১২. নঞ

এত্থেৱাতি ‘‘ট নঞ্স্স’’ইতি (৩-৭৪) সুত্তেএৱ. পামনপুত্তোতিপামা কুট্ঠৱিসেসো অস্স অত্থীতি পামসদ্দা ‘‘দিস্সন্তঞ্ঞেপি পচ্চযা’’তি (৪-১২০) নপ্পচ্চযো, পামনস্স পুত্তো, যদি হেত্থ ঞকাৰো ৱিসেসনত্থো ন কৰীযেথ, তদা ‘‘ট নস্সা’’তি সুত্তং কৰীযেথ, তথা চ সত্যুত্তৰপদে পৰতো পামনসদ্দে নকাৰস্সাপি টো

সিযাতি ভাৱো, ননু চিহ সমাসৱিধিম্হি ঞ কাৰোচ্চাৰণা ঞ লোপ ৰহিতস্স সমাসো ন ভৱতীতি ৱত্তুমুচিতং, ন তু ‘‘ট নঞ্স্সা’’তি ৱিসেসনত্থোতি [ঞ্ঞকাৰো এত্থোৱ ৱিসেসনত্থো, তি ভৱিতব্ব] সচ্চং, কিন্ত্ৱিহ সমাসৱিধিম্হি ঞ কাৰস্স ব্যৱচ্ছজ্জং ন দিস্সতে.

পৰিযুদাসৱুত্তীতি পৰি তুলিতমুগ্গয্হ নিসেধনীযস্স অসনং খেপনং ৱজ্জনং পৰিযুদাসো, তেন পৰিযুদাসেন ৱিসিট্ঠে-ত্থে ৱুত্তি অস্সেতি পৰিযুদাসৱুত্তি, পসজ্জপ্পটিসেধৱুত্তীতি পটিসেধনীযমেৱ পসজ্জ পত্ৱা তংসদিসমনপেক্খিয নিসেধো, তেন ৱুত্তি অস্সেতি পসজ্জপ্পটিসেধ ৱুত্তি.

যত্থ ব্ৰাহ্মণা অঞ্ঞোৱ ভৱতীত্যেৱং ৱাক্যেনাত্থন্তৰৱিধানা ৱিধিনো পধানত্তং, অত্থন্তৰৱিধানসামত্থিযেনেৱ ব্ৰাহ্মণস্স পটিসেধো পতীযতে, ব্ৰাহ্মণস্স [ব্ৰাহ্মণস্সা (পোত্থকে)] নিৱত্তনে তদপেক্খাযাঞ্ঞস্স ৱিধানযোগতো সকপদেন নঞ্খ্যেন ৱিধিভাগী ন ৱুচ্চতে, কিঞ্চৰহি অঞ্ঞসদ্দেন… পৰিযুদাসনিস্সযিনোঞ্ঞসদ্দস্সেৱ ৱাক্যে পযোগতো’ অঞ্ঞো ব্ৰাহ্মণা অব্ৰাহ্মণো’তি, নঞ্স্সচ স্যাদ্যন্তেন সামত্থিযং, ন ত্যাদ্যন্তেনেত্যেকৱাক্যতা… অঞ্ঞো ব্ৰাহ্মণা অব্ৰাহ্মণোতি তত্থ তত্থ পৰিযুদাসৱুত্তিত্তা.

পসজ্জপ্পটিসেধেতু পটিসেধস্স পধানত্তা ব্ৰাহ্মণো ন ভৱতীতি ৱাক্যেন ব্ৰাহ্মণস্স পটিসেধো ৱিধি অত্থগম্মো ৱাক্যভেদো, সকপদেন চ নঞ্খ্যেন পটিসেধভাগিৱাচী সম্বজ্ঝতে. কো সো ব্ৰাহ্মণা অঞ্ঞোতি আহ- ‘ব্ৰাহ্মণত্তানজ্ঝাসিতো’চ্চাদি.

ইতৰস্মিন্তি পসজ্জপ্পটিসেপেক্খে, কেনচি সংসযনিমিত্তেনাতি উপৱীতদস্সনাদিনা কেনচি সংসযকাৰণেন, সব্বম্পি পদং সকত্থে পযোগম্পতি ঞাণমপেক্খতে, তঞ্চ ঞাণং দ্ৱিধা সম্মাঞাণং মিচ্ছা ঞাণঞ্চ. উভযম্পেতব্ৰাহ্মণসদ্দং পৱত্তযতি. তত্থ সম্মাঞাণ পুব্বকে অব্ৰাহ্মণসদ্দপ্পযোগে নত্থি নঞ্স্স ব্যাপাৰো, ন হি তত্থ তেন কিঞ্চি কৰীযতি. মিচ্ছাঞাণপুব্বকে তু ৱিজ্জতে তস্স ব্যাপা ৰো তত্থ হি তেন মিচ্ছাঞাণপ্পভৱতা পৰস্সাখ্যাযতে, মিচ্ছাঞাণং চেন্দ্ৰিযহেতুকং, ৱিনা সদিসত্তং ন ভৱতীতি পটিসেধে সতি উত্তৰপদত্থসদিসো সমাসত্থো জাযতেচ্চাহ- ‘তত্থ সদিসত্তং ৱিনে’চ্চাদি. ৰজ্জুযং হি সপ্পবুদ্ধি সদিসত্তা.

পযোগসামত্থিযাচেতি অব্ৰাহ্মণমানযেচ্চাদিপযোগসামত্থিযা চ. এৱম্মঞ্ঞতে- ‘‘যদ্যত্ৰ ব্ৰাহ্মণমত্তস্সানযনং সিযা পুব্বপদস্সুচ্চাৰণমনত্থকং সিযা, অথ ন কস্সচি আনযনং এৱম্পি সব্বস্সেৱা ব্ৰাহ্মণসদ্দস্সানত্থকত্তং, তস্মা পযোগসামত্থিযাপি সদিসপ্পটিপত্তী’’তি.

তগ্গতাতি সদিসত্থগতা. যথাৱুত্তস্সেৱা-ত্থস্সুপব্ৰূহনায ৱিঞ্ঞূৱচনমুপঞ্ঞস্সতি ‘অতোযেৱ ৱুচ্চতে’চ্চাদি. অযঞ্চেত্থ অত্থো ‘‘নঞ্ৱচনেন ইৱসদ্দেন চ যং যুত্তং তদঞ্ঞস্মিং তপ্পদত্থসদিসে-ত্থে পটিপত্তিং জনেতি, তথাহ্যত্থসম্পচ্চযো লোকে দিস্সতি ‘অব্ৰাহ্মণমানযা’তি ব্ৰাহ্মণসদিসো খত্তিযাদি আনীযতীতি, অধিকৰীযতি নিযুজ্জতে সদ্দো-স্মিন্ত্যধিকৰণং. যথাৱুত্তেন চ ব্যাখ্যানেন কিমিট্ঠং সিদ্ধন্ত্যাহ- ‘তদেৱ’মিচ্চাদি. কেচি পন উত্তৰপদত্থপ্পধানত্তমিহ ৱণ্ণেন্তি.

সমত্থৱাদীনন্তি ‘‘সমত্থো পদৱিধি’’ (পা ২-১-১) ত্ৱেৱং ৱাদীনং. সমত্থ ৱাদীনং সমাসো ৱিধেয্যোতি সম্বন্ধো, ৱিধেয্যোতি ৱচনন্তৰেন ৱিধেয্যো, তথাহি অপুনগেয্যাতি গাযনেন নঞ্স্স সম্বন্ধো, ন তু পুনসদ্দত্থেন. অনোকাসং কাৰেত্ৱাতি কৰণেন সম্বন্ধো ন ওকাসেন. অমূলামূলং গন্ত্ৱাতি গমনেন, ন মূলেনাতি অসামত্থিযং. গমকত্তৱাদিনোতি অসামত্থিযেপি যত্ৰ গমকত্তং তত্থ সমাসো হোতেৱ, ততো গমকত্তঞ্চ সমাসস্স নিবন্ধনন্তি যো ৱদতি তস্সেত্যত্থো. এত্থাপীতি অপুনগেয্যাত্যাদোপি, নন্ৱযমপ্যাচৰিযো গমকত্তৱাদী, তথাসতি গমকত্তাইচ্চনভিধায বহুলাধিকাৰাতি কস্মাৱুত্তন্তি আহ-‘সো চে’চ্চাদি.

কেহিচীতি ৱুত্তিগ্গন্থেন ব্যৱচ্ছিন্নমত্থং দস্সেন্তো আহ- ‘কেহিচিযেৱ ন সব্বেহী’তি, অপুনগেয্যাতি ‘‘ট নঞ্স্সা’’তি (৩-৭৪) নস্সটো, অতিপ্পসঙ্গাভাৱতোতি সুত্তন্তৰেন সমাসে অৱিহিতেপি অনভিমতত্থানম্পতীতিযা অভাৱতো.