৫০. দাৰু
সমাসত্থো (এত্থ) দাৰু, নাস্স মুখ্যাহি অঙ্গুলীহি সম্বন্ধো যুজ্জতি, ননু দ্ৱে অঙ্গুলী পমাণমস্স দাৰুনোচ্চাদিং মুখ্যো অঙ্গুলিসদ্দোগহিতোতি সম্বন্ধো সম্ভৱতি কিমেৱং ৱুচ্চতেচ্চাসঙ্কিযাহ-‘যদিপি’চ্চাদি, পমাণৱচনেনাতি মত্তাদিপচ্চযত্থভূতপমাণৱাচকেন, অঙ্গুলি সদ্দস্স দাৰুনো পমাণৱাচকত্তা ৱুত্তং- ‘দাৰুনো সম্বন্ধো অত্থী’তি. ৱিসেসনসমাসতো পৰং তদত্থৱিসযে তস্মিংপমাণত্থৱিসযে ‘‘মানেমত্তো’’তিআদিনা (৪-৪৬) মত্তাদিপ্পচ্চযেনভৱিতব্বন্তিঅত্থো, লোপেনভৱিতব্বন্তি সম্বন্ধো, ‘‘অসঙ্খ্যেহি চাঙ্গুল্যা নঞ্ঞাসঙ্খ্যত্থেসু’’ইচ্চত্ৰ (৩-৪৪) যদাখ্যাতং, তদিহাপ্যতিদিসমাহ-‘পুব্বে ৱিযসিদ্ধ’ন্তি, অনকাৰন্তানন্তি ভূমিআদীনং, তব্বিধানে তস্স অপ্পচ্চযস্স ৱিধানে পযোজনংসিস্সোকাৰোতিসম্বন্ধো. ইমিনা কচ্চাযনানং পকৰণে পযোজনং দস্সিতং. অথচ পনেত্থ ‘‘ক্ৱচি সমাসন্তগতানমকাৰন্তো’’তি (ক, ২-৭-২২) ইমিনা অকাৰন্তস্স সমাসন্তে কতে সামত্থিযা ‘স্যাচ’ইতি (ক, ২-৩-২৯) সিস্সাকাৰাদেসাভাৱা নিচ্চমোকাৰন্তৰূপং সম্পজ্জতীতি পৰিকপ্পিযতস্সাযুত্তভাৱং দস্সেতুং যং ৱুত্তংৱুত্তিকাৰেন, তং দস্সেতুমাহ‘অকাৰন্তস্সপি’চ্চাদি, যং-ৱুত্তং সিস্সাকাৰা দেসনিৱত্তনে অকাৰকৰণে সামত্থিযং, তদভাৱা সিস্সাকাৰাদেসো ন নিৱাৰীযতীতি দস্সেতুমাহ-‘নচে’চ্চাদি. চৰিতত্থতায নিট্ঠিতপ্পযোজনতায, তেনেৱ কচ্চাযনৱুত্তিকাৰেনেৱ অপ্পচ্চযন্ত মুদাহটং সক্কতগন্থানুসাৰেন, অব্যঞ্জনন্তত্তাতি ইমিনা তিণ্ণমেসং সদ্দানং সক্কতে ব্যঞ্জনন্তত্তমেৱ বোধেতি, নিৰত্থকন্তি পুব্বেৱ অকাৰন্তত্তা নিৰত্থকং, আকাৰৱিধানেনেৱাতি (ক, ২-৭-২৫) ‘‘ধনুম্হাচ’’ ইত্যাকাৰৱিধানেনেৱ.