২. ৱস্সকাৰসুত্তং
২২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. তেন খো পন সমযেন ৰাজা মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ৱজ্জী অভিযাতুকামো হোতি. সো এৱমাহ – ‘‘অহং হিমে ৱজ্জী এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে উচ্ছেচ্ছামি [উচ্ছেজ্জিস্সামি (স্যা.), উচ্ছিজ্জিস্সামি (ক.)], ৱজ্জী ৱিনাসেস্সামি, ৱজ্জী অনযব্যসনং আপাদেস্সামী’’তি [আপাদেস্সামি ৱজ্জীতি (ক.) দী. নি. ২.১৩১].
অথ খো ৰাজা মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ৱস্সকাৰং ব্ৰাহ্মণং মাগধমহামত্তং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা মম ৱচনেন ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দাহি, অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৱিহাৰং পুচ্ছ – ‘ৰাজা, ভন্তে, মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দতি, অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৱিহাৰং পুচ্ছতী’তি. এৱঞ্চ ৱদেহি – ‘ৰাজা, ভন্তে, মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ৱজ্জী অভিযাতুকামো. সো এৱমাহ – ‘অহং হিমে ৱজ্জী এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে উচ্ছেচ্ছামি, ৱজ্জী ৱিনাসেস্সামি, ৱজ্জী অনযব্যসনং আপাদেস্সামী’তি. যথা তে ভগৱা ব্যাকৰোতি, তং সাধুকং উগ্গহেত্ৱা মম আৰোচেয্যাসি. ন হি তথাগতা ৱিতথং ভণন্তী’’তি.
‘‘এৱং, ভো’’তি খো ৱস্সকাৰো ব্ৰাহ্মণো মাগধমহামত্তো ৰঞ্ঞো মাগধস্স অজাতসত্তুস্স ৱেদেহিপুত্তস্স পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৱস্সকাৰো ব্ৰাহ্মণো মাগধমহামত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ৰাজা, ভো গোতম, মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ভোতো গোতমস্স পাদে সিৰসা ৱন্দতি, অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৱিহাৰং পুচ্ছতি. ৰাজা [এৱঞ্চ ৱদেতি ৰাজা (সী. ক.)], ভো গোতম, মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ৱজ্জী অভিযাতুকামো. সো এৱমাহ – ‘অহং হিমে ৱজ্জী এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে উচ্ছেচ্ছামি, ৱজ্জী ৱিনাসেস্সামি, ৱজ্জী অনযব্যসনং আপাদেস্সামী’’’তি.
তেন খো পন সমযেন আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পিট্ঠিতো ঠিতো হোতি ভগৱন্তং বীজযমানো [ৱীজমানো (সী. স্যা.)]. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী অভিণ্হং সন্নিপাতা সন্নিপাতবহুলা’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী অভিণ্হং সন্নিপাতা সন্নিপাতবহুলা’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী অভিণ্হং সন্নিপাতা ভৱিস্সন্তি সন্নিপাতবহুলা; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী সমগ্গা সন্নিপতন্তি, সমগ্গা ৱুট্ঠহন্তি, সমগ্গা ৱজ্জিকৰণীযানি কৰোন্তী’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী সমগ্গা সন্নিপতন্তি, সমগ্গা ৱুট্ঠহন্তি, সমগ্গা ৱজ্জিকৰণীযানি কৰোন্তী’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী সমগ্গা সন্নিপতিস্সন্তি, সমগ্গা ৱুট্ঠহিস্সন্তি, সমগ্গা ৱজ্জিকৰণীযানি কৰিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞাপেন্তি, পঞ্ঞত্তং ন সমুচ্ছিন্দন্তি, যথাপঞ্ঞত্তে পোৰাণে ৱজ্জিধম্মে সমাদায ৱত্তন্তী’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞাপেন্তি, পঞ্ঞত্তং ন সমুচ্ছিন্দন্তি, যথাপঞ্ঞত্তে পোৰাণে ৱজ্জিধম্মে সমাদায ৱত্তন্তী’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞাপেস্সন্তি, পঞ্ঞত্তং ন সমুচ্ছিন্দিস্সন্তি, যথাপঞ্ঞত্তে পোৰাণে ৱজ্জিধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী যে তে ৱজ্জীনং ৱজ্জিমহল্লকা তে সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, তেসঞ্চ সোতব্বং মঞ্ঞন্তী’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী যে তে ৱজ্জীনং ৱজ্জিমহল্লকা তে সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, তেসঞ্চ সোতব্বং মঞ্ঞন্তী’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী যে তে ৱজ্জীনং ৱজ্জিমহল্লকা তে সক্কৰিস্সন্তি গৰুং কৰিস্সন্তি মানেস্সন্তি পূজেস্সন্তি, তেসঞ্চ সোতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী যা তা কুলিত্থিযো কুলকুমাৰিযো তা ন ওকস্স পসয্হ ৱাসেন্তী’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী যা তা কুলিত্থিযো কুলকুমাৰিযো তা ন ওকস্স পসয্হ ৱাসেন্তী’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী যা তা কুলিত্থিযো কুলকুমাৰিযো তা ন ওকস্স পসয্হ ৱাসেস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী যানি তানি ৱজ্জীনং ৱজ্জিচেতিযানি অব্ভন্তৰানি চেৱ বাহিৰানি চ তানি সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, তেসঞ্চ দিন্নপুব্বং কতপুব্বং ধম্মিকং বলিং নো পৰিহাপেন্তী’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী যানি তানি ৱজ্জীনং ৱজ্জিচেতিযানি অব্ভন্তৰানি চেৱ বাহিৰানি চ তানি সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, তেসঞ্চ দিন্নপুব্বং কতপুব্বং ধম্মিকং বলিং নো পৰিহাপেন্তী’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী যানি তানি ৱজ্জীনং ৱজ্জিচেতিযানি অব্ভন্তৰানি চেৱ বাহিৰানি চ তানি সক্কৰিস্সন্তি গৰুং কৰিস্সন্তি মানেস্সন্তি পূজেস্সন্তি, তেসঞ্চ দিন্নপুব্বং কতপুব্বং ধম্মিকং বলিং নো পৰিহাপেস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জীনং অৰহন্তেসু ধম্মিকা ৰক্খাৱৰণগুত্তি সুসংৱিহিতা – কিন্তি অনাগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতং আগচ্ছেয্যুং, আগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতে ফাসুং ৱিহৰেয্যু’’’ন্তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জীনং অৰহন্তেসু ধম্মিকা ৰক্খাৱৰণগুত্তি সুসংৱিহিতা ভৱিস্সতি – কিন্তি অনাগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতং আগচ্ছেয্যুং, আগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতে ফাসুং ৱিহৰেয্যু’’’ন্তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জীনং অৰহন্তেসু ধম্মিকা ৰক্খাৱৰণগুত্তি সুসংৱিহিতা ভৱিস্সতি – ‘কিন্তি অনাগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতং আগচ্ছেয্যুং, আগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতে ফাসুং ৱিহৰেয্যু’ন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি.
অথ খো ভগৱা ৱস্সকাৰং ব্ৰাহ্মণং মাগধমহামত্তং আমন্তেসি – ‘‘একমিদাহং, ব্ৰাহ্মণ, সমযং ৱেসালিযং ৱিহৰামি সাৰন্দদে চেতিযে. তত্ৰাহং, ব্ৰাহ্মণ, ৱজ্জীনং ইমে সত্ত অপৰিহানিযে ধম্মে দেসেসিং. যাৱকীৱঞ্চ, ব্ৰাহ্মণ, ইমে সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা ৱজ্জীসু ঠস্সন্তি, ইমেসু চ সত্তসু অপৰিহানিযেসু ধম্মেসু ৱজ্জী সন্দিস্সিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ব্ৰাহ্মণ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি.
‘‘একমেকেনপি [একমেকেনপি তেন খো (ক.) দী. নি. ২.১৩৫] ভো, গোতম, অপৰিহানিযেন ধম্মেন সমন্নাগতানং ৱজ্জীনং ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি; কো পন ৱাদো সত্তহি অপৰিহানিযেহি ধম্মেহি! অকৰণীযা চ, ভো গোতম, ৱজ্জী ৰঞ্ঞা মাগধেন অজাতসত্তুনা ৱেদেহিপুত্তেন যদিদং যুদ্ধস্স, অঞ্ঞত্ৰ উপলাপনায [উপলাপনা (ক. সী. ক.)], অঞ্ঞত্ৰ মিথুভেদা. হন্দ চ দানি মযং, ভো গোতম, গচ্ছাম, বহুকিচ্চা মযং বহুকৰণীযা’’তি. ‘‘যস্সদানি ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, কালং মঞ্ঞসী’’তি. অথ খো ৱস্সকাৰো ব্ৰাহ্মণো মাগধমহামত্তো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামীতি. দুতিযং.