৩৭. পঠমা
পঠমাত্থমত্তেতি এত্তকে ৱুত্তেপি ৱাক্যত্থো পদত্থো ৱা ন ৱিঞ্ঞাযতে নামগ্গহণানুৱত্তিতোতি দস্সেতুমাহ-‘দ্ৱেদ্ৱেকানেকাদি সুত্ততো’তিআদি, নামেনাত্থো পটিপাদিযমানো নামসঙ্খাতে-ত্তনি অভিধেয্যত্তেনাজ্ঝাৰোপ্য পটিপাদযত্যনপেক্খিত ৱিভত্তিৱিসেসন্তি আহ-‘অভিধীযতি’চ্চাদি, পকতিৰূপেনাতি নামেন, তস্স অভিধেয্যস্স, মত্তসদ্দস্সাতিআদিনা সামঞ্ঞন্তীদং মত্তসদ্দস্সত্থৱচনন্তি দস্সেতি, ইদং ৱুত্তং হোতীতি নামস্সাভিধেয্যমত্তেতি ইমিনা ইদং ৱক্খমানং ৱুত্তং হোতি. ‘‘পাটিপদিকত্থলিঙ্গপৰিমাণৱচনমত্তে পঠমা’’তি (২-৩-৪৬) লিঙ্গাদীসু ভেদেন পঠমাৱিধানম্পটিপন্না, তদাহ-‘লিঙ্গপৰিমাণে’চ্চাদি, লিঙ্গং ইত্থিপুন্নপুংসকানি, পৰিমাণং পৰিচ্ছেদো, সঙ্খ্যা একত্তবহুত্তানি, তব্বন্তোপি সদ্দত্থোএৱাতি লিঙ্গাদিৱন্তোপি সৰূপা ব্যতিৰিত্তো সদ্দত্থো এৱ, উচ্চত্তনীচত্তসামঞ্ঞম্পুৰোধায পৱত্তিযা উচ্চনীচসদ্দেহি পঠমা হোতেৱ, তংযুত্তস্সাপি সদ্দত্থভাৱতো ‘উচ্চং ঘৰানি’ত্যাদীনিপি উচ্চত্তং গুণং নিমিত্তং কত্ৱা সোযমিত্যভেদসম্বন্ধ ঘৰেসু ৱত্তন্তীতি. পলম্বতে অজ্ঝাগচ্ছতিত্যাদো ‘‘অসঙ্খ্যেহি সব্বাসং’’তি (২-১১৯) লোপৱিধানসামত্থিযা পাদীহ্যনত্থকেহিপি পঠমা সিদ্ধাযেৱ.