ্জং গণ্হাতি. ন এত্তাৱতা ৰাজা চক্কৱত্তিনাম নহোতি. নচ ৱিজ্জাহেতু অঞ্ঞস্স ৱসেন ৱত্ততি. অঞ্ঞঞ্হি চক্কৱত্তি ৰজ্জকিচ্চং, অঞ্ঞং ৱিজ্জাগহণ কিচ্চন্তি. এৱং সম্পদমিদং দট্ঠব্বং. তত্থ অধিপতিকিচ্চংনাম তংতংকিচ্চ ৱিসেসং অনপেক্খিত্ৱা অতুল্যবলেন অভিভৱিত্ৱা সহজাত ধম্মে অত্তনো অত্তনো কিচ্চেসু অনিৱত্তমানে কত্ৱা ধুৰ ৱাহিতা. ইন্দ্ৰিযকিচ্চং পন ৱিজাননাদিকিচ্চং আৰব্ভ পৱুচ্চতীতি.

আহৰন্তি সহজাতাদিপচ্চযসামঞ্ঞতো অতিৰেকেন অসাধাৰণপচ্চযসত্তিৱিসেসেন হৰন্তি পৱত্তেন্তীতি আহাৰা. আহৰন্তিৱা অজ্ঝত্তসম্ভূতা তে তে পচ্চযধম্মা পচ্চযুপ্পন্নধম্মাচ অত্তানঞ্চেৱ অত্তনো অত্তনো পচ্চযকিচ্চং পচ্চযুপ্পন্নকিচ্চঞ্চ সুট্ঠু হৰন্তি ৱহন্তি এতেহীতি আহাৰা. যথাহসব্বে সত্তা আহাৰট্ঠিতিকাতি. এত্থচ সব্বে সত্তাতি এতেন সব্বে অজ্ঝত্তসম্ভূতা পচ্চযপচ্চযুপ্পন্নধম্মা ৱুত্তা. আহাৰট্ঠিতিকাতি পচ্চযট্ঠিতিকা. যথাৰহং চতুৱীসতিপচ্চযেহি ঠিতিসভাৱাতি অত্থো. ননুচেত্থ পচ্চযাহাৰোৱ ৱুত্তো. ন আহাৰপচ্চযো. ইধ পন চতুব্বিধো আহাৰপচ্চযধম্মোৱ ৱুত্তোতি. সচ্চং, পচ্চযট্ঠেন পন আহাৰনামকানং সব্বেসং চতুৱীসতিপচ্চযধম্মানং মজ্ঝে যেধম্মা চত্তাৰো আহাৰাতি ৱিসেসেত্ৱা ৱুত্তা. তে তেসং পচ্চযাহাৰানংপি আহাৰভূতাতি সিদ্ধা হোন্তীতি. ইমস্মিং অত্থে চতুন্নং আহাৰানং মহন্ত ভাৱো পাকটো হোতীতি.

তত্থ যথা যৱবীজানংৱা সালিবীজানংৱা আনুভাৱো নাম কড়িৰঙ্কুৰানং উপ্পাদান পধানং হোতি. ততোপৰং পন সস্সভাৱং পত্ৱা ছ পঞ্চ মাসে ৱড্ঢিযাৱা ঠিতিযাৱা পথৱি ৰসআপোৰসানং আনুভাৱো পধানং হোতি. এৱমেৱং কবড়ী কাৰাহাৰূপজীৱীনং কামসত্তানং কম্মস্স আনুভাৱোনাম পটিসন্ধিৰূপুপ্পাদনে পধানং হোতি. ততোপৰং পন যাৱতাযুকং ৱড্ঢীযাৱাঠিতিযাৱা উতুআহাৰানং আনুভাৱো পধানং হোতি. কম্মজৰূপানি হি যাৱ আসন্নমৰণা পৱত্তমানানিপি উতুআহাৰেহি অনুগ্গহিতানিএৱ পৱত্তন্তি. উতুচ আহাৰু পত্থম্ভিতোযেৱ অত্তনো কিচ্চং কৰোতি. তস্মা তেসং সত্তানং চতুসন্ততিৰূপং কবড়ীকাৰাহাৰেন অনুপত্থম্ভীযমানং চিৰং নপৱত্ততি. উপত্থম্ভীযমানংএৱ যাৱতাযুকং পৱত্ততি. যথাচ সকুণাৱা ডংসমকসা দযোৱা তুণ্ডেন আহাৰং গহেত্ৱা অত্তভাৱং পোসেন্তি. তুণ্ডে অসন্তে আহাৰং অলভন্তা মৰন্তি. এৱমেৱ ইমে সত্তা ফস্সেন আৰম্মণেসু ৰসং গহেত্ৱা ৱেদনাসঙ্খাতং উপভোগপৰিভোগং সম্পাদেত্ৱা তণ্হাৱেপুল্লং পত্ৱা তিৱিধং ৱট্টং পূৰেত্ৱা যাৱজ্জতনাপি ৱট্টে অনুকণ্ঠমানা পৱত্তন্তি.

যদি হি ফস্সোনাম ন সিযা, আৰম্মণৰসং অলভিত্ৱা ৱেদনা পৰিভোগৰহিতেন তণ্হুপ্পত্তিযা ওকাসো নত্থীতি তিৱিধৱট্টমেৱ নসিযাতি. যথাচ তে সকুণাদযো পক্খে ৱিযূহিত্ৱা অন্তৰা অপতমানা ৰুক্খতো ৰুক্খং ৱনতো ৱনং ৱিচৰিত্ৱা অত্তানং যাপেন্তি. পক্খেসু অসন্তেসু গমনং অসম্পাদেন্তা পতিত্ৱা মৰন্তি. এৱমেৱং ইমে সত্তা আযূহনলক্খণায চেতনায চেতযিত্ৱা কম্মসমঙ্গিতং সম্পাদেত্ৱা ভৱতো ভৱং ৱিচৰিত্ৱা যাৱজ্জতনা ৱট্টে সংসৰন্তি. যদি হি চেতনানাম ন সিযা, কম্মৱট্টস্স অভাৱো. তদভাৱেচ ৱিপাকৱট্টস্স অভাৱো. তদভাৱেচ তদনুসযিতস্স কিলেসৱট্টস্স অভাৱোতি ৱট্টংনাম ন সিযাতি. যথাচ তে সকুণাদযো চক্খুনা গোচৰট্ঠানংৱা তংতংদিসাভাগংৱা ৱিভাৱেত্ৱা যাৱজীৱং অত্তানং যাপেন্তি. চক্খুস্মিং অসন্তে কিঞ্চিগহেতব্বৱত্থুংৱা গন্তব্বট্ঠানংৱা অলভিত্ৱা তত্থেৱ মৰন্তি. এৱমেৱং সম্পযুত্তা ধম্মা আৰম্মণৱিজানলক্খণেন ৱিঞ্ঞাণেন তংতংআৰম্মণং লভিত্ৱা তস্মিং তস্মিং ফস্সাদযো উপ্পাদেত্ৱা তিৱিধং ৱট্টং ৱট্টেন্তি. যদি হি ৱিঞ্ঞাণংনাম ন সিযা, ফস্সাদীনং আৰম্মণলাভোযেৱ নত্থীতি ৱট্টমেৱ ন সিযাতি. তেনাহ চত্তাৰো আহাৰা.ল. ৱিঞ্ঞাণং চতুত্থন্তি. সংযুত্তকেচ –

চত্তাৰোমে ভিক্খৱে আহাৰা ভূতানং ৱা সত্তানং ঠিতিযা সম্ভৱেসীনংৱা সত্তানং অনুগ্গহায কবড়ীকাৰো আহাৰো ওড়াৰিকোৱা সুখুমোৱা, ফস্সো দুতীযো, মনোসঞ্চেতনা ততীযা, ৱিঞ্ঞাণং চতুত্থন্তি ৱুত্তং.

তত্থ ভূতানন্তি ৱুদ্ধিপ্পত্তানং. সম্ভৱেসীনন্তি কললাদি কালে ঠিতানং. চতুন্নংপন আহাৰানং যথাসম্ভৱং অনমতগ্গে সংসাৰৱট্টেৱা তস্মিং তস্মিং ভৱেৱা ঠিতিযাৱা অনুগ্গহাযৱা পৱত্তি আকাৰো ৱুত্তনযেন ৱেদিতব্বো. অট্ঠকথাযং পন কোপনেত্থ আহাৰো. কিং আহাৰেতীতি. কবড়ীকাৰা হাৰো ওজট্ঠমকৰূপানি আহাৰেতি. ফস্সাহাৰো তিস্সো ৱেদনা. মনোসঞ্চেতনাহাৰো তযো ভৱে. ৱিঞ্ঞাণা হাৰো পটিসন্ধিনামৰূপন্তি ৱুত্তং. তং পাকটফলৱসেন ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. ওজট্ঠমকৰূপুপ্পাদনং পন কবড়ীকাৰাহাৰস্স মহন্তং কিচ্চং নহোতি. চতুসন্ততিৰূপুপত্থম্ভনমেৱ মহন্তং. তেনেৱ হি পাড়িযং ঠিতিযাতিচ অনুগ্গহাযাতিচ ৱুত্তং.

অপিচ যথা উপনিস্সযাসেৱনপচ্চযা সুত্তন্তি কপৰিযাযা অভিধম্মপৰিযাযাতিচ দুৱিধা হোন্তি. তথা আহাৰপচ্চযোপি দুৱিধো. তত্থ যং ৱুত্তং মনোসঞ্চেতনাহাৰো তযোভৱেতি. তং সুত্তন্তিকপৰিযাযং সন্ধায ৱুত্তং. নহি পট্ঠানে অৰূপা হাৰা অসহজাতানং ধম্মানং আহাৰট্ঠেন পচ্চযানাম হোন্তীতি. পঞ্চৱিঞ্ঞাণেসু ঝানঙ্গানি নলব্ভন্তি. তানি হি দুব্বলকিচ্চট্ঠানৱত্থুকত্তা ৰূপাদীসু অভিনিপাতমত্তানি হোন্তীতি ন তেসু ৱিজ্জমানা ৱেদনা একগ্গতা ঝানকিচ্চং সাধেন্তীতি. ৱিতক্কপচ্ছিমকং ঝানন্তিচ ৱুত্তং. ঝানঙ্গানং নাযকভূতোচ ৱিতক্কো তেসু নত্থীতি তত্থ তাৱেদনা একগ্গতাযো তং ন সাধেন্তীতি. ৱীৰিযুপত্থম্ভৰহিতা ধম্মা সম্পযুত্তধম্মেসু থিৰভাৱপ্পত্তা নহোন্তীতি অৱীৰিযেসু সোড়সাহেতুকচিত্তেসু সমাধিবলকিচ্চং ন সাধেতি. ৱীৰিযপচ্ছিমকং বলন্তি হি ৱুত্তন্তি আহ অৱীৰিযেসু বলানি নলব্ভন্তীতি. হেতুৰহিতা চ ধম্মা ৱট্টস্স ৱিৱট্টস্সচ পত্তিযা পথভাৱং নগচ্ছন্তি. হেতুপচ্ছিমকো মগ্গোতি হি ৱুত্তন্তি আহ অহেতুকেসু মগ্গঙ্গানি ন লব্ভন্তীতি. ৱিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তেচিত্তে একগ্গতা অধিমোক্খৰহি তত্তা একন্তেন সংসপ্পনসভাৱায ৱিচিকিচ্ছায অভিভূতত্তা চ মগ্গিন্দ্ৰিযবলভাৱায বলৱতী নহোতীতি ৱুত্তং ৱিচিকিচ্ছা চিত্তে একগ্গতা মগ্গিন্দ্ৰিযবলভাৱং ন গচ্ছতীতি. দ্ৱিহেতুক তিহেতুক জৱনেস্ৱেৱাতি এত্থ দ্ৱিহেতুক তিহেতুকসদ্দেন মোমূহদ্ৱযহসনজৱনানি নিৱত্তেতি. জৱনসদ্দেন তিভূমকানি দ্ৱিহেতুকতিহেতুকৱিপাকানি নিৱত্তেতি.

[২১৪] ৱিভাৱনিযং পন

‘‘দ্ৱিহেতুকতিহেতুকগহণেন একহেতুকেসু অধিপতীনং অভাৱং দস্সেতী’’তি ৱুত্তং, জৱনভাৱসামঞ্ঞত্তা পন হসনচিত্তেপি তেসং অভাৱো দস্সেতব্বোযেৱ হোতীতি.

যথাসম্ভৱন্তি লদ্ধপুব্বাতি সঙ্খাৰস্স লদ্ধপুব্বাগমস্স চ একেকস্স অধিপতিনো সম্ভৱানুৰূপং একোৱ লব্ভতি. ন দুতিযো. ইতৰথা অধিপতিএৱ নসিযাতি. এৱঞ্চ কত্ৱা পট্ঠানে যথা ইন্দ্ৰিযপচ্চযৱিভঙ্গে অৰূপিনোইন্দ্ৰিযা সম্পযুত্তকানংধম্মানং তংসমুট্ঠানানঞ্চ ৰূপানং ইন্দ্ৰিযপচ্চযেন পচ্চযোতি ৱুত্তং. ন তথা অধিপতিপচ্চযৱিভঙ্গে. তত্থ পন ছন্দাধিপতি ছন্দসম্পযুত্তকানন্তিআদিনা একেকাধিপতি ৱিভাগৱসেনেৱ ৱুত্তন্তি. এৱঞ্হি সতি অধিপতি ইন্দ্ৰিযানং ৱিসেসো পাকটো হোতীতি. নৱেৰিতাতি নৱ ঈৰিতা কথিতা. কুসলা কুসলা ব্যাকতেহি সমাকিণ্ণো কুসলাদি সমাকিণ্ণো. [মিস্সকসঙ্গহো]

১৬৪. চত্তাৰি সচ্চানি বুজ্ঝতীতি বোধি. বুজ্ঝন্তিৱা তানি তং সমঙ্গিনো এতাযাতি বোধি. চতুমগ্গঞাণং. ৱুত্তঞ্হেতং মহা নিদ্দেসে বোধি ৱুচ্চতি চতূসু মগ্গেসু-ঞাণন্তি. পক্খোতি কোট্ঠাসো সম্ভাৰো. বোধিযা পক্খে ভৱাতি বোধিপক্খিযা. অধিসীলা ধিচিত্তা ধিপঞ্ঞা সঙ্খাতাসু তীসু সিক্খাসু পৰিযাপন্নানং সত্থুসাসনধম্মানং এতংনামং. তে পন কোট্ঠাসতো সত্ত ৱিধা হোন্তীতি আহ চত্তাৰোসতিপট্ঠানাতিআদি. সম্পযুত্ত ধম্মেসু পমুখা পধানা হুত্ৱা কাযাদীসু আৰম্মণেসু তিট্ঠন্তি নানাৰম্মণেসু চিত্তগমনং নিৱত্তেত্ৱা তেস্ৱেৱ কাযাদীসু চিত্ত নিবন্ধনৱসেন পৱত্তন্তীতি পট্ঠানানি. সতিএৱ পট্ঠানানীতি সতি পট্ঠানানি. চত্তাৰিসতিপট্ঠানানীতি ৱত্তব্বে ধম্মভাৱং অপেক্খিত্ৱা চত্তাৰোসতিপট্ঠানা তিৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. কাযেঅনুপস্সনা কাযা নুপস্সনা. ৰূপকাযে ৰূপসমূহে অস্সাসপস্সাসাদিকস্স অৱযৱকাযস্স তংতংকাযভাৱেনৱা অনিচ্চাদিভাৱেনৱা যাৱ তস্মিং তস্মিং কাযে সম্মোহো পহিয্যতি. তাৱ পুনপ্পুনং নিৰন্তৰং সমনুপস্সনাতি অত্থো. নৱপ্পভেদাসু ৱেদনাসু সুখৱেদনাদি কাযঅৱযৱৱেদনায তংতং ৱেদনাভাৱেন উদযব্বযৱসেন চ অনুপস্সনা ৱেদনানুপস্সনা. সোড়স পভেদেসু সৰাগা দীসু চিত্তেসু সৰাগাদিকস্স অৱযৱচিত্তস্স তংতং চিত্তভাৱেন উদযব্বযৱসেনচ অনুপস্সনা চিত্তানুপস্সনা. পঞ্চপভেদেসু নীৱৰণাদীসু ধম্মেসু কামচ্ছন্দাদিকস্স অৱযৱধম্মস্স তং তং ধম্মভাৱেন উদযব্বযৱসেনচ অনুপস্সনা ধম্মানুপস্সনা.

[২১৫] যং পন ৱিভাৱনিযং

‘‘কুচ্ছিতানং কেসাদীনং আযোতি কাযো. অস্সাস পস্সাসানংৱা সমূহো কাযো’’তি ৱুত্তং. তং ন সুন্দৰ মেৱ.

[২১৬] যঞ্চ তত্থ

‘‘কাযস্স অনুপস্সনা কাযানুপস্সনা’’তি ৱুত্তং. তংপি ন সুন্দৰং.

কাযে কাযানুপস্সী ৱিহৰতীতি হি ৱুত্তং. এতেন হি কাযে অনুপস্সনা কাযানুপস্সনাতি অযমত্থোৱ পধানতো দস্সিতোতি.

[২১৭] যঞ্চ তত্থ

‘‘ৱেদনানং ৱসেন অনুপস্সনা’’তি ৱুত্তং. তংপি ন সুন্দৰং. ৱেদনাসু ৱেদনানুপস্সীতি হি ৱুত্তং. তথা চিত্তানুপস্সনা পদেপি.

[২১৮] যংপি তত্থ

‘‘সঞ্ঞাসঙ্খাৰানং ধম্মানং ভিন্নলক্খণানমেৱ অনুপস্সনা ধম্মানুপস্সনা’’তি ৱুত্তং. তংপি ন সুন্দৰমেৱ.

ন হি কত্থচি পাড়িযং সঞ্ঞাসঙ্খাৰাৱ ৱিসেসেত্ৱা ধম্মাতি ৱুত্তা অত্থীতি. পাড়িযঞ্হি ছনীৱৰণা পথমং ধম্মাতি ৱুত্তা. ততো পঞ্চুপাদানক্খন্ধা. ততো দ্ৱাদসাযতনানি. ততো সত্তবোজ্ঝঙ্গা. ততো চত্তাৰি সচ্চানীতি. যদিএৱং একায ধম্মানুপস্সনায ৱুত্তায ইতৰাপি সিদ্ধাতি সতিপট্ঠানং একমেৱ ৱত্তব্বং, ন চত্তাৰোতি.ন. যো হি ধম্মানুপস্সনাযং ৰূপক্খন্ধো ৱুত্তো. সো ৰুপ্পনলক্খণানুপস্সনৱসেন ৱুত্তো. ৰুপ্পনলক্খণঞ্হি নিব্বত্তিতপৰ মত্থধম্মো. সোচ তথা অনুপস্সন্তস্স ৱিসেসতো সুখুমস্স অত্তৱিপল্লাসস্স পহানায হোতীতি. কাযোতি পন তংতং সমূহভূতৰূপধম্মৱসেন ৱেদিতব্বো. নৰুপ্পনলক্খণৱসেন. নচ তংতং কাযভাৱেন গহিতো তংতং ৰূপধম্মসমূহো নিব্বত্তিত পৰমত্থধম্মোনাম হোতি. পঞ্ঞত্তিমিস্সকত্তা. সোচ তথা অনুপস্সন্তস্স ৱিসেসতো ওড়াৰিকস্স সুভাদি ৱিপল্লাসস্স পহানায হোতীতি. তথা ৱেদনাচিত্তেসুপি ওড়াৰিকৱিপল্লাসো সুখুমৱিপল্লাসোতি দ্ৱে দ্ৱে ৱিপল্লাসা হোন্তি. তত্থ অত্তুপনিবন্ধা নিচ্চসুখ ৱিপল্লাসা ওড়াৰিকা. অত্তৱিপল্লাসো সুখুমো. তত্থ ৱেদনা চিত্তা নুপস্সনা ওড়াৰিকৱিপল্লাসানং পহানায ৱিসুং ৱুত্তা. ধম্মেসু ৱেদনাক্খন্ধৱিঞ্ঞাণক্খন্ধা সুখুম ৱিপল্লাস পহানাযাতি. তস্মা চত্তাৰোৱ সতিপট্ঠানা ৱত্তব্বাতি. সম্মা পদহন্তি এতেহীতি সম্মপ্পধানানি. কামং তচোচ ন্হাৰুচ, অট্ঠিচ অৱসিস্সতু. উপস্সুস্সতু মে সৰীৰে মংসলোহিতং. যন্তং পুৰিসথামেন পুৰিসপৰক্কমেন পত্তব্বং. ন তং অপত্ৱা ৱীৰিযস্স সণ্ঠানং ভৱিস্সতীতি এৱং অনিৱত্তনৱুত্তি ৱসেন পৱত্তস্স সম্মাৱাযামস্স এতং নামং. সো পন তথা পৱত্তো একোপি সমানো কিচ্চসিদ্ধিৱসেন চতুধা হোতীতি. ৱুত্তং উপ্পন্নানন্তিআদি.

তত্থ উপ্পন্নানংপাপকানন্তি অসুকস্মিং কালে দেসে ঠানে ৱা অহং ইদঞ্চিদঞ্চ নাম পাপং অকাসিং, ইদঞ্চিদঞ্চনাম ময্হং উপ্পন্নন্তি এৱং অত্তনো সন্তানে উপ্পন্নভাৱেন ৱিদিতানং অকুসলানং. পহানাযাতি তেসং অত্তনো সন্তানে অজ্জতগ্গে যাৱপৰিনিব্বানাপুন অনুপ্পাদধম্মতাপাদনকৰণত্থং. ৱাযামোতি সীল পূৰণ সমথ ৱিপস্সনাভাৱনাকম্মেসু দড়্হং ৱাযামো. অনুপ্পন্নানন্তি অত্তনো সন্তানে উপ্পন্নপুব্বন্তি অৱিদিতানং পৰসন্তানেসুৱা সুত্তন্তেসুৱা দিস্ৱাৱা সুত্ৱাৱা ৱিদিতানং. অনুপ্পাদাযাতি যেসং অকুসল মূলানং অত্থিতায ইমেসং সত্তানং ঈদিসানি কিলেসজাতানি ৱা পাপকম্মানিৱা উপ্পজ্জন্তি. তানি মযি ৱিজ্জন্তিএৱ. অহংপি তেহি কিলেসেহিৱা কম্মেহিৱা অপৰিমুত্তোযেৱ. অহংপি স্ৱেৱা পৰসুৱেৱা ভৱন্তৰেসুৱা তানি অত্তনো সন্তানে উপ্পাদেস্সা মিযেৱাতি এৱং পচ্চৱেক্খিত্ৱা তেসং অকুসলমূলানং অত্তনো সন্তানে উপ্পত্তিযা পচ্চযসমুচ্ছিন্দনত্থং. অনুপ্পন্নানংকুসলানন্তি চতুভূমকেসু কুসলধম্মেসু সত্তৱিসুদ্ধিপভেদেসু ইমেনাম ৱিসুদ্ধিধম্মা মযা অপ্পত্তা অনধিগতাএৱ হোন্তীতি এৱং ঞত্ৱা সমযে অনতিক্কন্তেএৱ অপ্পত্তানং অনধিগতানং উপৰি ৱিসুদ্ধিধম্মানং অধিগমনত্থায.

উপ্পন্নানং কুসলানং ভিয্যো ভাৱাযাতি যানি সীলাদীনি কুসলানি মযি উপ্পন্নানি. তানি যাৱ নিযামং নওক্কমন্তি, তাৱ ময্হং এতানীতি ৱত্তুং নাৰহন্তি. স্ৱেৱা পৰসুৱেৱা ভৱন্তৰং পত্ৱাৱা ভিজ্জিস্সন্তি যেৱাতি এৱং পচ্চৱেক্খিত্ৱা অত্তনো সন্তানে উপ্পন্নানং তেসং সব্বসো অকুপ্পধম্মতাপাদনৱসেন সুট্ঠুতৰং ৱড্ঢনত্থায. এতেসু পন চতূসু মুখেসু যেন কেনচি একেন মুখেন উপ্পন্নো ৱাযামো চতুকিচ্চসাধকোএৱ হোতীতি ৱেদিতব্বো. অট্ঠকথাযং পন মগ্গক্খণে এৱ একস্স তস্স চতুকিচ্চসাধকতা ৱুত্তাতি.

ইজ্ঝনং ইদ্ধি, তস্স তস্স যোগকম্মস্স সিদ্ধি সমিদ্ধি নিব্বত্তীতি অত্থো. সা পন সঙ্খেপতো অভিঞ্ঞেয্যানং ধম্মানং অভিঞ্ঞাসিদ্ধি, পৰিঞ্ঞেয্যানং পৰিঞ্ঞাসিদ্ধি, পহাতব্বানং পহানসিদ্ধি, সচ্ছিকা তব্বানং সচ্ছিকৰণসিদ্ধি, ভাৱেতব্বানং ভাৱনাসিদ্ধীতি পঞ্চৱিধা হোতি. ইজ্ঝতীতিৱা ইদ্ধি সত্থুসাসনে যোগকম্মেন ইজ্ঝন্তানং সব্বেসং মহগ্গত লোকুত্তৰধম্মানং নামং. পজ্জতি এতেনাতি পাদো. ইদ্ধিযা পাদোতি ইদ্ধিপাদো. ইদ্ধিপত্তিযা বলৱুপাযো পধানকাৰণন্তি ৱুত্তং হোতি. সো পন চতুন্নং অধিপতিধম্মানং ৱসেন চতুধা হোতীতি ৱুত্তং চত্তাৰো ইদ্ধিপাদাতিআদি. অধিপতিভূতো ছন্দোৱ ইদ্ধিপাদোতি ছন্দিদ্ধিপাদো. এসনযো সেসেসুপীতি. এত্থচ সব্বে মহগ্গতানুত্তৰভূতা উত্তৰিমনুস্স ধম্মানাম নপাকতিকেন ছন্দেনৱা ৱীৰিযেনৱা চিত্তেনৱা পঞ্ঞায ৱা অধিগন্তব্বা হোন্তি. যেন কেনচি পলিবোধেন পটিবাহিতুং অসক্কুণেয্যেন অধিপতিভাৱপত্তেন ছন্দাদিনাএৱ অধিগন্তব্বা. তস্মা ইমে চত্তাৰো ধম্মা অধিপতিভূতাৱ ইধ অধিপ্পেতাতি দট্ঠব্বাতি.

[২১৯] যংপন ৱিভাৱনিযং

‘‘ইজ্ঝতি অধিট্ঠানাদিকং এতাযাতি ইদ্ধি, ইদ্ধিৱিধঞ্ঞাণং. ইদ্ধিযা পাদো ইদ্ধিপাদো’’তি ৱুত্তং. তং সংযুত্তকে কতমাচ ভিক্খৱে ইদ্ধি. ইধ ভিক্খৱে ভিক্খু অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভোতি. একোপি হুত্ৱা বহুধা হোতি.ল. যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেতি. অযং ৱুচ্চতি ভিক্খৱে ইদ্ধীতি ইমায পাড়িযা সমেতি. এৱংসন্তেপি ইধ অভিধম্মপৰিযাযোৱ অধিপ্পেতোতি তং ন যুজ্জতিযেৱ.

ৱিভঙ্গে পন পথমৱাৰে লোকিয লোকুত্তৰমিস্সকা চিত্ত চেতসিকৰাসীএৱ ইদ্ধিপাদাতি ৱুত্তা. অট্ঠকথাযঞ্চ-পথমজ্ঝান পৰিকম্মংহি ইদ্ধিপাদোনাম. পথমজ্ঝানং ইদ্ধিনাম.ল. নেৱসঞ্ঞা নাসঞ্ঞাযতনজ্ঝানপৰিকম্মং ইদ্ধিপাদোনাম. নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞা যতনজ্ঝানং ইদ্ধিনাম. সোতাপত্তিমগ্গস্স ৱিপস্সনা ইদ্ধিপাদো নাম. সোতাপত্তিমগ্গো ইদ্ধিনাম.ল. অৰহত্তমগ্গস্স ৱিপস্সনা ইদ্ধিপাদোনাম. অৰহত্তমগ্গো ইদ্ধিনামাতিচ. পথমজ্ঝানং ইদ্ধিপাদোনাম. দুতিযজ্ঝানং ইদ্ধিনাম. ল. আকিঞ্চঞ্ঞাযতনজ্ঝানং ইদ্ধি পাদোনাম. নেৱসঞ্ঞা নাসঞ্ঞা যতনজ্ঝানং ইদ্ধিনাম. সোতা পত্তিমগ্গো ইদ্ধিপাদোনাম. সকদাগামিমগ্গো ইদ্ধিনাম.ল. অৰহত্তমগ্গো ইদ্ধিনামাতি চ ৱুত্তং. তংতং পাদকজ্ঝানং ইদ্ধিপাদোনাম. ততো ততো ৱুট্ঠহিত্ৱা উপ্পাদিতমগ্গো ইদ্ধিনামাতিপি ৱত্তুং ৱট্টতিযেৱ. ইধ পন উত্তৰচূড়ভাজনিযে আগতনযেন চত্তাৰো অধিপতিধম্মাএৱ ইদ্ধিপাদাতি ৱুত্তা.

তত্থ পন লোকুত্তৰভূতাএৱ অধিপ্পেতা. ইধ লোকিয লোকুত্তৰ মিস্সকভূতাতি. ইন্দ্ৰিযবলানি অত্থতো হেট্ঠা ৱুত্তানেৱ. পাকটট্ঠানতো পন চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু সদ্ধায থামো ৱেদিতব্বো. যথাহ-কত্থ ভিক্খৱে সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. চতূসু সোতাপত্তিযঙ্গেসু এত্থ সদ্ধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বন্তি. চতূসু সম্মপ্পধানেসু ৱীৰিযস্স. যথাহ-কত্থ ভিক্খৱে ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. চতূসু সম্মপ্পধানেসু এত্থ ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বন্তি. চতূসু সতিপট্ঠানেসু সতিযা. যথাহ-কত্থ ভিক্খৱেসতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. চতূসু সতিপট্ঠানেসুএত্থ সতিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বন্তি. চতূসু ঝানেসু সমাধিস্স. যথাহ-কত্থ ভিক্খৱে সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. চতূসু ঝানেসু এত্থ সমাধিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বন্তি. চতূসু অৰিযসচ্চেসু পঞ্ঞায থামো ৱেদিতব্বো. যথাহ-কত্থ ভিক্খৱে পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বং. চতূসু অৰিযসচ্চেসু এত্থ পঞ্ঞিন্দ্ৰিযং দট্ঠব্বন্তি. সম্বোধি ৱুচ্চতি চতূসু মগ্গেসু ঞাণং, সমন্ততো বুজ্ঝতি পটিৱিজ্ঝতি বুজ্ঝন্তি ৱা এতাযাতি কত্ৱা. সা হি চতুসচ্চধম্মং বুজ্ঝমানা একক্খণে সোড়সহি অত্থেহি সদ্ধিং সমন্ততো বুজ্ঝতি, ন একদেস তোতি তস্সা সম্বোধিযা সমুট্ঠাপনট্ঠেন সম্বোধিযা অঙ্গো সহকাৰীবলৱপচ্চযোতি সম্বোজ্ঝঙ্গো. সতিএৱ সম্বোজ্ঝঙ্গো সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো. সা হি কাযাদীসু চতূসু অত্তনো গোচৰেসু ভাৱনাৱসেন সুট্ঠুসংৱড্ঢমানা অনুপুব্বেন সব্বপমাদ পক্খং ৱিধমেত্ৱা সব্বং অপ্পমাদপক্খঞ্চ পূৰেত্ৱা চতুমগ্গঞ্ঞাণ সঙ্খাতং সম্বোধিং সমুট্ঠাপেতীতি. ৱিপস্সনায ভূমিভূতে অজ্ঝত্ত বহিদ্ধাধম্মে ৱিচিনাতি কক্খড়ত্তফুসনাদীহি অনিচ্চতাদীহিচ ৱিৱিধা কাৰেহি চুণ্ণৱিচুণ্ণং কুৰুমানোৱিয তেসু দট্ঠব্বাকাৰং অসেসং উপধাৰেতীতি ধম্মৱিচযো. সোএৱ সম্বোজ্ঝঙ্গোতি ধম্মৱিচয সম্বোজ্ঝঙ্গো. সোপি হি অত্তনো গোচৰভূতেসু তেসু ধম্মেসু ভাৱনাৱসেন সুট্ঠুসংৱড্ঢমানো অনুপুব্বেন সব্বংসম্মোহ পক্খং ৱিধমেত্ৱা সব্বং অসম্মোহপক্খং পূৰেত্ৱা সযং চতুমগ্গঞাণ সম্বোধি হুত্ৱা সমুট্ঠহতীতি. সম্মপ্পধানৱীৰিযমেৱ সম্বোজ্ঝঙ্গোতি ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো. তম্পি হি চতুব্বিধেসু অত্তনো গোচৰেসু ভাৱনাৱসেন সুট্ঠু সংৱড্ঢমানং অনুপুব্বেন সব্বং কুসলেসু ধম্মেসু লীনসঙ্কোচ কোসজ্জপক্খং কিলেসজাতং ৱিধমেত্ৱা সব্বং ধুৰসংপগ্গহপক্খং পূৰেত্ৱা ৱুত্তপ্পকাৰং সম্বোধিং সমুট্ঠা পেতীতি.

পীতিযেৱ সম্বোজ্ঝঙ্গো পীতি সম্বোজ্ঝঙ্গো. সাপি হি ৱুত্তপ্পকাৰেসু গোচৰেসু সুট্ঠু সংৱড্ঢমানা কুসলেসু ধম্মেসু সব্বং চিত্তস্স অৰতিউক্কণ্ঠপক্খং ৱিধমেত্ৱা সব্বং ধম্মৰতি ধম্মনন্দিধম্মাৰাম পক্খং পূৰেত্ৱা ৱুত্তপ্পকাৰং সম্বোধিং সমুট্ঠাপেতি. পস্সদ্ধিএৱ সম্বোজ্ঝঙ্গো পস্সদ্ধি সম্বোজ্ঝঙ্গো. সাপি হি ৱুত্তপকাৰেসু গোচৰেসু ভাৱনাৱসেন সুট্ঠু সংৱড্ঢমানা সব্বং চিত্তস্স সাৰম্ভ দৰথপক্খং ৱিধমেত্ৱা সব্বং ৱূপসন্তসীতলপক্খং পূৰেত্ৱা ৱুত্তপ্পকাৰং সম্বোধিং সমুট্ঠাপেতি. সমাধিএৱ সম্বোজ্ঝঙ্গোতি সমাধি সম্বোজ্ঝঙ্গো. তস্স সম্বোধিসমুট্ঠাপনতা পাকটা. তত্ৰমজ্ঝত্ততা সঙ্খাতা উপেক্খাএৱ সম্বোজ্ঝঙ্গোতি উপেক্খা সম্বোজ্ঝঙ্গো. সাপিহি ৱুত্তপ্পকাৰেসু সতিআদীনং গোচৰেসু ভাৱনাৱসেন সুট্ঠু সংৱড্ঢমানা সব্বং চিত্তস্স লীনুদ্ধচ্চপক্খং ৱিধমেত্ৱা সমৱাহিতপক্খং পূৰেত্ৱা ৱুত্তপ্পকাৰং সম্বোধিং সমুট্ঠাপেতীতি. সম্মা অৱিপৰীততো দস্সনং সম্মাদিট্ঠি. সা পন দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিৰোধে ঞাণং, দুক্খনিৰো ধগামিনিপটিপদায ঞাণন্তি চতুব্বিধা হোতি. সম্মা অৱিপৰীততো সংকপ্পনং সম্মাসঙ্কপ্পো. যথা সম্মাদিট্ঠি দট্ঠব্বসভাৱেসু ফৰমানা পৱত্ততি তথা তস্সা সংৱিধানন্তি অত্থো. তেনেৱ হি সো পঞ্ঞাক্খন্ধে সঙ্গহিতোতি. যথাহ-যাচাৱুসো ৱিসাখ সম্মাদিট্ঠি, যোচ সম্মাসঙ্কপ্পো, ইমে ধম্মা পঞ্ঞাক্খন্ধে সঙ্গহিতাতি. সম্মাৱাচা দযো পুব্বে ৱুত্তত্থাযেৱ. সম্মা ৱাযমন্তি একেনাতি সম্মাৱাযামো. চতুকিচ্চসাধকং সম্মপ্পধান ৱীৰিযং. পস্সদ্ধিদ্ৱযং পস্সদ্ধিসামঞ্ঞেন একং কত্ৱা চুদ্দসেতে সভাৱতোতি ৱুত্তং. সত্তধাতি ৱুত্তপ্পকাৰানং সতিপট্ঠানচতুক্ক সম্মপ্পধানচতুক্কাদীনং ৱসেন সত্তধা. ইদানি তেসং চুদ্দসন্নং কিচ্চানং ঠানভেদং দস্সেতুং সঙ্কপ্পপস্সদ্ধিচাতিআদিমাহ.

[২২০] যংপন ৱিভাৱনিযং

‘‘সত্তধা তত্থ সঙ্গহোতি ৱত্ৱা পুন তং দস্সেতুং সঙ্কপ্পপস্সদ্ধিচাতিআদিমাহা’’তি ৱুত্তং. তং ন যুজ্জতি.

ন হি তত্থ সত্ত সৰূপং লব্ভতীতি. সঙ্কপ্পো ৱিৰতিত্তযঞ্চ একং মগ্গঙ্গট্ঠানং পাপুণাতি. পস্সদ্ধিচ পীতিচ উপেক্খাচ একং বোজ্ঝঙ্গট্ঠানং. ছন্দোচ চিত্তঞ্চ একং ইদ্ধিপাদট্ঠানন্তি এৱং নৱধম্মা একট্ঠানিকা হোন্তি. একং ৱীৰিযং চতুসম্মপ্পধান ইদ্ধি পাদিন্দ্ৰিয বলবোজ্ঝঙ্গ মগ্গঙ্গ ৱসেন নৱট্ঠানিকং. একা সতি চতুসতিপট্ঠান ইন্দ্ৰিয বল বোজ্ঝঙ্গ মগ্গঙ্গ ৱসেন অট্ঠট্ঠানিকা. একো সমাধি ইন্দ্ৰিয বল বোজ্ঝঙ্গ মগ্গঙ্গ ৱসেন চতুট্ঠানিকো. একাপঞ্ঞা ইদ্ধিপাদিন্দ্ৰিয বল বোজ্ঝঙ্গ মগ্গঙ্গ ৱসেন পঞ্চট্ঠানিকা. একা সদ্ধা ইন্দ্ৰিয বল ৱসেন দুট্ঠানিকাতি. তে পন সত্ততিংস পভেদা ধম্মা পুব্বভাগে নানাৰম্মণা নানাখণিকাচ হোন্তি. মগ্গফলেসু পন নৱট্ঠানিকং ৱীৰিযং একমেৱ নিব্বানং আৰম্মণংকত্ৱা নৱসুঠানেসু অত্ত পটিপক্খানং পাপ ধম্মানং পচ্চয যমুগ্ঘাতৱসেন নৱ কিচ্চানি সাধযমানং একমেৱ পৱত্ততি. এস নযো অট্ঠট্ঠানিকাদীসু. তস্মা তে একক্খণে একচিত্তে সব্বে একতো উপলব্ভন্তীতি ৱুত্তং সব্বে লোকুত্তৰে হোন্তীতি. নৱাসঙ্কপ্প পীতিযোতি এত্থ ৱাসদ্দো ক্ৱচি সদ্দত্থো. সঙ্কপ্পো ক্ৱচি দুতীযজ্ঝানিকা দিকেপীতিচ ক্ৱচি চতুত্থজ্ঝানিকাদিকে লোকুত্তৰে নহোন্তীতি অত্থো.

লোকিযেপীতি সীলৱিসোধনাদিৱসেন পৱত্তে কামা ৱচৰকুসলাদিকে লোকিযকুসল ক্ৰিযচিত্তুপ্পাদেপি. যথা যোগন্তি সীলৱিসোধনকম্ম সমথকম্মনামৰূপপৰিগ্গহাদিকম্মেসু যুজ্জিতব্বানং ৱিৰতিত্তযাদীনং অনুৰূপং. ছব্বিসুদ্ধিপৱত্তিযন্তি সীল ৱিসুদ্ধাদীনং ছন্নং ৱিসুদ্ধীনং অনুক্কমেন পৱত্তিকালে. এতেন দিট্ঠেৱ ধম্মে মগ্গফলপতিট্ঠাভাৱত্থায পূৰিতে চতুপাৰিসুদ্ধি সীলেপি সদ্ধাসতিআদযো বোধিপক্খিযেসু সঙ্গহিতা এৱ হোন্তি. তথা মগ্গপাদকত্থায উপ্পাদিতেসু মহগ্গতজ্ঝানেসু মীতি দস্সেতি. তথা হি বোজ্ঝঙ্গসংযুত্তকে –

এৱং ভাৱিতো খো কুণ্ডলিয ইন্দ্ৰিযসংৱৰো তীণি সুচৰিতানি পৰিপূৰেতি. এৱং ভাৱিতানি তীণি সুচৰিতানি চত্তাৰো সতিপট্ঠানে পৰিপূৰেন্তি. এৱং ভাৱিতা চত্তাৰো সতিপট্ঠানা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পৰিপূৰেন্তি. এৱং ভাৱিতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে ৱিজ্জাৱিমুত্তিযো পৰিপূৰেন্তীতি ৱুত্তং.

অট্ঠকথাযংপি নকেৱলং বলৱৱিপস্সনা মগ্গফলেসুএৱ বোজ্ঝঙ্গে উদ্ধৰন্তি. ৱিপস্সনাপাদক কসিণজ্ঝান আনাপাণা সুক ব্ৰহ্মৱিহাৰজ্ঝানেসুপি উদ্ধৰন্তীতি ৱুত্তং. [বোধিপক্খিযসঙ্গহো]

১৬৫. সব্বসঙ্গহে পঞ্চক্খন্ধাতি পঞ্চ ৰাসযো. অতীতাদি ভেদ ভিন্নানং ৰূপানং খন্ধো ৰাসীতি ৰূপক্খন্ধো. একস্মিং ৰুপ্পন লক্খণে ৰাসিং কত্ৱা ঞাণেন পৰিগ্গহিতা ৰূপধম্মাএৱ. তথা একস্মিং ৱেদযিতলক্খণে সঞ্জানন লক্খণে ৰাসিং কত্ৱা পৰিগ্গহিতা অতীতাদিভেদভিন্না ৱেদনাসঞ্ঞাযো ৱেদনাক্খন্ধো সঞ্ঞাক্খন্ধো চনাম. সঙ্খৰোন্তীতি সঙ্খাৰা. ফস্স চেতনা দযো. তেহি ছসুৱা উপপত্তিদ্ৱাৰেসু তীসুৱা কম্মদ্ৱাৰেসু একতো সঙ্গম্ম সমাগম্ম ফুসনচেতযিতাদীহি অত্তনো অত্তনো কিচ্চেহি দস্সনসৱনাদীনি সাধাৰণকিচ্চানিৱা কাযিক ৱাচসিকমানসিকানিৱা সযন নিসজ্জট্ঠান গমন কথন চিন্তনাদীনি সব্বানি কিচ্চানি কৰোন্তি ৱিদহন্তীতি. ৱুত্তঞ্হেতং সংযুত্তকে –

কিঞ্চ ভিক্খৱে সঙ্খাৰে ৱদেথ. সঙ্খতং অভিসঙ্খৰোন্তীতি খো ভিক্খৱে তস্মা সঙ্খাৰাতি ৱুচ্চন্তি. কিঞ্চ সঙ্খতং অভি সঙ্খৰোন্তি, ৰূপং ৰূপত্থায সঙ্খতং অভিসঙ্খৰোন্তি. ৱেদনং ৱেদনত্থায সঙ্খতং অভিসঙ্খৰোন্তি. সঞ্ঞং সঞ্ঞত্থায সঙ্খত অভিসঙ্খৰোন্তি. সঙ্খাৰে সঙ্খাৰত্থায সঙ্খত মভিসঙ্খৰোন্তি. ৱিঞ্ঞাণং ৱিঞ্ঞাণত্থায সঙ্খত মভি সঙ্খৰোন্তীতি. সঙ্খত মভিসঙ্খৰোন্তীতি খো ভিক্খৱে তস্মা সঙ্খাৰাতি ৱুচ্চন্তীতি.

তত্থ ৰূপং ৰূপত্থায সঙ্খতমভিসঙ্খৰোন্তীতি যস্মিং যস্মিং কালে সযন নিসজ্জাদিৱসেন পৱত্তা যা যা ৰূপৱিকতি ইচ্ছীযতি, তস্মিংতস্মিং কালে তস্সা তস্সা ৰূপৱিকতিযা জাতত্থায ইৰিযাপথ পৰিৱত্তনাদি ৱসেন তং তং ৰূপৱিকতিং সঙ্খতং অভিসঙ্খৰোন্তীতি অত্থো. খজ্জভোজ্জাদিকং ৱত্থালঙ্কাৰাদিকং মঞ্চ পীঠ গেহ ৰথাদিকং সব্বং উপভোগ পৰিভোগভূতং বাহিৰ ৰূপংপি গহেত্ৱা যোজেতুং ৱট্টতিযেৱ. ৱেদনন্তি দিট্ঠধম্মিকং সম্পৰাযিকঞ্চ সব্বংপি ৱেদনং. তত্থ দিট্ঠধম্মিকং ৱেদনং সঙ্খতং অভিসঙ্খৰোন্তা চিত্তকম্মনচ্চগীতাদীনি তং তং ৱেদনুপকৰণানি সম্পাদন ৱসেন সম্পৰাযিকঞ্চ অভিসঙ্খৰোন্তা মানুসকংৱা দিব্বংৱা তংতং ৱেদনং পত্থেত্ৱা দান সীলাদি সম্পাদন ৱসেন অভিসঙ্খৰোন্তি. এসনযো সেসেসুপি. সঙ্খাৰেসু পন ফস্সং ফস্সত্থায চেতনং চেতনত্থাযাতিআদিনা দানং দানত্থায সীলং সীলত্থায পাণাতিপাতং পাণাতিপাতত্থাযাতিআদিনা ৱা সব্বং লোকপৱত্তিং ঞত্ৱা ৱিত্থাৰেতব্বাতি. এত্থ সিযা, কস্মা সঙ্খাৰেসু পাকটা চেতনাদযো ৱিতক্কাদযো লোভাদযো সদ্ধাসতিপঞ্ঞাদযোচ ধম্মে ৱিসুং ৱিসুং খন্ধভাৱেন অৱত্ৱা ৱেদনাসঞ্ঞাৱ ৱুত্তাতি. ৱুচ্চতে.

যথা হি ছেকো মহাভিসক্কো ভেসজ্জমূলানি গহেত্ৱা চুণ্ণং কৰোন্তো তেসু মূলেসু ইমানি থূলানিপি মুদূনি হোন্তি. ইমানি খুদ্দকানিপি কক্খড়ানি হোন্তীতি ঞত্ৱা ততো পথমতৰং কক্খড়ানি ৱিসুং উদ্ধৰিত্ৱা সুট্ঠু কোট্টেত্ৱা চুণ্ণং কৰোতি. সেসানি পন সব্বানি মুদূনি একতো কত্ৱা কোট্টেত্ৱা চুণ্ণং কৰোতি. ততো উভযানি মিস্সেত্ৱা সিলাযং পিসেত্ৱা ভেসজ্জকম্মে উপনেতি. এৱং কৰোন্তো নকিলমতি. এৱমেৱং ভগৱাপি নামৰূপধম্মেসু তিলক্খণং আৰোপেত্ৱা নিচ্চসুখঅত্ত ৱিপল্লাসানং পহানত্থায অনুযুঞ্জন্তা দেৱমনুস্সা ৱিভাগে অকতে তীসু ধম্মেসু কিলমিস্সন্তীতি ঞত্ৱা নামধম্মেসু ৱেদনাসঞ্ঞাচিত্তসঙ্খাতে তযো ধম্মে ৱিসুং উদ্ধৰিত্ৱা একমেকং খন্ধং নাম কত্ৱা দেসেসি. তথা হি যথা মচ্ছানাম উদকে সতি উক্কণ্ঠিতা নাম নত্থি. অসতি পন একন্তেন উক্কণ্ঠিতাযেৱ হোন্তি. যথাৱা মধুকৰাৱা ভমৰাৱা যস্মিং ৱনে পুপ্ফৰস ফলৰসে লভন্তি, তত্থ উক্কণ্ঠিতানাম নত্থি. অলভমানা পন একন্তেন উক্কণ্ঠিতাএৱ হোন্তি. এৱমেৱ ইমেসং সত্তানং সুখ সঞ্ঞিতেসু পতিসৰণেসু ৱেদনাসদিসং পতিসৰণংনাম নত্থি. মনুস্সদেৱব্ৰহ্মসম্পত্তিযো অস্সাদেন্তাপি সুখৱেদনত্থাযএৱ অস্সাদেন্তি. যদিচ তাহি ৱিনা যথিচ্ছিতং সুখৱেদনং লভেয্যুং. কোনাম তা সাদিযিস্সতি. তথা ফস্সচেতনাদীহি ৱিতক্কৱিচাৰৱীৰিযাদীহি লোভদোসাদীহি সদ্ধাসতিপঞ্ঞাদীহি চ সঙ্খাৰক্খন্ধধম্মেহি দিট্ঠধম্মিকং সম্পৰাযিকঞ্চ যংকিঞ্চি সঙ্খতং অভিসঙ্খৰোন্তাপি সুখৱেদনত্থাযএৱ অভিসঙ্খৰোন্তি. যদিচ তাদিসেন অভিসঙ্খৰণেন ৱিনাপি যথিচ্ছিতং সুখং লভেয্যুং, তেহি ধম্মেহি অত্থো নত্থীতি কোনাম তে ধম্মে অভিসঙ্খৰিস্সতীতি.

ইতি সুখসঞ্ঞিতেসু ধম্মেসু ৱেদনানাম ইমেসং সত্তানং পৰমুক্কংসগতং সুখসঞ্ঞিতট্ঠানং হোতি. তস্মা ভগৱা তং ৱিসুং একং খন্ধং কত্ৱা খন্ধদেসনং দেসেতীতি. তথা ইমেসং সত্তানং অত্তসঞ্ঞিতেসু পতিসৰণেসু সঞ্ঞাসদিসং পতিসৰণং নাম নত্থি. তথা হি তস্মিং তস্মিং সত্তনিকাযে উপ্পন্না তে তে সত্তা অত্তানো অত্তনো ৱিসযেসু সব্বং জানিতব্বং সঞ্ঞায সঞ্জানিত্ৱা ৱিঞ্ঞুত্তং আপজ্জন্তি. তথা ৱিঞ্ঞুত্তং আপজ্জন্তা যত্তকং পৰে জানন্তি. তত্তকং মযংপি জানাম. কো অম্হাকং উত্তৰিতৰোতি এৱং লোকে ঞাণসম্মভং সঞ্ঞং পৰমং অত্তানং কত্ৱা ৱিচৰন্তি. ইতি অত্তসঞ্ঞিতেসু ধম্মেসু সঞ্ঞানাম ইমেসং সত্তানং পৰমুক্কং সগতং অত্তসঞ্ঞিতট্ঠানং হোতি. তস্মা ভগৱাতংপি ৱিসুং একং খন্ধং কত্ৱা খন্ধদেসনং দেসেতীতি. তথা ইমেসং সত্তানং নিচ্চসঞ্ঞিতেসু পতিসৰণেসু চিত্তসদিসং পতিসংৰণং নাম নত্থি. তথা হি সত্তা সুখং দুক্খংনাম অনিচ্চং সুখপত্তানং দুক্খং নত্থি. দুক্খ পত্তানং সুখং নত্থীতিৱা. সঞ্ঞানাম অনিচ্চা, কদাচি পমুস্সতি কদাচি নপমুস্সতীতিৱা. ৱীৰিযংনাম অনিচ্চং. কদাচি আৰভতি, কদাচি ন আৰভতীতিৱা. লোভোনাম অনিচ্চো. কদাচি উপ্পজ্জতি, কদাচি নউপ্পজ্জতীতিৱা. দোসোনাম অনিচ্চো. কদাচি উপ্পজ্জতি, কদাচি ন উপ্পজ্জতীতিৱা. সদ্ধানাম অনিচ্চা. কদাচি পসন্নচিত্তো হোতি, কদাচি অপ্পসন্নচিত্তো হোতীতিৱা. পঞ্ঞানাম অনিচ্চা. জানিতব্বংপি কদাচি জানাতি, কদাচি ন জানাতীতিৱা এৱং চেতসিকধম্মানং অনিচ্চ ভাৱোনাম কেসঞ্চি লোকিযজনানংপি পাকটো হোতি. ন পন চিত্তস্স. ন হি সত্তা চিত্তংনাম অনিচ্চং. কদাচি উপ্পজ্জতি, কদাচি ন উপ্পজ্জতীতি গণ্হন্তি. তং পন সযং নিচ্চং পৱত্তমানং হুত্ৱা কদাচি সুখেন যুত্তং হোতি, কদাচি দুক্খেনাতিআদিনা তস্মিং নিচ্চসঞ্ঞমেৱ উপ্পাদেন্তীতি. ইতি চিত্তংনাম নিচ্চসঞ্ঞিতেসু ধম্মেসু পৰমুক্কং সগতং নিচ্চসঞ্ঞিতট্ঠানং হোতি. তস্মা ভগৱা তংপি ৱিসুং একং খন্ধং কত্ৱা খন্ধদেসনং দেসেতীতি.

[২২১] যংপন ৱিভাৱনিযং

‘‘ভাজন ভোজন ব্যঞ্জন ভত্তকাৰক ভুঞ্জক ৱিকপ্পৱসেন পঞ্চেৱ ৱুত্তা’’তি ৱত্ৱা তং ৱিভাৱন্তেন ‘‘ৰূপঞ্হি ৱেদনা নিস্সযত্তা ভাজনট্ঠানিযং. ৱেদনা ভুঞ্জিতব্বত্তা ভোজনট্ঠানিযা. সঞ্ঞা ৱেদনস্সাদ লাভ হেতুত্তা ব্যঞ্জনট্ঠানিযা. সঙ্খাৰা অভিসঙ্খৰণতো ভত্তকাৰকট্ঠানিযা. ৱিঞ্ঞাণং উপভুঞ্জকত্তা ভুঞ্জকট্ঠানিযং. এত্তাৱতাচ অধিপ্পে তত্থসিদ্ধীতি পঞ্চেৱ ৱুত্তা’’তি ৱুত্তং. তং সাৰতো নদট্ঠব্বং.

ন হি তং অট্ঠকথাযং এতপ্পৰমৱিনিচ্ছযে আগতং. উপমাদীপনেএৱ আগতং. ন চ ভগৱতা ভাজনাদিৱিকপ্পসিদ্ধিমত্তং উদ্দিস্স পঞ্চেৱ খন্ধা ৱুত্তাতি সক্কা ৱত্তুং. তথাসিদ্ধস্স অত্থস্স পযোজনাভাৱতোতি.

[২২২] যঞ্চ তত্থ

‘‘দেসনাক্কমেপি ইদমেৱ কাৰণং. যত্থ ভুঞ্জতি, যঞ্চ ভুঞ্জতি, যেনচ ভুঞ্জতি, যোচ ভোজকো, যোচ ভুঞ্জিতা. তেসং অনুক্কমেন দস্সেতুকামত্তা’’তি ৱুত্তং. তংপি অসাৰং.

চতুন্নং উপাদানানং ৱিসযভূতা খন্ধা উপাদানক্খন্ধা. সব্ব সভাগধম্ম পৰিযাদানৱসেন সাসৱা অনাসৱাচ ধম্মা পঞ্চক্খন্ধাতি ৱুত্তা, ৱিপস্সনা ভূমিপৰিগ্গহৱসেন সাসৱাএৱ পঞ্চুপাদানক্খন্ধাতি ৱুত্তা. আযতন্তি অত্তনো ফলুপ্পত্তিযা ভুসং উস্সহন্তা ৱিয হোন্তীতি আযতনানি. আযতনসদ্দো পন ছসু অজ্ঝত্তিকেসু দ্ৱাৰধম্মেসু পৱত্তমানো সঞ্জাতিদেসট্ঠেন নিৱাসট্ঠানট্ঠেন আকৰট্ঠেন, ছসু বাহিৰেসু আৰম্মণধম্মেসু পৱত্তমানো সমোসৰণট্ঠেন, উভযত্থপি কাৰণট্ঠেন পৱত্ততি. তত্থ চিত্ত চেতসিকা ধম্মা একস্মিংৱা ভৱে অনমতগ্গেৱা সংসাৰে পুনপ্পুনং সহ জাযমানা চক্খাদীসু ছসু দ্ৱাৰপদেসেসুএৱ জাযন্তি, ন অঞ্ঞত্থ. সন্তানানুবন্ধৱসেন নিৱসন্তাপি তেস্ৱেৱ নিৱসন্তি, ন অঞ্ঞত্থ. আকিৰিত্ৱা থপিতা ৱিয পৱত্তমানাপি তেস্ৱেৱ পৱত্তন্তি, ন অঞ্ঞত্থ. তস্মা চক্খাদীনি ছসঞ্জাতিদেসট্ঠেন নিৱাসট্ঠানট্ঠেন আকৰট্ঠেনচ আযতনানিনাম. দেৱাযতনং ৱিয অধিট্ঠানট্ঠেনাতিপি ৱত্তুং ৱট্টতিযেৱ.

যথাচ সম্পন্নপুপ্ফফলেসু খেমেসু ৰুক্খেসু ততো ততো পক্খিনো নিলিনত্থায আহাৰত্থাযচ নিচ্চং সমোসৰন্তি. এৱং ৰূপাদীসু ছসুঠানেসু ততো ততো চিত্তচেতসিকা ধম্মা আৰম্মণকৰণত্থায নিচ্চং সমোসৰন্তি. তস্মা ৰূপাদীনি ছ সমোসৰণট্ঠেন আযতনানিনাম. তদুভযানি পন তেসং চিত্ত চেতসিকানং কাৰণট্ঠেন আযতনানিনাম. চক্খুচ তং আযতনঞ্চাতি চক্খাযতনং. এৱং সেসানি. তত্থ চক্খুসোতানি সত্তানং হিতক্ৰিযাসু বহুপকাৰত্তা কামৰূপ ব্যাপিতত্তা চ পাকটানীতিআদিম্হি ৱুত্তানি. তেহি আসন্নত্তা তদনন্তৰং ঘানং. ততো জিৱ্হাতি ইমানি চত্তাৰি পদেসাযতনানিনাম. ততো সকলকাযব্যাপকো কাযো. ততো তেসং সব্বেসং গোচৰৱিসযগ্গাহকং মনোতি. সেসানি পন তেসং ৱিসযত্তা তদনুক্কমেনেৱ ৱুত্তানীতি.

কস্সচি পন পুগ্গলস্সৱা সত্তস্সৱা মনুস্সস্সৱা দেৱস্সৱা ব্ৰহ্মুনোৱা ৱসে অৱত্তিত্ৱা অত্তনোএৱ সভাৱং ধাৰেন্তীতি ধাতুযো. ৱিসুং ৱিসুং ৱৱত্থিতসভাৱত্তাৱা যথাসভাৱং ধাৰীযন্তি সল্লক্খীযন্তি ৱৱত্থপীযন্তীতি ধাতুযো. অপিচ, নিস্সত্ত নিজ্জীৱট্ঠেন ধাতুযো. তত্থ নিস্সত্তট্ঠেনাতি সত্তাকাৰা ভাৱট্ঠেন সত্তকিচ্চাভাৱট্ঠেন. কো পনেত্থ সত্তাকাৰো কিং সত্তকিচ্চন্তি. জীৱযোগো সত্তাকাৰো. ঈহাচ ব্যাপাৰো চ সত্তকিচ্চং. নিজ্জীৱট্ঠেনাতি একস্মিং ভৱে যাৱ নমৰতি. ভৱপৰংপৰাযৱা যাৱ সংসাৰো ন নিৱত্ততি. তাৱ অভিজ্জমানো অচ্ছিজ্জমানো একোৱ ৱত্ততীতি এৱং গহিতস্স জীৱস্স অভাৱট্ঠেন. চক্খাদযোচ ধম্মা সব্বসো সত্তাকাৰৰহিতা সত্ত কিচ্চৰহিতাচ হোন্তি. নচ সযং জীৱানাম হোন্তি. নাপি জীৱযোগাতি. ইতি নিস্সত্তট্ঠেন নিজ্জীৱট্ঠেনচতেধাতুযোনামাতি. তেসং পন দট্ঠব্বাকাৰো অট্ঠকথাযং ৱুত্তো. যথাহ-ভেৰিতলং ৱিয চক্খুধাতু দট্ঠব্বা. দণ্ডো ৱিয ৰূপধাতু. সদ্দোৱিয চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু. তথা আদাসতলং ৱিয চক্খুধাতু. মুখং ৱিয ৰূপধাতু. মুখনিমিত্তং ৱিয চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু. অথৱা, উচ্ছুযন্ত কিলযন্তং ৱিয চক্খুধাতু. যন্তচক্কযট্ঠি ৱিয ৰূপধাতু. উচ্ছুৰস তেলানি ৱিয চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু. তথা অধৰাৰণি ৱিয চক্খুধাতু. উত্তৰাৰণি ৱিয ৰূপধাতু. অগ্গি ৱিয চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতু. এসনযো সোতৱিঞ্ঞাণধাতুআদীসু. মনোধাতু পন যথাসম্ভৱতো চক্খুৱিঞ্ঞাণধাতুআদীনং পুৰেচৰানুচৰা ৱিয দট্ঠব্বা.

ধম্মধাতুযা ৱেদনাক্খন্ধো সল্লমিৱ সূলমিৱচ দট্ঠব্বো. সঞ্ঞা সঙ্খাৰক্খন্ধা ৱেদনাসল্ল সূলযোগা আতুৰা ৱিয দট্ঠব্বা. পুথুজ্জনানংৱা সঞ্ঞা আসা দুক্খজননতো ৰিত্তমুট্ঠি ৱিয অযথাভুচ্চনিমিত্তগাহতো ৱনমিগোৱিয. সঙ্খাৰা পটিসন্ধিযং পক্খিপনতো অঙ্গাৰকাসুযং খিপনপুৰিসা ৱিয. জাতিদুক্খানুবন্ধতো ৰাজপুৰিসানুবন্ধচোৰো ৱিয. সব্বানত্থাৱহস্স খন্ধসন্তানস্স হেতুতো ৱিসৰুক্খবীজানি ৱিয. ৰূপং নানাৱিধুপদ্দৱনিমিত্ততো খুৰ চক্কংৱিয দট্ঠব্বং. অসঙ্খতাপিধাতু অমততো সন্ততো খেমতো চ দট্ঠব্বা. কস্মা, সব্বানত্থপটিপক্খভূতত্তা. মনোৱিঞ্ঞাণধাতু গহিতাৰম্মণং মুঞ্চিত্ৱাপি অঞ্ঞং গহেত্ৱা পৱত্তনতো ৱনমক্কটো ৱিয, দুদ্দমনতো অস্সখলুঙ্গো ৱিয, যত্থ কামনিপাতিতো ৱেহাসং খিত্তদণ্ডো ৱিয, লোভদোসাদি নানাপ্পকাৰ কিলেসযোগতো ৰঙ্গনটো ৱিয দট্ঠব্বাতি. অৰিযসচ্চানীতি এত্থ সন্তস্স ধম্মস্স ভাৱো সচ্চং. সন্তস্সাতি ভূতস্স তথস্স অৱিপৰীতস্স. অপিচ, কেনট্ঠেন সচ্চন্তি. তথট্ঠেন অৱিতথট্ঠেন অনঞ্ঞথট্ঠেন. যঞ্হি চক্খুস্স দুক্খত্তং, তং তথং হোতি অৱিতথং অনঞ্ঞথং. দুক্খদুক্খ সঙ্খাৰদুক্খ ৱিপৰিণামদুক্খ সঙ্খাতেহি তীহি দুক্খেহি তং সমঙ্গিপুগ্গলস্স অভিণ্হপীড়নতো. তত্থ সঙ্খাৰদুক্খং নাম কম্মজানং উপ্পত্তিযা পগেৱ তংতংকম্মা ভিসঙ্খৰণদুক্খং. তথা উতুজাদীনং উপ্পত্তিযা পগেৱ তংতং উতুচিত্তাহাৰানং অভিসঙ্খৰণদুক্খং.

চক্খু হি নাম ৰূপিব্ৰহ্মানংপি পুৰিমভৱে ঝানভাৱনা সঙ্খাতং মহন্তং কম্মাভিসঙ্খৰণ দুক্খং অনুভৱন্তানংযেৱ উপ্পজ্জতি. নো অঞ্ঞথা. কামসত্তানং পন পুৰিমভৱে কম্মসঙ্খাৰদুক্খং অনুভৱিত্ৱা উপ্পন্নংপি যাৱজীৱং পৱত্তিযা আহাৰাদিসঙ্খাৰদুক্খঞ্চ পটিজগ্গন দুক্খঞ্চ অনুভৱন্তানঞ্ঞেৱ পৱত্ততি, নো অঞ্ঞথা. পৱত্তমানঞ্চ পচ্চযৱেকল্লেৱা জাতে অন্তৰাযেৱা আগতে যদাকদাচি ভিজ্জতি. মৰণকালং পত্ৱা পন একন্তেন ভিজ্জতিযেৱ. তস্মা তং অস্সাদেত্ৱা তদত্থায কম্মংৱা আহাৰাদিপচ্চযংৱা পটিজগ্গনং ৱা সঙ্খৰোন্তানং অনমতগ্গে সংসাৰে সঙ্খাৰদুক্খস্স পৰিযন্তোনাম নত্থি. ইতি সব্বং চক্খু অপৰিযন্তেন সঙ্খাৰদুক্খেন পুগ্গলং অভিণ্হং পীড়েতিযেৱ. ইদমস্স সঙ্খাৰদুক্খং. ইদং চক্খু নাম পচ্চযৱেকল্লেৱা জাতে অন্তৰাযেৱা আগতে যদা কদাচি ভিজ্জনজাতিকং. তস্মা তস্স ভিজ্জনভযেন পগেৱ পচ্চয সম্পাদনদুক্খং ৰক্খাৱৰণগুত্তিসংৱিধানদুক্খং ভিজ্জননিমিত্তানি দিস্ৱা ৱা ভিজ্জমানেৱা ভিন্নেৱা সোচনপৰিদেৱনাদিদুক্খঞ্চ ৱিপৰিণাম দুক্খংনাম. ইতি সব্বং চক্খু অপৰিযন্তেন ৱিপৰিণামদুক্খেন পুগ্গলং অভিণ্হং পীড়েতিযেৱ. ইদমস্স ৱিপৰিণামদুক্খং. দুক্খদুক্খং পন তদুভযেন দুক্খেন সহেৱ সিজ্ঝতি. এৱং চক্খু দুক্খদুক্খ সঙ্খাৰ দুক্খ ৱিপৰিণাম দুক্খসঙ্খাতেহি তীহি দুক্খেহি তং সমঙ্গিপুগ্গলং অভিণ্হং পীড়েতিযেৱ. যঞ্চ তস্স তথাপীড়নং, তং তথং হোতি, অৱিতথং, অনঞ্ঞথং. তস্মা চক্খু দুক্খসচ্চংনাম. এস নযো সোতাদীসু তেভূমকধম্মেসু.

সেসসচ্চেসুপি যং লোভস্সেৱ দুক্খসমুদযত্তং. যং নিব্বানস্সেৱ দুক্খনিৰোধত্তং. যং অট্ঠঙ্গিকমগ্গস্সেৱ দুক্খনিৰোধমগ্গত্তং তং কথং হোতীতিআদিনা ৱত্তব্বং. যাৱচ লোভো ন পহিয্যতি. তাৱ চক্খাদীনি অস্সাদেতিযেৱ. যাৱচ তানি অস্সাদেতি. তাৱ তেসং পৱত্তিযা কম্মাদীনি সঙ্খৰোন্তিযেৱ. যাৱচ কম্মাদীনি সঙ্খৰোন্তি. তাৱ চক্খাদীনি পৱত্তন্তিযেৱ. যাৱচতানি পৱত্তন্তি. তাৱ তেসং ৱুত্তপ্পকাৰেহি সঙ্খাৰ দুক্খাদীহি নমুচ্চতিযেৱ. তস্মা লোভস্স দুক্খসমুদযত্তং তথং হোতি. চক্খাদীসুচ পৱত্তমানেসু ৱুত্তপ্পকাৰং সব্বং দুক্খং আগচ্ছতিযেৱ. অপৱত্তমানেসু নাগচ্ছতি. তস্মা তেসং পৱত্তিনিৰোধভূতস্স নিব্বানস্সেৱ দুক্খনিৰোধত্তং তথং হোতি. তথা লোভপহানতো অঞ্ঞো দুক্খমুত্তিমগ্গোনাম নত্থি. অট্ঠঙ্গিকমগ্গোচ উপ্পজ্জ মানো একন্তেন তং পজহতি. তস্মা অট্ঠঙ্গিকমগ্গস্সেৱ দুক্খনিৰোধমগ্গত্তং তথং হোতি, অৱিতথং, অনঞ্ঞথন্তি.

এৱংসন্তেপি সচ্চসদ্দো পৰিযায সচ্চেসুপি ৱত্ততীতি ৱুত্তং চত্তাৰিঅৰিযসচ্চানীতি. তত্থ দুক্খসচ্চে তাৱ সক্কাযপৰিযা পন্না অজ্ঝত্তধম্মাএৱ অৰিযসচ্চংনাম. তেযেৱ হি অস্মিমানস্স অধিট্ঠানভূতা হুত্ৱা যাৱতং মানং ন সমূহনতি. তাৱ দুক্খকিচ্চং কৰোন্তি. দুক্খপৰিঞ্ঞাচনাম যাৱদেৱ অস্মিমানসমুগ্ঘাতায হোতি. অস্মিমানোচ তেস্ৱেৱ অজ্ঝত্তধম্মেসু নিৱিসতীতি তেসু পৰিঞ্ঞাতেসু পৰিঞ্ঞাকিচ্চং সিদ্ধমেৱ হোতীতি. তব্বিপৰী তেন পন অনিন্দ্ৰিয বদ্ধধম্মা মগ্গফলধম্মাচ অট্ঠঙ্গিকৱজ্জা উদযব্বয পীড়নতো সঙ্খাৰদুক্খৱিপৰিণামদুক্খেহিচ অপৰিমুত্তত্তা দুক্খসচ্চং নাম. সমুদযসচ্চে একো লোভোযেৱ অৰিযসচ্চংনাম. সোহি অত্তসমঙ্গিনো সত্তে অত্তনিচ আৰম্মণধম্মেসুচ অস্সাদং জনযিত্ৱা নিচ্চং ৱট্টদুক্খতো অনুক্কণ্ঠমানে কৰোতীতি তেসং লোভসদিসো অঞ্ঞো ঞাতিৱা মিত্তোৱা সহাযোৱা অত্তাৱা অত্তনিযংৱা নত্থিৱিয খাযতি. তস্মা তংসদিসো অঞ্ঞো কোচি ৱট্টদুক্খসংৱিধাযকোনাম নত্থি. তঞ্চ পজহিতুং সক্কোন্তস্স অঞ্ঞো দুজ্জহোনাম নত্থি. অৱসেসাপন সব্বেপি সাসৱা কুসলাকুসলধম্মা সমুদযসচ্চংনাম.

এত্থ সিযা, ননু অৱিজ্জাপি সব্বস্স ৱট্টদুক্খস্স মূলভাৱেন ৱুত্তাতি সাপি সমুদযে অৰিযসচ্চেএৱ ৱত্তব্বাতি. ৱুচ্চতে, যথাহি একো ছেকো উয্যানপালো সম্পত্তিযুত্তং ভূমি ভাগং লভিত্ৱা অত্তনো ঞাণবলেন ভূমিভাগঞ্চ নানাবীজানিচ অভিসঙ্খৰিত্ৱা নন্দনসদিসং উয্যানং মাপেসি. তত্থ ভূমি উয্যান পালস্স বীজানং ৰুক্খানঞ্চ পতিট্ঠানকিচ্চং সাধেতি. বীজানিচ অঙ্কুৰুপ্পাদনকিচ্চং সাধেন্তি, উয্যানপালোযেৱ পন সব্বকিচ্চানি সাধেতি. সো হি ভূমিযং বীজেসু ৰুক্খেসুচ যংযং কত্তব্বং হোতি. তং সব্বং কৰোতি. মমেতন্তি পৰিগ্গণ্হাতি ৰক্খতি. ততো উপ্পন্নে ভোগে ভুঞ্জতি. তস্মা কো ইদং মাপেসি, কস্সেদং উয্যানন্তি ৱুত্তে উয্যানপালোযেৱ মাপেসি. তস্সেদং উয্যানং ইচ্চেৱ ৱুচ্চতি. ন ভূমিং মাপেসি. বীজানি মাপেন্তি. তেসং ইদং উয্যানন্তি ৱুচ্চতি. কা পন উয্যানসম্পত্তিযা পচ্চযপৰংপৰাতি ৱুত্তে পন ভূমিএৱ আদিতো ৱত্তব্বা. ন উয্যানপালো. নচ বীজানীতি. এৱং সম্পদমিদং দট্ঠব্বং. পটিচ্চসমুপ্পাদ নযঞ্হি পত্ৱা পচ্চযপৰং পৰৱসেন দুক্খ ধম্মানং পৱত্তি নিৱত্তিৱিধানে অৱিজ্জাএৱ আদি পভৱপধানভূতা হোতি, ন তণ্হা. সচ্চদেসনাযং পন তেসং নিব্বত্তকধম্মৱিধানে তণ্হাএৱ সামিজেট্ঠক পধানভূতা হোতি. ন অৱিজ্জাতি নত্থি সমুদযাৰিযসচ্চভাৱে অৱিজ্জায ওকাসোতি দট্ঠব্বো. কিলেসানং তদঙ্গনিৰোধৱিক্খম্ভন নিৰোধা নিৰোধসচ্চংনাম. নিব্বানং নিৰোধাৰিযসচ্চংনাম. ছসু লোকিযৱিসুদ্ধীসু মগ্গঙ্গানি মগ্গসচ্চং নাম. অট্ঠঙ্গিকো লোকুত্তৰমগ্গোএৱ মগ্গঅৰিযসচ্চংনামাতি.

অৰিযসদ্দো চেত্থ কত্থচি কদাচি কেসঞ্চি কুতোচি কথঞ্চি অৱিতথভাৱেন উত্তমত্থৱাচকোতি. ৱিভাৱনিযং পন অট্ঠকথাযং ৱুত্তনযেন সচ্চসদ্দস্স অত্থো ৱিভাৱিতো দুক্খংঅৰিয সচ্চন্তি এত্থ পীড়নট্ঠো, সঙ্খতট্ঠো, সন্তাপট্ঠো, ৱিপৰিণামট্ঠোতি ইমেহি চতূহি অত্থেহি চক্খাদিকস্স একেকস্স তেভূমকধম্মস্স দুক্খসচ্চতা ৱেদিতব্বা. তত্থ সঙ্খতট্ঠ ৱিপৰিণামট্ঠা পুব্বে সঙ্খাৰ দুক্খৱিপৰিণামদুক্খেসু ৱুত্তনযাএৱ. পদত্থতোপন পচ্চযেহি সঙ্খৰীযতীতি সঙ্খতো. পগেৱ কম্মাদিপচ্চযাভিসঙ্খৰণদুক্খেন ৱিনা ন উপ্পজ্জতি, নপৱত্ততীতি ৱুত্তং হোতি. ৱিৰূপো হুত্ৱা পৰিণামো ৱিপৰিণামো. পৰিহানিচেৱ পৰিভেদোচ. পীড়নট্ঠোতি এত্থ পীড়িতব্বন্তি পীড়নং. পীড়েতীতি পীড়নং. পীড়ীযতে পীড়নং. অত্থোতি সভাৱো. পীড়নং অত্থো যস্সাতি ৱিগ্গহো. তত্থ যথা একিস্সা দুগ্গতিত্থিযা কুচ্ছিম্হি পুত্তো উপ্পজ্জতি. সোচ নানাৰোগেহি সযং নিচ্চং পীড়িতো হুত্ৱা পটিজগ্গনদুক্খেহি মাতৰঞ্চ নিচ্চং পীড়েতিযেৱ. যঞ্চ তস্সা কুচ্ছিম্হি তাদিসস্স পুত্তস্স উপ্পজ্জনং, তঞ্চ তস্সা ইত্থিযা পীড়নকিচ্চমেৱ হোতি. এৱমেৱং যে চক্খাদযো ধম্মা জৰামৰণেহি নিচ্চং পীড়ীযন্তি, তে পটিজগ্গনদুক্খেহি তং সমঙ্গীনং পুগ্গলং নিচ্চং পীড়েন্তিযেৱ. যঞ্চ তস্স সন্তানে তেসং উপ্পজ্জনং, তঞ্চ তস্স পীড়নকিচ্চমেৱাতি. যথাহযো ভিক্খৱে চক্খুস্স উপ্পাদো ঠিতি অভিনিব্বত্তি পাতুভাৱো. দুক্খস্সেসো উপ্পাদো. ৰোগানং ঠিতি জৰামৰণস্স পাতুভাৱো. যো ভিক্খৱে সোতস্স ঘানস্স জিৱ্হায কাযস্স মনস্স উপ্পাদোতিআদি.

সন্তাপট্ঠোতি ৰাগগ্গিআদীহি একাদসহি অগ্গীহি ভুসং পৰিদয্হনট্ঠো. যথাহ –

চক্খুং আদিত্তং. কেন আদিত্তং. ৰাগগ্গিনা আদিত্তং. দোসগ্গিনা. মোহগ্গিনা. জাতিযা. জৰায. মৰণেন. সোকেন. পৰিদেৱেন. দুক্খেন. দোমনস্সেন. উপাযাসেন আদিত্তন্তি ৱদামি. সোতং আদিত্তং. ঘানং আদিত্তং. জিৱ্হা আদিত্তা. কাযো আদিত্তো. মনো আদিত্তোতি.

আদিপনং সন্তাপনং পৰিদয্হনন্তি ইধ অত্থতো একন্তি. এত্থ সিযা, অৰিযমগ্গোপি চিৰকালং পাৰমিতাভিসঙ্খৰণদুক্খেন অন্তিমভৱেচ সীলাদিৱিসুদ্ধিভাৱনাভিসঙ্খৰণদুক্খেন পুগ্গলং সুসং পীড়েতিযেৱ. তথা ৱিপৰিণামধম্মোচ. তস্মা সোপি পিড়নাদিঅত্থেন দুক্খসচ্চসঙ্গহো সিযাতি.ন. সব্বদুক্খসন্তি ৱংহত্তা. সো হি ৱুত্তপ্পকাৰং অভিসঙ্খৰণদুক্খং পৰিপুণ্ণং অনুভূতস্স পুগ্গলস্স সকিং উপ্পজ্জমানো সব্বং কিলেসজাতং খেপেন্তো উপ্পজ্জতি. নিৰুজ্ঝমানোচ সব্বং আযতিং অনমতগ্গে সংসাৰে ৱট্টদুক্খং ৱূপসমেন্তো নিৰুজ্ঝতি. ৱূপসন্তংচ অনাগত দুক্খং উপাদায ৱুত্তপ্পকাৰং অভিসঙ্খৰণদুক্খং গণনুপগং নহোতি. ভিজ্জন্তোচ অনুত্তৰং ৱিমুত্তিসুখং দত্ৱাৱ ভিজ্জতি. তস্মা তস্স ৱিপৰিণামপচ্চযাপি পুগ্গলস্স কাচি হানিনাম নত্থীতি ন সো দুক্খসচ্চসঙ্গহোতি. লোকিযধম্মা পন উপ্পজ্জমানা পৱত্ত মানাচ পুব্বে ৱুত্তপকাৰেহি সঙ্খাৰদুক্খেহি ভুসং পীড়েত্ৱা এৱ উপ্পজ্জন্তি পৱত্তন্তিচ. নিৰুজ্ঝমানা মহন্তং পৰিড়াহদুক্খং জনেত্ৱা অপৰিযন্তে খুৰচক্কসদিসে ৱট্টদুক্খযন্তে পুগ্গলং যোজেন্তাৱ নিৰুজ্ঝন্তি. তস্মা তেএৱ পীড়নাদিঅত্থেহি একন্তদুক্খা হোন্তীতি. এতেন নিব্বানস্সপি সম্পাপকপচ্চযাভিসঙ্খৰণলেসং গহেত্ৱা দুক্খসচ্চত্তপসঙ্গো নিৱত্তিতো হোতীতি.

দুক্খসমুদযো অৰিযসচ্চন্তি এত্থ ভৱাভৱসঙ্খাতং দুক্খক্খন্ধং সমুদেতি. পুনপ্পুনং অব্বোচ্ছিন্নং কত্ৱা উদযতি উট্ঠাপেতি ৱড্ঢেতিৱাতি দুক্খসমুদযো, আযূহনট্ঠো, নিদানট্ঠো, সংযোগট্ঠো, পলিবোধট্ঠোতি চতূহি অত্থেহি লোভস্স দুক্খসমুদযতা ৱেদিতব্বা. তত্থ আযূহনট্ঠোতি ভৱাভৱ সঙ্খাতস্স একেকস্মিং ভৱেপি ৱত্থুকামপটিসংযুত্তস্স দুক্খক্খন্ধস্স ভিয্যো পৰিব্যূহনট্ঠো ৰাসিকৰণট্ঠো নিদানট্ঠোতি তদেৱ নিৰন্তৰং কত্ৱা অনুপ্পদানট্ঠো নিয্যাতনট্ঠোতি ৱুত্তং হোতি. সংযোগট্ঠোতি দুক্খক্খন্ধস্মিংএৱ দড়্হং বন্ধনট্ঠো. পলিবোধট্ঠোতি ততো তস্স তস্স মুচ্চনুপাযস্স নীৱাৰণ ৱসেন পলিবুন্ধনট্ঠো উপৰুন্ধনট্ঠোতি অত্থো. দুক্খনিৰোধো অৰিযসচ্চন্তি এত্থ ৱট্টদুক্খস্স নিৰুজ্ঝনং অনুপ্পাদ ধম্মতাপত্তি ৱসেন খিয্যানং দুক্খনিৰোধো. দুক্খং ৱা নিৰুজ্ঝতি নপৱত্ততি এতস্মিন্তি দুক্খনিৰোধো. নিস্সৰণট্ঠো ৱিৱেকট্ঠো, অসঙ্খতট্ঠো, অমতট্ঠোতি চতূহি অত্থেহি নিব্বানস্স দুক্খনিৰোধতা ৱেদিতব্বা. তত্থ নিস্সৰণট্ঠোতি নিস্সৰণ ৱিমুত্তিযা ৱিমুচ্চনট্ঠো. ৱিৱেকট্ঠোতি ৱট্টদুক্খপলিবোধতো ৱিৱিচ্চনট্ঠো. অসঙ্খতট্ঠোতি সঙ্খাৰদুক্খস্স অভাৱট্ঠো. অমতট্ঠোতি মৰণদুক্খস্স অভাৱট্ঠোতি.

দুক্খনিৰোধগামিনিপটিপদাতি এত্থ দুক্খনিৰোধং গমেতি সম্পাপেতীতি দুক্খনিৰোধগামিনী. অত্তনো সন্তানে পটিলাভকৰণ ৱসেন পটিপজ্জিতব্বাতি পটিপদা. দুক্খনিৰোধগামিনীচ সা পটিপদা চাতি ৱিগ্গহো. নিয্যানট্ঠো, হেত্ৱট্ঠো, দস্সনট্ঠো, অধিপতেয্যট্ঠোতি চতূহি অত্থেহি অট্ঠঙ্গিকমগ্গস্স দুক্খনিৰোধমগ্গতা ৱেদিতব্বা. তত্থ নিয্যানট্ঠোতি অৱিজ্জাপচ্চযা সঙ্খাৰাতিআদিকং ৱট্টসোতং পটিনিৱত্তেত্ৱা অৱিজ্জানিৰোধা সঙ্খাৰনিৰোধোতিআদিকং ৱট্টপটিসোতং অভিমুখং নিগ্গমনট্ঠো. হেত্ৱট্ঠোতি সব্বেসং অৰিযগুণানং সুপ্পতিট্ঠিতভাৱ সাধনট্ঠো. দস্সনট্ঠোতি অঞ্ঞাণঅদস্সনসঙ্খাতস্স সম্মোহস্স পহান ৱসেন চতুসচ্চধম্মস্স পটিৱিজ্ঝনট্ঠো. অধিপতেয্যট্ঠোতি তণ্হা দাসব্যৱিমুত্তিযা ভূজিস্সভাৱপত্তিৱসেন সযমেৱ অত্তনো অধিপতি হুত্ৱা ৱিৰোচনট্ঠো. লোকিযমগ্গা হি তণ্হায আৰম্মণভাৱে ঠিতা তণ্হাদাসব্যং নাতিৱত্তন্তীতি. এত্থচ ইমে সত্তানাম একন্তেন দুক্খপটিকূলা হোন্তি দুক্খভীৰুকা. যেচ অত্তনি দুক্খং জনেন্তি. তেসু ৱেৰিসঞ্ঞং উপ্পাদেন্তি. অত্তনো পন একন্তদুক্খংৱা একন্তদুক্খজনকংৱা তে নজানন্তি. তস্মা তে অত্তনো দুক্খমুত্তিযা যং যং কম্মং আযূহন্তি. তং তং অত্তনো দুক্খৱড্ঢিযাএৱ সম্পজ্জতি. কিং পন একন্তদুক্খং, কিংচ একন্ত দুক্খজনকন্তি. অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নভূতা অত্তনো অত্তনো অত্তহাৱপৰিযাপন্না তেভূমকধম্মাএৱ অত্তনো অত্তনো একন্তদুক্খানাম. কস্মা, তেহি মুত্তেএৱ সব্বদুক্খেহি মুচ্চনতো, অমুত্তেচ অমুচ্চনতোতি. অত্তনো তণ্হাএৱ অত্তনো একন্তদুক্খজনকংনাম. কস্মা, তায পহীনাযএৱ একন্ত দুক্খেহি মুচ্চনতো, অপহীনাযচ অমুচ্চনতোতি.

তথা ইমে সত্তা একন্তেন সুখকামা হোন্তি সুখাভিনন্দিনো. যেচ অত্তনি সুখং জনেন্তি. তেসু পিযমিত্তসঞ্ঞং উপ্পাদেন্তি. অত্তনোপন একন্তসুখংৱা একন্তসুখমগ্গংৱাতে নজানন্তি. তস্মা তে অত্তনো সুখৱড্ঢিযা যং যং কম্মং আযূহন্তি. তং তং অত্তনো দুক্খৱড্ঢিযাএৱ সম্পজ্জতি. কিং পন একন্তসুখং কোচ একন্ত সুখমগ্গোতি. একন্তদুক্খধম্মস্স অভাৱোএৱ অত্তনো একন্ত সুখংনাম. একন্তদুক্খজনকস্স পহানমগ্গোএৱ অত্তনো একন্ত সুখমগ্গোনামাতি ইমমত্থং দস্সেন্তো ইমানি চতুসচ্চপদানি কথেসীতি ৱেদিতব্বং.

[২২৩] যং পন ৱিভাৱনিযং

‘‘দুক্খস্স অনুপ্পাদনিৰোধো এত্থ এতেনাতিৱা দুক্খনিৰোধো’’তি ৱুত্তং. তত্থ এতেনাতি ইদং নযুজ্জতি.

ন হি নিব্বানং দুক্খস্স অনুপ্পাদনিৰোধ ক্ৰিযাসাধনে দুক্খেন সহকাৰী কাৰণং হোতীতি. সেসচেতসিকাতি ৱেদনা সঞ্ঞাহি সেসা পঞ্ঞাস চেতসিকা. অতীতাদিৱসেন তিৱিধ ভিন্নানং অজ্ঝত্তাদি ওড়াৰিকাদি হীনাদি দূৰাদিৱসেন দুৱিধভিন্নানঞ্চ ধম্মানং ৰাসট্ঠেন খন্ধৱোহাৰো হোতি. নিব্বানস্স পন তাদি সো ভেদো নত্থীতি ৱুত্তং ভেদাভাৱেনাতিআদি. তঞ্হি অতীতাদিকে তিৱিধভেদে একংপি ন হোতি. কস্মা. অনিদ্দিসিতব্ব ধম্মত্তা. তঞ্হি তেকালিকধম্মানং খযৱিৰাগনিৰোধভূতো অনিমিত্ত ধম্মোযেৱ হোতি. তস্মা ইদং অতীতে অসুকবুদ্ধকালে নিব্বানং. ইদং অনাগতে. ইদং এতৰহীতি এৱং কালভেদেন নিদ্দিসিতব্বং নহোতি. তথা দিসা দেসঠানভেদেন পৰিনিব্বুতপুগ্গলভেদেন চ. কেৱলং পন অনমতগ্গে সংসাৰৱট্টে যত্তকানি অনত্থ পদানি দিস্সন্তি. তপ্পটিপক্খসিদ্ধেহি গুণপদেহিএৱ তং কথে তব্বন্তি. দুকেসু পন অজ্ঝত্তদুকং পত্ৱা তং বহিদ্ধাএৱ হোতি. ন অজ্ঝত্তং. ওড়াৰিকদুকং পত্ৱা সুখুমমেৱ হোতি, ন ওড়াৰিকং. হীনদুকং পত্ৱা পণীতমেৱ হোতি, ন হীনং. দূৰে দুকং পত্ৱা দূৰেএৱ হোতি, ন সন্তিকেতি. খন্ধসঙ্গহনিস্সটন্তি খন্ধসঙ্গহতো ৱিমুত্তং.

দ্ৱাৰালম্বণভেদেনাতি দ্ৱাৰছক্ক আৰম্মণছক্কানং ভেদেন. আযতনানি দ্ৱাদস ভৱন্তীতি যোজনা. এত্থচ দ্ৱাৰছক্কং ধম্মাৰম্মণংএৱাতি সেসধম্মালম্বণং সন্ধায আৰম্মণছক্কং ৱুত্তন্তি দট্ঠব্বং. দ্ৱাৰা.ল. পৰিযাযেনাতি ছন্নং দ্ৱাৰানং ছন্নং আলম্বণানং তেসু দ্ৱাৰালম্বণেসু উপ্পন্নানং ৱিঞ্ঞাণানঞ্চ কমেন ধাতুযো অট্ঠাৰস ভৱন্তীতি যোজনা. এত্থপি দ্ৱাৰছক্কে মনোদ্ৱাৰং ৱিঞ্ঞাণেকদেসমেৱ হোতি. দ্ৱাৰছক্কং ৱিঞ্ঞাণসত্তকঞ্চ ধম্মা লম্বণেকদেসমেৱাতি. মগ্গো লোকুত্তৰো মগ্গোনাম মতোতি যোজনা. মগ্গযুত্তা একূনতিংসধম্মা ফলভূতাচ সত্ততিংস ধম্মা চতুসচ্চ ৱিনিস্সটা চতূহি অৰিযসচ্চেহি ৱিনিস্সটা ৱিমুত্তা. যমেত্থ ৱত্তব্বং, তং হেট্ঠা ৱুত্তমেৱাতি.

ইতি পৰমত্থদীপনিযানাম অভিধম্মত্থসঙ্গহস্স

চতুত্থৱণ্ণনায সমুচ্চয সঙ্গহস্স

পৰমত্থদীপনা নিট্ঠিতা.