২৬. ইত্থি

ইত্থিৱিধীসু ‘‘পুথুস্স পথৱপুথৱা’’তি (৩-৩৯) সুত্তপৰিযন্তেসু. ইত্থিযন্তি ইদং নামৱিসেসনং ৱা সিযা পচ্চযত্থৱিসেসনং ৱা, তত্থ নামৱিসেসনমেৱিদং ন পচ্চযত্থৱিসেসনন্তি দস্সেতুমাহ- ‘নামে’চ্চাদি. অকাৰন্ততো নামস্মাতি একত্তাদিমহন্তত্থৱাচিতো অকাৰন্ততো নামস্মা. ইত্থত্তন্তি এত্থ ইত্থীতি ইত্থিলিঙ্গং ৱুচ্চতি. ইত্থিযেৱ হি এসাতি লিঙ্গীযতি সঙ্কেতীযতীতি লিঙ্গং. ইত্থিযা এসাতি পসিদ্ধিমতো অত্থস্স ভাৱো সামঞ্ঞং বালযুৱত্তাদি লক্খণং ইত্থত্তং. কিমেত্থ লিঙ্গং নাম–

এসেসো এতমিতি চ,

পসিদ্ধি অত্থেসু যেসু লোকস্স;

থীপুং নপুংসকানীতি,

ৱুচ্চন্তে তানি নামানি.

অত্থেসু যেসু এসা এসো এতন্তি পসিদ্ধি লোকস্স হোতি এতানি যথাক্কমং ইত্থিপুৰিসনপুংসকলিঙ্গানীতি লোকেন ৱুচ্চন্তীতি অত্থো. এৱঞ্চকত্ৱা ৱুচ্চতে ‘‘লিঙ্গং নানুসাসনীযং লোকনিস্স যত্তা লিঙ্গস্সা’’তি. তত্থ গোইচ্চাদীস্ৱেসা এসোতি পসিদ্ধিযা ইত্থিলিঙ্গত্তং, অচ্চিআদীস্ৱেসা এতন্তি পসিদ্ধিযা ইত্থিনপুংসকত্তং, তটোভটী তটমিচ্চাদীস্ৱেসো এসাএতন্তি পসিদ্ধিযা পুমিত্থিনপুংসকত্তং, মালাইচ্চাদীস্ৱেসাতি পসিদ্ধিযা ইত্থত্তং, ৰুক্খোচ্চাদীস্ৱেসোতি পসিদ্ধিযা পুল্লিঙ্গত্তং, কুলমিচ্চাদো এতন্তি পসিদ্ধিযা নপুংসকত্তং. সমাসস্সাপ্যেৱং দট্ঠব্বং, জোতকাতি দস্সেতীতি সম্বন্ধো. জোতকা ইত্থত্তস্সেতি পকৰণতো ৱিঞ্ঞাযতি. ততো ৱেচ্চাদিনা পচ্চযত্থভাৱিনো যে দোসা তেসমেত্থনাৱকাসোতি দস্সেতি. সমানাধিকৰণত্তং বহুৱচনম্পি হোতীতিসম্বন্ধো. ইমিনা ইদং দীপেতি ‘‘ইত্থত্তস্স পচ্চযত্থত্তে সতি পধানত্তাস্স ব্যতিৰেকলক্খণায ছট্ঠিযা ‘কুমাৰিত্তং (দেৱদত্তাযা’তিভৱিতব্বং, ততো চ ন সিযা কুমাৰী) দেৱদত্তা’তি সমানাধিকৰণত্তং, তথা কুমাৰিযোতি বহুৱচনম্পি ইত্থত্তস্সেকত্তা. পকতিযত্থ ৱিসেসনপক্খে তু পকতিযা ইত্থত্তৱিসিট্ঠং দব্বমেৱোচ্চতে, আআদযো তু জোতকতাতি তত্থ ব্যতিৰেকাভাৱা ছট্ঠিযা অপ্পসঙ্গো চ বহুৱচনম্পি অনেকত্তাৱ দব্বস্স যুত্তন্তি যথাৱুত্তদোসাৱসৰাভাৱা ইট্ঠত্থসিদ্ধী’’তি. অঞ্ঞেতি জযাদিচ্চ জিনিন্দবুদ্ধ্যাচৰিযাদযো দস্সেতি.

ইত্থিযমভিধেয্যাযন্তি ইত্থিলিঙ্গসঙ্খাতে ইত্থত্তে অত্থভূতে, যথেৱহীতিআদিনা উপমাৱসেন যথাৱুত্তমেৱত্থং ৱিভাৱেতি. তত্থ ইত্থত্তমিচ্চাদিনা পৰোপৱণ্ণিতপক্খস্সাযুত্তত্তন্নিচ্ছিন্দেতি, নো পপজ্জতে [নোপপজ্জেয্য (পঞ্চিকা)] দেৱদত্তাসদ্দৱচনীযস্সাপি ইত্থত্ততো অব্যতিৰিত্তত্তা ‘ইত্থত্তং দেৱদত্তাযা’তি ভিন্নাধিকৰণতা ন যুজ্জতে, অনুপপত্তিমেৱ সমত্থেতি ‘দেৱদত্তাযাতি’চ্চাদিনা. সমানাধিকৰণত্তমেৱ সিযা ইত্থিসদ্দৱচনীযতো অনঞ্ঞত্তা দেৱদত্তা সদ্দৱচনীযস্স ইত্থী দেৱদত্তাতি.

অতোএৱাতি ইত্থত্তে আৱিধানতোযেৱ. তব্বতোত্থস্সাতি ইদং জযাদিচ্চাদিমতানুগামিনা [নুগামী পন (পোত্থকে)] ৱুত্তং, তথা হি তে এৱং লিঙ্গলক্খণ মাহু (পা, ৪-১-৩ কাসিকাযং) ‘‘সামঞ্ঞৱিসেসা ইত্থত্তাদযো গোত্তাদযো ৱিয বহুপ্পকাৰব্যত্তিযোতি [সামঞ্ঞানি চ তুল্যজাতিযপদত্থসাধাৰণত্তা তানি ৱিসেসা চ অঞ্ঞ মঞ্ঞেহি ৱিজাতিযেতি চ ৱিসিস্সন্তে ব্যাৱত্তন্তেতি সামঞ্ঞৱিসেসা. ব্যঞ্জীযন্তিআ এতেহীতি ব্যত্তিযো সামঞ্ঞৱিসেসানং নিস্সযা, বহুপ্পকাৰা ব্যত্তি যো যেসং সামঞ্ঞৱিসেসানং তে তথাৱুত্তাতি– (কাসিকাৱিৱৰণ পঞ্জিকা.)] তে হ্যেৱং মঞ্ঞন্তে ‘‘যথা গোত্তাদযো সমানজাতিযেসু সব্বেস্ৱনুৱত্তন্তে, ৱিজাতিযেহি পন নিৱত্তন্তে, তথা ইত্থত্তাদযোপি. ৱিচিত্তত্তা পন সামঞ্ঞৱিসেসনিস্সযানং ব্যঞ্জকানং কোচিযেৱ সামঞ্ঞৱিসেসো কেনচিদেৱ নিস্সযেন ব্যঞ্জতে, ন সব্বো সব্বেন (পতি) নিযতৱিসযত্তা ভাৱসত্তীনং, তত্থ যেনত্থেন ইত্থত্তমেৱ ব্যঞ্জতে ন পুমত্তং নাপি নপুংসকত্তং, সা ইত্থিযেৱ ভৱতি ন পুমা নাপি নপুংসকং. যেন পুমত্তমেৱ ব্যঞ্জতে, সো পুমাযেৱ. যেন তু নপুংসকত্তং তং নপুংসকমেৱ. যো তু দ্ৱিন্নং তিণ্ণং (ৱা) ব্যঞ্জকো, সো দ্ৱিলিঙ্গো তিলিঙ্গো ৱে’’তি (পা, ৪-১-৩ কাসিকাৱিৱৰণপঞ্জিকা) তস্মা পব্বতো যথা ৱুত্তইত্থত্তৱতো অত্থস্স অভিধেয্যস্সাতি এৱমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো.

অথেচ্চাদিনা যথাৱুত্তদোসপৰিহাৰায জিনিন্দবুদ্ধিনা যদুপৱণ্ণি তং তং পৰিকপ্পেতি. সো এৱ চৰহিচ্চাদিনা উপহাসপুব্বকমুত্তৰ মাচিক্খতে. মসিমক্খিতকুক্কুটোৱিযাতি যদা কোচি অঞ্ঞকুক্কুটো অঞ্ঞস্মা ভীতো সিযা, তদা ৱিজযিনো কুক্কুটস্স মুখং মসিযা মক্খেত্ৱা উপনেন্তি সো পঠমং ততো ভীতোপি পুন অঞ্ঞোতি মন্ত্ৱা যুজ্ঝিতুমুস্সহতে. যথাত্ৰ সোৱ কুক্কুটো ব্যাজে নোপদস্সিতো, তথা ত্ৰামীত্যত্থো.