(২৬) ৬. অভিঞ্ঞাৱগ্গো

১. অভিঞ্ঞাসুত্তং

২৫৪. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ধম্মা. কতমে চত্তাৰো? অত্থি, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পৰিঞ্ঞেয্যা; অত্থি, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা; অত্থি, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৱেতব্বা; অত্থি, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পৰিঞ্ঞেয্যা? পঞ্চুপাদানক্খন্ধা [পঞ্চুপাদানক্খন্ধাতিস্স ৱচনীযং (ক.)] – ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পৰিঞ্ঞেয্যা.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা? অৱিজ্জা চ ভৱতণ্হা চ – ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৱেতব্বা? সমথো চ ৱিপস্সনা চ – ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৱেতব্বা.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা? ৱিজ্জা চ ৱিমুত্তি চ – ইমে ৱুচ্চন্তি, ভিক্খৱে, ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ধম্মা’’তি. পঠমং.

২. পৰিযেসনাসুত্তং

২৫৫. ‘‘চতস্সো ইমা, ভিক্খৱে, অনৰিযপৰিযেসনা. কতমা চতস্সো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা জৰাধম্মো সমানো জৰাধম্মংযেৱ পৰিযেসতি; অত্তনা ব্যাধিধম্মো সমানো ব্যাধিধম্মংযেৱ পৰিযেসতি; অত্তনা মৰণধম্মো সমানো মৰণধম্মংযেৱ পৰিযেসতি; অত্তনা সংকিলেসধম্মো সমানো সংকিলেসধম্মংযেৱ পৰিযেসতি. ইমা খো, ভিক্খৱে, চতস্সো অনৰিযপৰিযেসনা.

‘‘চতস্সো ইমা, ভিক্খৱে, অৰিযপৰিযেসনা. কতমা চতস্সো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অত্তনা জৰাধম্মো সমানো জৰাধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অজৰং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসতি; অত্তনা ব্যাধিধম্মো সমানো ব্যাধিধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অব্যাধিং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসতি; অত্তনা মৰণধম্মো সমানো মৰণধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অমতং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসতি; অত্তনা সংকিলেসধম্মো সমানো সংকিলেসধম্মে আদীনৱং ৱিদিত্ৱা অসংকিলিট্ঠং অনুত্তৰং যোগক্খেমং নিব্বানং পৰিযেসতি. ইমা খো, ভিক্খৱে, চতস্সো অৰিযপৰিযেসনা’’তি. দুতিযং.

৩. সঙ্গহৱত্থুসুত্তং

২৫৬. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, সঙ্গহৱত্থূনি. কতমানি চত্তাৰি? দানং, পেয্যৱজ্জং [পিযৱাচা (ক.) অ. নি. ৪.৩২ পস্সিতব্বং], অত্থচৰিযা, সমানত্ততা – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি সঙ্গহৱত্থূনী’’তি.

৪. মালুক্যপুত্তসুত্তং

২৫৭. অথ খো আযস্মা মালুক্যপুত্তো [মালুঙ্ক্যপুত্তো (সী. স্যা. কং. পী.)] যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মালুক্যপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৱা সংখিত্তেন ধম্মং দেসেতু, যমহং ভগৱতো ধম্মং সুত্ৱা একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰেয্য’’ন্তি. ‘‘এত্থ ইদানি, মালুক্যপুত্ত, কিং দহৰে ভিক্খূ ৱক্খাম; যত্ৰ হি নাম ত্ৱং জিণ্ণো ৱুদ্ধো মহল্লকো তথাগতস্স সংখিত্তেন ওৱাদং যাচসী’’তি! ‘‘দেসেতু মে, ভন্তে, ভগৱা সংখিত্তেন ধম্মং; দেসেতু সুগতো সংখিত্তেন ধম্মং. অপ্পেৱ নামাহং ভগৱতো ভাসিতস্স অত্থং আজানেয্যং; অপ্পেৱ নামাহং ভগৱতো ভাসিতস্স দাযাদো [ভগৱতো সাৱকো (ক.)] অস্স’’ন্তি.

‘‘চত্তাৰোমে, মালুক্যপুত্ত, তণ্হুপ্পাদা যত্থ ভিক্খুনো তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি. কতমে চত্তাৰো? চীৱৰহেতু ৱা, মালুক্যপুত্ত, ভিক্খুনো তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি. পিণ্ডপাতহেতু ৱা, মালুক্যপুত্ত, ভিক্খুনো তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি. সেনাসনহেতু ৱা, মালুক্যপুত্ত, ভিক্খুনো তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি. ইতিভৱাভৱহেতু ৱা, মালুক্যপুত্ত, ভিক্খুনো তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি. ইমে খো, মালুক্যপুত্ত, চত্তাৰো তণ্হুপ্পাদা যত্থ ভিক্খুনো তণ্হা উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জতি. যতো খো, মালুক্যপুত্ত, ভিক্খুনো তণ্হা পহীনা হোতি উচ্ছিন্নমূলা তালাৱত্থুকতা অনভাৱংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা, অযং ৱুচ্চতি, মালুক্যপুত্ত, ‘ভিক্খু অচ্ছেচ্ছি তণ্হং, ৱিৱত্তযি সংযোজনং, সম্মা মানাভিসমযা অন্তমকাসি দুক্খস্সা’’’তি.

অথ খো আযস্মা মালুক্যপুত্তো ভগৱতা ইমিনা ওৱাদেন ওৱদিতো উট্ঠাযাসনা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা পদক্খিণং কত্ৱা পক্কামি. অথ খো আযস্মা মালুক্যপুত্তো একো ৱূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৱিহৰন্তো নচিৰস্সেৱ – যস্সত্থায কুলপুত্তা সম্মদেৱ অগাৰস্মা অনগাৰিযং পব্বজন্তি, তদনুত্তৰং – ব্ৰহ্মচৰিযপৰিযোসানং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহাসি. ‘‘খীণা জাতি, ৱুসিতং ব্ৰহ্মচৰিযং, কতং কৰণীযং, নাপৰং ইত্থত্তাযা’’তি অব্ভঞ্ঞাসি. অঞ্ঞতৰো চ পনাযস্মা মালুক্যপুত্তো অৰহতং অহোসীতি. চতুত্থং.

৫. কুলসুত্তং

২৫৮. ‘‘যানি কানিচি, ভিক্খৱে, কুলানি ভোগেসু মহত্তং পত্তানি ন চিৰট্ঠিতিকানি ভৱন্তি, সব্বানি তানি চতূহি ঠানেহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন. কতমেহি চতূহি? নট্ঠং ন গৱেসন্তি, জিণ্ণং ন পটিসঙ্খৰোন্তি, অপৰিমিতপানভোজনা হোন্তি, দুস্সীলং ইত্থিং ৱা পুৰিসং ৱা আধিপচ্চে ঠপেন্তি. যানি কানিচি, ভিক্খৱে, কুলানি ভোগেসু মহত্তং পত্তানি ন চিৰট্ঠিতিকানি ভৱন্তি, সব্বানি তানি ইমেহি চতূহি ঠানেহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন.

‘‘যানি কানিচি, ভিক্খৱে, কুলানি ভোগেসু মহত্তং পত্তানি চিৰট্ঠিতিকানি ভৱন্তি, সব্বানি তানি চতূহি ঠানেহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেন. কতমেহি চতূহি? নট্ঠং গৱেসন্তি, জিণ্ণং পটিসঙ্খৰোন্তি, পৰিমিতপানভোজনা হোন্তি, সীলৱন্তং ইত্থিং ৱা পুৰিসং ৱা আধিপচ্চে ঠপেন্তি. যানি কানিচি, ভিক্খৱে, কুলানি ভোগেসু মহত্তং পত্তানি চিৰট্ঠিতিকানি ভৱন্তি, সব্বানি তানি ইমেহি চতূহি ঠানেহি, এতেসং ৱা অঞ্ঞতৰেনা’’তি. পঞ্চমং.

৬. পঠমআজানীযসুত্তং

২৫৯. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৱণ্ণসম্পন্নো চ হোতি বলসম্পন্নো চ জৱসম্পন্নো চ আৰোহপৰিণাহসম্পন্নো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স. কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো চ হোতি বলসম্পন্নো চ জৱসম্পন্নো চ আৰোহপৰিণাহসম্পন্নো চ.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলৱা হোতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু বলসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু বলসম্পন্নো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু জৱসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি…পে… ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু জৱসম্পন্নো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আৰোহপৰিণাহসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু লাভী হোতি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু আৰোহপৰিণাহসম্পন্নো হোতি.

‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. ছট্ঠং.

৭. দুতিযআজানীযসুত্তং

২৬০. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খং গচ্ছতি. কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৱণ্ণসম্পন্নো চ হোতি, বলসম্পন্নো চ, জৱসম্পন্নো চ, আৰোহপৰিণাহসম্পন্নো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খং গচ্ছতি.

‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স. কতমেহি চতূহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো চ হোতি, বলসম্পন্নো চ, জৱসম্পন্নো চ, আৰোহপৰিণাহসম্পন্নো চ.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলৱা হোতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু বলসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায, কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায, থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু বলসম্পন্নো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু জৱসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আসৱানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু জৱসম্পন্নো হোতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আৰোহপৰিণাহসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু লাভী হোতি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰানং. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু আৰোহপৰিণাহসম্পন্নো হোতি.

‘‘ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. সত্তমং.

৮. বলসুত্তং

২৬১. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, বলানি. কতমানি চত্তাৰি? ৱীৰিযবলং, সতিবলং, সমাধিবলং, পঞ্ঞাবলং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি বলানী’’তি. অট্ঠমং.

৯. অৰঞ্ঞসুত্তং

২৬২. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু নালং অৰঞ্ঞৱনপ্পত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতুং. কতমেহি চতূহি? কামৱিতক্কেন, ব্যাপাদৱিতক্কেন, ৱিহিংসাৱিতক্কেন, দুপ্পঞ্ঞো হোতি জড়ো এলমূগো – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু নালং অৰঞ্ঞৱনপ্পত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতুং.

‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলং অৰঞ্ঞৱনপ্পত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতুং. কতমেহি চতূহি? নেক্খম্মৱিতক্কেন, অব্যাপাদৱিতক্কেন, অৱিহিংসাৱিতক্কেন, পঞ্ঞৱা হোতি অজড়ো অনেলমূগো – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু অলং অৰঞ্ঞৱনপ্পত্থানি পন্তানি সেনাসনানি পটিসেৱিতু’’ন্তি. নৱমং.

১০. কম্মসুত্তং

২৬৩. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো অব্যত্তো অসপ্পুৰিসো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. কতমেহি চতূহি? সাৱজ্জেন কাযকম্মেন, সাৱজ্জেন ৱচীকম্মেন, সাৱজ্জেন মনোকম্মেন, সাৱজ্জায দিট্ঠিযা – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো অব্যত্তো অসপ্পুৰিসো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি.

‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱিযত্তো সপ্পুৰিসো অক্খতং অনুপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, অনৱজ্জো চ হোতি অননুৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ পুঞ্ঞং পসৱতি. কতমেহি চতূহি? অনৱজ্জেন কাযকম্মেন, অনৱজ্জেন ৱচীকম্মেন, অনৱজ্জেন মনোকম্মেন, অনৱজ্জায দিট্ঠিযা – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱিযত্তো সপ্পুৰিসো অক্খতং অনুপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, অনৱজ্জো চ হোতি অননুৱজ্জো ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ পুঞ্ঞং পসৱতী’’তি. দসমং.

অভিঞ্ঞাৱগ্গো ছট্ঠো.