৩. পঠমনানাকৰণসুত্তং
১২৩. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? [কথা. ৬৭১ আদযো] ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো তদস্সাদেতি, তং নিকামেতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি. তত্থ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৱিহাৰী অপৰিহীনো কালং কুৰুমানো ব্ৰহ্মকাযিকানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. ব্ৰহ্মকাযিকানং, ভিক্খৱে, দেৱানং কপ্পো আযুপ্পমাণং. তত্থ পুথুজ্জনো যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা নিৰযম্পি গচ্ছতি তিৰচ্ছানযোনিম্পি গচ্ছতি পেত্তিৱিসযম্পি গচ্ছতি. ভগৱতো পন সাৱকো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা তস্মিংযেৱ ভৱে পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, ভিক্খৱে, ৱিসেসো অযং অধিপ্পযাসো ইদং নানাকৰণং সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স অস্সুতৱতা পুথুজ্জনেন, যদিদং গতিযা উপপত্তিযা সতি [যদিদং চুতিযা উপপত্তিযা চাতি (ক.) অ. নি. ৩.১১৭ পস্সিতব্বং].
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো তদস্সাদেতি, তং নিকামেতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি. তত্থ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৱিহাৰী অপৰিহীনো কালং কুৰুমানো আভস্সৰানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. আভস্সৰানং, ভিক্খৱে, দেৱানং দ্ৱে কপ্পা আযুপ্পমাণং. তত্থ পুথুজ্জনো যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা নিৰযম্পি গচ্ছতি তিৰচ্ছানযোনিম্পি গচ্ছতি পেত্তিৱিসযম্পি গচ্ছতি. ভগৱতো পন সাৱকো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা তস্মিংযেৱ ভৱে পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, ভিক্খৱে, ৱিসেসো অযং অধিপ্পযাসো ইদং নানাকৰণং সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স অস্সুতৱতা পুথুজ্জনেন, যদিদং গতিযা উপপত্তিযা সতি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি সতো চ সম্পজানো সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো তদস্সাদেতি, তং নিকামেতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি. তত্থ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৱিহাৰী অপৰিহীনো, কালং কুৰুমানো সুভকিণ্হানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. সুভকিণ্হানং, ভিক্খৱে, দেৱানং চত্তাৰো কপ্পা আযুপ্পমাণং. তত্থ পুথুজ্জনো যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা নিৰযম্পি গচ্ছতি তিৰচ্ছানযোনিম্পি গচ্ছতি পেত্তিৱিসযম্পি গচ্ছতি. ভগৱতো পন সাৱকো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা তস্মিংযেৱ ভৱে পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, ভিক্খৱে, ৱিসেসো অযং অধিপ্পযাসো ইদং নানাকৰণং সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স অস্সুতৱতা পুথুজ্জনেন, যদিদং গতিযা উপপত্তিযা সতি.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো তদস্সাদেতি, তং নিকামেতি, তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি. তত্থ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৱিহাৰী অপৰিহীনো কালং কুৰুমানো ৱেহপ্ফলানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. ৱেহপ্ফলানং, ভিক্খৱে, দেৱানং পঞ্চ কপ্পসতানি আযুপ্পমাণং. তত্থ পুথুজ্জনো যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা নিৰযম্পি গচ্ছতি তিৰচ্ছানযোনিম্পি গচ্ছতি পেত্তিৱিসযম্পি গচ্ছতি. ভগৱতো পন সাৱকো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা তস্মিংযেৱ ভৱে পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, ভিক্খৱে, ৱিসেসো অযং অধিপ্পযাসো ইদং নানাকৰণং সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স অস্সুতৱতা পুথুজ্জনেন, যদিদং গতিযা উপপত্তিযা সতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. ততিযং.