(৭) ২. সঞ্ঞাৱগ্গো

১. পঠমসঞ্ঞাসুত্তং

৬১. ‘‘পঞ্চিমা, ভিক্খৱে, সঞ্ঞা ভাৱিতা বহুলীকতা মহপ্ফলা হোন্তি মহানিসংসা অমতোগধা অমতপৰিযোসানা. কতমা পঞ্চ? অসুভসঞ্ঞা, মৰণসঞ্ঞা, আদীনৱসঞ্ঞা, আহাৰে পটিকূলসঞ্ঞা, সব্বলোকে অনভিৰতসঞ্ঞা [অনভিৰতিসঞ্ঞা (ক.) অ. নি. ৫.১২১-১২২, ৩০৩-৩০৪ পস্সিতব্বং] – ইমা খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ সঞ্ঞা ভাৱিতা বহুলীকতা মহপ্ফলা হোন্তি মহানিসংসা অমতোগধা অমতপৰিযোসানা’’তি. পঠমং.

২. দুতিযসঞ্ঞাসুত্তং

৬২. ‘‘পঞ্চিমা, ভিক্খৱে, সঞ্ঞা ভাৱিতা বহুলীকতা মহপ্ফলা হোন্তি মহানিসংসা অমতোগধা অমতপৰিযোসানা. কতমা পঞ্চ? অনিচ্চসঞ্ঞা, অনত্তসঞ্ঞা, মৰণসঞ্ঞা, আহাৰে পটিকূলসঞ্ঞা, সব্বলোকে অনভিৰতসঞ্ঞা – ইমা খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ সঞ্ঞা ভাৱিতা বহুলীকতা মহপ্ফলা হোন্তি মহানিসংসা অমতোগধা অমতপৰিযোসানা’’তি. দুতিযং.

৩. পঠমৱড্ঢিসুত্তং

৬৩. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ৱড্ঢীহি ৱড্ঢমানো অৰিযসাৱকো অৰিযায ৱড্ঢিযা ৱড্ঢতি, সাৰাদাযী চ হোতি ৱৰাদাযী চ কাযস্স. কতমাহি পঞ্চহি? সদ্ধায ৱড্ঢতি, সীলেন ৱড্ঢতি, সুতেন ৱড্ঢতি, চাগেন ৱড্ঢতি, পঞ্ঞায ৱড্ঢতি – ইমাহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ৱড্ঢীহি ৱড্ঢমানো অৰিযসাৱকো অৰিযায ৱড্ঢিযা ৱড্ঢতি, সাৰাদাযী চ হোতি ৱৰাদাযী চ কাযস্সা’’তি.

‘‘সদ্ধায সীলেন চ যো পৱড্ঢতি [যোধ ৱড্ঢতি (সী.)],

পঞ্ঞায চাগেন সুতেন চূভযং;

সো তাদিসো সপ্পুৰিসো ৱিচক্খণো,

আদীযতী সাৰমিধেৱ অত্তনো’’তি. ততিযং;

৪. দুতিযৱড্ঢিসুত্তং

৬৪. ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ৱড্ঢীহি ৱড্ঢমানা অৰিযসাৱিকা অৰিযায ৱড্ঢিযা ৱড্ঢতি, সাৰাদাযিনী চ হোতি ৱৰাদাযিনী চ কাযস্স. কতমাহি পঞ্চহি? সদ্ধায ৱড্ঢতি, সীলেন ৱড্ঢতি, সুতেন ৱড্ঢতি, চাগেন ৱড্ঢতি, পঞ্ঞায ৱড্ঢতি – ইমাহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ৱড্ঢীহি ৱড্ঢমানা অৰিযসাৱিকা অৰিযায ৱড্ঢিযা ৱড্ঢতি, সাৰাদাযিনী চ হোতি ৱৰাদাযিনী চ কাযস্সা’’তি.

‘‘সদ্ধায সীলেন চ যা পৱড্ঢতি [যাধ ৱড্ঢতি (সী.)],

পঞ্ঞায চাগেন সুতেন চূভযং;

সা তাদিসী সীলৱতী উপাসিকা,

আদীযতী সাৰমিধেৱ অত্তনো’’তি. চতুত্থং;

৫. সাকচ্ছসুত্তং

৬৫. [অ. নি. ৫.১৬৪] ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলংসাকচ্ছো সব্ৰহ্মচাৰীনং. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অত্তনা চ সীলসম্পন্নো হোতি, সীলসম্পদায কথায চ আগতং পঞ্হং ব্যাকত্তা হোতি; অত্তনা চ সমাধিসম্পন্নো হোতি, সমাধিসম্পদায কথায চ আগতং পঞ্হং ব্যাকত্তা হোতি; অত্তনা চ পঞ্ঞাসম্পন্নো হোতি, পঞ্ঞাসম্পদায কথায চ আগতং পঞ্হং ব্যাকত্তা হোতি; অত্তনা চ ৱিমুত্তিসম্পন্নো হোতি, ৱিমুত্তিসম্পদায কথায চ আগতং পঞ্হং ব্যাকত্তা হোতি; অত্তনা চ ৱিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নো হোতি, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পদায কথায চ আগতং পঞ্হং ব্যাকত্তা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলংসাকচ্ছো সব্ৰহ্মচাৰীন’’ন্তি. পঞ্চমং.

৬. সাজীৱসুত্তং

৬৬. [অ. নি. ৫.১৬৪] ‘‘পঞ্চহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলংসাজীৱো সব্ৰহ্মচাৰীনং. কতমেহি পঞ্চহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অত্তনা চ সীলসম্পন্নো হোতি, সীলসম্পদায কথায চ কতং পঞ্হং ব্যাকত্তা হোতি; অত্তনা চ সমাধিসম্পন্নো হোতি, সমাধিসম্পদায কথায চ কতং পঞ্হং ব্যাকত্তা হোতি; অত্তনা চ পঞ্ঞাসম্পন্নো হোতি, পঞ্ঞাসম্পদায কথায চ কতং পঞ্হং ব্যাকত্তা হোতি; অত্তনা চ ৱিমুত্তিসম্পন্নো হোতি, ৱিমুত্তিসম্পদায কথায চ কতং পঞ্হং ব্যাকত্তা হোতি; অত্তনা চ ৱিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পন্নো হোতি, ৱিমুত্তিঞাণদস্সনসম্পদায কথায চ কতং পঞ্হং ব্যাকত্তা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, পঞ্চহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলংসাজীৱো সব্ৰহ্মচাৰীন’’ন্তি. ছট্ঠং.

৭. পঠমইদ্ধিপাদসুত্তং

৬৭. ‘‘যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱা ভিক্খুনী ৱা পঞ্চ ধম্মে [ইমে পঞ্চ ধম্মে (ক.)] ভাৱেতি, পঞ্চ ধম্মে [ইমে পঞ্চ ধম্মে (ক.)] বহুলীকৰোতি, তস্স দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতা.

‘‘কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, ৱীৰিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি… ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেতি, উস্সোড়্হিঞ্ঞেৱ পঞ্চমিং [উস্সোড়্হীযেৱ পঞ্চমী (সী.)]. যো হি কোচি, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱা ভিক্খুনী ৱা ইমে পঞ্চ ধম্মে ভাৱেতি, ইমে পঞ্চ ধম্মে বহুলীকৰোতি, তস্স দ্ৱিন্নং ফলানং অঞ্ঞতৰং ফলং পাটিকঙ্খং – দিট্ঠেৱ ধম্মে অঞ্ঞা, সতি ৱা উপাদিসেসে অনাগামিতা’’তি. সত্তমং.

৮. দুতিযইদ্ধিপাদসুত্তং

৬৮. ‘‘পুব্বেৱাহং, ভিক্খৱে, সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধো বোধিসত্তোৱ সমানো পঞ্চ ধম্মে ভাৱেসিং, পঞ্চ ধম্মে বহুলীকাসিং [বহুলিমকাসিং (ক.), বহুলমকাসিং (ক.)]. কতমে পঞ্চ? ছন্দসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেসিং, ৱীৰিযসমাধি… চিত্তসমাধি… ৱীমংসাসমাধিপধানসঙ্খাৰসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৱেসিং, উস্সোড়্হিঞ্ঞেৱ পঞ্চমিং. সো খো অহং, ভিক্খৱে, ইমেসং উস্সোড়্হিপঞ্চমানং ধম্মানং ভাৱিতত্তা বহুলীকতত্তা যস্স যস্স অভিঞ্ঞাসচ্ছিকৰণীযস্স ধম্মস্স চিত্তং অভিনিন্নামেসিং অভিঞ্ঞাসচ্ছিকিৰিযায, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণিং সতি সতি আযতনে.

‘‘সো সচে আকঙ্খিং – ‘অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভৱেয্যং…পে… যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেয্য’ন্তি, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণিং সতি সতি আযতনে.

‘‘সো সচে আকঙ্খিং…পে… ‘আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্য’ন্তি, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণিং সতি সতি আযতনে’’তি. অট্ঠমং.

৯. নিব্বিদাসুত্তং

৬৯. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্তন্তি.

‘‘কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অসুভানুপস্সী কাযে ৱিহৰতি, আহাৰে পটিকূলসঞ্ঞী, সব্বলোকে অনভিৰতসঞ্ঞী [অনভিৰতিসঞ্ঞী (ক.) অ. নি. ৫.১২১-১২২, ৩০৩-৩০৪ পস্সিতব্বং], সব্বসঙ্খাৰেসু অনিচ্চানুপস্সী, মৰণসঞ্ঞা খো পনস্স অজ্ঝত্তং সূপট্ঠিতা হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্তন্তী’’তি. নৱমং.

১০. আসৱক্খযসুত্তং

৭০. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৱে, ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা আসৱানং খযায সংৱত্তন্তি. কতমে পঞ্চ? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অসুভানুপস্সী কাযে ৱিহৰতি, আহাৰে পটিকূলসঞ্ঞী, সব্বলোকে অনভিৰতসঞ্ঞী, সব্বসঙ্খাৰেসু অনিচ্চানুপস্সী, মৰণসঞ্ঞা খো পনস্স অজ্ঝত্তং সূপট্ঠিতা হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, পঞ্চ ধম্মা ভাৱিতা বহুলীকতা আসৱানং খযায সংৱত্তন্তী’’তি. দসমং.

সঞ্ঞাৱগ্গো দুতিযো.