৩. ৱজ্জিসত্তকৱগ্গো
১. সাৰন্দদসুত্তং
২১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৱেসালিযং ৱিহৰতি সাৰন্দদে চেতিযে. অথ খো সম্বহুলা লিচ্ছৱী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নে খো তে লিচ্ছৱী ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘সত্ত ৱো, লিচ্ছৱী, অপৰিহানিযে [অপৰিহানীযে (ক.)] ধম্মে দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে লিচ্ছৱী ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘কতমে চ, লিচ্ছৱী, সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা? যাৱকীৱঞ্চ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জী অভিণ্হং সন্নিপাতা ভৱিস্সন্তি সন্নিপাতবহুলা; ৱুদ্ধিযেৱ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জী সমগ্গা সন্নিপতিস্সন্তি, সমগ্গা ৱুট্ঠহিস্সন্তি, সমগ্গা ৱজ্জিকৰণীযানি কৰিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জী অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞাপেস্সন্তি, পঞ্ঞত্তং ন সমুচ্ছিন্দিস্সন্তি, যথাপঞ্ঞত্তে পোৰাণে ৱজ্জিধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জী যে তে ৱজ্জীনং ৱজ্জিমহল্লকা তে সক্কৰিস্সন্তি গৰুং কৰিস্সন্তি মানেস্সন্তি পূজেস্সন্তি, তেসঞ্চ সোতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জী যা তা কুলিত্থিযো কুলকুমাৰিযো তা ন ওকস্স পসয্হ ৱাসেস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জী যানি তানি ৱজ্জীনং ৱজ্জিচেতিযানি অব্ভন্তৰানি চেৱ বাহিৰানি চ তানি সক্কৰিস্সন্তি গৰুং কৰিস্সন্তি মানেস্সন্তি পূজেস্সন্তি, তেসঞ্চ দিন্নপুব্বং কতপুব্বং ধম্মিকং বলিং নো পৰিহাপেস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জীনং অৰহন্তেসু ধম্মিকা ৰক্খাৱৰণগুত্তি সুসংৱিহিতা ভৱিস্সতি – ‘কিন্তি অনাগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতং আগচ্ছেয্যুং, আগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতে ফাসুং ৱিহৰেয্যু’ন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, লিচ্ছৱী, ইমে সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা ৱজ্জীসু ঠস্সন্তি [ৱত্তিস্সন্তি (ক.)], ইমেসু চ সত্তসু অপৰিহানিযেসু ধম্মেসু ৱজ্জী সন্দিস্সিস্সন্তি [সন্দিস্সন্তি (সী. পী. ক.)]; ৱুদ্ধিযেৱ, লিচ্ছৱী, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি. পঠমং.
২. ৱস্সকাৰসুত্তং
২২. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. তেন খো পন সমযেন ৰাজা মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ৱজ্জী অভিযাতুকামো হোতি. সো এৱমাহ – ‘‘অহং হিমে ৱজ্জী এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে উচ্ছেচ্ছামি [উচ্ছেজ্জিস্সামি (স্যা.), উচ্ছিজ্জিস্সামি (ক.)], ৱজ্জী ৱিনাসেস্সামি, ৱজ্জী অনযব্যসনং আপাদেস্সামী’’তি [আপাদেস্সামি ৱজ্জীতি (ক.) দী. নি. ২.১৩১].
অথ খো ৰাজা মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ৱস্সকাৰং ব্ৰাহ্মণং মাগধমহামত্তং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা মম ৱচনেন ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দাহি, অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৱিহাৰং পুচ্ছ – ‘ৰাজা, ভন্তে, মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ভগৱতো পাদে সিৰসা ৱন্দতি, অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৱিহাৰং পুচ্ছতী’তি. এৱঞ্চ ৱদেহি – ‘ৰাজা, ভন্তে, মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ৱজ্জী অভিযাতুকামো. সো এৱমাহ – ‘অহং হিমে ৱজ্জী এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে উচ্ছেচ্ছামি, ৱজ্জী ৱিনাসেস্সামি, ৱজ্জী অনযব্যসনং আপাদেস্সামী’তি. যথা তে ভগৱা ব্যাকৰোতি, তং সাধুকং উগ্গহেত্ৱা মম আৰোচেয্যাসি. ন হি তথাগতা ৱিতথং ভণন্তী’’তি.
‘‘এৱং, ভো’’তি খো ৱস্সকাৰো ব্ৰাহ্মণো মাগধমহামত্তো ৰঞ্ঞো মাগধস্স অজাতসত্তুস্স ৱেদেহিপুত্তস্স পটিস্সুত্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৱস্সকাৰো ব্ৰাহ্মণো মাগধমহামত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ৰাজা, ভো গোতম, মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ভোতো গোতমস্স পাদে সিৰসা ৱন্দতি, অপ্পাবাধং অপ্পাতঙ্কং লহুট্ঠানং বলং ফাসুৱিহাৰং পুচ্ছতি. ৰাজা [এৱঞ্চ ৱদেতি ৰাজা (সী. ক.)], ভো গোতম, মাগধো অজাতসত্তু ৱেদেহিপুত্তো ৱজ্জী অভিযাতুকামো. সো এৱমাহ – ‘অহং হিমে ৱজ্জী এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে উচ্ছেচ্ছামি, ৱজ্জী ৱিনাসেস্সামি, ৱজ্জী অনযব্যসনং আপাদেস্সামী’’’তি.
তেন খো পন সমযেন আযস্মা আনন্দো ভগৱতো পিট্ঠিতো ঠিতো হোতি ভগৱন্তং বীজযমানো [ৱীজমানো (সী. স্যা.)]. অথ খো ভগৱা আযস্মন্তং আনন্দং আমন্তেসি – ‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী অভিণ্হং সন্নিপাতা সন্নিপাতবহুলা’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী অভিণ্হং সন্নিপাতা সন্নিপাতবহুলা’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী অভিণ্হং সন্নিপাতা ভৱিস্সন্তি সন্নিপাতবহুলা; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী সমগ্গা সন্নিপতন্তি, সমগ্গা ৱুট্ঠহন্তি, সমগ্গা ৱজ্জিকৰণীযানি কৰোন্তী’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী সমগ্গা সন্নিপতন্তি, সমগ্গা ৱুট্ঠহন্তি, সমগ্গা ৱজ্জিকৰণীযানি কৰোন্তী’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী সমগ্গা সন্নিপতিস্সন্তি, সমগ্গা ৱুট্ঠহিস্সন্তি, সমগ্গা ৱজ্জিকৰণীযানি কৰিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞাপেন্তি, পঞ্ঞত্তং ন সমুচ্ছিন্দন্তি, যথাপঞ্ঞত্তে পোৰাণে ৱজ্জিধম্মে সমাদায ৱত্তন্তী’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞাপেন্তি, পঞ্ঞত্তং ন সমুচ্ছিন্দন্তি, যথাপঞ্ঞত্তে পোৰাণে ৱজ্জিধম্মে সমাদায ৱত্তন্তী’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞাপেস্সন্তি, পঞ্ঞত্তং ন সমুচ্ছিন্দিস্সন্তি, যথাপঞ্ঞত্তে পোৰাণে ৱজ্জিধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী যে তে ৱজ্জীনং ৱজ্জিমহল্লকা তে সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, তেসঞ্চ সোতব্বং মঞ্ঞন্তী’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী যে তে ৱজ্জীনং ৱজ্জিমহল্লকা তে সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, তেসঞ্চ সোতব্বং মঞ্ঞন্তী’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী যে তে ৱজ্জীনং ৱজ্জিমহল্লকা তে সক্কৰিস্সন্তি গৰুং কৰিস্সন্তি মানেস্সন্তি পূজেস্সন্তি, তেসঞ্চ সোতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী যা তা কুলিত্থিযো কুলকুমাৰিযো তা ন ওকস্স পসয্হ ৱাসেন্তী’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী যা তা কুলিত্থিযো কুলকুমাৰিযো তা ন ওকস্স পসয্হ ৱাসেন্তী’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী যা তা কুলিত্থিযো কুলকুমাৰিযো তা ন ওকস্স পসয্হ ৱাসেস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জী যানি তানি ৱজ্জীনং ৱজ্জিচেতিযানি অব্ভন্তৰানি চেৱ বাহিৰানি চ তানি সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, তেসঞ্চ দিন্নপুব্বং কতপুব্বং ধম্মিকং বলিং নো পৰিহাপেন্তী’’’তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জী যানি তানি ৱজ্জীনং ৱজ্জিচেতিযানি অব্ভন্তৰানি চেৱ বাহিৰানি চ তানি সক্কৰোন্তি গৰুং কৰোন্তি মানেন্তি পূজেন্তি, তেসঞ্চ দিন্নপুব্বং কতপুব্বং ধম্মিকং বলিং নো পৰিহাপেন্তী’’’তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জী যানি তানি ৱজ্জীনং ৱজ্জিচেতিযানি অব্ভন্তৰানি চেৱ বাহিৰানি চ তানি সক্কৰিস্সন্তি গৰুং কৰিস্সন্তি মানেস্সন্তি পূজেস্সন্তি, তেসঞ্চ দিন্নপুব্বং কতপুব্বং ধম্মিকং বলিং নো পৰিহাপেস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘কিন্তি তে, আনন্দ, সুতং – ‘ৱজ্জীনং অৰহন্তেসু ধম্মিকা ৰক্খাৱৰণগুত্তি সুসংৱিহিতা – কিন্তি অনাগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতং আগচ্ছেয্যুং, আগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতে ফাসুং ৱিহৰেয্যু’’’ন্তি? ‘‘সুতং মেতং, ভন্তে – ‘ৱজ্জীনং অৰহন্তেসু ধম্মিকা ৰক্খাৱৰণগুত্তি সুসংৱিহিতা ভৱিস্সতি – কিন্তি অনাগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতং আগচ্ছেয্যুং, আগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতে ফাসুং ৱিহৰেয্যু’’’ন্তি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, আনন্দ, ৱজ্জীনং অৰহন্তেসু ধম্মিকা ৰক্খাৱৰণগুত্তি সুসংৱিহিতা ভৱিস্সতি – ‘কিন্তি অনাগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতং আগচ্ছেয্যুং, আগতা চ অৰহন্তো ৱিজিতে ফাসুং ৱিহৰেয্যু’ন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, আনন্দ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি.
অথ খো ভগৱা ৱস্সকাৰং ব্ৰাহ্মণং মাগধমহামত্তং আমন্তেসি – ‘‘একমিদাহং, ব্ৰাহ্মণ, সমযং ৱেসালিযং ৱিহৰামি সাৰন্দদে চেতিযে. তত্ৰাহং, ব্ৰাহ্মণ, ৱজ্জীনং ইমে সত্ত অপৰিহানিযে ধম্মে দেসেসিং. যাৱকীৱঞ্চ, ব্ৰাহ্মণ, ইমে সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা ৱজ্জীসু ঠস্সন্তি, ইমেসু চ সত্তসু অপৰিহানিযেসু ধম্মেসু ৱজ্জী সন্দিস্সিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ব্ৰাহ্মণ, ৱজ্জীনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি.
‘‘একমেকেনপি [একমেকেনপি তেন খো (ক.) দী. নি. ২.১৩৫] ভো, গোতম, অপৰিহানিযেন ধম্মেন সমন্নাগতানং ৱজ্জীনং ৱুদ্ধিযেৱ পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি; কো পন ৱাদো সত্তহি অপৰিহানিযেহি ধম্মেহি! অকৰণীযা চ, ভো গোতম, ৱজ্জী ৰঞ্ঞা মাগধেন অজাতসত্তুনা ৱেদেহিপুত্তেন যদিদং যুদ্ধস্স, অঞ্ঞত্ৰ উপলাপনায [উপলাপনা (ক. সী. ক.)], অঞ্ঞত্ৰ মিথুভেদা. হন্দ চ দানি মযং, ভো গোতম, গচ্ছাম, বহুকিচ্চা মযং বহুকৰণীযা’’তি. ‘‘যস্সদানি ত্ৱং, ব্ৰাহ্মণ, কালং মঞ্ঞসী’’তি. অথ খো ৱস্সকাৰো ব্ৰাহ্মণো মাগধমহামত্তো ভগৱতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৱা অনুমোদিত্ৱা উট্ঠাযাসনা পক্কামীতি. দুতিযং.
৩. পঠমসত্তকসুত্তং
২৩. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ৰাজগহে ৱিহৰতি গিজ্ঝকূটে পব্বতে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সত্ত ৱো, ভিক্খৱে, অপৰিহানিযে ধম্মে দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা? যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অভিণ্হং সন্নিপাতা ভৱিস্সন্তি সন্নিপাতবহুলা; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সমগ্গা সন্নিপতিস্সন্তি, সমগ্গা ৱুট্ঠহিস্সন্তি, সমগ্গা সঙ্ঘকৰণীযানি কৰিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অপঞ্ঞত্তং ন পঞ্ঞাপেস্সন্তি, পঞ্ঞত্তং ন সমুচ্ছিন্দিস্সন্তি, যথাপঞ্ঞত্তেসু সিক্খাপদেসু সমাদায ৱত্তিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ যে তে ভিক্খূ থেৰা ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতা সঙ্ঘপিতৰো সঙ্ঘপৰিণাযকা তে সক্কৰিস্সন্তি গৰুং কৰিস্সন্তি মানেস্সন্তি পূজেস্সন্তি, তেসঞ্চ সোতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ উপ্পন্নায তণ্হায পোনোভৱিকায ন ৱসং গচ্ছিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ আৰঞ্ঞকেসু সেনাসনেসু সাপেক্খা ভৱিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ পচ্চত্তঞ্ঞেৱ সতিং উপট্ঠাপেস্সন্তি – ‘কিন্তি অনাগতা চ পেসলা সব্ৰহ্মচাৰী আগচ্ছেয্যুং, আগতা চ পেসলা সব্ৰহ্মচাৰী ফাসুং ৱিহৰেয্যু’ন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ইমে সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা ভিক্খূসু ঠস্সন্তি, ইমেসু চ সত্তসু অপৰিহানিযেসু ধম্মেসু ভিক্খূ সন্দিস্সিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি. ততিযং.
৪. দুতিযসত্তকসুত্তং
২৪. [দী. নি. ২.১৩৮] ‘‘সত্ত ৱো, ভিক্খৱে, অপৰিহানিযে ধম্মে দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ…পে… কতমে চ, ভিক্খৱে, সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা?
যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ন কম্মাৰামা ভৱিস্সন্তি, ন কম্মৰতা, ন কম্মাৰামতং অনুযুত্তা; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ন ভস্সাৰামা ভৱিস্সন্তি…পে… ন নিদ্দাৰামা ভৱিস্সন্তি… ন সঙ্গণিকাৰামা ভৱিস্সন্তি… ন পাপিচ্ছা ভৱিস্সন্তি ন পাপিকানং ইচ্ছানং ৱসং গতা… ন পাপমিত্তা ভৱিস্সন্তি ন পাপসহাযা ন পাপসম্পৱঙ্কা… ন ওৰমত্তকেন ৱিসেসাধিগমেন অন্তৰাৱোসানং আপজ্জিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ইমে সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা ভিক্খূসু ঠস্সন্তি, ইমেসু চ সত্তসু অপৰিহানিযেসু ধম্মেসু ভিক্খূ সন্দিস্সিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি. চতুত্থং.
৫. ততিযসত্তকসুত্তং
২৫. ‘‘সত্ত ৱো, ভিক্খৱে, অপৰিহানিযে ধম্মে দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ…পে… কতমে চ, ভিক্খৱে, সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা? যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সদ্ধা ভৱিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ হিৰিমন্তো [হিৰীমা (সী.), হিৰিমনা (দী. নি. ২.১৩৮)] ভৱিস্সন্তি…পে… ওত্তপ্পিনো [ওত্তাপীনো (সী.)] ভৱিস্সন্তি… বহুস্সুতা ভৱিস্সন্তি… আৰদ্ধৱীৰিযা ভৱিস্সন্তি… সতিমন্তো ভৱিস্সন্তি… পঞ্ঞৱন্তো ভৱিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ইমে সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা ভিক্খূসু ঠস্সন্তি, ইমেসু চ সত্তসু অপৰিহানিযেসু ধম্মেসু ভিক্খূ সন্দিস্সিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি. পঞ্চমং.
৬. বোজ্ঝঙ্গসুত্তং
২৬. ‘‘সত্ত ৱো, ভিক্খৱে, অপৰিহানিযে ধম্মে দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ…পে… কতমে চ, ভিক্খৱে, সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা? যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেস্সন্তি…পে… ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেস্সন্তি… পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেস্সন্তি… পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেস্সন্তি… সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেস্সন্তি… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ইমে সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা ভিক্খূসু ঠস্সন্তি, ইমেসু চ সত্তসু অপৰিহানিযেসু ধম্মেসু ভিক্খূ সন্দিস্সিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি. ছট্ঠং.
৭. সঞ্ঞাসুত্তং
২৭. ‘‘সত্ত ৱো, ভিক্খৱে, অপৰিহানিযে ধম্মে দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ…পে…. কতমে চ, ভিক্খৱে, সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা? যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অনিচ্চসঞ্ঞং ভাৱেস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি.
‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অনত্তসঞ্ঞং ভাৱেস্সন্তি…পে… অসুভসঞ্ঞং ভাৱেস্সন্তি… আদীনৱসঞ্ঞং ভাৱেস্সন্তি… পহানসঞ্ঞং ভাৱেস্সন্তি… ৱিৰাগসঞ্ঞং ভাৱেস্সন্তি… নিৰোধসঞ্ঞং ভাৱেস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানি. ‘‘যাৱকীৱঞ্চ, ভিক্খৱে, ইমে সত্ত অপৰিহানিযা ধম্মা ভিক্খূসু ঠস্সন্তি, ইমেসু চ সত্তসু অপৰিহানিযেসু ধম্মেসু, ভিক্খূ সন্দিস্সিস্সন্তি; ৱুদ্ধিযেৱ, ভিক্খৱে, ভিক্খূনং পাটিকঙ্খা, নো পৰিহানী’’তি [দী. নি. ২.১৩৮]. সত্তমং.
৮. পঠমপৰিহানিসুত্তং
২৮. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা সেখস্স ভিক্খুনো পৰিহানায সংৱত্তন্তি. কতমে সত্ত? কম্মাৰামতা, ভস্সাৰামতা, নিদ্দাৰামতা, সঙ্গণিকাৰামতা, ইন্দ্ৰিযেসু অগুত্তদ্ৱাৰতা, ভোজনে অমত্তঞ্ঞুতা, সন্তি খো পন সঙ্ঘে সঙ্ঘকৰণীযানি; তত্ৰ সেখো ভিক্খু [তত্ৰ ভিক্খু (সী. স্যা.)] ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সন্তি খো পন সঙ্ঘে থেৰা [খো সংঘত্থেৰা (ক.)] ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতা ভাৰৱাহিনো, তে [ন তে (ক.)] তেন পঞ্ঞাযিস্সন্তী’তি অত্তনা তেসু যোগং [অত্তনা ৱোযোগং (সী. স্যা.)] আপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত ধম্মা সেখস্স ভিক্খুনো পৰিহানায সংৱত্তন্তি.
‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা সেখস্স ভিক্খুনো অপৰিহানায সংৱত্তন্তি. কতমে সত্ত? ন কম্মাৰামতা, ন ভস্সাৰামতা, ন নিদ্দাৰামতা, ন সঙ্গণিকাৰামতা, ইন্দ্ৰিযেসু গুত্তদ্ৱাৰতা, ভোজনে মত্তঞ্ঞুতা, সন্তি খো পন সঙ্ঘে সঙ্ঘকৰণীযানি; তত্ৰ সেখো ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘সন্তি খো পন সঙ্ঘে থেৰা ৰত্তঞ্ঞূ চিৰপব্বজিতা ভাৰৱাহিনো, তে তেন পঞ্ঞাযিস্সন্তী’তি অত্তনা ন তেসু যোগং আপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত ধম্মা সেখস্স ভিক্খুনো অপৰিহানায সংৱত্তন্তী’’তি. অট্ঠমং.
৯. দুতিযপৰিহানিসুত্তং
২৯. ‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা উপাসকস্স পৰিহানায সংৱত্তন্তি. কতমে সত্ত? ভিক্খুদস্সনং হাপেতি, সদ্ধম্মস্সৱনং পমজ্জতি, অধিসীলে ন সিক্খতি, অপ্পসাদবহুলো হোতি, ভিক্খূসু থেৰেসু চেৱ নৱেসু চ মজ্ঝিমেসু চ উপাৰম্ভচিত্তো ধম্মং সুণাতি ৰন্ধগৱেসী, ইতো বহিদ্ধা দক্খিণেয্যং গৱেসতি, তত্থ চ পুব্বকাৰং কৰোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত ধম্মা উপাসকস্স পৰিহানায সংৱত্তন্তি.
‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা উপাসকস্স অপৰিহানায সংৱত্তন্তি. কতমে সত্ত? ভিক্খুদস্সনং ন হাপেতি, সদ্ধম্মস্সৱনং নপ্পমজ্জতি, অধিসীলে সিক্খতি, পসাদবহুলো হোতি, ভিক্খূসু থেৰেসু চেৱ নৱেসু চ মজ্ঝিমেসু চ অনুপাৰম্ভচিত্তো ধম্মং সুণাতি ন ৰন্ধগৱেসী, ন ইতো বহিদ্ধা দক্খিণেয্যং গৱেসতি, ইধ চ পুব্বকাৰং কৰোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত ধম্মা উপাসকস্স অপৰিহানায সংৱত্তন্তী’’তি. ইদমৱোচ ভগৱা. ইদং ৱত্ৱান সুগতো অথাপৰং এতদৱোচ সত্থা –
‘‘দস্সনং ভাৱিতত্তানং, যো হাপেতি উপাসকো;
সৱনঞ্চ অৰিযধম্মানং, অধিসীলে ন সিক্খতি.
‘‘অপ্পসাদো চ ভিক্খূসু, ভিয্যো ভিয্যো পৱড্ঢতি;
উপাৰম্ভকচিত্তো চ, সদ্ধম্মং সোতুমিচ্ছতি.
‘‘ইতো চ বহিদ্ধা অঞ্ঞং, দক্খিণেয্যং গৱেসতি;
তত্থেৱ চ পুব্বকাৰং, যো কৰোতি উপাসকো.
‘‘এতে খো পৰিহানিযে, সত্ত ধম্মে সুদেসিতে;
উপাসকো সেৱমানো, সদ্ধম্মা পৰিহাযতি.
‘‘দস্সনং ভাৱিতত্তানং, যো ন হাপেতি উপাসকো;
সৱনঞ্চ অৰিযধম্মানং, অধিসীলে চ সিক্খতি.
‘‘পসাদো চস্স ভিক্খূসু, ভিয্যো ভিয্যো পৱড্ঢতি;
অনুপাৰম্ভচিত্তো চ, সদ্ধম্মং সোতুমিচ্ছতি.
‘‘ন ইতো বহিদ্ধা অঞ্ঞং, দক্খিণেয্যং গৱেসতি;
ইধেৱ চ পুব্বকাৰং, যো কৰোতি উপাসকো.
‘‘এতে খো অপৰিহানিযে, সত্ত ধম্মে সুদেসিতে;
উপাসকো সেৱমানো, সদ্ধম্মা ন পৰিহাযতী’’তি. নৱমং;
১০. ৱিপত্তিসুত্তং
৩০. সত্তিমা, ভিক্খৱে, উপাসকস্স ৱিপত্তিযো…পে… সত্তিমা, ভিক্খৱে, উপাসকস্স সম্পদা…পে…. দসমং.
১১. পৰাভৱসুত্তং
৩১. ‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, উপাসকস্স পৰাভৱা…পে… সত্তিমে, ভিক্খৱে, উপাসকস্স সম্ভৱা. কতমে সত্ত? ভিক্খুদস্সনং ন হাপেতি, সদ্ধম্মস্সৱনং নপ্পমজ্জতি, অধিসীলে সিক্খতি, পসাদবহুলো হোতি, ভিক্খূসু থেৰেসু চেৱ নৱেসু চ মজ্ঝিমেসু চ অনুপাৰম্ভচিত্তো ধম্মং সুণাতি ন ৰন্ধগৱেসী, ন ইতো বহিদ্ধা দক্খিণেয্যং গৱেসতি, ইধ চ পুব্বকাৰং কৰোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত উপাসকস্স সম্ভৱাতি.
‘‘দস্সনং ভাৱিতত্তানং, যো হাপেতি উপাসকো;
সৱনঞ্চ অৰিযধম্মানং, অধিসীলে ন সিক্খতি.
‘‘অপ্পসাদো চ ভিক্খূসু, ভিয্যো ভিয্যো পৱড্ঢতি;
উপাৰম্ভকচিত্তো চ, সদ্ধম্মং সোতুমিচ্ছতি.
‘‘ইতো চ বহিদ্ধা অঞ্ঞং, দক্খিণেয্যং গৱেসতি;
তত্থেৱ চ পুব্বকাৰং, যো কৰোতি উপাসকো.
‘‘এতে খো পৰিহানিযে, সত্ত ধম্মে সুদেসিতে;
উপাসকো সেৱমানো, সদ্ধম্মা পৰিহাযতি.
‘‘দস্সনং ভাৱিতত্তানং, যো ন হাপেতি উপাসকো;
সৱনঞ্চ অৰিযধম্মানং, অধিসীলে চ সিক্খতি.
‘‘পসাদো চস্স ভিক্খূসু, ভিয্যো ভিয্যো পৱড্ঢতি;
অনুপাৰম্ভচিত্তো চ, সদ্ধম্মং সোতুমিচ্ছতি.
‘‘ন ইতো বহিদ্ধা অঞ্ঞং, দক্খিণেয্যং গৱেসতি;
ইধেৱ চ পুব্বকাৰং, যো কৰোতি উপাসকো.
‘‘এতে খো অপৰিহানিযে, সত্ত ধম্মে সুদেসিতে;
উপাসকো সেৱমানো, সদ্ধম্মা ন পৰিহাযতী’’তি. একাদসমং;
ৱজ্জিসত্তকৱগ্গো [ৱজ্জিৱগ্গো (স্যা.)] ততিযো.