৫. পঞ্চমপণ্ণাসকং

(২১) ১. সপ্পুৰিসৱগ্গো

১. সিক্খাপদসুত্তং

২০১. ‘‘অসপ্পুৰিসঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰঞ্চ; সপ্পুৰিসঞ্চ, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰঞ্চ. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, মুসাৱাদী হোতি, সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠাযী হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ পাণাতিপাতী হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতে সমাদপেতি; অত্তনা চ অদিন্নাদাযী হোতি, পৰঞ্চ অদিন্নাদানে সমাদপেতি; অত্তনা চ কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, পৰঞ্চ কামেসুমিচ্ছাচাৰে সমাদপেতি; অত্তনা চ মুসাৱাদী হোতি, পৰঞ্চ মুসাৱাদে সমাদপেতি; অত্তনা চ সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠাযী হোতি, পৰঞ্চ সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানে সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ অদিন্নাদানা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ মুসাৱাদা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো’’তি [পু. প. ১৩৫]. পঠমং.

২. অস্সদ্ধসুত্তং

২০২. ‘‘অসপ্পুৰিসঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰঞ্চ; সপ্পুৰিসঞ্চ, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰঞ্চ. তং সুণাথ…পে….

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অস্সদ্ধো হোতি, অহিৰিকো হোতি, অনোত্তপ্পী হোতি, অপ্পস্সুতো হোতি, কুসীতো হোতি, মুট্ঠস্সতি হোতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ অস্সদ্ধো হোতি, পৰঞ্চ অস্সদ্ধিযে [অসদ্ধায (ক.)] সমাদপেতি; অত্তনা চ অহিৰিকো হোতি, পৰঞ্চ অহিৰিকতায সমাদপেতি; অত্তনা চ অনোত্তপ্পী হোতি, পৰঞ্চ অনোত্তপ্পে সমাদপেতি; অত্তনা চ অপ্পস্সুতো হোতি, পৰঞ্চ অপ্পস্সুতে সমাদপেতি; অত্তনা চ কুসীতো হোতি, পৰঞ্চ কোসজ্জে সমাদপেতি; অত্তনা চ মুট্ঠস্সতি হোতি, পৰঞ্চ মুট্ঠস্সচ্চে [মুট্ঠসচ্চে (সী. স্যা. কং. পী.)] সমাদপেতি; অত্তনা চ দুপ্পঞ্ঞো হোতি, পৰঞ্চ দুপ্পঞ্ঞতায সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সদ্ধো হোতি, হিৰিমা হোতি, ওত্তপ্পী হোতি, বহুস্সুতো হোতি, আৰদ্ধৱীৰিযো হোতি, সতিমা হোতি, পঞ্ঞৱা হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ সদ্ধাসম্পন্নো হোতি, পৰঞ্চ সদ্ধাসম্পদায সমাদপেতি; অত্তনা চ হিৰিমা হোতি, পৰঞ্চ হিৰিমতায [হিৰিসম্পদায (ক.)] সমাদপেতি; অত্তনা চ ওত্তপ্পী হোতি, পৰঞ্চ ওত্তপ্পে সমাদপেতি; অত্তনা চ বহুস্সুতো হোতি, পৰঞ্চ বাহুসচ্চে সমাদপেতি; অত্তনা চ আৰদ্ধৱীৰিযো হোতি, পৰঞ্চ ৱীৰিযাৰম্ভে সমাদপেতি; অত্তনা চ উপট্ঠিতস্সতি হোতি, পৰঞ্চ সতিউপট্ঠানে [সতিপট্ঠানে (সী. স্যা. কং. পী.)] সমাদপেতি; অত্তনা চ পঞ্ঞাসম্পন্নো হোতি, পৰঞ্চ পঞ্ঞাসম্পদায সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো’’তি. দুতিযং.

৩. সত্তকম্মসুত্তং

২০৩. ‘‘অসপ্পুৰিসঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰঞ্চ; সপ্পুৰিসঞ্চ, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰঞ্চ. তং সুণাথ…পে….

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, মুসাৱাদী হোতি, পিসুণৱাচো হোতি, ফৰুসৱাচো হোতি, সম্ফপ্পলাপী হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ পাণাতিপাতী হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতে সমাদপেতি; অত্তনা চ অদিন্নাদাযী হোতি, পৰঞ্চ অদিন্নাদানে সমাদপেতি; অত্তনা চ কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, পৰঞ্চ কামেসুমিচ্ছাচাৰে সমাদপেতি; অত্তনা চ মুসাৱাদী হোতি, পৰঞ্চ মুসাৱাদে সমাদপেতি; অত্তনা চ পিসুণৱাচো হোতি, পৰঞ্চ পিসুণায ৱাচায সমাদপেতি; অত্তনা চ ফৰুসৱাচো হোতি, পৰঞ্চ ফৰুসায ৱাচায সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্ফপ্পলাপী হোতি, পৰঞ্চ সম্ফপ্পলাপে সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো, হোতি, সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো? ইধ ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ অদিন্নাদানা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ মুসাৱাদা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ পিসুণায ৱাচায ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ ফৰুসায ৱাচায ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ সম্ফপ্পলাপা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো’’তি. ততিযং.

৪. দসকম্মসুত্তং

২০৪. ‘‘অসপ্পুৰিসঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰঞ্চ; সপ্পুৰিসঞ্চ, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰঞ্চ. তং সুণাথ…পে….

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, মুসাৱাদী হোতি, পিসুণৱাচো হোতি, ফৰুসৱাচো হোতি, সম্ফপ্পলাপী হোতি, অভিজ্ঝালু হোতি, ব্যাপন্নচিত্তো হোতি, মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ পাণাতিপাতী হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতে সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ অভিজ্ঝালু হোতি, পৰঞ্চ অভিজ্ঝায সমাদপেতি; অত্তনা চ ব্যাপন্নচিত্তো হোতি, পৰঞ্চ ব্যাপাদে সমাদপেতি, অত্তনা চ মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাদিট্ঠিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… অনভিজ্ঝালু হোতি, অব্যাপন্নচিত্তো হোতি, সম্মাদিট্ঠিকো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ অনভিজ্ঝালু হোতি, পৰঞ্চ অনভিজ্ঝায সমাদপেতি; অত্তনা চ অব্যাপন্নচিত্তো হোতি, পৰঞ্চ অব্যাপাদে সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাদিট্ঠিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো’’তি. চতুত্থং.

৫. অট্ঠঙ্গিকসুত্তং

২০৫. ‘‘অসপ্পুৰিসঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰঞ্চ; সপ্পুৰিসঞ্চ, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰঞ্চ. তং সুণাথ…পে….

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো হোতি, মিচ্ছাৱাচো হোতি, মিচ্ছাকম্মন্তো হোতি, মিচ্ছাআজীৱো হোতি, মিচ্ছাৱাযামো হোতি, মিচ্ছাসতি হোতি, মিচ্ছাসমাধি হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো? ইধ ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাদিট্ঠিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ মিচ্ছাসঙ্কপ্পো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাসঙ্কপ্পে সমাদপেতি; অত্তনা চ মিচ্ছাৱাচো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাৱাচায সমাদপেতি; অত্তনা চ মিচ্ছাকম্মন্তো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাকম্মন্তে সমাদপেতি; অত্তনা চ মিচ্ছাআজীৱো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাআজীৱে সমাদপেতি; অত্তনা চ মিচ্ছাৱাযামো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাৱাযামে সমাদপেতি; অত্তনা চ মিচ্ছাসতি হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাসতিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ মিচ্ছাসমাধি হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাসমাধিম্হি সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পো হোতি, সম্মাৱাচো হোতি, সম্মাকম্মন্তো হোতি, সম্মাআজীৱো হোতি, সম্মাৱাযামো হোতি, সম্মাসতি হোতি, সম্মাসমাধি হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাদিট্ঠিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাসঙ্কপ্পো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাসঙ্কপ্পে সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাৱাচো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাৱাচায সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাকম্মন্তো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাকম্মন্তে সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাআজীৱো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাআজীৱে সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাৱাযামো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাৱাযামে সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাসতি হোতি, পৰঞ্চ সম্মাসতিযা সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাসমাধি হোতি, পৰঞ্চ সম্মাসমাধিম্হি সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো’’তি. পঞ্চমং.

৬. দসমগ্গসুত্তং

২০৬. ‘‘অসপ্পুৰিসঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰঞ্চ; সপ্পুৰিসঞ্চ, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰঞ্চ. তং সুণাথ…পে….

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি …পে… মিচ্ছাঞাণী হোতি, মিচ্ছাৱিমুত্তি হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাদিট্ঠিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ মিচ্ছাঞাণী হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাঞাণে সমাদপেতি; অত্তনা চ মিচ্ছাৱিমুত্তি হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাৱিমুত্তিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অসপ্পুৰিসেন অসপ্পুৰিসতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি…পে… সম্মাঞাণী হোতি, সম্মাৱিমুত্তি হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাদিট্ঠিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ সম্মাঞাণী হোতি, পৰঞ্চ সম্মাঞাণে সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাৱিমুত্তি হোতি, পৰঞ্চ সম্মাৱিমুত্তিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সপ্পুৰিসেন সপ্পুৰিসতৰো’’তি. ছট্ঠং.

৭. পঠমপাপধম্মসুত্তং

২০৭. ‘‘পাপঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, পাপেন পাপতৰঞ্চ; কল্যাণঞ্চ, কল্যাণেন কল্যাণতৰঞ্চ. তং সুণাথ…পে….

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পাপো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি…পে… মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পাপো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পাপেন পাপতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ পাণাতিপাতী হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতে সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাদিট্ঠিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পাপেন পাপতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, কল্যাণো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… সম্মাদিট্ঠিকো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কল্যাণো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, কল্যাণেন কল্যাণতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাদিট্ঠিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কল্যাণেন কল্যাণতৰো’’তি. সত্তমং.

৮. দুতিযপাপধম্মসুত্তং

২০৮. ‘‘পাপঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, পাপেন পাপতৰঞ্চ; কল্যাণঞ্চ, কল্যাণেন কল্যাণতৰঞ্চ. তং সুণাথ, সাধুকং মনসিকৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. এৱং…পে… এতদৱোচ –

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পাপো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি…পে… মিচ্ছাঞাণী হোতি, মিচ্ছাৱিমুত্তি হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পাপো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পাপেন পাপতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাদিট্ঠিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ মিচ্ছাঞাণী হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাঞাণে সমাদপেতি; অত্তনা চ মিচ্ছাৱিমুত্তি হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাৱিমুত্তিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পাপেন পাপতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, কল্যাণো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি …পে… সম্মাঞাণী হোতি, সম্মাৱিমুত্তি হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কল্যাণো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, কল্যাণেন কল্যাণতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাদিট্ঠিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ সম্মাঞাণী হোতি, পৰঞ্চ সম্মাঞাণে সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাৱিমুত্তি হোতি, পৰঞ্চ সম্মাৱিমুত্তিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কল্যাণেন কল্যাণতৰো’’তি. অট্ঠমং.

৯. ততিযপাপধম্মসুত্তং

২০৯. ‘‘পাপধম্মঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, পাপধম্মেন পাপধম্মতৰঞ্চ; কল্যাণধম্মঞ্চ, কল্যাণধম্মেন কল্যাণধম্মতৰঞ্চ. তং সুণাথ…পে….

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পাপধম্মো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি…পে… মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পাপধম্মো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পাপধম্মেন পাপধম্মতৰো? ইধ ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ পাণাতিপাতী হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতে সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাদিট্ঠিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পাপধম্মেন পাপধম্মতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, কল্যাণধম্মো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… সম্মাদিট্ঠিকো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কল্যাণধম্মো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, কল্যাণধম্মেন কল্যাণধম্মতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাদিট্ঠিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কল্যাণধম্মেন কল্যাণধম্মতৰো’’তি. নৱমং.

১০. চতুত্থপাপধম্মসুত্তং

২১০. ‘‘পাপধম্মঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি, পাপধম্মেন পাপধম্মতৰঞ্চ; কল্যাণধম্মঞ্চ, কল্যাণধম্মেন কল্যাণধম্মতৰঞ্চ. তং সুণাথ…পে….

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পাপধম্মো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি…পে… মিচ্ছাঞাণী হোতি, মিচ্ছাৱিমুত্তি হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পাপধম্মো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পাপধম্মেন পাপধম্মতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাদিট্ঠিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ মিচ্ছাঞাণী হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাঞাণে সমাদপেতি; অত্তনা চ মিচ্ছাৱিমুত্তি হোতি, পৰঞ্চ মিচ্ছাৱিমুত্তিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পাপধম্মেন পাপধম্মতৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, কল্যাণধম্মো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি…পে… সম্মাঞাণী হোতি, সম্মাৱিমুত্তি হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কল্যাণধম্মো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, কল্যাণধম্মেন কল্যাণধম্মতৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা চ সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, পৰঞ্চ সম্মাদিট্ঠিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ সম্মাঞাণী হোতি, পৰঞ্চ সম্মাঞাণে সমাদপেতি; অত্তনা চ সম্মাৱিমুত্তি হোতি, পৰঞ্চ সম্মাৱিমুত্তিযা সমাদপেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কল্যাণধম্মেন কল্যাণধম্মতৰো’’তি. দসমং.

সপ্পুৰিসৱগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

সিক্খাপদঞ্চ অস্সদ্ধং, সত্তকম্মং অথো চ দসকম্মং;

অট্ঠঙ্গিকঞ্চ দসমগ্গং, দ্ৱে পাপধম্মা অপৰে দ্ৱেতি.

(২২) ২. পৰিসাৱগ্গো

১. পৰিসাসুত্তং

২১১. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পৰিসদূসনা. কতমে চত্তাৰো? ভিক্খু, ভিক্খৱে [ইধ ভিক্খৱে ভিক্খু (পী. ক.)], দুস্সীলো পাপধম্মো পৰিসদূসনো; ভিক্খুনী, ভিক্খৱে, দুস্সীলা পাপধম্মা পৰিসদূসনা; উপাসকো, ভিক্খৱে, দুস্সীলো পাপধম্মো পৰিসদূসনো; উপাসিকা, ভিক্খৱে, দুস্সীলা পাপধম্মা পৰিসদূসনা. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পৰিসদূসনা.

‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পৰিসসোভনা. কতমে চত্তাৰো? ভিক্খু, ভিক্খৱে, সীলৱা কল্যাণধম্মো পৰিসসোভনো; ভিক্খুনী, ভিক্খৱে, সীলৱতী কল্যাণধম্মা পৰিসসোভনা; উপাসকো, ভিক্খৱে, সীলৱা কল্যাণধম্মো পৰিসসোভনো; উপাসিকা, ভিক্খৱে, সীলৱতী কল্যাণধম্মা পৰিসসোভনা. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পৰিসসোভনা’’তি. পঠমং.

২. দিট্ঠিসুত্তং

২১২. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি চতূহি? কাযদুচ্চৰিতেন, ৱচীদুচ্চৰিতেন, মনোদুচ্চৰিতেন, মিচ্ছাদিট্ঠিযা – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.

‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? কাযসুচৰিতেন, ৱচীসুচৰিতেন, মনোসুচৰিতেন, সম্মাদিট্ঠিযা – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. দুতিযং.

৩. অকতঞ্ঞুতাসুত্তং

২১৩. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি চতূহি? কাযদুচ্চৰিতেন, ৱচীদুচ্চৰিতেন, মনোদুচ্চৰিতেন, অকতঞ্ঞুতা অকতৱেদিতা [অকতঞ্ঞুতাঅকতৱেদিতায (সী.)] – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.

‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? কাযসুচৰিতেন, ৱচীসুচৰিতেন, মনোসুচৰিতেন, কতঞ্ঞুতাকতৱেদিতা [কতঞ্ঞুতাকতৱেদিতায (সী.)] – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. ততিযং.

৪. পাণাতিপাতীসুত্তং

২১৪. …পে… পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, মুসাৱাদী হোতি…পে… পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি. চতুত্থং.

৫. পঠমমগ্গসুত্তং

২১৫. …পে… মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো হোতি, মিচ্ছাৱাচো হোতি, মিচ্ছাকম্মন্তো হোতি…পে… সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পো হোতি, সম্মাৱাচো হোতি, সম্মাকম্মন্তো হোতি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযমগ্গসুত্তং

২১৬. …পে… মিচ্ছাআজীৱো হোতি, মিচ্ছাৱাযামো হোতি, মিচ্ছাসতি হোতি, মিচ্ছাসমাধি হোতি…পে… সম্মাআজীৱো হোতি, সম্মাৱাযামো হোতি, সম্মাসতি হোতি, সম্মাসমাধি হোতি. ছট্ঠং.

৭. পঠমৱোহাৰপথসুত্তং

২১৭. …পে… অদিট্ঠে দিট্ঠৱাদী হোতি, অসুতে সুতৱাদী হোতি, অমুতে মুতৱাদী হোতি, অৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতৱাদী হোতি…পে… অদিট্ঠে অদিট্ঠৱাদী হোতি, অসুতে অসুতৱাদী হোতি, অমুতে অমুতৱাদী হোতি, অৱিঞ্ঞাতে অৱিঞ্ঞাতৱাদী হোতি. সত্তমং.

৮. দুতিযৱোহাৰপথসুত্তং

২১৮. …পে… দিট্ঠে অদিট্ঠৱাদী হোতি, সুতে অসুতৱাদী হোতি, মুতে অমুতৱাদী হোতি, ৱিঞ্ঞাতে অৱিঞ্ঞাতৱাদী হোতি…পে… দিট্ঠে দিট্ঠৱাদী হোতি, সুতে সুতৱাদী হোতি, মুতে মুতৱাদী হোতি, ৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতৱাদী হোতি. অট্ঠমং.

৯. অহিৰিকসুত্তং

২১৯. …পে… অস্সদ্ধো হোতি, দুস্সীলো হোতি, অহিৰিকো হোতি, অনোত্তপ্পী হোতি…পে… সদ্ধো হোতি, সীলৱা হোতি, হিৰিমা হোতি, ওত্তপ্পী হোতি. নৱমং.

১০. দুস্সীলসুত্তং

২২০. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি চতূহি? অস্সদ্ধো হোতি, দুস্সীলো হোতি, কুসীতো হোতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.

‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? সদ্ধো হোতি, সীলৱা হোতি, আৰদ্ধৱীৰিযো হোতি, পঞ্ঞৱা হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. দসমং.

পৰিসাৱগ্গো [সোভনৱগ্গো (সী. স্যা. কং. পী.)] দুতিযো.

তস্সুদ্দানং –

পৰিসা দিট্ঠি অকতঞ্ঞুতা, পাণাতিপাতাপি দ্ৱে মগ্গা;

দ্ৱে ৱোহাৰপথা ৱুত্তা, অহিৰিকং দুপ্পঞ্ঞেন চাতি.

(২৩) ৩. দুচ্চৰিতৱগ্গো

১. দুচ্চৰিতসুত্তং

২২১. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, ৱচীদুচ্চৰিতানি. কতমানি চত্তাৰি? মুসাৱাদো, পিসুণা ৱাচা, ফৰুসা ৱাচা, সম্ফপ্পলাপো – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি ৱচীদুচ্চৰিতানি. চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, ৱচীসুচৰিতানি. কতমানি চত্তাৰি? সচ্চৱাচা, অপিসুণা ৱাচা, সণ্হা ৱাচা, মন্তৱাচা [মন্তা ৱাচা (সী. স্যা. কং. পী.)] – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি ৱচীসুচৰিতানী’’তি. পঠমং.

২. দিট্ঠিসুত্তং

২২২. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো অব্যত্তো অসপ্পুৰিসো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং; বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. কতমেহি চতূহি? কাযদুচ্চৰিতেন, ৱচীদুচ্চৰিতেন, মনোদুচ্চৰিতেন, মিচ্ছাদিট্ঠিযা – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো অব্যত্তো অসপ্পুৰিসো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি.

‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱিযত্তো সপ্পুৰিসো অক্খতং অনুপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, অনৱজ্জো চ হোতি অননুৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ পুঞ্ঞং পসৱতি. কতমেহি চতূহি? কাযসুচৰিতেন, ৱচীসুচৰিতেন, মনোসুচৰিতেন, সম্মাদিট্ঠিযা – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱিযত্তো সপ্পুৰিসো অক্খতং অনুপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, অনৱজ্জো চ হোতি অননুৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং; বহুঞ্চ পুঞ্ঞং পসৱতী’’তি. দুতিযং.

৩. অকতঞ্ঞুতাসুত্তং

২২৩. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো অব্যত্তো অসপ্পুৰিসো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. কতমেহি চতূহি? কাযদুচ্চৰিতেন, ৱচীদুচ্চৰিতেন, মনোদুচ্চৰিতেন, অকতঞ্ঞুতা অকতৱেদিতা – ইমেহি…পে… পণ্ডিতো… কাযসুচৰিতেন, ৱচীসুচৰিতেন, মনোসুচৰিতেন কতঞ্ঞুতাকতৱেদিতা…পে…. ততিযং.

৪. পাণাতিপাতীসুত্তং

২২৪. … পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, মুসাৱাদী হোতি…পে… পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি…পে…. চতুত্থং.

৫. পঠমমগ্গসুত্তং

২২৫. … মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো হোতি, মিচ্ছাৱাচো হোতি, মিচ্ছাকম্মন্তো হোতি…পে… সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পো হোতি, সম্মাৱাচো হোতি, সম্মাকম্মন্তো হোতি…পে…. পঞ্চমং.

৬. দুতিযমগ্গসুত্তং

২২৬. … মিচ্ছাআজীৱো হোতি, মিচ্ছাৱাযামো হোতি, মিচ্ছাসতি হোতি, মিচ্ছাসমাধি হোতি…পে… সম্মাআজীৱো হোতি, সম্মাৱাযামো হোতি, সম্মাসতি হোতি, সম্মাসমাধি হোতি…পে…. ছট্ঠং.

৭. পঠমৱোহাৰপথসুত্তং

২২৭. … অদিট্ঠে দিট্ঠৱাদী হোতি, অসুতে সুতৱাদী হোতি, অমুতে মুতৱাদী হোতি, অৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতৱাদী হোতি…পে… অদিট্ঠে অদিট্ঠৱাদী হোতি, অসুতে অসুতৱাদী হোতি, অমুতে অমুতৱাদী হোতি, অৱিঞ্ঞাতে অৱিঞ্ঞাতৱাদী হোতি…পে…. সত্তমং.

৮. দুতিযৱোহাৰপথসুত্তং

২২৮. … দিট্ঠে অদিট্ঠৱাদী হোতি, সুতে অসুতৱাদী হোতি, মুতে অমুতৱাদী হোতি, ৱিঞ্ঞাতে অৱিঞ্ঞাতৱাদী হোতি…পে… দিট্ঠে দিট্ঠৱাদী হোতি, সুতে সুতৱাদী হোতি, মুতে মুতৱাদী হোতি, ৱিঞ্ঞাতে ৱিঞ্ঞাতৱাদী হোতি…পে…. অট্ঠমং.

৯. অহিৰিকসুত্তং

২২৯. … অস্সদ্ধো হোতি, দুস্সীলো হোতি, অহিৰিকো হোতি, অনোত্তপ্পী হোতি…পে… সদ্ধো হোতি, সীলৱা হোতি, হিৰিমা হোতি, ওত্তপ্পী হোতি…পে…. নৱমং.

১০. দুপ্পঞ্ঞসুত্তং

২৩০. … অস্সদ্ধো হোতি, দুস্সীলো হোতি, কুসীতো হোতি, দুপ্পঞ্ঞো হোতি…পে… সদ্ধো হোতি, সীলৱা হোতি, আৰদ্ধৱীৰিযো হোতি, পঞ্ঞৱা হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱিযত্তো সপ্পুৰিসো অক্খতং অনুপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, অনৱজ্জো চ হোতি অননুৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ পুঞ্ঞং পসৱতী’’তি. দসমং.

১১. কৱিসুত্তং

২৩১. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, কৱী. কতমে চত্তাৰো? চিন্তাকৱি, সুতকৱি, অত্থকৱি, পটিভানকৱি – ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো কৱী’’তি. একাদসমং.

দুচ্চৰিতৱগ্গো ততিযো.

তস্সুদ্দানং –

দুচ্চৰিতং দিট্ঠি অকতঞ্ঞূ চ, পাণাতিপাতাপি দ্ৱে মগ্গা;

দ্ৱে ৱোহাৰপথা ৱুত্তা, অহিৰিকং দুপ্পঞ্ঞকৱিনা চাতি.

(২৪) ৪. কম্মৱগ্গো

১. সংখিত্তসুত্তং

২৩২. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানি. কতমানি চত্তাৰি? অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং [অকণ্হং অসুক্কং (সী. স্যা. পী.) (দী. নি. ৩.৩১২; ম. নি. ২.৮১)] অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানী’’তি. পঠমং.

২. ৱিত্থাৰসুত্তং

২৩৩. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানি. কতমানি চত্তাৰি? অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সব্যাবজ্ঝং [সব্যাপজ্ঝং (সব্বত্থ)] কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি. সো সব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা সব্যাবজ্ঝং লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝং লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝা ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝং ৱেদনং ৱেদিযতি [ৱেদযতি (ক.) অ. নি. ৬.৬৩] একন্তদুক্খং, সেয্যথাপি সত্তা নেৰযিকা. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, অব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, অব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি. সো অব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, অব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, অব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা অব্যাবজ্ঝং লোকং উপপজ্জতি. তমেনং অব্যাবজ্ঝং লোকং উপপন্নং সমানং অব্যাবজ্ঝা ফস্সা ফুসন্তি. সো অব্যাবজ্ঝেহি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো অব্যাবজ্ঝং ৱেদনং ৱেদিযতি একন্তসুখং, সেয্যথাপি দেৱা সুভকিণ্হা. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি. সো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝাপি অব্যাবজ্ঝাপি ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহিপি অব্যাবজ্ঝেহিপি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱেদনং ৱেদিযতি ৱোকিণ্ণসুখদুক্খং, সেয্যথাপি মনুস্সা একচ্চে চ দেৱা একচ্চে চ ৱিনিপাতিকা. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি? তত্ৰ, ভিক্খৱে, যমিদং কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা, যমিদং [যম্পিদং (সী. স্যা. কং. পী.)] কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা, যমিদং [যম্পিদং (সী. স্যা. কং. পী.)] কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা – ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানী’’তি. দুতিযং.

৩. সোণকাযনসুত্তং

২৩৪. অথ খো সিখামোগ্গল্লানো ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সিখামোগ্গল্লানো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘পুৰিমানি, ভো গোতম, দিৱসানি পুৰিমতৰানি সোণকাযনো মাণৱো যেনাহং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা মং এতদৱোচ – ‘সমণো গোতমো সব্বকম্মানং অকিৰিযং পঞ্ঞপেতি, সব্বকম্মানং খো পন অকিৰিযং পঞ্ঞপেন্তো উচ্ছেদং আহ লোকস্স – কম্মসচ্চাযং [কম্মসচ্চাযী (ক.)], ভো, লোকো কম্মসমাৰম্ভট্ঠাযী’’’তি.

‘‘দস্সনম্পি খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, সোণকাযনস্স মাণৱস্স নাভিজানামি; কুতো পনেৱৰূপো কথাসল্লাপো! চত্তাৰিমানি, ব্ৰাহ্মণ, কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানি. কতমানি চত্তাৰি? অত্থি, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং; অত্থি, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং; অত্থি, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং; অত্থি, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি.

‘‘কতমঞ্চ, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো সব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি. সো সব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা সব্যাবজ্ঝং লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝং লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝা ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝং ৱেদনং ৱেদিযতি একন্তদুক্খং, সেয্যথাপি সত্তা নেৰযিকা. ইদং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো অব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, অব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, অব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি. সো অব্যাবজ্ঝং কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, অব্যাবজ্ঝং ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, অব্যাবজ্ঝং মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা অব্যাবজ্ঝং লোকং উপপজ্জতি. তমেনং অব্যাবজ্ঝং লোকং উপপন্নং সমানং অব্যাবজ্ঝা ফস্সা ফুসন্তি. সো অব্যাবজ্ঝেহি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো অব্যাবজ্ঝং ৱেদনং ৱেদিযতি একন্তসুখং, সেয্যথাপি দেৱা সুভকিণ্হা. ইদং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং? ইধ, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি. সো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা, সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰিত্ৱা সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপজ্জতি. তমেনং সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি লোকং উপপন্নং সমানং সব্যাবজ্ঝাপি অব্যাবজ্ঝাপি ফস্সা ফুসন্তি. সো সব্যাবজ্ঝেহিপি অব্যাবজ্ঝেহিপি ফস্সেহি ফুট্ঠো সমানো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি ৱেদনং ৱেদিযতি ৱোকিণ্ণসুখদুক্খং, সেয্যথাপি মনুস্সা একচ্চে চ দেৱা একচ্চে চ ৱিনিপাতিকা. ইদং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি? তত্ৰ, ব্ৰাহ্মণ, যমিদং কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা, যমিদং কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা, যমিদং কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং তস্স পহানায যা চেতনা – ইদং ৱুচ্চতি, ব্ৰাহ্মণ, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি. ইমানি খো, ব্ৰাহ্মণ, চত্তাৰি কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানী’’তি. ততিযং.

৪. পঠমসিক্খাপদসুত্তং

২৩৫. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানি. কতমানি চত্তাৰি? অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, মুসাৱাদী হোতি, সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠাযী হোতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতো হোতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি…পে… ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি? তত্ৰ, ভিক্খৱে, যমিদং কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং…পে… ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানী’’তি. চতুত্থং.

৫. দুতিযসিক্খাপদসুত্তং

২৩৬. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, কম্মানি মযা সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদিতানি. কতমানি চত্তাৰি? অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং; অত্থি, ভিক্খৱে, কম্মং অকণ্হঅসুক্কং অকণ্হঅসুক্কৱিপাকং কম্মক্খযায সংৱত্ততি.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চেন মাতা [একচ্চো মাতৰং (ক.)] জীৱিতা ৱোৰোপিতা হোতি, পিতা [পিতৰং (ক.)] জীৱিতা ৱোৰোপিতো [ৱোৰোপিতা (ক.)] হোতি, অৰহং [অৰহন্তং (ক.)] জীৱিতা ৱোৰোপিতো [ৱোৰোপিতা (ক.)] হোতি, তথাগতস্স দুট্ঠেন চিত্তেন লোহিতং উপ্পাদিতং [উপ্পাদিতা (ক.)] হোতি, সঙ্ঘো ভিন্নো হোতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হং কণ্হৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি, অনভিজ্ঝালু হোতি, অব্যাপন্নচিত্তো হোতি, সম্মাদিট্ঠি [সম্মাদিট্ঠিকো (সী. স্যা. কং.)] হোতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং সুক্কং সুক্কৱিপাকং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সব্যাবজ্ঝম্পি অব্যাবজ্ঝম্পি কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি…পে… ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মং কণ্হসুক্কং কণ্হসুক্কৱিপাকং.