(৮) ৩. যোধাজীৱৱগ্গো
১. পঠমচেতোৱিমুত্তিফলসুত্তং
৭১. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা চেতোৱিমুত্তিফলা চ হোন্তি চেতোৱিমুত্তিফলানিসংসা চ, পঞ্ঞাৱিমুত্তিফলা চ হোন্তি পঞ্ঞাৱিমুত্তিফলানিসংসা চ.
‘‘কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অসুভানুপস্সী কাযে ৱিহৰতি, আহাৰে পটিকূলসঞ্ঞী [পটিক্কূলসঞ্ঞী (সী. স্যা. কং. পী.)], সব্বলোকে অনভিৰতসঞ্ঞী, সব্বসঙ্খাৰেসু অনিচ্চানুপস্সী, মৰণসঞ্ঞা খো পনস্স অজ্ঝত্তং সূপট্ঠিতা হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা চেতোৱিমুত্তিফলা চ হোন্তি চেতোৱিমুত্তিফলানিসংসা চ, পঞ্ঞাৱিমুত্তিফলা চ হোন্তি পঞ্ঞাৱিমুত্তিফলানিসংসা চ. যতো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু চেতোৱিমুত্তো চ হোতি পঞ্ঞাৱিমুত্তো চ হোতি – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ‘ভিক্খু উক্খিত্তপলিঘো ইতিপি, সংকিণ্ণপৰিখো [সংকিণ্ণপৰিক্খো (স্যা. কং.)] ইতিপি, অব্বূড়্হেসিকো ইতিপি, নিৰগ্গড়ো ইতিপি, অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসংযুত্তো ইতিপি’’’.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু উক্খিত্তপলিঘো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীনা হোতি উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু উক্খিত্তপলিঘো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সংকিণ্ণপৰিখো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পোনোভৱিকো [পোনোব্ভৱিকো (স্যা. ক.)] জাতিসংসাৰো পহীনো হোতি উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সংকিণ্ণপৰিখো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অব্বূড়্হেসিকো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো তণ্হা পহীনা হোতি উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অব্বূড়্হেসিকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু নিৰগ্গড়ো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি উচ্ছিন্নমূলানি তালাৱত্থুকতানি অনভাৱংকতানি আযতিং অনুপ্পাদধম্মানি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু নিৰগ্গড়ো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসংযুত্তো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অস্মিমানো পহীনো হোতি উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসংযুত্তো হোতী’’তি. পঠমং.
২. দুতিযচেতোৱিমুত্তিফলসুত্তং
৭২. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা চেতোৱিমুত্তিফলা চ হোন্তি চেতোৱিমুত্তিফলানিসংসা চ, পঞ্ঞাৱিমুত্তিফলা চ হোন্তি পঞ্ঞাৱিমুত্তিফলানিসংসা চ. কতমে পঞ্চ? অনিচ্চসঞ্ঞা, অনিচ্চে দুক্খসঞ্ঞা, দুক্খে অনত্তসঞ্ঞা, পহানসঞ্ঞা, ৱিৰাগসঞ্ঞা – ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা চেতোৱিমুত্তিফলা চ হোন্তি চেতোৱিমুত্তিফলানিসংসা চ, পঞ্ঞাৱিমুত্তিফলা চ হোন্তি পঞ্ঞাৱিমুত্তিফলানিসংসা চ. যতো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু চেতোৱিমুত্তো চ হোতি পঞ্ঞাৱিমুত্তো চ – অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ‘ভিক্খু উক্খিত্তপলিঘো ইতিপি, সংকিণ্ণপৰিখো ইতিপি, অব্বূড়্হেসিকো ইতিপি, নিৰগ্গড়ো ইতিপি, অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসংযুত্তো ইতিপি’’’.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু উক্খিত্তপলিঘো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অৱিজ্জা পহীনা হোতি উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু উক্খিত্তপলিঘো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সংকিণ্ণপৰিখো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পোনোভৱিকো জাতিসংসাৰো পহীনো হোতি উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সংকিণ্ণপৰিখো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অব্বূড়্হেসিকো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো তণ্হা পহীনা হোতি উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অব্বূড়্হেসিকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু নিৰগ্গড়ো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো পঞ্চোৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি উচ্ছিন্নমূলানি তালাৱত্থুকতানি অনভাৱংকতানি আযতিং অনুপ্পাদধম্মানি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু নিৰগ্গড়ো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসংযুত্তো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অস্মিমানো পহীনো হোতি উচ্ছিন্নমূলো তালাৱত্থুকতো অনভাৱংকতো আযতিং অনুপ্পাদধম্মো. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰিযো পন্নদ্ধজো পন্নভাৰো ৱিসংযুত্তো হোতী’’তি. দুতিযং.
৩. পঠমধম্মৱিহাৰীসুত্তং
৭৩. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘ধম্মৱিহাৰী, ধম্মৱিহাৰী’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ভিক্খু ধম্মৱিহাৰী হোতী’’তি?
‘‘ইধ, ভিক্খু, ভিক্খু ধম্মং পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. সো তায ধম্মপৰিযত্তিযা দিৱসং অতিনামেতি, ৰিঞ্চতি পটিসল্লানং, নানুযুঞ্জতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু – ‘ভিক্খু পৰিযত্তিবহুলো, নো ধম্মৱিহাৰী’’’.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খু, ভিক্খু যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং ৱিত্থাৰেন পৰেসং দেসেতি. সো তায ধম্মপঞ্ঞত্তিযা দিৱসং অতিনামেতি, ৰিঞ্চতি পটিসল্লানং, নানুযুঞ্জতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু – ‘ভিক্খু পঞ্ঞত্তিবহুলো, নো ধম্মৱিহাৰী’’’.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খু, ভিক্খু যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং ৱিত্থাৰেন সজ্ঝাযং কৰোতি. সো তেন সজ্ঝাযেন দিৱসং অতিনামেতি, ৰিঞ্চতি পটিসল্লানং, নানুযুঞ্জতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু – ‘ভিক্খু সজ্ঝাযবহুলো, নো ধম্মৱিহাৰী’’’.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খু, ভিক্খু যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং চেতসা অনুৱিতক্কেতি অনুৱিচাৰেতি মনসানুপেক্খতি. সো তেহি ধম্মৱিতক্কেহি দিৱসং অতিনামেতি, ৰিঞ্চতি পটিসল্লানং, নানুযুঞ্জতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথং. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু – ‘ভিক্খু ৱিতক্কবহুলো, নো ধম্মৱিহাৰী’’’.
‘‘ইধ, ভিক্খু, ভিক্খু ধম্মং পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং. সো তায ধম্মপৰিযত্তিযা ন দিৱসং অতিনামেতি, নাপি ৰিঞ্চতি পটিসল্লানং, অনুযুঞ্জতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথং. এৱং খো, ভিক্খু, ভিক্খু ধম্মৱিহাৰী হোতি.
‘‘ইতি খো, ভিক্খু, দেসিতো মযা পৰিযত্তিবহুলো, দেসিতো পঞ্ঞত্তিবহুলো, দেসিতো সজ্ঝাযবহুলো, দেসিতো ৱিতক্কবহুলো, দেসিতো ধম্মৱিহাৰী. যং খো, ভিক্খু [যং ভিক্খু (স্যা. কং. পী.)], সত্থাৰা কৰণীযং সাৱকানং হিতেসিনা অনুকম্পকেন অনুকম্পং উপাদায, কতং ৱো তং মযা. এতানি, ভিক্খু, ৰুক্খমূলানি, এতানি সুঞ্ঞাগাৰানি. ঝাযথ, ভিক্খু, মা পমাদত্থ, মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰিনো অহুৱত্থ. অযং ৱো অম্হাকং অনুসাসনী’’তি. ততিযং.
৪. দুতিযধম্মৱিহাৰীসুত্তং
৭৪. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘‘ধম্মৱিহাৰী ধম্মৱিহাৰী’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা নু খো, ভন্তে, ভিক্খু ধম্মৱিহাৰী হোতী’’তি?
‘‘ইধ, ভিক্খু, ভিক্খু ধম্মং পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং; উত্তৰি [উত্তৰিং (সী. স্যা. কং. পী.)] চস্স পঞ্ঞায অত্থং নপ্পজানাতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু – ‘ভিক্খু পৰিযত্তিবহুলো, নো ধম্মৱিহাৰী’’’.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খু, ভিক্খু যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং ৱিত্থাৰেন পৰেসং দেসেতি, উত্তৰি চস্স পঞ্ঞায অত্থং নপ্পজানাতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু – ‘ভিক্খু পঞ্ঞত্তিবহুলো, নো ধম্মৱিহাৰী’’’.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খু, ভিক্খু যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং ৱিত্থাৰেন সজ্ঝাযং কৰোতি, উত্তৰি চস্স পঞ্ঞায অত্থং নপ্পজানাতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু – ‘ভিক্খু সজ্ঝাযবহুলো, নো ধম্মৱিহাৰী’’’.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খু, ভিক্খু যথাসুতং যথাপৰিযত্তং ধম্মং চেতসা অনুৱিতক্কেতি অনুৱিচাৰেতি মনসানুপেক্খতি, উত্তৰি চস্স পঞ্ঞায অত্থং নপ্পজানাতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খু – ‘ভিক্খু ৱিতক্কবহুলো, নো ধম্মৱিহাৰী’’’.
‘‘ইধ, ভিক্খু, ভিক্খু ধম্মং পৰিযাপুণাতি – সুত্তং, গেয্যং, ৱেয্যাকৰণং, গাথং, উদানং, ইতিৱুত্তকং, জাতকং, অব্ভুতধম্মং, ৱেদল্লং; উত্তৰি চস্স পঞ্ঞায অত্থং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খু, ভিক্খু ধম্মৱিহাৰী হোতি.
‘‘ইতি খো, ভিক্খু, দেসিতো মযা পৰিযত্তিবহুলো, দেসিতো পঞ্ঞত্তিবহুলো, দেসিতো সজ্ঝাযবহুলো, দেসিতো ৱিতক্কবহুলো, দেসিতো ধম্মৱিহাৰী. যং খো, ভিক্খু, সত্থাৰা কৰণীযং সাৱকানং হিতেসিনা অনুকম্পকেন অনুকম্পং উপাদায, কতং ৱো তং মযা. এতানি, ভিক্খু, ৰুক্খমূলানি, এতানি সুঞ্ঞাগাৰানি. ঝাযথ ভিক্খু, মা পমাদত্থ, মা পচ্ছা ৱিপ্পটিসাৰিনো অহুৱত্থ. অযং ৱো অম্হাকং অনুসাসনী’’তি. চতুত্থং.
৫. পঠমযোধাজীৱসুত্তং
৭৫. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, যোধাজীৱা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো যোধাজীৱো ৰজগ্গঞ্ঞেৱ দিস্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি ন সন্থম্ভতি ন সক্কোতি সঙ্গামং ওতৰিতুং. এৱৰূপোপি [এৱৰূপো (সী.) পু. প. ১৯৩], ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো [একচ্চো (সী.)] যোধাজীৱো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো যোধাজীৱো সন্তো সংৱিজ্জমানো লোকস্মিং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো সহতি ৰজগ্গং; অপি চ খো ধজগ্গঞ্ঞেৱ দিস্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি সঙ্গামং ওতৰিতুং. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো যোধাজীৱো সন্তো সংৱিজ্জমানো লোকস্মিং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো সহতি ৰজগ্গং সহতি ধজগ্গং; অপি চ খো উস্সাৰণঞ্ঞেৱ [উস্সাদনংযেৱ (সী. পী.)] সুত্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি সঙ্গামং ওতৰিতুং. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, ততিযো যোধাজীৱো সন্তো সংৱিজ্জমানো লোকস্মিং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো সহতি ৰজগ্গং, সহতি ধজগ্গং, সহতি উস্সাৰণং; অপি চ খো সম্পহাৰে হঞ্ঞতি [আহঞ্ঞতি (সী.)] ব্যাপজ্জতি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো যোধাজীৱো সন্তো সংৱিজ্জমানো লোকস্মিং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো সহতি ৰজগ্গং, সহতি ধজগ্গং, সহতি উস্সাৰণং, সহতি সম্পহাৰং. সো তং সঙ্গামং অভিৱিজিনিত্ৱা ৱিজিতসঙ্গামো তমেৱ সঙ্গামসীসং অজ্ঝাৱসতি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, পঞ্চমো যোধাজীৱো সন্তো সংৱিজ্জমানো লোকস্মিং. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ যোধাজীৱা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চিমে যোধাজীৱূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা ভিক্খূসু. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৰজগ্গঞ্ঞেৱ দিস্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং [সন্তানেতুং (সী. স্যা. কং. পী.)]. সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি. কিমস্স ৰজগ্গস্মিং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সুণাতি – ‘অমুকস্মিং নাম গামে ৱা নিগমে ৱা ইত্থী ৱা কুমাৰী ৱা অভিৰূপা দস্সনীযা পাসাদিকা পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতা’তি. সো তং সুত্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং. সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি. ইদমস্স ৰজগ্গস্মিং.
‘‘সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, যোধাজীৱো ৰজগ্গঞ্ঞেৱ দিস্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি সঙ্গামং ওতৰিতুং; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো যোধাজীৱূপমো পুগ্গলো সন্তো সংৱিজ্জমানো ভিক্খূসু.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সহতি ৰজগ্গং; অপি চ খো ধজগ্গঞ্ঞেৱ দিস্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং. সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি. কিমস্স ধজগ্গস্মিং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ন হেৱ খো সুণাতি – ‘অমুকস্মিং নাম গামে ৱা নিগমে ৱা ইত্থী ৱা কুমাৰী ৱা অভিৰূপা দস্সনীযা পাসাদিকা পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতা’তি; অপি চ খো সামং পস্সতি ইত্থিং ৱা কুমাৰিং ৱা অভিৰূপং দস্সনীযং পাসাদিকং পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতং. সো তং দিস্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং. সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি. ইদমস্স ধজগ্গস্মিং.
‘‘সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, যোধাজীৱো সহতি ৰজগ্গং; অপি চ খো ধজগ্গঞ্ঞেৱ দিস্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি সঙ্গামং ওতৰিতুং; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো যোধাজীৱূপমো পুগ্গলো সন্তো সংৱিজ্জমানো ভিক্খূসু.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সহতি ৰজগ্গং, সহতি ধজগ্গং; অপি চ খো উস্সাৰণঞ্ঞেৱ সুত্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং. সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি. কিমস্স উস্সাৰণায? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুং অৰঞ্ঞগতং ৱা ৰুক্খমূলগতং ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতং ৱা মাতুগামো উপসঙ্কমিত্ৱা ঊহসতি [উহসতি (ক.), ওহসতি (স্যা. কং.) পু. প. ১৯৬] উল্লপতি উজ্জগ্ঘতি উপ্পণ্ডেতি. সো মাতুগামেন ঊহসিযমানো উল্লপিযমানো উজ্জগ্ঘিযমানো উপ্পণ্ডিযমানো সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং. সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি. ইদমস্স উস্সাৰণায.
‘‘সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, যোধাজীৱো সহতি ৰজগ্গং, সহতি ধজগ্গং; অপি চ খো উস্সাৰণঞ্ঞেৱ সুত্ৱা সংসীদতি ৱিসীদতি, ন সন্থম্ভতি, ন সক্কোতি সঙ্গামং ওতৰিতুং; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, ততিযো যোধাজীৱূপমো পুগ্গলো সন্তো সংৱিজ্জমানো ভিক্খূসু.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সহতি ৰজগ্গং, সহতি ধজগ্গং, সহতি উস্সাৰণং; অপি চ খো সম্পহাৰে হঞ্ঞতি ব্যাপজ্জতি. কিমস্স সম্পহাৰস্মিং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খুং অৰঞ্ঞগতং ৱা ৰুক্খমূলগতং ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতং ৱা মাতুগামো উপসঙ্কমিত্ৱা অভিনিসীদতি অভিনিপজ্জতি অজ্ঝোত্থৰতি. সো মাতুগামেন অভিনিসীদিযমানো অভিনিপজ্জিযমানো অজ্ঝোত্থৰিযমানো সিক্খং অপচ্চক্খায দুব্বল্যং অনাৱিকত্ৱা মেথুনং ধম্মং পটিসেৱতি. ইদমস্স সম্পহাৰস্মিং.
‘‘সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, যোধাজীৱো সহতি ৰজগ্গং, সহতি ধজগ্গং, সহতি উস্সাৰণং, অপি চ খো সম্পহাৰে হঞ্ঞতি ব্যাপজ্জতি; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো যোধাজীৱূপমো পুগ্গলো সন্তো সংৱিজ্জমানো ভিক্খূসু.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু সহতি ৰজগ্গং, সহতি ধজগ্গং, সহতি উস্সাৰণং, সহতি সম্পহাৰং, সো তং সঙ্গামং অভিৱিজিনিত্ৱা ৱিজিতসঙ্গামো তমেৱ সঙ্গামসীসং অজ্ঝাৱসতি. কিমস্স সঙ্গামৱিজযস্মিং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰঞ্ঞগতং ৱা ৰুক্খমূলগতং ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতং ৱা মাতুগামো উপসঙ্কমিত্ৱা অভিনিসীদতি অভিনিপজ্জতি অজ্ঝোত্থৰতি. সো মাতুগামেন অভিনিসীদিযমানো অভিনিপজ্জিযমানো অজ্ঝোত্থৰিযমানো ৱিনিৱেঠেত্ৱা ৱিনিমোচেত্ৱা যেন কামং পক্কমতি. সো ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজতি অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং.
‘‘সো অৰঞ্ঞগতো ৱা ৰুক্খমূলগতো ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতো ৱা নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা. সো অভিজ্ঝং লোকে পহায ৱিগতাভিজ্ঝেন চেতসা ৱিহৰতি, অভিজ্ঝায চিত্তং পৰিসোধেতি; ব্যাপাদপদোসং পহায অব্যাপন্নচিত্তো ৱিহৰতি, সব্বপাণভূতহিতানুকম্পী ব্যাপাদপদোসা চিত্তং পৰিসোধেতি; থিনমিদ্ধং পহায ৱিগতথিনমিদ্ধো ৱিহৰতি আলোকসঞ্ঞী সতো সম্পজানো, থিনমিদ্ধা চিত্তং পৰিসোধেতি; উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং পহায অনুদ্ধতো ৱিহৰতি অজ্ঝত্তং ৱূপসন্তচিত্তো, উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চা চিত্তং পৰিসোধেতি; ৱিচিকিচ্ছং পহায তিণ্ণৱিচিকিচ্ছো ৱিহৰতি অকথংকথী কুসলেসু ধম্মেসু, ৱিচিকিচ্ছায চিত্তং পৰিসোধেতি. সো ইমে পঞ্চ নীৱৰণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণে ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি সতো সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা, পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.
‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘ইমে আসৱা’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি, ‘অযং আসৱনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. তস্স এৱং জানতো এৱং পস্সতো কামাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ভৱাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, অৱিজ্জাসৱাপি চিত্তং ৱিমুচ্চতি, ৱিমুত্তস্মিং ৱিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. ইদমস্স সঙ্গামৱিজযস্মিং.
‘‘সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, যোধাজীৱো সহতি ৰজগ্গং, সহতি ধজগ্গং, সহতি উস্সাৰণং, সহতি সম্পহাৰং, সো তং সঙ্গামং অভিৱিজিনিত্ৱা ৱিজিতসঙ্গামো তমেৱ সঙ্গামসীসং অজ্ঝাৱসতি; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, পঞ্চমো যোধাজীৱূপমো পুগ্গলো সন্তো সংৱিজ্জমানো ভিক্খূসু. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ যোধাজীৱূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা ভিক্খূসূ’’তি. পঞ্চমং.
৬. দুতিযযোধাজীৱসুত্তং
৭৬. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, যোধাজীৱা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো যোধাজীৱো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ৱিযূড়্হং সঙ্গামং ওতৰতি. সো তস্মিং সঙ্গামে উস্সহতি ৱাযমতি. তমেনং উস্সহন্তং ৱাযমন্তং পৰে হনন্তি পৰিযাপাদেন্তি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো যোধাজীৱো সন্তো সংৱিজ্জমানো লোকস্মিং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ৱিযূড়্হং সঙ্গামং ওতৰতি. সো তস্মিং সঙ্গামে উস্সহতি ৱাযমতি. তমেনং উস্সহন্তং ৱাযমন্তং পৰে উপলিক্খন্তি [উপলিখন্তি (ক.)], তমেনং অপনেন্তি; অপনেত্ৱা ঞাতকানং নেন্তি. সো ঞাতকেহি নীযমানো অপ্পত্ৱাৱ ঞাতকে অন্তৰামগ্গে কালং কৰোতি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো যোধাজীৱো সন্তো সংৱিজ্জমানো লোকস্মিং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ৱিযূড়্হং সঙ্গামং ওতৰতি. সো তস্মিং সঙ্গামে উস্সহতি ৱাযমতি. তমেনং উস্সহন্তং ৱাযমন্তং পৰে উপলিক্খন্তি, তমেনং অপনেন্তি; অপনেত্ৱা ঞাতকানং নেন্তি. তমেনং ঞাতকা উপট্ঠহন্তি পৰিচৰন্তি. সো ঞাতকেহি উপট্ঠহিযমানো পৰিচৰিযমানো তেনেৱ আবাধেন কালং কৰোতি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, ততিযো যোধাজীৱো সন্তো সংৱিজ্জমানো লোকস্মিং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ৱিযূড়্হং সঙ্গামং ওতৰতি. সো তস্মিং সঙ্গামে উস্সহতি ৱাযমতি. তমেনং উস্সহন্তং ৱাযমন্তং পৰে উপলিক্খন্তি, তমেনং অপনেন্তি; অপনেত্ৱা ঞাতকানং নেন্তি. তমেনং ঞাতকা উপট্ঠহন্তি পৰিচৰন্তি. সো ঞাতকেহি উপট্ঠহিযমানো পৰিচৰিযমানো ৱুট্ঠাতি তম্হা আবাধা. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো যোধাজীৱো সন্তো সংৱিজ্জমানো লোকস্মিং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ৱিযূড়্হং সঙ্গামং ওতৰতি. সো তং সঙ্গামং অভিৱিজিনিত্ৱা ৱিজিতসঙ্গামো তমেৱ সঙ্গামসীসং অজ্ঝাৱসতি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো যোধাজীৱো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, পঞ্চমো যোধাজীৱো সন্তো সংৱিজ্জমানো লোকস্মিং. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ যোধাজীৱা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, পঞ্চিমে যোধাজীৱূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা ভিক্খূসু. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং গামং ৱা নিগমং ৱা উপনিস্সায ৱিহৰতি. সো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায তমেৱ গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায পৱিসতি অৰক্খিতেনেৱ কাযেন অৰক্খিতায ৱাচায অৰক্খিতেন চিত্তেন অনুপট্ঠিতায সতিযা অসংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহি. সো তত্থ পস্সতি মাতুগামং দুন্নিৱত্থং ৱা দুপ্পাৰুতং ৱা. তস্স তং মাতুগামং দিস্ৱা দুন্নিৱত্থং ৱা দুপ্পাৰুতং ৱা ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতি. সো ৰাগানুদ্ধংসিতেন চিত্তেন সিক্খং অপচ্চক্খায দুব্বল্যং অনাৱিকত্ৱা মেথুনং ধম্মং পটিসেৱতি.
‘‘সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, যোধাজীৱো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ৱিযূড়্হং সঙ্গামং ওতৰতি, সো তস্মিং সঙ্গামে উস্সহতি ৱাযমতি, তমেনং উস্সহন্তং ৱাযমন্তং পৰে হনন্তি পৰিযাপাদেন্তি; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো যোধাজীৱূপমো পুগ্গলো সন্তো সংৱিজ্জমানো ভিক্খূসু.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং গামং ৱা নিগমং ৱা উপনিস্সায ৱিহৰতি. সো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায তমেৱ গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায পৱিসতি অৰক্খিতেনেৱ কাযেন অৰক্খিতায ৱাচায অৰক্খিতেন চিত্তেন অনুপট্ঠিতায সতিযা অসংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহি. সো তত্থ পস্সতি মাতুগামং দুন্নিৱত্থং ৱা দুপ্পাৰুতং ৱা. তস্স তং মাতুগামং দিস্ৱা দুন্নিৱত্থং ৱা দুপ্পাৰুতং ৱা ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতি. সো ৰাগানুদ্ধংসিতেন চিত্তেন পৰিডয্হতেৱ কাযেন পৰিডয্হতি চেতসা. তস্স এৱং হোতি – ‘যংনূনাহং আৰামং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং আৰোচেয্যং – ৰাগপৰিযুট্ঠিতোম্হি [ৰাগাযিতোম্হি (সী. স্যা. কং)], আৱুসো, ৰাগপৰেতো, ন সক্কোমি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং; সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’তি. সো আৰামং গচ্ছন্তো অপ্পত্ৱাৱ আৰামং অন্তৰামগ্গে সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি.
‘‘সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, যোধাজীৱো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ৱিযূড়্হং সঙ্গামং ওতৰতি, সো তস্মিং সঙ্গামে উস্সহতি ৱাযমতি, তমেনং উস্সহন্তং ৱাযমন্তং পৰে উপলিক্খন্তি, তমেনং অপনেন্তি; অপনেত্ৱা ঞাতকানং নেন্তি. সো ঞাতকেহি নীযমানো অপ্পত্ৱাৱ ঞাতকে অন্তৰামগ্গে কালং কৰোতি; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো যোধাজীৱূপমো পুগ্গলো সন্তো সংৱিজ্জমানো ভিক্খূসু.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং গামং ৱা নিগমং ৱা উপনিস্সায ৱিহৰতি. সো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায তমেৱ গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায পৱিসতি অৰক্খিতেনেৱ কাযেন অৰক্খিতায ৱাচায অৰক্খিতেন চিত্তেন অনুপট্ঠিতায সতিযা অসংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহি. সো তত্থ পস্সতি মাতুগামং দুন্নিৱত্থং ৱা দুপ্পাৰুতং ৱা. তস্স তং মাতুগামং দিস্ৱা দুন্নিৱত্থং ৱা দুপ্পাৰুতং ৱা ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতি. সো ৰাগানুদ্ধংসিতেন চিত্তেন পৰিডয্হতেৱ কাযেন পৰিডয্হতি চেতসা. তস্স এৱং হোতি – ‘যংনূনাহং আৰামং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং আৰোচেয্যং – ৰাগপৰিযুট্ঠিতোম্হি, আৱুসো, ৰাগপৰেতো, ন সক্কোমি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং; সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’তি. সো আৰামং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং আৰোচেতি – ‘ৰাগপৰিযুট্ঠিতোম্হি, আৱুসো, ৰাগপৰেতো, ন সক্কোমি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং; সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’’’তি.
‘‘তমেনং সব্ৰহ্মচাৰী ওৱদন্তি অনুসাসন্তি – ‘অপ্পস্সাদা, আৱুসো, কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা [বহূপাযাসা (সী. স্যা. কং. পী.) পাচি. ৪১৭; চূড়ৱ. ৬৫; ম. নি. ১.২৩৪], আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. মংসপেসূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. তিণুক্কূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অঙ্গাৰকাসূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. সুপিনকূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. যাচিতকূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. ৰুক্খফলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অসিসূনূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. সত্তিসূলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. সপ্পসিৰূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অভিৰমতাযস্মা ব্ৰহ্মচৰিযে; মাযস্মা সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তী’’’তি.
‘‘সো সব্ৰহ্মচাৰীহি এৱং ওৱদিযমানো এৱং অনুসাসিযমানো এৱমাহ – ‘কিঞ্চাপি, আৱুসো, অপ্পস্সাদা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো; অথ খো নেৱাহং সক্কোমি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং, সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’’’তি. সো সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্ততি.
‘‘সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, যোধাজীৱো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ৱিযূড়্হং সঙ্গামং ওতৰতি, সো তস্মিং সঙ্গামে উস্সহতি ৱাযমতি, তমেনং উস্সহন্তং ৱাযমন্তং পৰে উপলিক্খন্তি, তমেনং অপনেন্তি; অপনেত্ৱা ঞাতকানং নেন্তি, তমেনং ঞাতকা উপট্ঠহন্তি পৰিচৰন্তি. সো ঞাতকেহি উপট্ঠহিযমানো পৰিচৰিযমানো তেনেৱ আবাধেন কালং কৰোতি; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, ততিযো যোধাজীৱূপমো পুগ্গলো সন্তো সংৱিজ্জমানো ভিক্খূসু.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং গামং ৱা নিগমং ৱা উপনিস্সায ৱিহৰতি. সো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায তমেৱ গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায পৱিসতি অৰক্খিতেনেৱ কাযেন অৰক্খিতায ৱাচায অৰক্খিতেন চিত্তেন অনুপট্ঠিতায সতিযা অসংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহি. সো তত্থ পস্সতি মাতুগামং দুন্নিৱত্থং ৱা দুপ্পাৰুতং ৱা. তস্স তং মাতুগামং দিস্ৱা দুন্নিৱত্থং ৱা দুপ্পাৰুতং ৱা ৰাগো চিত্তং অনুদ্ধংসেতি. সো ৰাগানুদ্ধংসিতেন চিত্তেন পৰিডয্হতেৱ কাযেন পৰিডয্হতি চেতসা. তস্স এৱং হোতি – ‘যংনূনাহং আৰামং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং আৰোচেয্যং – ৰাগপৰিযুট্ঠিতোম্হি, আৱুসো, ৰাগপৰেতো, ন সক্কোমি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং; সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’তি. সো আৰামং গন্ত্ৱা ভিক্খূনং আৰোচেতি – ‘ৰাগপৰিযুট্ঠিতোম্হি, আৱুসো, ৰাগপৰেতো, ন সক্কোমি ব্ৰহ্মচৰিযং সন্ধাৰেতুং; সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’’’তি.
‘‘তমেনং সব্ৰহ্মচাৰী ওৱদন্তি অনুসাসন্তি – ‘অপ্পস্সাদা, আৱুসো, কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অট্ঠিকঙ্কলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. মংসপেসূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা…পে… তিণুক্কূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… অঙ্গাৰকাসূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… সুপিনকূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… যাচিতকূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… ৰুক্খফলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… অসিসূনূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… সত্তিসূলূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা… সপ্পসিৰূপমা কামা ৱুত্তা ভগৱতা বহুদুক্খা বহুপাযাসা, আদীনৱো এত্থ ভিয্যো. অভিৰমতাযস্মা ব্ৰহ্মচৰিযে; মাযস্মা সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তী’’’তি.
‘‘সো সব্ৰহ্মচাৰীহি এৱং ওৱদিযমানো এৱং অনুসাসিযমানো এৱমাহ – ‘উস্সহিস্সামি, আৱুসো, ৱাযমিস্সামি, আৱুসো, অভিৰমিস্সামি, আৱুসো! ন দানাহং, আৱুসো, সিক্খাদুব্বল্যং আৱিকত্ৱা সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সামী’’’তি.
‘‘সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, যোধাজীৱো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ৱিযূড়্হং সঙ্গামং ওতৰতি, সো তস্মিং সঙ্গামে উস্সহতি ৱাযমতি, তমেনং উস্সহন্তং ৱাযমন্তং পৰে উপলিক্খন্তি, তমেনং অপনেন্তি; অপনেত্ৱা ঞাতকানং নেন্তি, তমেনং ঞাতকা উপট্ঠহন্তি পৰিচৰন্তি. সো ঞাতকেহি উপট্ঠহিযমানো পৰিচৰিযমানো ৱুট্ঠাতি তম্হা আবাধা; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো যোধাজীৱূপমো পুগ্গলো সন্তো সংৱিজ্জমানো ভিক্খূসু.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং গামং ৱা নিগমং ৱা উপনিস্সায ৱিহৰতি. সো পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায তমেৱ গামং ৱা নিগমং ৱা পিণ্ডায পৱিসতি ৰক্খিতেনেৱ কাযেন ৰক্খিতায ৱাচায ৰক্খিতেন চিত্তেন উপট্ঠিতায সতিযা সংৱুতেহি ইন্দ্ৰিযেহি. সো চক্খুনা ৰূপং দিস্ৱা ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহী. যত্ৱাধিকৰণমেনং চক্খুন্দ্ৰিযং অসংৱুতং ৱিহৰন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৱাস্সৱেয্যুং, তস্স সংৱৰায পটিপজ্জতি; ৰক্খতি চক্খুন্দ্ৰিযং; চক্খুন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জতি. সোতেন সদ্দং সুত্ৱা… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৱা … জিৱ্হায ৰসং সাযিত্ৱা… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৱা… মনসা ধম্মং ৱিঞ্ঞায ন নিমিত্তগ্গাহী হোতি নানুব্যঞ্জনগ্গাহী. যত্ৱাধিকৰণমেনং মনিন্দ্ৰিযং অসংৱুতং ৱিহৰন্তং অভিজ্ঝাদোমনস্সা পাপকা অকুসলা ধম্মা অন্ৱাস্সৱেয্যুং, তস্স সংৱৰায পটিপজ্জতি; ৰক্খতি মনিন্দ্ৰিযং; মনিন্দ্ৰিযে সংৱৰং আপজ্জতি. সো পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো ৱিৱিত্তং সেনাসনং ভজতি অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং পব্বতং কন্দৰং গিৰিগুহং সুসানং ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং. সো অৰঞ্ঞগতো ৱা ৰুক্খমূলগতো ৱা সুঞ্ঞাগাৰগতো ৱা নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৱা উজুং কাযং পণিধায পৰিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৱা. সো অভিজ্ঝং লোকে পহায…পে… সো ইমে পঞ্চ নীৱৰণে পহায চেতসো উপক্কিলেসে পঞ্ঞায দুব্বলীকৰণে ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি.
‘‘সো এৱং সমাহিতে চিত্তে পৰিসুদ্ধে পৰিযোদাতে অনঙ্গণে ৱিগতূপক্কিলেসে মুদুভূতে কম্মনিযে ঠিতে আনেঞ্জপ্পত্তে আসৱানং খযঞাণায চিত্তং অভিনিন্নামেতি. সো ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… নাপৰং ইত্থত্তাযাতি পজানাতি’’.
‘‘সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, যোধাজীৱো অসিচম্মং গহেত্ৱা ধনুকলাপং সন্নয্হিত্ৱা ৱিযূড়্হং সঙ্গামং ওতৰতি, সো তং সঙ্গামং অভিৱিজিনিত্ৱা ৱিজিতসঙ্গামো তমেৱ সঙ্গামসীসং অজ্ঝাৱসতি; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. এৱৰূপোপি, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, পঞ্চমো যোধাজীৱূপমো পুগ্গলো সন্তো সংৱিজ্জমানো ভিক্খূসু. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ যোধাজীৱূপমা পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা ভিক্খূসূ’’তি. ছট্ঠং.
৭. পঠমঅনাগতভযসুত্তং
৭৭. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, অনাগতভযানি সম্পস্সমানেন অলমেৱ আৰঞ্ঞিকেন [আৰঞ্ঞকেন (সব্বত্থ অ. নি. ৫.১৮১; পৰি. ৪৪৩)] ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘কতমানি পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞিকো ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অহং খো এতৰহি এককো অৰঞ্ঞে ৱিহৰামি. এককং খো পন মং [এককং খো পন (স্যা. কং.)] অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তং অহি ৱা মং ডংসেয্য, ৱিচ্ছিকো [ৱিচ্ছিকা (স্যা.)] ৱা মং ডংসেয্য, সতপদী ৱা মং ডংসেয্য, তেন মে অস্স কালঙ্কিৰিযা, সো মমস্স অন্তৰাযো; হন্দাহং ৱীৰিযং আৰভামি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’তি. ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং অনাগতভযং সম্পস্সমানেন অলমেৱ আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞিকো ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অহং খো এতৰহি এককো অৰঞ্ঞে ৱিহৰামি. এককো খো পনাহং অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তো উপক্খলিত্ৱা ৱা পপতেয্যং, ভত্তং ৱা ভুত্তং মে ব্যাপজ্জেয্য, পিত্তং ৱা মে কুপ্পেয্য, সেম্হং ৱা মে কুপ্পেয্য, সত্থকা ৱা মে ৱাতা কুপ্পেয্যুং, তেন মে অস্স কালঙ্কিৰিযা, সো মমস্স অন্তৰাযো; হন্দাহং ৱীৰিযং আৰভামি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’তি. ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং অনাগতভযং সম্পস্সমানেন অলমেৱ আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞিকো ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অহং খো এতৰহি এককো অৰঞ্ঞে ৱিহৰামি. এককো খো পনাহং অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তো ৱাড়েহি সমাগচ্ছেয্যং, সীহেন ৱা ব্যগ্ঘেন ৱা দীপিনা ৱা অচ্ছেন ৱা তৰচ্ছেন ৱা, তে মং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যুং, তেন মে অস্স কালঙ্কিৰিযা, সো মমস্স অন্তৰাযো; হন্দাহং ৱীৰিযং আৰভামি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’তি. ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং অনাগতভযং সম্পস্সমানেন অলমেৱ আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞিকো ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অহং খো এতৰহি এককো অৰঞ্ঞে ৱিহৰামি. এককো খো পনাহং অৰঞ্ঞে ৱিহৰন্তো মাণৱেহি সমাগচ্ছেয্যং কতকম্মেহি ৱা অকতকম্মেহি ৱা, তে মং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যুং, তেন মে অস্স কালঙ্কিৰিযা, সো মমস্স অন্তৰাযো; হন্দাহং ৱীৰিযং আৰভামি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’তি. ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং অনাগতভযং সম্পস্সমানেন অলমেৱ আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, আৰঞ্ঞিকো ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অহং খো এতৰহি এককো অৰঞ্ঞে ৱিহৰামি. সন্তি খো পনাৰঞ্ঞে ৱাড়া অমনুস্সা, তে মং জীৱিতা ৱোৰোপেয্যুং, তেন মে অস্স কালঙ্কিৰিযা, সো মমস্স অন্তৰাযো; হন্দাহং ৱীৰিযং আৰভামি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’তি. ইদং, ভিক্খৱে, পঞ্চমং অনাগতভযং সম্পস্সমানেন অলমেৱ আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ অনাগতভযানি সম্পস্সমানেন অলমেৱ আৰঞ্ঞিকেন ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি. সত্তমং.
৮. দুতিযঅনাগতভযসুত্তং
৭৮. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, অনাগতভযানি সম্পস্সমানেন অলমেৱ ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. কতমানি পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অহং খো এতৰহি দহৰো যুৱা সুসুকাড়কেসো ভদ্ৰেন যোব্বনেন সমন্নাগতো পঠমেন ৱযসা. হোতি খো পন সো সমযো যং ইমং কাযং জৰা ফুসতি. জিণ্ণেন খো পন জৰায অভিভূতেন ন সুকৰং বুদ্ধানং সাসনং মনসি কাতুং, ন সুকৰানি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতুং. পুৰা মং সো ধম্মো আগচ্ছতি অনিট্ঠো অকন্তো অমনাপো; হন্দাহং পটিকচ্চেৱ [পটিগচ্চেৱ (সী.)] ৱীৰিযং আৰভামি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায, যেনাহং ধম্মেন সমন্নাগতো জিণ্ণকোপি ফাসুং [ফাসু (পী. ক.)] ৱিহৰিস্সামী’তি. ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং অনাগতভযং সম্পস্সমানেন অলমেৱ ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অহং খো এতৰহি অপ্পাবাধো অপ্পাতঙ্কো সমৱেপাকিনিযা গহণিযা সমন্নাগতো নাতিসীতায নাচ্চুণ্হায মজ্ঝিমায পধানক্খমায. হোতি খো পন সো সমযো যং ইমং কাযং ব্যাধি ফুসতি. ব্যাধিতেন খো পন ব্যাধিনা অভিভূতেন [ব্যাধাভিভূতেন (সী. পী. ক.)] ন সুকৰং বুদ্ধানং সাসনং মনসি কাতুং, ন সুকৰানি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতুং. পুৰা মং সো ধম্মো আগচ্ছতি অনিট্ঠো অকন্তো অমনাপো; হন্দাহং পটিকচ্চেৱ ৱীৰিযং আৰভামি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায, যেনাহং ধম্মেন সমন্নাগতো ব্যাধিতোপি ফাসুং ৱিহৰিস্সামী’তি. ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং অনাগতভযং সম্পস্সমানেন অলমেৱ ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘এতৰহি খো সুভিক্খং সুসস্সং সুলভপিণ্ডং, সুকৰং উঞ্ছেন পগ্গহেন যাপেতুং. হোতি খো পন সো সমযো যং দুব্ভিক্খং হোতি দুস্সস্সং দুল্লভপিণ্ডং, ন সুকৰং উঞ্ছেন পগ্গহেন যাপেতুং. দুব্ভিক্খে খো পন মনুস্সা যেন সুভিক্খং তেন সঙ্কমন্তি [তেনুপসঙ্কমন্তি (ক.)]. তত্থ সঙ্গণিকৱিহাৰো হোতি আকিণ্ণৱিহাৰো. সঙ্গণিকৱিহাৰে খো পন সতি আকিণ্ণৱিহাৰে ন সুকৰং বুদ্ধানং সাসনং মনসি কাতুং, ন সুকৰানি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতুং. পুৰা মং সো ধম্মো আগচ্ছতি অনিট্ঠো অকন্তো অমনাপো; হন্দাহং পটিকচ্চেৱ ৱীৰিযং আৰভামি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায, যেনাহং ধম্মেন সমন্নাগতো দুব্ভিক্খেপি ফাসু ৱিহৰিস্সামী’তি. ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং অনাগতভযং সম্পস্সমানেন অলমেৱ ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘এতৰহি খো মনুস্সা সমগ্গা সম্মোদমানা অৱিৱদমানা খীৰোদকীভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযচক্খূহি সম্পস্সন্তা ৱিহৰন্তি. হোতি খো পন সো সমযো যং ভযং হোতি অটৱিসঙ্কোপো, চক্কসমাৰূড়্হা জানপদা পৰিযাযন্তি. ভযে খো পন সতি মনুস্সা যেন খেমং তেন সঙ্কমন্তি. তত্থ সঙ্গণিকৱিহাৰো হোতি আকিণ্ণৱিহাৰো. সঙ্গণিকৱিহাৰে খো পন সতি আকিণ্ণৱিহাৰে ন সুকৰং বুদ্ধানং সাসনং মনসি কাতুং, ন সুকৰানি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতুং. পুৰা মং সো ধম্মো আগচ্ছতি অনিট্ঠো অকন্তো অমনাপো; হন্দাহং পটিকচ্চেৱ ৱীৰিযং আৰভামি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায, যেনাহং ধম্মেন সমন্নাগতো ভযেপি ফাসুং ৱিহৰিস্সামী’তি. ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং অনাগতভযং সম্পস্সমানেন অলমেৱ ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘এতৰহি খো সঙ্ঘো সমগ্গো সম্মোদমানো অৱিৱদমানো একুদ্দেসো ফাসু ৱিহৰতি. হোতি খো পন সো সমযো যং সঙ্ঘো ভিজ্জতি. সঙ্ঘে খো পন ভিন্নে ন সুকৰং বুদ্ধানং সাসনং মনসি কাতুং, ন সুকৰানি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতুং. পুৰা মং সো ধম্মো আগচ্ছতি অনিট্ঠো অকন্তো অমনাপো; হন্দাহং পটিকচ্চেৱ ৱীৰিযং আৰভামি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায, যেনাহং ধম্মেন সমন্নাগতো ভিন্নেপি সঙ্ঘে ফাসুং ৱিহৰিস্সামী’তি. ইদং, ভিক্খৱে, পঞ্চমং অনাগতভযং সম্পস্সমানেন অলমেৱ ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায.
‘‘ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ অনাগতভযানি সম্পস্সমানেন অলমেৱ ভিক্খুনা অপ্পমত্তেন আতাপিনা পহিতত্তেন ৱিহৰিতুং অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযাযা’’তি. অট্ঠমং.
৯. ততিযঅনাগতভযসুত্তং
৭৯. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, অনাগতভযানি এতৰহি অসমুপ্পন্নানি আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সন্তি. তানি ৱো [খো (কত্থচি)] পটিবুজ্ঝিতব্বানি; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তেসং পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘কতমানি পঞ্চ? ভৱিস্সন্তি, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং অভাৱিতকাযা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা. তে অভাৱিতকাযা সমানা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা অঞ্ঞে উপসম্পাদেস্সন্তি. তেপি [তে (সী.)] ন সক্খিস্সন্তি ৱিনেতুং অধিসীলে অধিচিত্তে অধিপঞ্ঞায. তেপি ভৱিস্সন্তি অভাৱিতকাযা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা. তে অভাৱিতকাযা সমানা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা অঞ্ঞে উপসম্পাদেস্সন্তি. তেপি [তে (?)] ন সক্খিস্সন্তি ৱিনেতুং অধিসীলে অধিচিত্তে অধিপঞ্ঞায. তেপি ভৱিস্সন্তি অভাৱিতকাযা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা. ইতি খো, ভিক্খৱে, ধম্মসন্দোসা ৱিনযসন্দোসো; ৱিনযসন্দোসা ধম্মসন্দোসো. ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং অনাগতভযং এতৰহি অসমুপ্পন্নং আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সতি. তং ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বং; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তস্স পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভৱিস্সন্তি ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং অভাৱিতকাযা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা. তে অভাৱিতকাযা সমানা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা অঞ্ঞেসং নিস্সযং দস্সন্তি. তেপি ন সক্খিস্সন্তি ৱিনেতুং অধিসীলে অধিচিত্তে অধিপঞ্ঞায. তেপি ভৱিস্সন্তি অভাৱিতকাযা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা. তে অভাৱিতকাযা সমানা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা অঞ্ঞেসং নিস্সযং দস্সন্তি. তেপি ন সক্খিস্সন্তি ৱিনেতুং অধিসীলে অধিচিত্তে অধিপঞ্ঞায. তেপি ভৱিস্সন্তি অভাৱিতকাযা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা. ইতি খো, ভিক্খৱে, ধম্মসন্দোসা ৱিনযসন্দোসো; ৱিনযসন্দোসা ধম্মসন্দোসো. ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং অনাগতভযং এতৰহি অসমুপ্পন্নং আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সতি. তং ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বং; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তস্স পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভৱিস্সন্তি ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং অভাৱিতকাযা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা. তে অভাৱিতকাযা সমানা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা অভিধম্মকথং ৱেদল্লকথং কথেন্তা কণ্হধম্মং ওক্কমমানা ন বুজ্ঝিস্সন্তি. ইতি খো, ভিক্খৱে, ধম্মসন্দোসা ৱিনযসন্দোসো; ৱিনযসন্দোসা ধম্মসন্দোসো. ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং অনাগতভযং এতৰহি অসমুপ্পন্নং আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সতি. তং ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বং; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তস্স পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভৱিস্সন্তি ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং অভাৱিতকাযা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা. তে অভাৱিতকাযা সমানা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা যে তে সুত্তন্তা তথাগতভাসিতা গম্ভীৰা গম্ভীৰত্থা লোকুত্তৰা সুঞ্ঞতাপ্পটিসংযুত্তা, তেসু ভঞ্ঞমানেসু ন সুস্সূসিস্সন্তি, ন সোতং ওদহিস্সন্তি, ন অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠপেস্সন্তি, ন চ তে ধম্মে উগ্গহেতব্বং পৰিযাপুণিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি. যে পন তে সুত্তন্তা কৱিতা [কৱিকতা (সী. স্যা. কং. পী., সং. নি. ২.২২৯) টীকা ওলোকেতব্বা] কাৱেয্যা চিত্তক্খৰা চিত্তব্যঞ্জনা বাহিৰকা সাৱকভাসিতা, তেসু ভঞ্ঞমানেসু সুস্সূসিস্সন্তি, সোতং ওদহিস্সন্তি, অঞ্ঞা চিত্তং উপট্ঠপেস্সন্তি, তে চ ধম্মে উগ্গহেতব্বং পৰিযাপুণিতব্বং মঞ্ঞিস্সন্তি. ইতি খো, ভিক্খৱে, ধম্মসন্দোসা ৱিনযসন্দোসো; ৱিনযসন্দোসা ধম্মসন্দোসো. ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং অনাগতভযং এতৰহি অসমুপ্পন্নং আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সতি. তং ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বং; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তস্স পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভৱিস্সন্তি ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং অভাৱিতকাযা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা. তে অভাৱিতকাযা সমানা অভাৱিতসীলা অভাৱিতচিত্তা অভাৱিতপঞ্ঞা থেৰা ভিক্খূ বাহুলিকা [বাহুল্লিকা (স্যা. কং.) অ. নি. ২.৪৯; ৩.৯৬] ভৱিস্সন্তি সাথলিকা ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা পৱিৱেকে নিক্খিত্তধুৰা, ন ৱীৰিযং আৰভিস্সন্তি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. তেসং পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জিস্সতি. সাপি ভৱিস্সতি বাহুলিকা সাথলিকা ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা পৱিৱেকে নিক্খিত্তধুৰা, ন ৱীৰিযং আৰভিস্সতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. ইতি খো, ভিক্খৱে, ধম্মসন্দোসা ৱিনযসন্দোসো; ৱিনযসন্দোসা ধম্মসন্দোসো. ইদং, ভিক্খৱে, পঞ্চমং অনাগতভযং এতৰহি অসমুপ্পন্নং আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সতি. তং ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বং; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তস্স পহানায ৱাযমিতব্বং. ‘‘ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ অনাগতভযানি এতৰহি অসমুপ্পন্নানি আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সন্তি. তানি ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বানি; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তেসং পহানায ৱাযমিতব্ব’’ন্তি. নৱমং.
১০. চতুত্থঅনাগতভযসুত্তং
৮০. ‘‘পঞ্চিমানি, ভিক্খৱে, অনাগতভযানি এতৰহি অসমুপ্পন্নানি আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সন্তি. তানি ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বানি; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তেসং পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘কতমানি পঞ্চ? ভৱিস্সন্তি, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং চীৱৰে কল্যাণকামা. তে চীৱৰে কল্যাণকামা সমানা ৰিঞ্চিস্সন্তি পংসুকূলিকত্তং, ৰিঞ্চিস্সন্তি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি; গামনিগমৰাজধানীসু ওসৰিত্ৱা ৱাসং কপ্পেস্সন্তি, চীৱৰহেতু চ অনেকৱিহিতং অনেসনং অপ্পতিৰূপং আপজ্জিস্সন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং অনাগতভযং এতৰহি অসমুপ্পন্নং আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সতি. তং ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বং; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তস্স পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভৱিস্সন্তি ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং পিণ্ডপাতে কল্যাণকামা. তে পিণ্ডপাতে কল্যাণকামা সমানা ৰিঞ্চিস্সন্তি পিণ্ডপাতিকত্তং, ৰিঞ্চিস্সন্তি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি; গামনিগমৰাজধানীসু ওসৰিত্ৱা ৱাসং কপ্পেস্সন্তি জিৱ্হগ্গেন ৰসগ্গানি পৰিযেসমানা, পিণ্ডপাতহেতু চ অনেকৱিহিতং অনেসনং অপ্পতিৰূপং আপজ্জিস্সন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং অনাগতভযং এতৰহি অসমুপ্পন্নং আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সতি. তং ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বং; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তস্স পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভৱিস্সন্তি ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং সেনাসনে কল্যাণকামা. তে সেনাসনে কল্যাণকামা সমানা ৰিঞ্চিস্সন্তি ৰুক্খমূলিকত্তং [আৰঞ্ঞকত্তং (স্যা. কং.)], ৰিঞ্চিস্সন্তি অৰঞ্ঞৱনপত্থানি পন্তানি সেনাসনানি; গামনিগমৰাজধানীসু ওসৰিত্ৱা ৱাসং কপ্পেস্সন্তি, সেনাসনহেতু চ অনেকৱিহিতং অনেসনং অপ্পতিৰূপং আপজ্জিস্সন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং অনাগতভযং এতৰহি অসমুপ্পন্নং আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সতি. তং ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বং; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তস্স পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভৱিস্সন্তি ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং ভিক্খুনীসিক্খমানাসমণুদ্দেসেহি সংসট্ঠা ৱিহৰিস্সন্তি. ভিক্খুনীসিক্খমানাসমণুদ্দেসেহি সংসগ্গে খো পন, ভিক্খৱে, সতি এতং পাটিকঙ্খং – ‘অনভিৰতা ৱা ব্ৰহ্মচৰিযং চৰিস্সন্তি, অঞ্ঞতৰং ৱা সংকিলিট্ঠং আপত্তিং আপজ্জিস্সন্তি, সিক্খং ৱা পচ্চক্খায হীনাযাৱত্তিস্সন্তি’. ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং অনাগতভযং এতৰহি অসমুপ্পন্নং আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সতি. তং ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বং; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তস্স পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভৱিস্সন্তি ভিক্খূ অনাগতমদ্ধানং আৰামিকসমণুদ্দেসেহি সংসট্ঠা ৱিহৰিস্সন্তি. আৰামিকসমণুদ্দেসেহি সংসগ্গে খো পন, ভিক্খৱে, সতি এতং পাটিকঙ্খং – ‘অনেকৱিহিতং সন্নিধিকাৰপৰিভোগং অনুযুত্তা ৱিহৰিস্সন্তি, ওড়াৰিকম্পি নিমিত্তং কৰিস্সন্তি, পথৱিযাপি হৰিতগ্গেপি’. ইদং, ভিক্খৱে, পঞ্চমং অনাগতভযং এতৰহি অসমুপ্পন্নং আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সতি. তং ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বং; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তস্স পহানায ৱাযমিতব্বং.
‘‘ইমানি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ অনাগতভযানি এতৰহি অসমুপ্পন্নানি আযতিং সমুপ্পজ্জিস্সন্তি. তানি ৱো পটিবুজ্ঝিতব্বানি; পটিবুজ্ঝিত্ৱা চ তেসং পহানায ৱাযমিতব্ব’’ন্তি. দসমং.
যোধাজীৱৱগ্গো ততিযো.