(১৬) ১. ইন্দ্ৰিযৱগ্গো
১. ইন্দ্ৰিযসুত্তং
১৫১. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, ইন্দ্ৰিযানি. কতমানি চত্তাৰি? সদ্ধিন্দ্ৰিযং, ৱীৰিযিন্দ্ৰিযং, সতিন্দ্ৰিযং, সমাধিন্দ্ৰিযং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি ইন্দ্ৰিযানী’’তি. পঠমং.
২. সদ্ধাবলসুত্তং
১৫২. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, বলানি. কতমানি চত্তাৰি? সদ্ধাবলং, ৱীৰিযবলং, সতিবলং, সমাধিবলং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি বলানী’’তি. দুতিযং.
৩. পঞ্ঞাবলসুত্তং
১৫৩. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, বলানি. কতমানি চত্তাৰি? পঞ্ঞাবলং, ৱীৰিযবলং, অনৱজ্জবলং, সঙ্গহবলং [সঙ্গাহবলং (সী. স্যা. কং. পী.)] – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি বলানী’’তি. ততিযং.
৪. সতিবলসুত্তং
১৫৪. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, বলানি. কতমানি চত্তাৰি? সতিবলং, সমাধিবলং, অনৱজ্জবলং, সঙ্গহবলং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি বলানী’’তি. চতুত্থং.
৫. পটিসঙ্খানবলসুত্তং
১৫৫. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, বলানি. কতমানি চত্তাৰি? পটিসঙ্খানবলং, ভাৱনাবলং, অনৱজ্জবলং, সঙ্গহবলং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি বলানী’’তি. পঞ্চমং.
৬. কপ্পসুত্তং
১৫৬. ‘‘চত্তাৰিমানি, ভিক্খৱে, কপ্পস্স অসঙ্খ্যেয্যানি. কতমানি চত্তাৰি? যদা, ভিক্খৱে, কপ্পো সংৱট্টতি, তং ন সুকৰং সঙ্খাতুং – এত্তকানি ৱস্সানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসতানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসহস্সানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসতসহস্সানীতি ৱা.
‘‘যদা, ভিক্খৱে, কপ্পো সংৱট্টো তিট্ঠতি, তং ন সুকৰং সঙ্খাতুং – এত্তকানি ৱস্সানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসতানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসহস্সানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসতসহস্সানীতি ৱা.
‘‘যদা, ভিক্খৱে, কপ্পো ৱিৱট্টতি, তং ন সুকৰং সঙ্খাতুং – এত্তকানি ৱস্সানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসতানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসহস্সানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসতসহস্সানীতি ৱা.
‘‘যদা, ভিক্খৱে, কপ্পো ৱিৱট্টো তিট্ঠতি, তং ন সুকৰং সঙ্খাতুং – এত্তকানি ৱস্সানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসতানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসহস্সানীতি ৱা, এত্তকানি ৱস্সসতসহস্সানীতি ৱা. ইমানি খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰি কপ্পস্স অসঙ্খ্যেয্যানী’’তি. ছট্ঠং.
৭. ৰোগসুত্তং
১৫৭. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, ৰোগা. কতমে দ্ৱে? কাযিকো চ ৰোগো চেতসিকো চ ৰোগো. দিস্সন্তি, ভিক্খৱে, সত্তা কাযিকেন ৰোগেন একম্পি ৱস্সং আৰোগ্যং পটিজানমানা, দ্ৱেপি ৱস্সানি আৰোগ্যং পটিজানমানা, তীণিপি ৱস্সানি আৰোগ্যং পটিজানমানা, চত্তাৰিপি ৱস্সানি আৰোগ্যং পটিজানমানা, পঞ্চপি ৱস্সানি আৰোগ্যং পটিজানমানা, দসপি ৱস্সানি আৰোগ্যং পটিজানমানা, ৱীসতিপি ৱস্সানি আৰোগ্যং পটিজানমানা, তিংসম্পি ৱস্সানি আৰোগ্যং পটিজানমানা, চত্তাৰীসম্পি ৱস্সানি আৰোগ্যং পটিজানমানা, পঞ্ঞাসম্পি ৱস্সানি আৰোগ্যং পটিজানমানা, ৱস্সসতম্পি, ভিয্যোপি আৰোগ্যং পটিজানমানা. তে, ভিক্খৱে, সত্তা সুদুল্লভা [দুল্লভা (সী. স্যা. কং. পী.)] লোকস্মিং যে চেতসিকেন ৰোগেন মুহুত্তম্পি আৰোগ্যং পটিজানন্তি, অঞ্ঞত্ৰ খীণাসৱেহি.
‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পব্বজিতস্স ৰোগা. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু মহিচ্ছো হোতি ৱিঘাতৱা অসন্তুট্ঠো ইতৰীতৰচীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন. সো মহিচ্ছো সমানো ৱিঘাতৱা অসন্তুট্ঠো ইতৰীতৰচীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন পাপিকং ইচ্ছং পণিদহতি অনৱঞ্ঞপ্পটিলাভায লাভসক্কাৰসিলোকপ্পটিলাভায. সো উট্ঠহতি ঘটতি ৱাযমতি অনৱঞ্ঞপ্পটিলাভায লাভসক্কাৰসিলোকপ্পটিলাভায. সো সঙ্খায কুলানি উপসঙ্কমতি, সঙ্খায নিসীদতি, সঙ্খায ধম্মং ভাসতি, সঙ্খায উচ্চাৰপস্সাৱং সন্ধাৰেতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পব্বজিতস্স ৰোগা.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘ন মহিচ্ছা ভৱিস্সাম ৱিঘাতৱন্তো অসন্তুট্ঠা ইতৰীতৰচীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন, ন পাপিকং ইচ্ছং পণিদহিস্সাম অনৱঞ্ঞপ্পটিলাভায লাভসক্কাৰসিলোকপ্পটিলাভায, ন উট্ঠহিস্সাম ন ঘটেস্সাম ন ৱাযমিস্সাম অনৱঞ্ঞপ্পটিলাভায লাভসক্কাৰসিলোকপ্পটিলাভায, খমা ভৱিস্সাম সীতস্স উণ্হস্স জিঘচ্ছায পিপাসায ডংসমকসৱাতাতপসৰীসপসম্ফস্সানং দুৰুত্তানং দুৰাগতানং ৱচনপথানং, উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অধিৱাসকজাতিকা ভৱিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. সত্তমং.
৮. পৰিহানিসুত্তং
১৫৮. তত্ৰ খো আযস্মা সাৰিপুত্তো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৱুসো ভিক্খৱে’’তি. ‘‘আৱুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সাৰিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সাৰিপুত্তো এতদৱোচ –
‘‘যো হি কোচি, আৱুসো, ভিক্খু ৱা ভিক্খুনী ৱা চত্তাৰো ধম্মে অত্তনি সমনুপস্সতি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘পৰিহাযামি কুসলেহি ধম্মেহি’. পৰিহানমেতং ৱুত্তং ভগৱতা. কতমে চত্তাৰো? ৰাগৱেপুল্লত্তং [ৰাগৱেপুল্লতং (সী. স্যা. কং. পী.)], দোসৱেপুল্লত্তং, মোহৱেপুল্লত্তং, গম্ভীৰেসু খো পনস্স ঠানাঠানেসু পঞ্ঞাচক্খু ন কমতি. যো হি কোচি, আৱুসো, ভিক্খু ৱা ভিক্খুনী ৱা ইমে চত্তাৰো ধম্মে অত্তনি সমনুপস্সতি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘পৰিহাযামি কুসলেহি ধম্মেহি’. পৰিহানমেতং ৱুত্তং ভগৱতা.
‘‘যো হি কোচি, আৱুসো, ভিক্খু ৱা ভিক্খুনী ৱা চত্তাৰো ধম্মে অত্তনি সমনুপস্সতি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘ন পৰিহাযামি কুসলেহি ধম্মেহি’. অপৰিহানমেতং ৱুত্তং ভগৱতা. কতমে চত্তাৰো? ৰাগতনুত্তং [ৰাগতনুত্তনং (ক.)], দোসতনুত্তং, মোহতনুত্তং, গম্ভীৰেসু খো পনস্স ঠানাঠানেসু পঞ্ঞাচক্খু কমতি. যো হি কোচি, আৱুসো, ভিক্খু ৱা ভিক্খুনী ৱা ইমে চত্তাৰো ধম্মে অত্তনি সমনুপস্সতি, নিট্ঠমেত্থ গন্তব্বং – ‘ন পৰিহাযামি কুসলেহি ধম্মেহি’. অপৰিহানমেতং ৱুত্তং ভগৱতা’’তি. অট্ঠমং.
৯. ভিক্খুনীসুত্তং
১৫৯. এৱং মে সুতং – একং সমযং আযস্মা আনন্দো কোসম্বিযং ৱিহৰতি ঘোসিতাৰামে. অথ খো অঞ্ঞতৰা ভিক্খুনী অঞ্ঞতৰং পুৰিসং আমন্তেসি – ‘‘এহি ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, যেনয্যো আনন্দো তেনুপসঙ্কম; উপসঙ্কমিত্ৱা মম ৱচনেন অয্যস্স আনন্দস্স পাদে সিৰসা ৱন্দ – ‘ইত্থন্নামা, ভন্তে, ভিক্খুনী আবাধিকিনী দুক্খিতা বাড়্হগিলানা. সা অয্যস্স আনন্দস্স পাদে সিৰসা ৱন্দতী’তি. এৱঞ্চ ৱদেহি – ‘সাধু কিৰ, ভন্তে, অয্যো আনন্দো যেন ভিক্খুনুপস্সযো যেন সা ভিক্খুনী তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’’তি. ‘‘এৱং, অয্যে’’তি খো সো পুৰিসো তস্সা ভিক্খুনিযা পটিস্সুত্ৱা যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো পুৰিসো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ –
‘‘ইত্থন্নামা, ভন্তে, ভিক্খুনী আবাধিকিনী দুক্খিতা বাড়্হগিলানা. সা আযস্মতো আনন্দস্স পাদে সিৰসা ৱন্দতি, এৱঞ্চ ৱদেতি – ‘সাধু কিৰ, ভন্তে, আযস্মা আনন্দো যেন ভিক্খুনুপস্সযো যেন সা ভিক্খুনী তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’’তি. অধিৱাসেসি খো আযস্মা আনন্দো তুণ্হীভাৱেন.
অথ খো আযস্মা আনন্দো নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন ভিক্খুনুপস্সযো যেন সা ভিক্খুনী তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো সা ভিক্খুনী আযস্মন্তং আনন্দং দূৰতোৱ আগচ্ছন্তং. দিস্ৱা সসীসং পাৰুপিত্ৱা মঞ্চকে নিপজ্জি. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন সা ভিক্খুনী তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. নিসজ্জ খো আযস্মা আনন্দো তং ভিক্খুনিং এতদৱোচ –
‘‘আহাৰসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো আহাৰং নিস্সায. আহাৰো পহাতব্বো. তণ্হাসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো তণ্হং নিস্সায. তণ্হা পহাতব্বা. মানসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো মানং নিস্সায. মানো পহাতব্বো. মেথুনসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো. মেথুনে চ সেতুঘাতো ৱুত্তো ভগৱতা.
‘‘‘আহাৰসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো আহাৰং নিস্সায. আহাৰো পহাতব্বো’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, ভগিনি, ভিক্খু পটিসঙ্খা যোনিসো আহাৰং আহাৰেতি – ‘নেৱ দৱায ন মদায ন মণ্ডনায ন ৱিভূসনায, যাৱদেৱ ইমস্স কাযস্স ঠিতিযা যাপনায ৱিহিংসূপৰতিযা ব্ৰহ্মচৰিযানুগ্গহায. ইতি পুৰাণঞ্চ ৱেদনং পটিহঙ্খামি, নৱঞ্চ ৱেদনং ন উপ্পাদেস্সামি. যাত্ৰা চ মে ভৱিস্সতি অনৱজ্জতা চ ফাসুৱিহাৰো চা’তি. সো অপৰেন সমযেন আহাৰং নিস্সায আহাৰং পজহতি. ‘আহাৰসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো আহাৰং নিস্সায. আহাৰো পহাতব্বো’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘তণ্হাসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো তণ্হং নিস্সায. তণ্হা পহাতব্বা’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, ভগিনি, ভিক্খু সুণাতি – ‘ইত্থন্নামো কিৰ ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’তি. তস্স এৱং হোতি – ‘কুদাস্সু নাম অহম্পি আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সামী’তি! সো অপৰেন সমযেন তণ্হং নিস্সায তণ্হং পজহতি. ‘তণ্হাসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো তণ্হং নিস্সায. তণ্হা পহাতব্বা’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘‘মানসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো মানং নিস্সায. মানো পহাতব্বো’তি, ইতি খো পনেতং ৱুত্তং. কিঞ্চেতং পটিচ্চ ৱুত্তং? ইধ, ভগিনি, ভিক্খু সুণাতি – ‘ইত্থন্নামো কিৰ ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতী’তি. তস্স এৱং হোতি – ‘সো হি নাম আযস্মা আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰিস্সতি; কিমঙ্গং [কিমঙ্গ (সী. পী.) অ. নি. ৫.১৮০; চূড়ৱ. ৩৩১; সং. নি. ৫.১০২০] পনাহ’ন্তি! সো অপৰেন সমযেন মানং নিস্সায মানং পজহতি. ‘মানসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো মানং নিস্সায. মানো পহাতব্বো’তি, ইতি যং তং ৱুত্তং ইদমেতং পটিচ্চ ৱুত্তং.
‘‘মেথুনসম্ভূতো অযং, ভগিনি, কাযো. মেথুনে চ সেতুঘাতো ৱুত্তো ভগৱতা’’তি.
অথ খো সা ভিক্খুনী মঞ্চকা ৱুট্ঠহিত্ৱা একংসং উত্তৰাসঙ্গং কৰিত্ৱা আযস্মতো আনন্দস্স পাদেসু সিৰসা নিপতিত্ৱা আযস্মন্তং আনন্দং এতদৱোচ – ‘‘অচ্চযো মং, ভন্তে, অচ্চগমা, যথাবালং যথামূড়্হং যথাঅকুসলং, যাহং এৱমকাসিং. তস্সা মে, ভন্তে, অয্যো আনন্দো অচ্চযং অচ্চযতো পটিগ্গণ্হাতু, আযতিং সংৱৰাযা’’তি. ‘‘তগ্ঘ তং [তগ্ঘ ত্ৱং (সী. পী. ক.)], ভগিনি, অচ্চযো অচ্চগমা, যথাবালং যথামূড়্হং যথাঅকুসলং, যা ত্ৱং এৱমকাসি. যতো চ খো ত্ৱং, ভগিনি, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰোসি, তং তে মযং পটিগ্গণ্হাম. ৱুদ্ধি হেসা, ভগিনি, অৰিযস্স ৱিনযে যো অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰোতি আযতিং সংৱৰং আপজ্জতী’’তি. নৱমং.
১০. সুগতৱিনযসুত্তং
১৬০. ‘‘সুগতো ৱা, ভিক্খৱে, লোকে তিট্ঠমানো সুগতৱিনযো ৱা তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সুগতো? ইধ, ভিক্খৱে, তথাগতো লোকে উপ্পজ্জতি অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা. অযং, ভিক্খৱে, সুগতো.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, সুগতৱিনযো? সো ধম্মং দেসেতি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পৰিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং, কেৱলপৰিপুণ্ণং পৰিসুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং পকাসেতি. অযং, ভিক্খৱে, সুগতৱিনযো. এৱং সুগতো ৱা, ভিক্খৱে, লোকে তিট্ঠমানো সুগতৱিনযো ৱা তদস্স বহুজনহিতায বহুজনসুখায লোকানুকম্পায অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানন্তি.
‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ধম্মা সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্তন্তি. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ দুগ্গহিতং সুত্তন্তং পৰিযাপুণন্তি দুন্নিক্খিত্তেহি পদব্যঞ্জনেহি. দুন্নিক্খিত্তস্স, ভিক্খৱে, পদব্যঞ্জনস্স অত্থোপি দুন্নযো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো ধম্মো সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্ততি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খূ দুব্বচা হোন্তি দোৱচস্সকৰণেহি ধম্মেহি সমন্নাগতা অক্খমা অপ্পদক্খিণগ্গাহিনো অনুসাসনিং. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো ধম্মো সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্ততি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, যে তে ভিক্খূ বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধৰা ৱিনযধৰা মাতিকাধৰা, তে ন সক্কচ্চং সুত্তন্তং পৰং ৱাচেন্তি. তেসং অচ্চযেন ছিন্নমূলকো সুত্তন্তো হোতি অপ্পটিসৰণো. অযং, ভিক্খৱে, ততিযো ধম্মো সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্ততি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, থেৰা ভিক্খূ বাহুলিকা হোন্তি সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৱিৱেকে নিক্খিত্তধুৰা, ন ৱীৰিযং আৰভন্তি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. তেসং পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি. সাপি হোতি বাহুলিকা সাথলিকা, ওক্কমনে পুব্বঙ্গমা, পৱিৱেকে নিক্খিত্তধুৰা, ন ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো ধম্মো সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ধম্মা সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্তন্তী’’তি.
‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, ধম্মা সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্তন্তি. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সুগ্গহিতং সুত্তন্তং পৰিযাপুণন্তি সুনিক্খিত্তেহি পদব্যঞ্জনেহি. সুনিক্খিত্তস্স, ভিক্খৱে, পদব্যঞ্জনস্স অত্থোপি সুনযো হোতি. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো ধম্মো সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্ততি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ভিক্খূ সুৱচা হোন্তি সোৱচস্সকৰণেহি ধম্মেহি সমন্নাগতা খমা পদক্খিণগ্গাহিনো অনুসাসনিং. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো ধম্মো সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্ততি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, যে তে ভিক্খূ বহুস্সুতা আগতাগমা ধম্মধৰা ৱিনযধৰা মাতিকাধৰা, তে সক্কচ্চং সুত্তন্তং পৰং ৱাচেন্তি. তেসং অচ্চযেন নচ্ছিন্নমূলকো [অচ্ছিন্নমূলকো (স্যা. কং.) অ. নি. ৫.১৫৬] সুত্তন্তো হোতি সপ্পটিসৰণো. অযং, ভিক্খৱে, ততিযো ধম্মো সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্ততি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, থেৰা ভিক্খূ ন বাহুলিকা হোন্তি ন সাথলিকা, ওক্কমনে নিক্খিত্তধুৰা, পৱিৱেকে পুব্বঙ্গমা, ৱীৰিযং আৰভন্তি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. তেসং পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি. সাপি হোতি ন বাহুলিকা ন সাথলিকা, ওক্কমনে নিক্খিত্তধুৰা, পৱিৱেকে পুব্বঙ্গমা, ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো ধম্মো সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো ধম্মা সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্তন্তী’’তি. দসমং.
ইন্দ্ৰিযৱগ্গো পঠমো.