১. গোতমীসুত্তং
৫১. একং সমযং ভগৱা সক্কেসু ৱিহৰতি কপিলৱত্থুস্মিং নিগ্ৰোধাৰামে. অথ খো মহাপজাপতী [মহাপজাপতি (স্যা.) চূড়ৱ. ৪০২] গোতমী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং অট্ঠাসি. একমন্তং ঠিতা খো মহাপজাপতী গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, গোতমি! মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি.
দুতিযম্পি খো মহাপজাপতী গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, গোতমি! মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি. ‘‘ততিযম্পি খো মহাপজাপতী গোতমী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, গোতমি! মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি.
অথ খো মহাপজাপতী গোতমী ‘‘ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি.
অথ খো ভগৱা কপিলৱত্থুস্মিং যথাভিৰন্তং ৱিহৰিত্ৱা যেন ৱেসালী তেন চাৰিকং পক্কামি. অনুপুব্বেন চাৰিকং চৰমানো যেন ৱেসালী তদৱসৰি. তত্ৰ সুদং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি মহাৱনে কূটাগাৰসালাযং. অথ খো মহাপজাপতী গোতমী কেসে ছেদাপেত্ৱা কাসাযানি ৱত্থানি অচ্ছাদেত্ৱা সম্বহুলাহি সাকিযানীহি সদ্ধিং যেন ৱেসালী তেন পক্কামি. অনুপুব্বেন যেন ৱেসালী মহাৱনং কূটাগাৰসালা তেনুপসঙ্কমি. অথ খো মহাপজাপতী গোতমী সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে অট্ঠাসি.
অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো মহাপজাপতিং গোতমিং সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খিং দুম্মনং অস্সুমুখিং ৰুদমানং বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতং. দিস্ৱান মহাপজাপতিং গোতমিং এতদৱোচ – ‘‘কিং নু ত্ৱং, গোতমি, সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতা’’তি? ‘‘তথা হি পন, ভন্তে আনন্দ, ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘তেন হি ত্ৱং, গোতমি, মুহুত্তং ইধেৱ তাৱ হোহি, যাৱাহং ভগৱন্তং যাচামি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি.
অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘এসা, ভন্তে, মহাপজাপতী গোতমী সূনেহি পাদেহি ৰজোকিণ্ণেন গত্তেন দুক্খী দুম্মনা অস্সুমুখী ৰুদমানা বহিদ্ৱাৰকোট্ঠকে ঠিতা – ‘ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’ন্তি. সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, আনন্দ! মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি.
দুতিযম্পি খো…পে… ততিযম্পি খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. ‘‘অলং, আনন্দ! মা তে ৰুচ্চি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জা’’তি.
অথ খো আযস্মতো আনন্দস্স এতদহোসি – ‘‘ন ভগৱা অনুজানাতি মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং. যংনূনাহং অঞ্ঞেনপি পৰিযাযেন ভগৱন্তং যাচেয্যং মাতুগামস্স তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি. অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ভব্বো নু খো, ভন্তে, মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা সোতাপত্তিফলং ৱা সকদাগামিফলং ৱা অনাগামিফলং ৱা অৰহত্তফলং ৱা সচ্ছিকাতু’’ন্তি? ‘‘ভব্বো, আনন্দ, মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা সোতাপত্তিফলম্পি সকদাগামিফলম্পি অনাগামিফলম্পি অৰহত্তফলম্পি সচ্ছিকাতু’’ন্তি. ‘‘সচে, ভন্তে, ভব্বো মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিত্ৱা সোতাপত্তিফলম্পি…পে… অৰহত্তফলম্পি সচ্ছিকাতুং, বহুকাৰা, ভন্তে, মহাপজাপতী গোতমী ভগৱতো মাতুচ্ছা আপাদিকা পোসিকা খীৰস্স দাযিকা; ভগৱন্তং জনেত্তিযা কালঙ্কতায থঞ্ঞং পাযেসি. সাধু, ভন্তে, লভেয্য মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জ’’ন্তি.
‘‘সচে, আনন্দ, মহাপজাপতী গোতমী অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হাতি, সাৱস্সা হোতু উপসম্পদা –
[পাচি. ১৪৯; চূড়ৱ. ৪০৩] ‘‘ৱস্সসতূপসম্পন্নায ভিক্খুনিযা তদহূপসম্পন্নস্স ভিক্খুনো অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কত্তব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা [গৰুকত্ৱা (সী. স্যা. পী.)] মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.
‘‘ন ভিক্খুনিযা অভিক্খুকে আৱাসে ৱস্সং উপগন্তব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.
‘‘অন্ৱড্ঢমাসং ভিক্খুনিযা ভিক্খুসঙ্ঘতো দ্ৱে ধম্মা পচ্চাসীসিতব্বা [পচ্চাসিংসিতব্বা (সী. স্যা. পী.)] – উপোসথপুচ্ছকঞ্চ, ওৱাদূপসঙ্কমনঞ্চ. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.
‘‘ৱস্সংৱুট্ঠায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে তীহি ঠানেহি পৱাৰেতব্বং – দিট্ঠেন ৱা সুতেন ৱা পৰিসঙ্কায ৱা. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.
‘‘গৰুধম্মং অজ্ঝাপন্নায ভিক্খুনিযা উভতোসঙ্ঘে পক্খমানত্তং চৰিতব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.
‘‘দ্ৱে ৱস্সানি ছসু ধম্মেসু সিক্খিতসিক্খায সিক্খমানায উভতোসঙ্ঘে উপসম্পদা পৰিযেসিতব্বা. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.
‘‘ন কেনচি পৰিযাযেন ভিক্খুনিযা ভিক্খু অক্কোসিতব্বো পৰিভাসিতব্বো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.
‘‘অজ্জতগ্গে ওৱটো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ৱচনপথো, অনোৱটো ভিক্খূনং ভিক্খুনীসু ৱচনপথো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো.
‘‘সচে, আনন্দ, মহাপজাপতী গোতমী ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হাতি, সাৱস্সা হোতু উপসম্পদা’’তি.
অথ খো আযস্মা আনন্দো ভগৱতো সন্তিকে ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে উগ্গহেত্ৱা যেন মহাপজাপতী গোতমী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা মহাপজাপতিং গোতমিং এতদৱোচ –
‘‘সচে খো ত্ৱং, গোতমি, অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হেয্যাসি, সাৱ তে ভৱিস্সতি উপসম্পদা –
‘‘ৱস্সসতূপসম্পন্নায ভিক্খুনিযা তদহূপসম্পন্নস্স ভিক্খুনো অভিৱাদনং পচ্চুট্ঠানং অঞ্জলিকম্মং সামীচিকম্মং কত্তব্বং. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো…পে….
‘‘অজ্জতগ্গে ওৱটো ভিক্খুনীনং ভিক্খূসু ৱচনপথো, অনোৱটো ভিক্খূনং ভিক্খুনীসু ৱচনপথো. অযম্পি ধম্মো সক্কত্ৱা গৰুং কত্ৱা মানেত্ৱা পূজেত্ৱা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযো. সচে খো ত্ৱং, গোতমি, ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হেয্যাসি, সাৱ তে ভৱিস্সতি উপসম্পদা’’তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভন্তে আনন্দ, ইত্থী ৱা পুৰিসো ৱা দহৰো যুৱা মণ্ডনকজাতিকো [মণ্ডনকজাতিযো (সী. পী.)] সীসংন্হাতো [সীসংনহাতো (সী. পী.), সীসনহাতো (স্যা.)] উপ্পলমালং ৱা ৱস্সিকমালং ৱা অধিমুত্তকমালং [অতিমুত্তকমালং (সী.)] ৱা লভিত্ৱা উভোহি হত্থেহি পটিগ্গহেত্ৱা উত্তমঙ্গে সিৰস্মিং পতিট্ঠাপেয্য; এৱমেৱং খো অহং, ভন্তে আনন্দ, ইমে অট্ঠ গৰুধম্মে পটিগ্গণ্হামি যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযে’’তি.
অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘পটিগ্গহিতা, ভন্তে, মহাপজাপতিযা গোতমিযা অট্ঠ গৰুধম্মা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযা’’তি.
‘‘সচে, আনন্দ, নালভিস্স মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, চিৰট্ঠিতিকং, আনন্দ, ব্ৰহ্মচৰিযং অভৱিস্স, ৱস্সসহস্সমেৱ সদ্ধম্মো তিট্ঠেয্য. যতো চ খো, আনন্দ, মাতুগামো তথাগতপ্পৱেদিতে ধম্মৱিনযে অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজিতো, ন দানি, আনন্দ, ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং ভৱিস্সতি. পঞ্চেৱ দানি, আনন্দ, ৱস্সসতানি সদ্ধম্মো ঠস্সতি.
‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, যানি কানিচি কুলানি বহুত্থিকানি [বহুকিত্থিকানি (সী. পী.), বহুইত্থিকানি (স্যা.)] অপ্পপুৰিসকানি, তানি সুপ্পধংসিযানি হোন্তি চোৰেহি কুম্ভত্থেনকেহি; এৱমেৱং খো, আনন্দ, যস্মিং ধম্মৱিনযে লভতি মাতুগামো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, ন তং ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং হোতি.
‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, সম্পন্নে সালিক্খেত্তে সেতট্ঠিকা নাম ৰোগজাতি নিপততি, এৱং তং সালিক্খেত্তং ন চিৰট্ঠিতিকং হোতি; এৱমেৱং খো, আনন্দ, যস্মিং ধম্মৱিনযে লভতি মাতুগামো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, ন তং ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং হোতি.
‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, সম্পন্নে উচ্ছুক্খেত্তে মঞ্জিট্ঠিকা [মঞ্জেট্ঠিকা (সী. স্যা.)] নাম ৰোগজাতি নিপততি, এৱং তং উচ্ছুক্খেত্তং ন চিৰট্ঠিতিকং হোতি; এৱমেৱং খো, আনন্দ, যস্মিং ধম্মৱিনযে লভতি মাতুগামো অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজ্জং, ন তং ব্ৰহ্মচৰিযং চিৰট্ঠিতিকং হোতি.
‘‘সেয্যথাপি, আনন্দ, পুৰিসো মহতো তড়াকস্স পটিকচ্চেৱ [পটিগচ্চেৱ (সী. পী.)] আড়িং বন্ধেয্য যাৱদেৱ উদকস্স অনতিক্কমনায; এৱমেৱং খো, আনন্দ, মযা পটিকচ্চেৱ ভিক্খুনীনং অট্ঠ গৰুধম্মা পঞ্ঞত্তা যাৱজীৱং অনতিক্কমনীযা’’তি. পঠমং.