১২১. নাতো
সো চ অমাদেসো, আদেসস্সেৱাতি অংআদেসস্সেৱ, অপঞ্চমিযাতি পঞ্চমিং ৱজ্জেত্ৱা. অঞ্ঞত্ৰ ৱিধীযমানো-যমমাদেসো পঞ্চমিযম্পটিসিদ্ধত্তা পঞ্চমিযা পটিসেধেন সযম্পি পটিসিদ্ধো নাম হোতীত্যাহ ‘আদেসস্সেৱাযং পটিসেধো’তি, লোপপটিসেধস্স ‘নাতো’তি পুব্বৱাক্যেন ৱুত্তস্স অযম্পটিসেধো নেতি সম্বন্ধো, অথ কথমিদমপঞ্চম্যাত্যমাদেসেনেৱাতিসম্বন্ধতি ন লোপ পটিসেধেনাতি পৰিভাসমাহ-‘অনন্তৰস্স ৱিধি ৱা হোতি পটিসেধো ৱা’তি, এত্থ অন্তৰসদ্দস্সানেকত্থত্তেপীহান্তৰাড়ৱাচীতি ন ৱিজ্জতে অন্তৰম্মজ্ঝমস্সেত্যনন্তৰো, অন্তৰাড়মত্তপটিসেধে পযোজনং নত্থীত্যন্তৰাড়গতস্স ৱিধিনো পটিসেধস্স চাভাৱানন্তৰোত্যুপ চৰীযতে অনন্তৰা গামাত্যাদি ৱিয, দিট্ঠত্তে পন মজ্ঝস্স ন ৱিজ্জতে-ন্তৰ মেসন্তি ৱিগ্গহে সুত্তেপ্যনন্তৰস্স ৱিধানন্তৰস্সাপি দিট্ঠত্তা দ্ৱিন্নমেকোপ্যনন্তৰোত্যুচ্চতে, তেনেৱানন্তৰস্সাতি পৰিভাসাযমেক ৱচনং, ইতিসদ্দো ইদমত্থে, ইতি ইমায পৰিভাসাযাদেসেনাভিসম্বন্ধতীত্যত্থো, তেনাতি যথাৱুত্তপৰিভাসায ৱসেন, যেন কাৰণেনাদেসেনাভিসম্বন্ধতি তেনাত্যত্থো, অলোপোতি লোপ পটিসেধো, সামত্থিযালদ্ধন্তি দ্ৱিন্নমত্থানং ৱিধানায দ্ৱে ৱাক্যানি ভৱন্তি, তত্ৰ ‘নাতো’তীদং পটিসেধৱিধাযকমেকং ৱাক্যং, ‘অমপঞ্চমিযা’তি দুতিযমমাদেসস্স, তত্ৰাপঞ্চমিযাত্যাদেসেনেৱাতি সম্বন্ধতি, ৱুত্তৱিধানা ন লোপপটিসেধেন, তথাসত্যমপঞ্চমিযাতিদং ৱাক্যং যদি ন ৱিসেসত্থমালম্বতে তমন্তৰেনানুপপত্তিতো-ঞ্ঞথা কিন্ত্যনেনাত্থবলেন লদ্ধন্তি অত্থো, অলোপোতি জোতেতীতি সম্বন্ধো, ৱাক্যভেদেন ৱিৱৰণং কতং, ন একৱাক্যত্তেনাতি ব্যতিৰেকো একৱাক্যতাযঞ্হি কাৰিয দ্ৱযস্সপি পঞ্চমিযম্পটিসেধো সিযা ‘পঞ্চমিং ৱজ্জেত্ৱা তং কাৰিযদ্ৱযং ৱেদিতব্ব’ন্তি, যদিপি সিদ্ধাতি সম্বন্ধো, যেন নাপ্পত্তিযাত্যনেন ‘‘যেন নাপ্পত্তে ৱিধিৰাৰব্ভতে, তস্স বাধনম্ভৱতী’’তি মম্পৰিভাসমুপলক্খেতি, কিমত্থমিহাযং পৰিভাসা পঠ্যতে ইহ সত্থে-পৱাদা উস্সগ্গে বাধন্তেতি নিযমো, তত্ৰ চুস্সগ্গা দুৱিধা নিযতপ্পত্তযো অনিযতপ্পত্তযো চেতি, যে সব্বত্থাপৱাদৱিসযম্পৱিসন্তি, তে নিযতপ্পত্তযো ৱুচ্চন্তে, যে ক্ৱচিদেৱাপৱাদৱিসযমৱগাহন্তে, তে অনিযতপ্পত্তযো ৱুচ্চন্তে, এৱং দুৱিধেসুস্সগ্গেসু যে-নিযতপ্পত্তযো, তেসমেৱ বাধনমিচ্ছীযতে, ন নিযতিকানং, তেন তপ্পদস্সনত্থমযম্পৰিভাসা পঠ্যতেতি, যেনেত্যুস্সগ্গস্স নিদ্দেসো, নেতি পটিসেধৱাচী নিপাতো, অপ্পত্তে অসম্ফুট্ঠে ৱিসযে ইত্যজ্ঝাহাৰিযং, যেন উস্সগ্গেন নাপ্পত্তে পত্তেএৱ সম্ফুট্ঠেএৱ ৱিসযেত্যত্থো… ‘দ্ৱে পটিসেধা পাকতমত্থং গমেন্তী’তি কত্ৱা, ৱিধীযতীতি, পটিসেধো ৱিধানঞ্চ, আৰব্ভতে ৱিধী
যতে পঠ্যতেত্যত্থো, অনেনাপৱাদৱিধিন্দস্সেতি, তস্সেতি আদোযেনেতি নিদ্দিট্ঠস্সউস্সগ্গস্সবাধনম্ভৱত্যপৱাদেন, যেন ত্ৱপ্পত্তে ৱিসযে আৰব্ভতে তস্স বাধনং ন ভৱতীত্যত্থো, কুতোতি চে অনৱকাসত্তা, তথাহি যদি উস্সগ্গেন সব্বো ৱিসযো গহিতো সিযা, কো-পৱাদস্সঅঞ্ঞো ৱিসযো সিযা, তস্মা অনৱকাসত্তা (ন) অপ (ৱাদে) পন তস্স বাধনম্ভৱতীত্যৱসেযং, যেন তুস্সগ্গেন কোচি দেৱাপৱাদৱিসযো-নুপ্পত্তোসিযা, নসব্বো, তম্পতি সাৱকা সত্তা তম্বাধতেতি ৱুত্তং হোতি, ‘পঞ্চপূলিমানযে’ত্যত্ৰ পঞ্চন্নং পূলানং সমাহাৰোতি ৱিসেসনসমাসো ‘‘নদাদিতোৱী’’ (৩-২৭) সমাহৰণং সমাহাৰোতি সমাহাৰস্সপি ভাৱৰূপত্তা আহ ‘ভাৱপ্পধানত্তেপী’তি, গুণভূতদব্বানি পূলানি.