৪৪. অসং
অতিক্কন্তমঙ্গুলিযোতি ৱিগ্গহো. দ্ৱে অঙ্গুলিযো সমাহটাতি পৰৱিগ্গহেনাত্থমাহ, দ্ৱে অঙ্গুলিযো পমাণমস্সাতি ৱিগ্গহেনেৱং সমাসো ততো মত্তপ্পচ্চযে তগ্ঘপ্পচ্চযে ৱা তস্স ‘‘লোপো’’তি (৪-১২৩) ইমিনা লোপে কতে ৱিসেসনসমাসা অকাৰোতি দস্সেতুং ‘কথ’মিচ্চাদিনা যং ৱুত্তং তং দস্সেতুং ‘অঞ্ঞপদত্থে’চ্চাদি ৱুত্তং. সমাসৱিধানং অতোপীতি মত্তাদিপ্পচ্চযলোপং কত্ৱা ‘‘ৱিসেসনমেকত্থেনে’’তি (৩-১১) সমাসৱিধানা, অথ নাযমঙ্গুলিসদ্দেনেৱং সমাসো, মানে পচ্চযলোপৱসেন ৱিনাৱ অপ্পচ্চযেন নিট্ঠপ্পত্তীতি মন্ত্ৱা ‘অঙ্গুলসদ্দো ৱা’চ্চাদিনা যং ৱুত্তিযং ৱুত্তং তত্থ আসঙ্কং ৱিৰচযতি ‘অথে’চ্চাদি. দ্ৱঙ্গুলসদ্দস্স পমাণিনিৱত্তনতো কথঞ্চিপি অঞ্ঞপদত্থতা সিযাতি ‘যথা তথা অঞ্ঞপদত্থে ৱত্ততূ’তিৱুত্তং. ননু নিৰঙ্গুলন্ত্যাদি সব্বমঙ্গুলসদ্দেন সাধেতুং সক্কা, তথা সতি কিমঙ্গুলি সদ্দা অপ্পচ্চযৱিধানেনেত্যাসঙ্কিয পযোজনন্তৰং অপদিসিতুমাহ- ‘সব্বত্থে’চ্চাদি. অঙ্গুলিসদ্দতো অপ্পচ্চযে অৱিহিতে নিৰঙ্গুলিচ্চাদিপি সিযা তন্নিৱত্তনমেত্থ পযোজনন্তি দস্সেতি ‘অঙ্গুলিসদ্দনিৱত্তনত্থ’ন্তি.