(২৫) ৫. আপত্তিভযৱগ্গো
১. সঙ্ঘভেদকসুত্তং
২৪৩. একং সমযং ভগৱা কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘অপি নু তং, আনন্দ, অধিকৰণং ৱূপসন্ত’’ন্তি? ‘‘কুতো তং, ভন্তে, অধিকৰণং ৱূপসমিস্সতি [ৱূপসম্মিস্সতি (?)]! আযস্মতো, ভন্তে, অনুৰুদ্ধস্স বাহিযো নাম সদ্ধিৱিহাৰিকো কেৱলকপ্পং সঙ্ঘভেদায ঠিতো. তত্ৰাযস্মা অনুৰুদ্ধো ন একৱাচিকম্পি ভণিতব্বং মঞ্ঞতী’’তি.
‘‘কদা পনানন্দ, অনুৰুদ্ধো সঙ্ঘমজ্ঝে অধিকৰণেসু [অধিকৰণেসু তেসু (ক.)] ৱোযুঞ্জতি! ননু, আনন্দ, যানি কানিচি অধিকৰণানি উপ্পজ্জন্তি, সব্বানি তানি তুম্হে চেৱ ৱূপসমেথ সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা চ.
‘‘চত্তাৰোমে, আনন্দ, অত্থৱসে সম্পস্সমানো পাপভিক্খু সঙ্ঘভেদেন নন্দতি. কতমে চত্তাৰো? ইধানন্দ, পাপভিক্খু দুস্সীলো হোতি পাপধম্মো অসুচি সঙ্কস্সৰসমাচাৰো পটিচ্ছন্নকম্মন্তো অস্সমণো সমণপটিঞ্ঞো অব্ৰহ্মচাৰী ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞো অন্তোপূতি অৱস্সুতো কসম্বুজাতো. তস্স এৱং হোতি – ‘সচে খো মং ভিক্খূ জানিস্সন্তি – দুস্সীলো পাপধম্মো অসুচি সঙ্কস্সৰসমাচাৰো পটিচ্ছন্নকম্মন্তো অস্সমণো সমণপটিঞ্ঞো অব্ৰহ্মচাৰী ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞো অন্তোপূতি অৱস্সুতো কসম্বুজাতোতি, সমগ্গা মং সন্তা নাসেস্সন্তি; ৱগ্গা পন মং ন নাসেস্সন্তী’তি. ইদং, আনন্দ, পঠমং অত্থৱসং সম্পস্সমানো পাপভিক্খু সঙ্ঘভেদেন নন্দতি.
‘‘পুন চপৰং, আনন্দ, পাপভিক্খু মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতো. তস্স এৱং হোতি – ‘সচে খো মং ভিক্খূ জানিস্সন্তি – মিচ্ছাদিট্ঠিকো অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতোতি, সমগ্গা মং সন্তা নাসেস্সন্তি; ৱগ্গা পন মং ন নাসেস্সন্তী’তি. ইদং, আনন্দ, দুতিযং অত্থৱসং সম্পস্সমানো পাপভিক্খু সঙ্ঘভেদেন নন্দতি.
‘‘পুন চপৰং, আনন্দ, পাপভিক্খু মিচ্ছাআজীৱো হোতি, মিচ্ছাআজীৱেন জীৱিকং [জীৱিতং (স্যা. কং. পী. ক.)] কপ্পেতি. তস্স এৱং হোতি – ‘সচে খো মং ভিক্খূ জানিস্সন্তি – মিচ্ছাআজীৱো মিচ্ছাআজীৱেন জীৱিকং কপ্পেতীতি, সমগ্গা মং সন্তা নাসেস্সন্তি; ৱগ্গা পন মং ন নাসেস্সন্তী’তি. ইদং, আনন্দ, ততিযং অত্থৱসং সম্পস্সমানো পাপভিক্খু সঙ্ঘভেদেন নন্দতি.
‘‘পুন চপৰং, আনন্দ, পাপভিক্খু লাভকামো হোতি সক্কাৰকামো অনৱঞ্ঞত্তিকামো. তস্স এৱং হোতি – ‘সচে খো মং ভিক্খূ জানিস্সন্তি – লাভকামো সক্কাৰকামো অনৱঞ্ঞত্তিকামোতি, সমগ্গা মং সন্তা ন সক্কৰিস্সন্তি ন গৰুং কৰিস্সন্তি ন মানেস্সন্তি ন পূজেস্সন্তি; ৱগ্গা পন মং সক্কৰিস্সন্তি গৰুং কৰিস্সন্তি মানেস্সন্তি পূজেস্সন্তী’তি. ইদং, আনন্দ, চতুত্থং অত্থৱসং সম্পস্সমানো পাপভিক্খু সঙ্ঘভেদেন নন্দতি. ইমে খো, আনন্দ, চত্তাৰো অত্থৱসে সম্পস্সমানো পাপভিক্খু সঙ্ঘভেদেন নন্দতী’’তি. পঠমং.
২. আপত্তিভযসুত্তং
২৪৪. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, আপত্তিভযানি. কতমানি চত্তাৰি? সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, চোৰং আগুচাৰিং গহেত্ৱা ৰঞ্ঞো দস্সেয্যুং – ‘অযং তে, দেৱ, চোৰো আগুচাৰী. ইমস্স দেৱো দণ্ডং পণেতূ’তি. তমেনং ৰাজা এৱং ৱদেয্য – ‘গচ্ছথ, ভো, ইমং পুৰিসং দড়্হায ৰজ্জুযা পচ্ছাবাহং গাড়্হবন্ধনং বন্ধিত্ৱা খুৰমুণ্ডং কৰিত্ৱা খৰস্সৰেন পণৱেন ৰথিকায ৰথিকং সিঙ্ঘাটকেন সিঙ্ঘাটকং পৰিনেত্ৱা দক্খিণেন দ্ৱাৰেন নিক্খামেত্ৱা দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিন্দথা’তি. তমেনং ৰঞ্ঞো পুৰিসা দড়্হায ৰজ্জুযা পচ্ছাবাহং গাড়্হবন্ধনং বন্ধিত্ৱা খুৰমুণ্ডং কৰিত্ৱা খৰস্সৰেন পণৱেন ৰথিকায ৰথিকং সিঙ্ঘাটকেন সিঙ্ঘাটকং পৰিনেত্ৱা দক্খিণেন দ্ৱাৰেন নিক্খামেত্ৱা দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিন্দেয্যুং. তত্ৰঞ্ঞতৰস্স থলট্ঠস্স পুৰিসস্স এৱমস্স – ‘পাপকং ৱত, ভো, অযং পুৰিসো কম্মং অকাসি গাৰয্হং সীসচ্ছেজ্জং. যত্ৰ হি নাম ৰঞ্ঞো পুৰিসা দড়্হায ৰজ্জুযা পচ্ছাবাহং গাড়্হবন্ধনং বন্ধিত্ৱা খুৰমুণ্ডং কৰিত্ৱা খৰস্সৰেন পণৱেন ৰথিকায ৰথিকং সিঙ্ঘাটকেন সিঙ্ঘাটকং পৰিনেত্ৱা দক্খিণেন দ্ৱাৰেন নিক্খামেত্ৱা দক্খিণতো নগৰস্স সীসং ছিন্দিস্সন্তি! সো ৱতস্সাহং [সো ৱতস্সাযং (সী.)] এৱৰূপং পাপকম্মং [পাপং কম্মং (সী. পী.)] ন কৰেয্যং [ন কৰেয্য (সী.) দী. নি. ১.১৮৩ পাড়িযা তদট্ঠকথায চ সংসন্দেতব্বং] গাৰয্হং সীসচ্ছেজ্জ’ন্তি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা এৱং তিব্বা ভযসঞ্ঞা পচ্চুপট্ঠিতা হোতি পাৰাজিকেসু ধম্মেসু. তস্সেতং পাটিকঙ্খং – অনাপন্নো ৱা পাৰাজিকং ধম্মং ন আপজ্জিস্সতি, আপন্নো ৱা পাৰাজিকং ধম্মং যথাধম্মং পটিকৰিস্সতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো কাড়ৱত্থং [কাড়কং ৱত্থং (সী. স্যা. কং. পী.)] পৰিধায কেসে পকিৰিত্ৱা মুসলং খন্ধে আৰোপেত্ৱা মহাজনকাযং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদেয্য – ‘অহং, ভন্তে, পাপকম্মং অকাসিং গাৰয্হং মোসল্লং, যেন মে আযস্মন্তো অত্তমনা হোন্তি তং কৰোমী’তি. তত্ৰঞ্ঞতৰস্স থলট্ঠস্স পুৰিসস্স এৱমস্স – ‘পাপকং ৱত, ভো, অযং পুৰিসো কম্মং অকাসি গাৰয্হং মোসল্লং. যত্ৰ হি নাম কাড়ৱত্থং পৰিধায কেসে পকিৰিত্ৱা মুসলং খন্ধে আৰোপেত্ৱা মহাজনকাযং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱক্খতি – ‘অহং, ভন্তে, পাপকম্মং অকাসিং গাৰয্হং মোসল্লং, যেন মে আযস্মন্তো অত্তমনা হোন্তি তং কৰোমীতি. সো ৱতস্সাহং এৱৰূপং পাপকম্মং ন কৰেয্যং গাৰয্হং মোসল্ল’ন্তি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা এৱং তিব্বা ভযসঞ্ঞা পচ্চুপট্ঠিতা হোতি সঙ্ঘাদিসেসেসু ধম্মেসু, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – অনাপন্নো ৱা সঙ্ঘাদিসেসং ধম্মং ন আপজ্জিস্সতি, আপন্নো ৱা সঙ্ঘাদিসেসং ধম্মং যথাধম্মং পটিকৰিস্সতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো কাড়ৱত্থং পৰিধায কেসে পকিৰিত্ৱা ভস্মপুটং [অস্সপুটং (সী. স্যা. কং. পী.)] খন্ধে আৰোপেত্ৱা মহাজনকাযং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদেয্য – ‘অহং, ভন্তে, পাপকম্মং অকাসিং গাৰয্হং ভস্মপুটং. যেন মে আযস্মন্তো অত্তমনা হোন্তি তং কৰোমী’তি. তত্ৰঞ্ঞতৰস্স থলট্ঠস্স পুৰিসস্স এৱমস্স – ‘পাপকং ৱত, ভো, অযং পুৰিসো কম্মং অকাসি গাৰয্হং ভস্মপুটং. যত্ৰ হি নাম কাড়ৱত্থং পৰিধায কেসে পকিৰিত্ৱা ভস্মপুটং খন্ধে আৰোপেত্ৱা মহাজনকাযং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱক্খতি – অহং, ভন্তে, পাপকম্মং অকাসিং গাৰয্হং ভস্মপুটং; যেন মে আযস্মন্তো অত্তমনা হোন্তি তং কৰোমীতি. সো ৱতস্সাহং এৱৰূপং পাপকম্মং ন কৰেয্যং গাৰয্হং ভস্মপুট’ন্তি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা এৱং তিব্বা ভযসঞ্ঞা পচ্চুপট্ঠিতা হোতি পাচিত্তিযেসু ধম্মেসু, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – অনাপন্নো ৱা পাচিত্তিযং ধম্মং ন আপজ্জিস্সতি, আপন্নো ৱা পাচিত্তিযং ধম্মং যথাধম্মং পটিকৰিস্সতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো কাড়ৱত্থং পৰিধায কেসে পকিৰিত্ৱা মহাজনকাযং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱদেয্য – ‘অহং, ভন্তে, পাপকম্মং অকাসিং গাৰয্হং উপৱজ্জং. যেন মে আযস্মন্তো অত্তমনা হোন্তি তং কৰোমী’তি. তত্ৰঞ্ঞতৰস্স থলট্ঠস্স পুৰিসস্স এৱমস্স – ‘পাপকং ৱত, ভো, অযং পুৰিসো কম্মং অকাসি গাৰয্হং উপৱজ্জং. যত্ৰ হি নাম কাড়ৱত্থং পৰিধায কেসে পকিৰিত্ৱা মহাজনকাযং উপসঙ্কমিত্ৱা এৱং ৱক্খতি – অহং, ভন্তে, পাপকম্মং অকাসিং গাৰয্হং উপৱজ্জং; যেন মে আযস্মন্তো অত্তমনা হোন্তি তং কৰোমীতি. সো ৱতস্সাহং এৱৰূপং পাপকম্মং ন কৰেয্যং গাৰয্হং উপৱজ্জ’ন্তি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, যস্স কস্সচি ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা এৱং তিব্বা ভযসঞ্ঞা পচ্চুপট্ঠিতা হোতি পাটিদেসনীযেসু ধম্মেসু, তস্সেতং পাটিকঙ্খং – অনাপন্নো ৱা পাটিদেসনীযং ধম্মং ন আপজ্জিস্সতি, আপন্নো ৱা পাটিদেসনীযং ধম্মং যথাধম্মং পটিকৰিস্সতি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি আপত্তিভযানী’’তি. দুতিযং.
৩. সিক্খানিসংসসুত্তং
২৪৫. ‘‘সিক্খানিসংসমিদং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি পঞ্ঞুত্তৰং ৱিমুত্তিসাৰং সতাধিপতেয্যং. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, সিক্খানিসংসং হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মযা সাৱকানং আভিসমাচাৰিকা সিক্খা পঞ্ঞত্তা অপ্পসন্নানং পসাদায পসন্নানং ভিয্যোভাৱায. যথা যথা, ভিক্খৱে, মযা সাৱকানং আভিসমাচাৰিকা সিক্খা পঞ্ঞত্তা অপ্পসন্নানং পসাদায পসন্নানং ভিয্যোভাৱায তথা তথা সো তস্সা সিক্খায অখণ্ডকাৰী হোতি অচ্ছিদ্দকাৰী অসবলকাৰী অকম্মাসকাৰী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, মযা সাৱকানং আদিব্ৰহ্মচৰিযিকা সিক্খা পঞ্ঞত্তা সব্বসো সম্মা দুক্খক্খযায. যথা যথা, ভিক্খৱে, মযা সাৱকানং আদিব্ৰহ্মচৰিযিকা সিক্খা পঞ্ঞত্তা সব্বসো সম্মা দুক্খক্খযায তথা তথা সো তস্সা সিক্খায অখণ্ডকাৰী হোতি অচ্ছিদ্দকাৰী অসবলকাৰী অকম্মাসকাৰী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, সিক্খানিসংসং হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পঞ্ঞুত্তৰং হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মযা সাৱকানং ধম্মা দেসিতা সব্বসো সম্মা দুক্খক্খযায. যথা যথা, ভিক্খৱে, মযা সাৱকানং ধম্মা দেসিতা সব্বসো সম্মা দুক্খক্খযায তথা তথাস্স তে ধম্মা পঞ্ঞায সমৱেক্খিতা হোন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পঞ্ঞুত্তৰং হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ৱিমুত্তিসাৰং হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মযা সাৱকানং ধম্মা দেসিতা সব্বসো সম্মা দুক্খক্খযায. যথা যথা, ভিক্খৱে, মযা সাৱকানং ধম্মা দেসিতা সব্বসো সম্মা দুক্খক্খযায তথা তথাস্স তে ধম্মা ৱিমুত্তিযা ফুসিতা হোন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ৱিমুত্তিসাৰং হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, সতাধিপতেয্যং হোতি? ‘ইতি অপৰিপূৰং ৱা আভিসমাচাৰিকং সিক্খং পৰিপূৰেস্সামি, পৰিপূৰং ৱা আভিসমাচাৰিকং সিক্খং তত্থ তত্থ পঞ্ঞায অনুগ্গহেস্সামী’তি – অজ্ঝত্তংযেৱ সতি সূপট্ঠিতা হোতি. ‘ইতি অপৰিপূৰং ৱা আদিব্ৰহ্মচৰিযিকং সিক্খং পৰিপূৰেস্সামি, পৰিপূৰং ৱা আদিব্ৰহ্মচৰিযিকং সিক্খং তত্থ তত্থ পঞ্ঞায অনুগ্গহেস্সামী’তি – অজ্ঝত্তংযেৱ সতি সূপট্ঠিতা হোতি. ‘ইতি অসমৱেক্খিতং ৱা ধম্মং পঞ্ঞায সমৱেক্খিস্সামি, সমৱেক্খিতং ৱা ধম্মং তত্থ তত্থ পঞ্ঞায অনুগ্গহেস্সামী’তি – অজ্ঝত্তংযেৱ সতি সূপট্ঠিতা হোতি. ‘ইতি অফুসিতং ৱা ধম্মং ৱিমুত্তিযা ফুসিস্সামি, ফুসিতং ৱা ধম্মং তত্থ তত্থ পঞ্ঞায অনুগ্গহেস্সামী’তি – অজ্ঝত্তংযেৱ সতি সূপট্ঠিতা হোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, সতাধিপতেয্যং হোতি. ‘সিক্খানিসংসমিদং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মচৰিযং ৱুস্সতি পঞ্ঞুত্তৰং ৱিমুত্তিসাৰং সতাধিপতেয্য’ন্তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্ত’’ন্তি. ততিযং.
৪. সেয্যাসুত্তং
২৪৬. ‘‘চতস্সো ইমা, ভিক্খৱে, সেয্যা. কতমা চতস্সো? পেতসেয্যা, কামভোগিসেয্যা, সীহসেয্যা, তথাগতসেয্যা. কতমা চ, ভিক্খৱে, পেতসেয্যা? যেভুয্যেন, ভিক্খৱে, পেতা উত্তানা সেন্তি; অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পেতসেয্যা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, কামভোগিসেয্যা? যেভুয্যেন, ভিক্খৱে, কামভোগী ৱামেন পস্সেন সেন্তি; অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কামভোগিসেয্যা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সীহসেয্যা? সীহো, ভিক্খৱে, মিগৰাজা দক্খিণেন পস্সেন সেয্যং কপ্পেতি, পাদে পাদং অচ্চাধায, অন্তৰসত্থিম্হি নঙ্গুট্ঠং অনুপক্খিপিত্ৱা. সো পটিবুজ্ঝিত্ৱা পুৰিমং কাযং অব্ভুন্নামেত্ৱা পচ্ছিমং কাযং অনুৱিলোকেতি. সচে, ভিক্খৱে, সীহো মিগৰাজা কিঞ্চি পস্সতি কাযস্স ৱিক্খিত্তং ৱা ৱিসটং ৱা, তেন, ভিক্খৱে, সীহো মিগৰাজা অনত্তমনো হোতি. সচে পন, ভিক্খৱে, সীহো মিগৰাজা ন কিঞ্চি পস্সতি কাযস্স ৱিক্খিত্তং ৱা ৱিসটং ৱা, তেন, ভিক্খৱে, সীহো মিগৰাজা অত্তমনো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সীহসেয্যা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, তথাগতসেয্যা? ইধ, ভিক্খৱে, তথাগতো ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি…পে… চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, তথাগতসেয্যা. ইমা খো, ভিক্খৱে, চতস্সো সেয্যা’’তি. চতুত্থং.
৫. থূপাৰহসুত্তং
২৪৭. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, থূপাৰহা. কতমে চত্তাৰো? তথাগতো অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো থূপাৰহো, পচ্চেকবুদ্ধো থূপাৰহো, তথাগতসাৱকো থূপাৰহো, ৰাজা চক্কৱত্তী থূপাৰহো – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো থূপাৰহা’’তি. পঞ্চমং.
৬. পঞ্ঞাৱুদ্ধিসুত্তং
২৪৮. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ধম্মা পঞ্ঞাৱুদ্ধিযা সংৱত্তন্তি. কতমে চত্তাৰো? সপ্পুৰিসসংসেৱো, সদ্ধম্মসৱনং, যোনিসোমনসিকাৰো, ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ধম্মা পঞ্ঞাৱুদ্ধিযা সংৱত্তন্তী’’তি. ছট্ঠং.
৭. বহুকাৰসুত্তং
২৪৯. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ধম্মা মনুস্সভূতস্স বহুকাৰা হোন্তি. কতমে চত্তাৰো? সপ্পুৰিসসংসেৱো, সদ্ধম্মসৱনং, যোনিসোমনসিকাৰো, ধম্মানুধম্মপ্পটিপত্তি – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ধম্মা মনুস্সভূতস্স বহুকাৰা হোন্তী’’তি. সত্তমং.
৮. পঠমৱোহাৰসুত্তং
২৫০. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, অনৰিযৱোহাৰা. কতমে চত্তাৰো? অদিট্ঠে দিট্ঠৱাদিতা, অসুতে সুতৱাদিতা, অমুতে মুতৱাদিতা, অৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতৱাদিতা – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো অনৰিযৱোহাৰা’’তি. অট্ঠমং.
৯. দুতিযৱোহাৰসুত্তং
২৫১. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, অৰিযৱোহাৰা. কতমে চত্তাৰো? অদিট্ঠে অদিট্ঠৱাদিতা, অসুতে অসুতৱাদিতা, অমুতে অমুতৱাদিতা, অৱিঞ্ঞাতে অৱিঞ্ঞাতৱাদিতা – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো অৰিযৱোহাৰা’’তি. নৱমং.
১০. ততিযৱোহাৰসুত্তং
২৫২. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, অনৰিযৱোহাৰা. কতমে চত্তাৰো? দিট্ঠে অদিট্ঠৱাদিতা, সুতে অসুতৱাদিতা, মুতে অমুতৱাদিতা, ৱিঞ্ঞাতে অৱিঞ্ঞাতৱাদিতা – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো অনৰিযৱোহাৰা’’তি. দসমং.
১১. চতুত্থৱোহাৰসুত্তং
২৫৩. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, অৰিযৱোহাৰা. কতমে চত্তাৰো? দিট্ঠে দিট্ঠৱাদিতা, সুতে সুতৱাদিতা, মুতে মুতৱাদিতা, ৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতৱাদিতা – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো অৰিযৱোহাৰা’’তি. একাদসমং.
আপত্তিভযৱগ্গো পঞ্চমো.