৮. অগ্গিক্খন্ধোপমসুত্তং

৭২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা কোসলেসু চাৰিকং চৰতি মহতা ভিক্খুসঙ্ঘেন সদ্ধিং. অদ্দসা খো ভগৱা অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো অঞ্ঞতৰস্মিং পদেসে মহন্তং অগ্গিক্খন্ধং আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং [সঞ্জোতিভূতং (স্যা.)]. দিস্ৱান মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৱে, অমুং মহন্তং অগ্গিক্খন্ধং আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূত’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো ৱৰং – যং অমুং মহন্তং অগ্গিক্খন্ধং আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং আলিঙ্গেত্ৱা উপনিসীদেয্য ৱা উপনিপজ্জেয্য ৱা, যং ৱা খত্তিযকঞ্ঞং ৱা ব্ৰাহ্মণকঞ্ঞং ৱা গহপতিকঞ্ঞং ৱা মুদুতলুনহত্থপাদং আলিঙ্গেত্ৱা উপনিসীদেয্য ৱা উপনিপজ্জেয্য ৱা’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, ৱৰং – যং খত্তিযকঞ্ঞং ৱা ব্ৰাহ্মণকঞ্ঞং ৱা গহপতিকঞ্ঞং ৱা মুদুতলুনহত্থপাদং আলিঙ্গেত্ৱা উপনিসীদেয্য ৱা উপনিপজ্জেয্য ৱা, দুক্খঞ্হেতং, ভন্তে, যং অমুং মহন্তং অগ্গিক্খন্ধং আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং আলিঙ্গেত্ৱা উপনিসীদেয্য ৱা উপনিপজ্জেয্য ৱা’’তি.

‘‘আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে, যথা এতদেৱ তস্স ৱৰং দুস্সীলস্স পাপধম্মস্স অসুচিসঙ্কস্সৰসমাচাৰস্স পটিচ্ছন্নকম্মন্তস্স অস্সমণস্স সমণপটিঞ্ঞস্স অব্ৰহ্মচাৰিস্স ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞস্স অন্তোপূতিকস্স অৱস্সুতস্স কসম্বুজাতস্স যং অমুং মহন্তং অগ্গিক্খন্ধং আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং আলিঙ্গেত্ৱা উপনিসীদেয্য ৱা উপনিপজ্জেয্য ৱা. তং কিস্স হেতু? ততোনিদানঞ্হি সো, ভিক্খৱে, মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং, ন ত্ৱেৱ তপ্পচ্চযা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জেয্য.

‘‘যঞ্চ খো সো, ভিক্খৱে, দুস্সীলো পাপধম্মো অসুচিসঙ্কস্সৰসমাচাৰো…পে… কসম্বুজাতো খত্তিযকঞ্ঞং ৱা ব্ৰাহ্মণকঞ্ঞং ৱা গহপতিকঞ্ঞং ৱা মুদুতলুনহত্থপাদং আলিঙ্গেত্ৱা উপনিসীদতি ৱা উপনিপজ্জতি ৱা, তঞ্হি তস্স [তং হিস্স (ক.)], ভিক্খৱে, হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো ৱৰং – যং বলৱা পুৰিসো দড়্হায ৱালৰজ্জুযা উভো জঙ্ঘা ৱেঠেত্ৱা ঘংসেয্য – সা ছৱিং ছিন্দেয্য ছৱিং ছেত্ৱা চম্মং ছিন্দেয্য চম্মং ছেত্ৱা মংসং ছিন্দেয্য মংসং ছেত্ৱা ন্হাৰুং ছিন্দেয্য ন্হাৰুং ছেত্ৱা অট্ঠিং ছিন্দেয্য অট্ঠিং ছেত্ৱা অট্ঠিমিঞ্জং আহচ্চ তিট্ঠেয্য, যং ৱা খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা অভিৱাদনং সাদিযেয্যা’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, ৱৰং – যং খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা অভিৱাদনং সাদিযেয্য, দুক্খঞ্হেতং, ভন্তে, যং বলৱা পুৰিসো দড়্হায ৱালৰজ্জুযা…পে… অট্ঠিমিঞ্জং আহচ্চ তিট্ঠেয্যা’’তি.

‘‘আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে, যথা এতদেৱ তস্স ৱৰং দুস্সীলস্স…পে… কসম্বুজাতস্স যং বলৱা পুৰিসো দড়্হায ৱালৰজ্জুযা উভো জঙ্ঘা ৱেঠেত্ৱা…পে… অট্ঠিমিঞ্জং আহচ্চ তিট্ঠেয্য. তং কিস্স হেতু? ততোনিদানঞ্হি সো, ভিক্খৱে, মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং, ন ত্ৱেৱ তপ্পচ্চযা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জেয্য. যঞ্চ খো সো, ভিক্খৱে, দুস্সীলো…পে… কসম্বুজাতো খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা অভিৱাদনং সাদিযতি, তঞ্হি তস্স, ভিক্খৱে, হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো ৱৰং – যং বলৱা পুৰিসো তিণ্হায সত্তিযা তেলধোতায পচ্চোৰস্মিং পহৰেয্য, যং ৱা খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা অঞ্জলিকম্মং সাদিযেয্যা’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, ৱৰং – যং খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা অঞ্জলিকম্মং সাদিযেয্য, দুক্খঞ্হেতং, ভন্তে, যং বলৱা পুৰিসো তিণ্হায সত্তিযা তেলধোতায পচ্চোৰস্মিং পহৰেয্যা’’তি.

‘‘আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে, যথা এতদেৱ তস্স ৱৰং দুস্সীলস্স…পে… কসম্বুজাতস্স যং বলৱা পুৰিসো তিণ্হায সত্তিযা তেলধোতায পচ্চোৰস্মিং পহৰেয্য. তং কিস্স হেতু? ততোনিদানঞ্হি সো, ভিক্খৱে, মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং, ন ত্ৱেৱ তপ্পচ্চযা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জেয্য. যঞ্চ খো সো, ভিক্খৱে, দুস্সীলো পাপধম্মো…পে… কসম্বুজাতো খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা অঞ্জলিকম্মং সাদিযতি, তঞ্হি তস্স, ভিক্খৱে, হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো ৱৰং – যং বলৱা পুৰিসো তত্তেন অযোপট্টেন আদিত্তেন সম্পজ্জলিতেন সজোতিভূতেন কাযং সম্পলিৱেঠেয্য, যং ৱা খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং চীৱৰং পৰিভুঞ্জেয্যা’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, ৱৰং – যং খত্তিযমহাসালানং ৱা…পে… সদ্ধাদেয্যং চীৱৰং পৰিভুঞ্জেয্য, দুক্খঞ্হেতং, ভন্তে, যং বলৱা পুৰিসো তত্তেন অযোপট্টেন আদিত্তেন সম্পজ্জলিতেন সজোতিভূতেন কাযং সম্পলিৱেঠেয্যা’’তি.

‘‘আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে, যথা এতদেৱ তস্স ৱৰং দুস্সীলস্স…পে… কসম্বুজাতস্স যং বলৱা পুৰিসো তত্তেন অযোপট্টেন আদিত্তেন সম্পজ্জলিতেন সজোতিভূতেন কাযং সম্পলিৱেঠেয্য. তং কিস্স হেতু? ততোনিদানঞ্হি সো, ভিক্খৱে, মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং, ন ত্ৱেৱ তপ্পচ্চযা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জেয্য. যঞ্চ খো সো, ভিক্খৱে, দুস্সীলো…পে… কসম্বুজাতো খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং চীৱৰং পৰিভুঞ্জতি, তঞ্হি তস্স, ভিক্খৱে, হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো ৱৰং – যং বলৱা পুৰিসো তত্তেন অযোসঙ্কুনা মুখং ৱিৱৰিত্ৱা তত্তং লোহগুড়ং আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং মুখে পক্খিপেয্য – তং তস্স ওট্ঠম্পি দহেয্য [ডহেয্য (কত্থচি)] মুখম্পি দহেয্য জিৱ্হম্পি দহেয্য কণ্ঠম্পি দহেয্য উৰম্পি [ম. নি. ৩.২৭০ দেৱদূতসুত্তে পন ‘‘উদৰম্পি’’ ইতি ৱিদেসপাঠো দিস্সতি] দহেয্য অন্তম্পি অন্তগুণম্পি আদায অধোভাগা [অধোভাগং (ক.)] নিক্খমেয্য, যং ৱা খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জেয্যা’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, ৱৰং – যং খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জেয্য, দুক্খঞ্হেতং, ভন্তে, যং বলৱা পুৰিসো তত্তেন অযোসঙ্কুনা মুখং ৱিৱৰিত্ৱা তত্তং লোহগুড়ং আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং মুখে পক্খিপেয্য – তং তস্স ওট্ঠম্পি দহেয্য মুখম্পি দহেয্য জিৱ্হম্পি দহেয্য কণ্ঠম্পি দহেয্য উৰম্পি দহেয্য অন্তম্পি অন্তগুণম্পি আদায অধোভাগং নিক্খমেয্যা’’তি.

‘‘আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে, যথা এতদেৱ তস্স ৱৰং দুস্সীলস্স…পে… কসম্বুজাতস্স যং বলৱা পুৰিসো তত্তেন অযোসঙ্কুনা মুখং ৱিৱৰিত্ৱা তত্তং লোহগুড়ং আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং মুখে পক্খিপেয্য – তং তস্স ওট্ঠম্পি দহেয্য মুখম্পি দহেয্য জিৱ্হম্পি দহেয্য কণ্ঠম্পি দহেয্য উৰম্পি দহেয্য অন্তম্পি অন্তগুণম্পি আদায অধোভাগং নিক্খমেয্য. তং কিস্স হেতু? ততোনিদানঞ্হি সো, ভিক্খৱে, মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং, ন ত্ৱেৱ তপ্পচ্চযা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জেয্য. যঞ্চ খো সো, ভিক্খৱে, দুস্সীলো পাপধম্মো…পে… কসম্বুজাতো খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জতি, তঞ্হি তস্স হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো ৱৰং – যং বলৱা পুৰিসো সীসে ৱা গহেত্ৱা খন্ধে ৱা গহেত্ৱা তত্তং অযোমঞ্চং ৱা অযোপীঠং ৱা অভিনিসীদাপেয্য ৱা অভিনিপজ্জাপেয্য ৱা, যং ৱা খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং মঞ্চপীঠং [মঞ্চং ৱা পীঠং ৱা (ক.)] পৰিভুজ্জেয্যা’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, ৱৰং – যং খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং মঞ্চপীঠং পৰিভুঞ্জেয্য, দুক্খঞ্হেতং, ভন্তে, যং বলৱা পুৰিসো সীসে ৱা গহেত্ৱা খন্ধে ৱা গহেত্ৱা তত্তং অযোমঞ্চং ৱা অযোপীঠং ৱা অভিনিসীদাপেয্য ৱা অভিনিপজ্জাপেয্য ৱা’’তি.

‘‘আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে, যথা এতদেৱ তস্স ৱৰং দুস্সীলস্স…পে… কসম্বুজাতস্স যং বলৱা পুৰিসো সীসে ৱা গহেত্ৱা খন্ধে ৱা গহেত্ৱা তত্তং অযোমঞ্চং ৱা অযোপীঠং ৱা অভিনিসীদাপেয্য ৱা অভিনিপজ্জাপেয্য ৱা. তং কিস্স হেতু? ততোনিদানঞ্হি সো, ভিক্খৱে, মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং, ন ত্ৱেৱ তপ্পচ্চযা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জেয্য. যঞ্চ খো সো, ভিক্খৱে, দুস্সীলো পাপধম্মো…পে… কসম্বুজাতো খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং মঞ্চপীঠং পৰিভুঞ্জতি. তঞ্হি তস্স, ভিক্খৱে, হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, কতমং নু খো ৱৰং – যং বলৱা পুৰিসো উদ্ধংপাদং অধোসিৰং গহেত্ৱা তত্তায লোহকুম্ভিযা পক্খিপেয্য আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায – সো তত্থ ফেণুদ্দেহকং পচ্চমানো সকিম্পি উদ্ধং গচ্ছেয্য সকিম্পি অধো গচ্ছেয্য সকিম্পি তিৰিযং গচ্ছেয্য, যং ৱা খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং ৱিহাৰং পৰিভুঞ্জেয্যা’’তি? ‘‘এতদেৱ, ভন্তে, ৱৰং – যং খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং ৱিহাৰং পৰিভুঞ্জেয্য, দুক্খঞ্হেতং, ভন্তে, যং বলৱা পুৰিসো উদ্ধংপাদং অধোসিৰং গহেত্ৱা তত্তায লোহকুম্ভিযা পক্খিপেয্য আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায – সো তত্থ ফেণুদ্দেহকং পচ্চমানো সকিম্পি উদ্ধং গচ্ছেয্য সকিম্পি অধো গচ্ছেয্য সকিম্পি তিৰিযং গচ্ছেয্যা’’তি.

‘‘আৰোচযামি ৱো, ভিক্খৱে, পটিৱেদযামি ৱো, ভিক্খৱে, যথা এতদেৱ তস্স ৱৰং দুস্সীলস্স পাপধম্মস্স…পে… কসম্বুজাতস্স যং বলৱা পুৰিসো উদ্ধংপাদং অধোসিৰং গহেত্ৱা…পে… সকিম্পি তিৰিযং গচ্ছেয্য. তং কিস্স হেতু? ততোনিদানঞ্হি সো, ভিক্খৱে, মৰণং ৱা নিগচ্ছেয্য মৰণমত্তং ৱা দুক্খং, ন ত্ৱেৱ তপ্পচ্চযা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জেয্য. যঞ্চ খো সো, ভিক্খৱে, দুস্সীলো পাপধম্মো…পে… কসম্বুজাতো খত্তিযমহাসালানং ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালানং ৱা গহপতিমহাসালানং ৱা সদ্ধাদেয্যং ৱিহাৰং পৰিভুঞ্জতি. তঞ্হি তস্স, ভিক্খৱে, হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘যেসঞ্চ [যেসং (?)] মযং পৰিভুঞ্জাম চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং [… পৰিক্খাৰানং (সী. স্যা. ক.)] তেসং তে কাৰা মহপ্ফলা ভৱিস্সন্তি মহানিসংসা, অম্হাকঞ্চেৱাযং পব্বজ্জা অৱঞ্ঝা ভৱিস্সতি সফলা সউদ্ৰযা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্বং – ‘অত্তত্থং ৱা, ভিক্খৱে, সম্পস্সমানেন অলমেৱ অপ্পমাদেন সম্পাদেতুং; পৰত্থং ৱা, ভিক্খৱে, সম্পস্সমানেন অলমেৱ অপ্পমাদেন সম্পাদেতুং; উভযত্থং ৱা, ভিক্খৱে, সম্পস্সমানেন অলমেৱ অপ্পমাদেন সম্পাদেতু’’’ন্তি.

ইদমৱোচ ভগৱা [ইদমৱোচ ভগৱা…পে… (ক.)]. ইমস্মিঞ্চ পন ৱেয্যাকৰণস্মিং ভঞ্ঞমানে সট্ঠিমত্তানং ভিক্খূনং উণ্হং লোহিতং মুখতো উগ্গঞ্ছি [উগ্গচ্ছি (ক.)]. সট্ঠিমত্তা ভিক্খূ সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিংসু – ‘‘সুদুক্কৰং ভগৱা, সুদুক্কৰং ভগৱা’’তি. সট্ঠিমত্তানং ভিক্খূনং অনুপাদায আসৱেহি চিত্তানি ৱিমুচ্চিংসূতি. অট্ঠমং.