১৮. লক্খণে

লক্খীযত্যনেনাতি লক্খণং সঙ্কেতো, কিন্তং কমণ্ডলুপ্পভুতি, অত্থে কাৰিযস্সাসম্ভৱা তংৱাচীহি ৱিভত্তীতি মঞ্ঞমানেন যংৱিৱৰণং কতং ‘লক্খণে ৱত্তমানতো’তি, তমুল্লঙ্গিযাত্থং ৱদতি ‘যো অত্থো’ইচ্চাদি, ৱত্তমানতোতি ৱিঞ্ঞাযতি… নামস্মা পচ্চযৱিধানপ্প সঙ্গতো, উপাত্তোতি গহিতো. কঞ্চিপ্পণৰমাপন্নস্স লক্খণে ততিযা যথা সিযা ‘ৰুক্খম্পতি ৱিজ্জোতন’মিচ্চত্ৰ লক্খণমত্তে মা ভৱীতি পাণিনীযেহি ‘‘ইত্থম্ভূতলক্খণে’’তি (২-৩-২১) ইত্থম্ভূতগ্গহণং কতং, তম্মনসি নিধায চোদযমাহ–‘নন্ৱি’চ্চাদি, ইত্থম্ভূতস্স লক্খণন্তি ছট্ঠীসমাসো, আপন্নস্সাতি ভূতস্স, সামঞ্ঞস্স ভেদকো ৱিসেসো পকাৰো ৱুচ্চতে, তথাহি ‘তিদণ্ডকেন পৰিব্বাজকমদ্দক্খী’তি মনুস্সত্তসামঞ্ঞস্স পৰিব্বাজকত্তম্পকাৰো, তম্পৰিব্বাজকো পত্তো, তস্স তিদণ্ডকং লক্খণং. উপলক্খণত্তেতি ইমিনা ইত্থম্ভূতস্স লক্খণত্তাভাৱমাহ, উপলক্খণন্তি সঙ্কেতো. নযিদমত্থিচ্চাদি পৰিহাৰো, ৰুক্খম্পতি ৱিজ্জোতনন্তি এত্থ কস্সচি ইত্থম্ভূতস্সাভাৱা ইত্থম্ভূতগ্গহণে পযোজনং ন দিস্সতি তন্নিৱত্তনতো, ৰুক্খম্পতি ৱিজ্জোততেতি এত্থতু ইত্থম্ভূতস্স ৱিজ্জুসঙ্খাতস্স অত্থস্স সব্ভাৱা ততিযাপ্পত্তিযং তংনিৱত্তিযা যথাৱুত্তং ঞাযমন্তৰেন নাঞ্ঞং কিঞ্চি পটিসৰণমত্থীতি সঞ্ঞাপযমাহ-‘অৱস্স’মিচ্চাদি, অঞ্ঞথাতি এৱমনব্ভুপগম্ম ‘ইত্থম্ভূতলক্খণে’তি ৱচনে কৰীযমানে সতি, ইত্থম্ভূতৱাদিনো উত্তৰমাসঙ্কিযাহ-‘নচা’তিআদি, ৱত্তুন্তি ৱচনসেসো, চো-ৱধাৰণে, নেৱ সক্কাতি ৱুত্তং হোতি, দুতিযাৱিধানসামত্থিযাতি ‘‘পতিপৰীহি ভাগে চা’’তি (২-৯) কস্মা ন সক্কাতি আহ-‘অত্থি’চ্চাদি, অসতি হি পযোজনে সামত্থিযন্তি ভাৱো. অথ কমণ্ডলু পাণিম্হি অস্সাতি আদো ততিযা কস্মা ন সিযা ত্যাহ-‘কমণ্ডলু’ইচ্চাদি, কমণ্ডলুস্স সেতস্স চ উপলক্খণ ভাৱেনানুপাদানতোতি সম্বন্ধো, ইমিনা উপাদাতুনো সৱচসি সতন্ততমাহ, ৱিসিট্ঠাৱযৱাধেয্যেনাতি পাণি কমণ্ডলুনা ৱিসিট্ঠোৱযৱো, তস্সাধেয্যো কমণ্ডলু তেনাতি অত্থো. যেনাঙ্গেন ৱিকতেন অঙ্গিনো ৱিকাৰো লক্খীযতে ততো ততিযা যথাসিযাতি পৰেহি ‘‘যেনাঙ্গৱিকাৰো’’তি (২-৩-২০) আৰদ্ধং, তদাহ-‘যেনে’চ্চাদি, তত্থ যসদ্দেন ৱিকতাৱযৱো হেতুত্তেন নিদ্দিট্ঠো অঙ্গসদ্দো চ সমুদাযৱচনো উপাত্তো তেনাহ-‘যেনেচ্চাদি, ননুচ কাণাদীনং নিযতগুণীনমভিধাযিত্তা অক্খিসদ্দস্স পযোগো ন যুত্তো ব্যাৱত্তিযাভাৱাতি, নেস দোসো, লোকিযো-যং সদ্দস্স ৱোহাৰো, লোকস্স চ সদ্দপ্পযোগে গুৰুলঘুম্পত্যদযো নত্থি, তথাহি লোকেন ‘সীসপাতি’পি ৱুচ্চতে, ৰুক্খো সীসপাতিপি, যস্স তু তত্থাদৰো, সো-ক্খিসদ্দং পযুজ্জতেৱ, অথৱা সামঞ্ঞুপক্কমে ৱিসেসো পযোগমৰহতি, অক্খি(নাতি) হি ৱুত্তে সন্দেহো সিযা ‘কিমস্স ৱত্তুমিচ্ছিত’ন্তি ততো কাণোতি ৱুচ্চতে, নাক্খিনা নিৰূপযতি সোভনোতি, কিঞ্চৰহি কাণোতি, অক্খিকাণমস্সেত্যাদো কস্মা ন সিযাতি আসঙ্কিয‘কমণ্ডলু পাণিম্হি অস্সা’ত্যত্ৰ যো ৱুত্তো পৰিহাৰো, ত মেত্থোপদিসন্তো আহ-‘হেট্ঠা ৱিয অপ্পসঙ্গো’তি.