১. আদিযসুত্তং
৪১. একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘পঞ্চিমে, গহপতি, ভোগানং আদিযা. কতমে পঞ্চ? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি অত্তানং সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি; মাতাপিতৰো সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি; পুত্তদাৰদাসকম্মকৰপোৰিসে সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি. অযং পঠমো ভোগানং আদিযো.
‘‘পুন চপৰং, গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি মিত্তামচ্চে সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি. অযং দুতিযো ভোগানং আদিযো.
‘‘পুন চপৰং, গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি যা তা হোন্তি আপদা – অগ্গিতো ৱা উদকতো ৱা ৰাজতো ৱা চোৰতো ৱা অপ্পিযতো ৱা দাযাদতো [অপ্পিযতো ৱা দাযাদতো ৱা (বহূসু) অ. নি. ৪.৬১; ৫.১৪৮] – তথাৰূপাসু আপদাসু ভোগেহি পৰিযোধায ৱত্ততি, সোত্থিং অত্তানং কৰোতি. অযং ততিযো ভোগানং আদিযো.
‘‘পুন চপৰং, গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি পঞ্চবলিং কত্তা হোতি. ঞাতিবলিং, অতিথিবলিং, পুব্বপেতবলিং, ৰাজবলিং, দেৱতাবলিং – অযং চতুত্থো ভোগানং আদিযো.
‘‘পুন চপৰং, গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি যে তে সমণব্ৰাহ্মণা মদপ্পমাদা পটিৱিৰতা খন্তিসোৰচ্চে নিৱিট্ঠা একমত্তানং দমেন্তি একমত্তানং সমেন্তি একমত্তানং পৰিনিব্বাপেন্তি, তথাৰূপেসু সমণব্ৰাহ্মণেসু উদ্ধগ্গিকং দক্খিণং পতিট্ঠাপেতি সোৱগ্গিকং সুখৱিপাকং সগ্গসংৱত্তনিকং. অযং পঞ্চমো ভোগানং আদিযো. ইমে খো, গহপতি, পঞ্চ ভোগানং আদিযা.
‘‘তস্স চে, গহপতি, অৰিযসাৱকস্স ইমে পঞ্চ ভোগানং আদিযে আদিযতো ভোগা পৰিক্খযং গচ্ছন্তি, তস্স এৱং হোতি – ‘যে ৱত ভোগানং আদিযা তে চাহং আদিযামি ভোগা চ মে পৰিক্খযং গচ্ছন্তী’তি. ইতিস্স হোতি অৱিপ্পটিসাৰো. তস্স চে, গহপতি, অৰিযসাৱকস্স ইমে পঞ্চ ভোগানং আদিযে আদিযতো ভোগা অভিৱড্ঢন্তি, তস্স এৱং হোতি – ‘যে ৱত ভোগানং আদিযা তে চাহং আদিযামি ভোগা চ মে অভিৱড্ঢন্তী’তি. ইতিস্স হোতি [ইতিস্স হোতি অৱিপ্পটিসাৰো, (সী. স্যা.)] উভযেনেৱ অৱিপ্পটিসাৰো’’তি.
‘‘ভুত্তা ভোগা ভতা ভচ্চা [গতা তচ্ছা (ক.)], ৱিতিণ্ণা আপদাসু মে;
উদ্ধগ্গা দক্খিণা দিন্না, অথো পঞ্চবলীকতা;
উপট্ঠিতা সীলৱন্তো, সঞ্ঞতা ব্ৰহ্মচাৰযো.
‘‘যদত্থং ভোগং ইচ্ছেয্য, পণ্ডিতো ঘৰমাৱসং;
সো মে অত্থো অনুপ্পত্তো, কতং অননুতাপিযং.
‘‘এতং [এৱং (ক.)] অনুস্সৰং মচ্চো, অৰিযধম্মে ঠিতো নৰো;
ইধেৱ নং পসংসন্তি, পেচ্চ সগ্গে পমোদতী’’তি [পেচ্চ সগ্গে চ মোদতীতি (সী. স্যা.)]. পঠমং;