(১৮) ৩. সঞ্চেতনিযৱগ্গো

১. চেতনাসুত্তং

১৭১. [কথা. ৫৩৯] ‘‘কাযে ৱা, ভিক্খৱে, সতি কাযসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং. ৱাচায ৱা, ভিক্খৱে, সতি ৱচীসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং. মনে ৱা, ভিক্খৱে, সতি মনোসঞ্চেতনাহেতু উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং অৱিজ্জাপচ্চযাৱ.

‘‘সামং ৱা তং, ভিক্খৱে, কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং. পৰে ৱাস্স [পৰে ৱা তস্স (ক.)] তং, ভিক্খৱে, কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোন্তি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং. সম্পজানো ৱা তং, ভিক্খৱে, কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং. অসম্পজানো ৱা তং, ভিক্খৱে, কাযসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং.

‘‘সামং ৱা তং, ভিক্খৱে, ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; পৰে ৱাস্স তং, ভিক্খৱে, ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোন্তি; যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; সম্পজানো ৱা তং, ভিক্খৱে, ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; অসম্পজানো ৱা তং, ভিক্খৱে, ৱচীসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং.

‘‘সামং ৱা তং, ভিক্খৱে, মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; পৰে ৱাস্স তং, ভিক্খৱে, মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোন্তি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; সম্পজানো ৱা তং, ভিক্খৱে, মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং; অসম্পজানো ৱা তং, ভিক্খৱে, মনোসঙ্খাৰং অভিসঙ্খৰোতি, যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং.

‘‘ইমেসু, ভিক্খৱে, ধম্মেসু অৱিজ্জা অনুপতিতা, অৱিজ্জাযত্ৱেৱ অসেসৱিৰাগনিৰোধা সো কাযো ন হোতি যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং, সা ৱাচা ন হোতি যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং, সো মনো ন হোতি যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খং, খেত্তং তং [ৱত্থুং তং (সব্বত্থ)] ন হোতি…পে… ৱত্থুং তং ন হোতি…পে… আযতনং তং ন হোতি…পে… অধিকৰণং তং ন হোতি যংপচ্চযাস্স তং উপ্পজ্জতি অজ্ঝত্তং সুখদুক্খ’’ন্তি.

‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, অত্তভাৱপটিলাভা. কতমে চত্তাৰো? অত্থি, ভিক্খৱে, অত্তভাৱপটিলাভো, যস্মিং অত্তভাৱপটিলাভে অত্তসঞ্চেতনা কমতি, নো পৰসঞ্চেতনা. অত্থি, ভিক্খৱে, অত্তভাৱপটিলাভো, যস্মিং অত্তভাৱপটিলাভে পৰসঞ্চেতনা কমতি, নো অত্তসঞ্চেতনা. অত্থি, ভিক্খৱে, অত্তভাৱপটিলাভো, যস্মিং অত্তভাৱপটিলাভে অত্তসঞ্চেতনা চ কমতি পৰসঞ্চেতনা চ. অত্থি, ভিক্খৱে, অত্তভাৱপটিলাভো, যস্মিং অত্তভাৱপটিলাভে নেৱত্তসঞ্চেতনা কমতি, নো পৰসঞ্চেতনা. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো অত্তভাৱপটিলাভা’’তি.

এৱং ৱুত্তে আযস্মা সাৰিপুত্তো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘ইমস্স খো অহং, ভন্তে, ভগৱতা সংখিত্তেন ভাসিতস্স এৱং ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানামি – ‘তত্ৰ, ভন্তে, যাযং অত্তভাৱপটিলাভো যস্মিং অত্তভাৱপটিলাভে অত্তসঞ্চেতনা কমতি নো পৰসঞ্চেতনা, অত্তসঞ্চেতনাহেতু তেসং সত্তানং তম্হা কাযা চুতি হোতি. তত্ৰ, ভন্তে, যাযং অত্তভাৱপটিলাভো যস্মিং অত্তভাৱপটিলাভে পৰসঞ্চেতনা কমতি নো অত্তসঞ্চেতনা, পৰসঞ্চেতনাহেতু তেসং সত্তানং তম্হা কাযা চুতি হোতি. তত্ৰ, ভন্তে, যাযং অত্তভাৱপটিলাভো যস্মিং অত্তভাৱপটিলাভে অত্তসঞ্চেতনা চ কমতি পৰসঞ্চেতনা চ, অত্তসঞ্চেতনা চ পৰসঞ্চেতনা চ হেতু তেসং সত্তানং তম্হা কাযা চুতি হোতি. তত্ৰ, ভন্তে, যাযং অত্তভাৱপটিলাভো যস্মিং অত্তভাৱপটিলাভে নেৱ অত্তসঞ্চেতনা কমতি নো পৰসঞ্চেতনা, কতমে তেন দেৱা দট্ঠব্বা’’’তি? ‘‘নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগা, সাৰিপুত্ত, দেৱা তেন দট্ঠব্বা’’তি.

‘‘কো নু খো, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা তম্হা কাযা চুতা আগামিনো হোন্তি আগন্তাৰো ইত্থত্তং? কো পন, ভন্তে, হেতু কো পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা তম্হা কাযা চুতা অনাগামিনো হোন্তি অনাগন্তাৰো ইত্থত্ত’’ন্তি? ‘‘ইধ, সাৰিপুত্ত, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ওৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি অপ্পহীনানি হোন্তি, সো দিট্ঠেৱ ধম্মে নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো তদস্সাদেতি, তং নিকামেতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি; তত্থ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৱিহাৰী অপৰিহীনো কালং কুৰুমানো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. সো ততো চুতো আগামী হোতি আগন্তা ইত্থত্তং.

‘‘ইধ পন, সাৰিপুত্ত, একচ্চস্স পুগ্গলস্স ওৰম্ভাগিযানি সংযোজনানি পহীনানি হোন্তি, সো দিট্ঠেৱ ধম্মে নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো তদস্সাদেতি, তং নিকামেতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি; তত্থ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৱিহাৰী অপৰিহীনো কালং কুৰুমানো নেৱসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনূপগানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. সো ততো চুতো অনাগামী হোতি অনাগন্তা ইত্থত্তং.

‘‘অযং খো, সাৰিপুত্ত, হেতু অযং পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা তম্হা কাযা চুতা আগামিনো হোন্তি আগন্তাৰো ইত্থত্তং. অযং পন, সাৰিপুত্ত, হেতু অযং পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা তম্হা কাযা চুতা অনাগামিনো হোন্তি অনাগন্তাৰো ইত্থত্ত’’ন্তি. পঠমং.

২. ৱিভত্তিসুত্তং

১৭২. তত্ৰ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৱুসো ভিক্খৱে’’তি. ‘‘আৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সাৰিপুত্তো এতদৱোচ –

‘‘অদ্ধমাসূপসম্পন্নেন মে, আৱুসো, অত্থপটিসম্ভিদা সচ্ছিকতা ওধিসো ব্যঞ্জনসো. তমহং অনেকপৰিযাযেন আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞাপেমি পট্ঠপেমি ৱিৱৰামি ৱিভজামি উত্তানীকৰোমি. যস্স খো পনস্স কঙ্খা ৱা ৱিমতি ৱা, সো মং পঞ্হেন. অহং ৱেয্যাকৰণেন সম্মুখীভূতো নো সত্থা যো নো ধম্মানং সুকুসলো.

‘‘অদ্ধমাসূপসম্পন্নেন মে, আৱুসো, ধম্মপটিসম্ভিদা সচ্ছিকতা ওধিসো ব্যঞ্জনসো. তমহং অনেকপৰিযাযেন আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞাপেমি পট্ঠপেমি ৱিৱৰামি ৱিভজামি উত্তানীকৰোমি. যস্স খো পনস্স কঙ্খা ৱা ৱিমতি ৱা, সো মং পঞ্হেন. অহং ৱেয্যাকৰণেন সম্মুখীভূতো নো সত্থা যো নো ধম্মানং সুকুসলো.

‘‘অদ্ধমাসূপসম্পন্নেন মে, আৱুসো, নিৰুত্তিপটিসম্ভিদা সচ্ছিকতা ওধিসো ব্যঞ্জনসো. তমহং অনেকপৰিযাযেন আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞাপেমি পট্ঠপেমি ৱিৱৰামি ৱিভজামি উত্তানীকৰোমি. যস্স খো পনস্স কঙ্খা ৱা ৱিমতি ৱা, সো মং পঞ্হেন. অহং ৱেয্যাকৰণেন সম্মুখীভূতো নো সত্থা যো নো ধম্মানং সুকুসলো.

‘‘অদ্ধমাসূপসম্পন্নেন মে, আৱুসো, পটিভানপটিসম্ভিদা সচ্ছিকতা ওধিসো ব্যঞ্জনসো. তমহং অনেকপৰিযাযেন আচিক্খামি দেসেমি পঞ্ঞাপেমি পট্ঠপেমি ৱিৱৰামি ৱিভজামি উত্তানীকৰোমি. যস্স খো পনস্স কঙ্খা ৱা ৱিমতি ৱা, সো মং পঞ্হেন. অহং ৱেয্যাকৰণেন সম্মুখীভূতো নো সত্থা যো নো ধম্মানং সুকুসলো’’তি. দুতিযং.

৩. মহাকোট্ঠিকসুত্তং

১৭৩. অথ খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা সাৰিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ –

‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?

‘‘মা হেৱং, আৱুসো’’.

‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?

‘‘মা হেৱং, আৱুসো’’.

‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?

‘‘মা হেৱং, আৱুসো’’.

‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নেৱত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?

‘‘মা হেৱং, আৱুসো’’.

‘‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো ‘মা হেৱং, আৱুসো’তি ৱদেসি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৱং, আৱুসো’তি ৱদেসি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৱং, আৱুসো’তি ৱদেসি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নেৱত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৱং, আৱুসো’তি ৱদেসি. যথা কথং পন, আৱুসো, ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো দট্ঠব্বো’’তি?

‘‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৱদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৱদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৱদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নেৱত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৱদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. যাৱতা, আৱুসো, ছন্নং ফস্সাযতনানং গতি তাৱতা পপঞ্চস্স গতি; যাৱতা পপঞ্চস্স গতি তাৱতা ছন্নং ফস্সাযতনানং গতি. ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা পপঞ্চনিৰোধো পপঞ্চৱূপসমো’’তি. ততিযং.

৪. আনন্দসুত্তং

১৭৪. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেনাযস্মা মহাকোট্ঠিকো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা মহাকোট্ঠিকেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং মহাকোট্ঠিকং এতদৱোচ –

‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?

‘‘মা হেৱং, আৱুসো’’.

‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?

‘‘মা হেৱং, আৱুসো’’.

‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?

‘‘মা হেৱং, আৱুসো’’.

‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নেৱত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’’তি?

‘‘মা হেৱং, আৱুসো’’.

‘‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৱং, আৱুসো’তি ৱদেসি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৱং, আৱুসো’তি ৱদেসি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৱং, আৱুসো’তি ৱদেসি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নেৱত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘মা হেৱং, আৱুসো’তি ৱদেসি. যথা কথং পনাৱুসো, ইমস্স ভাসিতস্স অত্থো দট্ঠব্বো’’তি?

‘‘‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৱদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৱদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা অত্থি চ নত্থি চ অঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৱদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. ‘ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা নেৱত্থি নো নত্থঞ্ঞং কিঞ্চী’তি, ইতি ৱদং অপ্পপঞ্চং পপঞ্চেতি. যাৱতা, আৱুসো, ছন্নং ফস্সাযতনানং গতি তাৱতা পপঞ্চস্স গতি. যাৱতা পপঞ্চস্স গতি তাৱতা ছন্নং ফস্সাযতনানং গতি. ছন্নং, আৱুসো, ফস্সাযতনানং অসেসৱিৰাগনিৰোধা পপঞ্চনিৰোধো পপঞ্চৱূপসমো’’তি. চতুত্থং.

৫. উপৱাণসুত্তং

১৭৫. অথ খো আযস্মা উপৱাণো যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা সাৰিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা উপৱাণো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ –

‘‘কিং নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱিজ্জাযন্তকৰো হোতী’’তি?

‘‘নো হিদং, আৱুসো’’.

‘‘কিং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, চৰণেনন্তকৰো হোতী’’তি?

‘‘নো হিদং, আৱুসো’’.

‘‘কিং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱিজ্জাচৰণেনন্তকৰো হোতী’’তি?

‘‘নো হিদং, আৱুসো’’.

‘‘কিং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অঞ্ঞত্ৰ ৱিজ্জাচৰণেনন্তকৰো হোতী’’তি?

‘‘নো হিদং, আৱুসো’’.

‘‘‘কিং নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱিজ্জাযন্তকৰো হোতী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘নো হিদং, আৱুসো’তি ৱদেসি. ‘কিং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, চৰণেনন্তকৰো হোতী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘নো হিদং, আৱুসো’তি ৱদেসি. ‘কিং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, ৱিজ্জাচৰণেনন্তকৰো হোতী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘নো হিদং, আৱুসো’তি ৱদেসি. ‘কিং পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, অঞ্ঞত্ৰ ৱিজ্জাচৰণেনন্তকৰো হোতী’তি, ইতি পুট্ঠো সমানো – ‘নো হিদং, আৱুসো’তি ৱদেসি. যথা কথং পনাৱুসো, অন্তকৰো হোতী’’তি?

‘‘ৱিজ্জায চে, আৱুসো, অন্তকৰো অভৱিস্স, সউপাদানোৱ সমানো অন্তকৰো অভৱিস্স. চৰণেন চে, আৱুসো, অন্তকৰো অভৱিস্স, সউপাদানোৱ সমানো অন্তকৰো অভৱিস্স. ৱিজ্জাচৰণেন চে, আৱুসো, অন্তকৰো অভৱিস্স, সউপাদানোৱ সমানো অন্তকৰো অভৱিস্স. অঞ্ঞত্ৰ ৱিজ্জাচৰণেন চে, আৱুসো, অন্তকৰো অভৱিস্স, পুথুজ্জনো অন্তকৰো অভৱিস্স. পুথুজ্জনো হি, আৱুসো, অঞ্ঞত্ৰ ৱিজ্জাচৰণেন. চৰণৱিপন্নো খো, আৱুসো, যথাভূতং ন জানাতি ন পস্সতি. চৰণসম্পন্নো যথাভূতং জানাতি পস্সতি. যথাভূতং জানং পস্সং অন্তকৰো হোতী’’তি. পঞ্চমং.

৬. আযাচনসুত্তং

১৭৬. ‘‘সদ্ধো, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং সম্মা আযাচমানো আযাচেয্য – ‘তাদিসো হোমি যাদিসা সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা’তি [অ. নি. ২.১৩১ ইদং সুত্তং আগতং]. এসা, ভিক্খৱে, তুলা এতং পমাণং মম সাৱকানং ভিক্খূনং, যদিদং সাৰিপুত্তমোগ্গল্লানা.

‘‘সদ্ধা, ভিক্খৱে, ভিক্খুনী এৱং সম্মা আযাচমানা আযাচেয্য – ‘তাদিসা হোমি যাদিসা খেমা চ ভিক্খুনী উপ্পলৱণ্ণা চা’তি. এসা, ভিক্খৱে, তুলা এতং পমাণং মম সাৱিকানং ভিক্খুনীনং, যদিদং খেমা চ ভিক্খুনী উপ্পলৱণ্ণা চ.

‘‘সদ্ধো, ভিক্খৱে, উপাসকো এৱং সম্মা আযাচমানো আযাচেয্য – ‘তাদিসো হোমি যাদিসো চিত্তো চ গহপতি হত্থকো চ আড়ৱকো’তি. এসা, ভিক্খৱে, তুলা এতং পমাণং মম সাৱকানং উপাসকানং, যদিদং চিত্তো চ গহপতি হত্থকো চ আড়ৱকো.

‘‘সদ্ধা, ভিক্খৱে, উপাসিকা এৱং সম্মা আযাচমানা আযাচেয্য – ‘তাদিসা হোমি যাদিসা খুজ্জুত্তৰা চ উপাসিকা ৱেড়ুকণ্ডকিযা চ নন্দমাতা’তি. এসা, ভিক্খৱে, তুলা এতং পমাণং মম সাৱিকানং উপাসিকানং, যদিদং খুজ্জুত্তৰা চ উপাসিকা ৱেড়ুকণ্ডকিযা চ নন্দমাতা’’তি. ছট্ঠং.

৭. ৰাহুলসুত্তং

১৭৭. অথ খো আযস্মা ৰাহুলো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং ৰাহুলং ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘যা চ, ৰাহুল, অজ্ঝত্তিকা পথৱীধাতু যা চ বাহিৰা পথৱীধাতু, পথৱীধাতুৰেৱেসা. ‘তং নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি, এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা পথৱীধাতুযা নিব্বিন্দতি, পথৱীধাতুযা চিত্তং ৱিৰাজেতি.

‘‘যা চ, ৰাহুল, অজ্ঝত্তিকা আপোধাতু যা চ বাহিৰা আপোধাতু, আপোধাতুৰেৱেসা. ‘তং নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি, এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা আপোধাতুযা নিব্বিন্দতি, আপোধাতুযা চিত্তং ৱিৰাজেতি.

‘‘যা চ, ৰাহুল, অজ্ঝত্তিকা তেজোধাতু যা চ বাহিৰা তেজোধাতু, তেজোধাতুৰেৱেসা. ‘তং নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি, এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা তেজোধাতুযা নিব্বিন্দতি, তেজোধাতুযা চিত্তং ৱিৰাজেতি.

‘‘যা চ, ৰাহুল, অজ্ঝত্তিকা ৱাযোধাতু যা চ বাহিৰা ৱাযোধাতু, ৱাযোধাতুৰেৱেসা. ‘তং নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি, এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৱমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দিস্ৱা ৱাযোধাতুযা নিব্বিন্দতি, ৱাযোধাতুযা চিত্তং ৱিৰাজেতি.

‘‘যতো খো, ৰাহুল, ভিক্খু ইমাসু চতূসু ধাতূসু নেৱত্তানং ন অত্তনিযং সমনুপস্সতি, অযং ৱুচ্চতি, ৰাহুল, ভিক্খু অচ্ছেচ্ছি তণ্হং, ৱিৱত্তযি সংযোজনং, সম্মা মানাভিসমযা অন্তমকাসি দুক্খস্সা’’তি. সত্তমং.

৮. জম্বালীসুত্তং

১৭৮. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং সন্তং চেতোৱিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো সক্কাযনিৰোধং মনসি কৰোতি. তস্স সক্কাযনিৰোধং মনসি কৰোতো সক্কাযনিৰোধে চিত্তং ন পক্খন্দতি নপ্পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. তস্স খো এৱং [তস্স কো এতং (সী. স্যা. কং. পী.), এৱং খো তস্স (?) ‘‘এৱং হি তস্সা ভিক্খৱে জম্বালিযা’’তি পাঠো ৱিয], ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ন সক্কাযনিৰোধো পাটিকঙ্খো. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো লেপগতেন [লসগতেন (সী. পী.)] হত্থেন সাখং গণ্হেয্য, তস্স সো হত্থো সজ্জেয্যপি গণ্হেয্যপি [গয্হেয্যপি (?)] বজ্ঝেয্যপি [খজ্জেয্যপি (সী.)]; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং সন্তং চেতোৱিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো সক্কাযনিৰোধং মনসি কৰোতি. তস্স সক্কাযনিৰোধং মনসি কৰোতো সক্কাযনিৰোধে চিত্তং ন পক্খন্দতি নপ্পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. তস্স খো এৱং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ন সক্কাযনিৰোধো পাটিকঙ্খো.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং সন্তং চেতোৱিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো সক্কাযনিৰোধং মনসি কৰোতি. তস্স সক্কাযনিৰোধং মনসি কৰোতো সক্কাযনিৰোধে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি সন্তিট্ঠতি অধিমুচ্চতি. তস্স খো এৱং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো সক্কাযনিৰোধো পাটিকঙ্খো. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো সুদ্ধেন হত্থেন সাখং গণ্হেয্য, তস্স সো হত্থো নেৱ সজ্জেয্য ন গণ্হেয্য ন বজ্ঝেয্য; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং সন্তং চেতোৱিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো সক্কাযনিৰোধং মনসি কৰোতি. তস্স সক্কাযনিৰোধং মনসি কৰোতো সক্কাযনিৰোধে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি সন্তিট্ঠতি অধিমুচ্চতি. তস্স খো এৱং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো সক্কাযনিৰোধো পাটিকঙ্খো.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং সন্তং চেতোৱিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো অৱিজ্জাপ্পভেদং মনসি কৰোতি. তস্স অৱিজ্জাপ্পভেদং মনসি কৰোতো অৱিজ্জাপ্পভেদে চিত্তং ন পক্খন্দতি নপ্পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. তস্স খো এৱং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ন অৱিজ্জাপ্পভেদো পাটিকঙ্খো. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, জম্বালী অনেকৱস্সগণিকা. তস্সা পুৰিসো যানি চেৱ আযমুখানি তানি পিদহেয্য, যানি চ অপাযমুখানি তানি ৱিৱৰেয্য, দেৱো চ ন সম্মা ধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছেয্য. এৱঞ্হি তস্সা, ভিক্খৱে, জম্বালিযা ন আড়িপ্পভেদো পাটিকঙ্খো. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং সন্তং চেতোৱিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো অৱিজ্জাপ্পভেদং মনসি কৰোতি. তস্স অৱিজ্জাপ্পভেদং মনসি কৰোতো অৱিজ্জাপ্পভেদে চিত্তং ন পক্খন্দতি নপ্পসীদতি ন সন্তিট্ঠতি নাধিমুচ্চতি. তস্স খো এৱং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ন অৱিজ্জাপ্পভেদো পাটিকঙ্খো.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং সন্তং চেতোৱিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো অৱিজ্জাপ্পভেদং মনসি কৰোতি. তস্স অৱিজ্জাপ্পভেদং মনসি কৰোতো অৱিজ্জাপ্পভেদে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি সন্তিট্ঠতি অধিমুচ্চতি. তস্স খো এৱং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অৱিজ্জাপ্পভেদো পাটিকঙ্খো. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, জম্বালী অনেকৱস্সগণিকা. তস্সা পুৰিসো যানি চেৱ আযমুখানি তানি ৱিৱৰেয্য, যানি চ অপাযমুখানি তানি পিদহেয্য, দেৱো চ সম্মা ধাৰং অনুপ্পৱেচ্ছেয্য. এৱঞ্হি তস্সা, ভিক্খৱে, জম্বালিযা আড়িপ্পভেদো পাটিকঙ্খো. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অঞ্ঞতৰং সন্তং চেতোৱিমুত্তিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো অৱিজ্জাপ্পভেদং মনসি কৰোতি. তস্স অৱিজ্জাপ্পভেদং মনসি কৰোতো অৱিজ্জাপ্পভেদে চিত্তং পক্খন্দতি পসীদতি সন্তিট্ঠতি অধিমুচ্চতি. তস্স খো এৱং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো অৱিজ্জাপ্পভেদো পাটিকঙ্খো. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. নিব্বানসুত্তং

১৭৯. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেনাযস্মা সাৰিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মতা সাৰিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো আযস্মন্তং সাৰিপুত্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, আৱুসো সাৰিপুত্ত, হেতু কো পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে ন পৰিনিব্বাযন্তী’’তি?

‘‘ইধাৱুসো আনন্দ, সত্তা ইমা হানভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ইমা ঠিতিভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ইমা ৱিসেসভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং নপ্পজানন্তি, ইমা নিব্বেধভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং নপ্পজানন্তি. অযং খো, আৱুসো আনন্দ, হেতু অযং পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে ন পৰিনিব্বাযন্তী’’তি.

‘‘কো পনাৱুসো সাৰিপুত্ত, হেতু কো পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তী’’তি? ‘‘ইধাৱুসো আনন্দ, সত্তা ইমা হানভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং পজানন্তি, ইমা ঠিতিভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং পজানন্তি, ইমা ৱিসেসভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং পজানন্তি, ইমা নিব্বেধভাগিযা সঞ্ঞাতি যথাভূতং পজানন্তি. অযং খো, আৱুসো আনন্দ, হেতু অযং পচ্চযো, যেন মিধেকচ্চে সত্তা দিট্ঠেৱ ধম্মে পৰিনিব্বাযন্তী’’তি. নৱমং.

১০. মহাপদেসসুত্তং

১৮০. একং সমযং ভগৱা ভোগনগৰে ৱিহৰতি আনন্দচেতিযে [আনন্দে চেতিযে (দী. নি. ২.১৮৬) মহাৱ. ৩০৩ পন অঞ্ঞথা আগতং]. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, মহাপদেসে দেসেস্সামি, তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘কতমে, ভিক্খৱে, চত্তাৰো মহাপদেসা? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং ৱদেয্য – ‘সম্মুখা মেতং, আৱুসো, ভগৱতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৱিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৱ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৱা সুত্তে ওতাৰেতব্বানি [ওসাৰেতব্বানি], ৱিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতাৰিযমানানি [ওসাৰিযমানানি] ৱিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৱ সুত্তে ওতৰন্তি [ওসৰন্তি (দী. নি. ২.১৮৮)] ন ৱিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৱ তস্স ভগৱতো ৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; ইমস্স চ ভিক্খুনো দুগ্গহিত’ন্তি. ইতি হেতং [ইতি হিদং (সী. স্যা. কং. ক.)], ভিক্খৱে, ছড্ডেয্যাথ.

[এত্তকো পাঠো দীঘনিকাযে ন দিস্সতি, পেয্যালমুখেন দস্সিতো ভৱেয্য] ‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং ৱদেয্য – ‘সম্মুখা মেতং, আৱুসো, ভগৱতো সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৱিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৱ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৱা সুত্তে ওতাৰেতব্বানি, ৱিনযে সন্দস্সেতব্বানি [এত্তকো পাঠো দীঘনিকাযে ন দিস্সতি, পেয্যালমুখেন দস্সিতো ভৱেয্য]. তানি চে সুত্তে ওতাৰিযমানানি ৱিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৱ ওতৰন্তি ৱিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৱতো ৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; ইমস্স চ ভিক্খুনো সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, পঠমং মহাপদেসং ধাৰেয্যাথ.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং ৱদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৱাসে সঙ্ঘো ৱিহৰতি সথেৰো সপামোক্খো. তস্স মে সঙ্ঘস্স সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৱিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৱ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৱা সুত্তে ওতাৰেতব্বানি, ৱিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতাৰিযমানানি ৱিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৱ সুত্তে ওতৰন্তি ন ৱিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৱ তস্স ভগৱতো ৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তস্স চ সঙ্ঘস্স দুগ্গহিত’ন্তি. ইতি হেতং, ভিক্খৱে, ছড্ডেয্যাথ.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং ৱদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৱাসে সঙ্ঘো ৱিহৰতি সথেৰো সপামোক্খো. তস্স মে সঙ্ঘস্স সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৱিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৱ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৱা সুত্তে ওতাৰেতব্বানি, ৱিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতাৰিযমানানি, ৱিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৱ ওতৰন্তি ৱিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৱতো ৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তস্স চ সঙ্ঘস্স সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, দুতিযং মহাপদেসং ধাৰেয্যাথ.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং ৱদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৱাসে সম্বহুলা থেৰা ভিক্খূ ৱিহৰন্তি বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধৰা ৱিনযধৰা মাতিকাধৰা. তেসং মে থেৰানং সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৱিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৱ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৱা সুত্তে ওতাৰেতব্বানি, ৱিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতাৰিযমানানি ৱিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৱ সুত্তে ওতৰন্তি ন ৱিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৱ তস্স ভগৱতো ৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তেসঞ্চ থেৰানং দুগ্গহিত’ন্তি. ইতি হেতং, ভিক্খৱে, ছড্ডেয্যাথ.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং ৱদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৱাসে সম্বহুলা থেৰা ভিক্খূ ৱিহৰন্তি বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধৰা ৱিনযধৰা মাতিকাধৰা. তেসং মে থেৰানং সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৱিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৱ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৱা সুত্তে ওতাৰেতব্বানি, ৱিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতাৰিযমানানি ৱিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৱ ওতৰন্তি ৱিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৱতো ৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তেসঞ্চ থেৰানং সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, ততিযং মহাপদেসং ধাৰেয্যাথ.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং ৱদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৱাসে একো থেৰো ভিক্খু ৱিহৰতি বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধৰো ৱিনযধৰো মাতিকাধৰো. তস্স মে থেৰস্স সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৱিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৱ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৱা সুত্তে ওতাৰেতব্বানি, ৱিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতাৰিযমানানি ৱিনযে সন্দস্সিযমানানি ন চেৱ সুত্তে ওতৰন্তি ন ৱিনযে সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং ন চেৱ তস্স ভগৱতো ৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তস্স চ থেৰস্স দুগ্গহিত’ন্তি. ইতি হেতং, ভিক্খৱে, ছড্ডেয্যাথ.

‘‘ইধ পন, ভিক্খৱে, ভিক্খু এৱং ৱদেয্য – ‘অসুকস্মিং নাম আৱাসে একো থেৰো ভিক্খু ৱিহৰতি বহুস্সুতো আগতাগমো ধম্মধৰো ৱিনযধৰো মাতিকাধৰো. তস্স মে থেৰস্স সম্মুখা সুতং সম্মুখা পটিগ্গহিতং – অযং ধম্মো, অযং ৱিনযো, ইদং সত্থুসাসন’ন্তি. তস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো ভাসিতং নেৱ অভিনন্দিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং. অনভিনন্দিত্ৱা অপ্পটিক্কোসিত্ৱা তানি পদব্যঞ্জনানি সাধুকং উগ্গহেত্ৱা সুত্তে ওতাৰেতব্বানি, ৱিনযে সন্দস্সেতব্বানি. তানি চে সুত্তে ওতাৰিযমানানি ৱিনযে সন্দস্সিযমানানি সুত্তে চেৱ ওতৰন্তি ৱিনযে চ সন্দিস্সন্তি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘অদ্ধা, ইদং তস্স ভগৱতো ৱচনং অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স; তস্স চ থেৰস্স সুগ্গহিত’ন্তি. ইদং, ভিক্খৱে, চতুত্থং মহাপদেসং ধাৰেয্যাথ. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো মহাপদেসা’’তি. দসমং.

সঞ্চেতনিযৱগ্গো ততিযো.