(৯) ৪. মচলৱগ্গো
১. পাণাতিপাতসুত্তং
৮১. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি চতূহি? পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, মুসাৱাদী হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.
‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. পঠমং.
২. মুসাৱাদসুত্তং
৮২. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি চতূহি? মুসাৱাদী হোতি, পিসুণৱাচো হোতি, ফৰুসৱাচো হোতি, সম্ফপ্পলাপী হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.
‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. দুতিযং.
৩. অৱণ্ণাৰহসুত্তং
৮৩. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি চতূহি? অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা অপ্পসাদনীযে ঠানে পসাদং উপদংসেতি, অননুৱিচ্চ অপৰিযোগাহেত্ৱা পসাদনীযে ঠানে অপ্পসাদং উপদংসেতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.
‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসতি, অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসতি, অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা অপ্পসাদনীযে ঠানে অপ্পসাদং উপদংসেতি অনুৱিচ্চ পৰিযোগাহেত্ৱা পসাদনীযে ঠানে পসাদং উপদংসেতি – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. ততিযং.
৪. কোধগৰুসুত্তং
৮৪. ‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি চতূহি? কোধগৰু হোতি ন সদ্ধম্মগৰু, মক্খগৰু হোতি ন সদ্ধম্মগৰু, লাভগৰু হোতি ন সদ্ধম্মগৰু, সক্কাৰগৰু হোতি ন সদ্ধম্মগৰু – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.
‘‘চতূহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি চতূহি? সদ্ধম্মগৰু হোতি ন কোধগৰু, সদ্ধম্মগৰু হোতি ন মক্খগৰু, সদ্ধম্মগৰু হোতি ন লাভগৰু, সদ্ধম্মগৰু হোতি ন সক্কাৰগৰু – ইমেহি খো, ভিক্খৱে, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. চতুত্থং.
৫. তমোতমসুত্তং
৮৫. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? তমো তমপৰাযণো [… পৰাযনো (স্যা. কং. পী.) পু. প. ১৬৮; সং. নি. ১.১৩২], তমো জোতিপৰাযণো, জোতি তমপৰাযণো, জোতি জোতিপৰাযণো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো তমো হোতি তমপৰাযণো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো নীচে কুলে পচ্চাজাতো হোতি – চণ্ডালকুলে ৱা ৱেনকুলে ৱা নেসাদকুলে ৱা ৰথকাৰকুলে ৱা পুক্কুসকুলে ৱা দলিদ্দে অপ্পন্নপানভোজনে কসিৰৱুত্তিকে, যত্থ কসিৰেন ঘাসচ্ছাদো লব্ভতি. সো চ হোতি দুব্বণ্ণো দুদ্দসিকো ওকোটিমকো বৱ্হাবাধো কাণো ৱা কুণী ৱা খঞ্জো ৱা পক্খহতো ৱা, ন লাভী অন্নস্স পানস্স ৱত্থস্স যানস্স মালাগন্ধৱিলেপনস্স সেয্যাৱসথপদীপেয্যস্স. সো কাযেন দুচ্চৰিতং চৰতি, ৱাচায দুচ্চৰিতং চৰতি, মনসা দুচ্চৰিতং চৰতি. সো কাযেন দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা, ৱাচায দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা, মনসা দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো তমো হোতি তমপৰাযণো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো তমো হোতি জোতিপৰাযণো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো নীচে কুলে পচ্চাজাতো হোতি – চণ্ডালকুলে ৱা ৱেনকুলে ৱা নেসাদকুলে ৱা ৰথকাৰকুলে ৱা পুক্কুসকুলে ৱা দলিদ্দে অপ্পন্নপানভোজনে কসিৰৱুত্তিকে, যত্থ কসিৰেন ঘাসচ্ছাদো লব্ভতি; সো চ হোতি দুব্বণ্ণো দুদ্দসিকো ওকোটিমকো বৱ্হাবাধো কাণো ৱা কুণী ৱা খঞ্জো ৱা পক্খহতো ৱা ন লাভী অন্নস্স পানস্স ৱত্থস্স যানস্স মালাগন্ধৱিলেপনস্স সেয্যাৱসথপদীপেয্যস্স. সো কাযেন সুচৰিতং চৰতি, ৱাচায সুচৰিতং চৰতি, মনসা সুচৰিতং চৰতি. সো কাযেন সুচৰিতং চৰিত্ৱা, ৱাচায সুচৰিতং চৰিত্ৱা, মনসা সুচৰিতং চৰিত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো তমো হোতি জোতিপৰাযণো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো জোতি হোতি তমপৰাযণো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো উচ্চে কুলে পচ্চাজাতো হোতি – খত্তিযমহাসালকুলে ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালকুলে ৱা গহপতিমহাসালকুলে ৱা অড্ঢে মহদ্ধনে মহাভোগে পহূতজাতৰূপৰজতে পহূতৱিত্তূপকৰণে পহূতধনধঞ্ঞে; সো চ হোতি অভিৰূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতো, লাভী অন্নস্স পানস্স ৱত্থস্স যানস্স মালাগন্ধৱিলেপনস্স সেয্যাৱসথপদীপেয্যস্স. সো কাযেন দুচ্চৰিতং চৰতি, ৱাচায দুচ্চৰিতং চৰতি, মনসা দুচ্চৰিতং চৰতি. সো কাযেন দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা, ৱাচায দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা, মনসা দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো জোতি হোতি তমপৰাযণো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো জোতি হোতি জোতিপৰাযণো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো উচ্চে কুলে পচ্চাজাতো হোতি – খত্তিযমহাসালকুলে ৱা ব্ৰাহ্মণমহাসালকুলে ৱা গহপতিমহাসালকুলে ৱা অড্ঢে মহদ্ধনে মহাভোগে পহূতজাতৰূপৰজতে পহূতৱিত্তূপকৰণে পহূতধনধঞ্ঞে; সো চ হোতি অভিৰূপো দস্সনীযো পাসাদিকো পৰমায ৱণ্ণপোক্খৰতায সমন্নাগতো, লাভী অন্নস্স পানস্স ৱত্থস্স যানস্স মালাগন্ধৱিলেপনস্স সেয্যাৱসথপদীপেয্যস্স. সো কাযেন সুচৰিতং চৰতি, ৱাচায সুচৰিতং চৰতি, মনসা সুচৰিতং চৰতি. সো কাযেন সুচৰিতং চৰিত্ৱা, ৱাচায সুচৰিতং চৰিত্ৱা, মনসা সুচৰিতং চৰিত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো জোতি হোতি জোতিপৰাযণো. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. পঞ্চমং.
৬. ওণতোণতসুত্তং
৮৬. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ওণতোণতো, ওণতুণ্ণতো, উণ্ণতোণতো, উণ্ণতুণ্ণতো. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি [পু. প. ১৬৯]. ছট্ঠং.
৭. পুত্তসুত্তং
৮৭. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? সমণমচলো, সমণপুণ্ডৰীকো, সমণপদুমো, সমণেসু সমণসুখুমালো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেখো হোতি পাটিপদো [পটিপদো (স্যা. কং. পী.) ম. নি. ২ সেখসুত্তৱণ্ণনা ওলোকেতব্বা]; অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৱিহৰতি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো খত্তিযস্স মুদ্ধাৱসিত্তস্স জেট্ঠো পুত্তো আভিসেকো অনভিসিত্তো মচলপ্পত্তো; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেখো হোতি পাটিপদো, অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডৰীকো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, নো চ খো অট্ঠ ৱিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি [ফস্সিত্ৱা (সী. পী.)]. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডৰীকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অট্ঠ চ ৱিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু যাচিতোৱ বহুলং চীৱৰং পৰিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং সেনাসনং পৰিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পৰিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো. যেহি খো পন সব্ৰহ্মচাৰীহি সদ্ধিং ৱিহৰতি, ত্যস্স [ত্যাস্স (সী.) অ. নি. ৫.১০৪] মনাপেনেৱ বহুলং কাযকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৱ বহুলং ৱচীকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৱ বহুলং মনোকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপংযেৱ বহুলং উপহাৰং উপহৰন্তি, অপ্পং অমনাপং. যানি খো পন তানি ৱেদযিতানি পিত্তসমুট্ঠানানি ৱা সেম্হসমুট্ঠানানি ৱা ৱাতসমুট্ঠানানি ৱা সন্নিপাতিকানি ৱা উতুপৰিণামজানি ৱা ৱিসমপৰিহাৰজানি ৱা ওপক্কমিকানি ৱা কম্মৱিপাকজানি ৱা, তানি পনস্স ন বহুদেৱ উপ্পজ্জন্তি. অপ্পাবাধো হোতি. চতুন্নং ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী হোতি অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি.
‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি, মমেৱ তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি. অহঞ্হি, ভিক্খৱে, যাচিতোৱ বহুলং চীৱৰং পৰিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং সেনাসনং পৰিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো; যাচিতোৱ বহুলং গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পৰিভুঞ্জামি, অপ্পং অযাচিতো. যেহি খো পন ভিক্খূহি সদ্ধিং ৱিহৰামি তে মে মনাপেনেৱ বহুলং কাযকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৱ বহুলং ৱচীকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপেনেৱ বহুলং মনোকম্মেন সমুদাচৰন্তি, অপ্পং অমনাপেন; মনাপংযেৱ বহুলং উপহাৰং উপহৰন্তি, অপ্পং অমনাপং. যানি খো পন তানি ৱেদযিতানি পিত্তসমুট্ঠানানি ৱা সেম্হসমুট্ঠানানি ৱা ৱাতসমুট্ঠানানি ৱা সন্নিপাতিকানি ৱা উতুপৰিণামজানি ৱা ৱিসমপৰিহাৰজানি ৱা ওপক্কমিকানি ৱা কম্মৱিপাকজানি ৱা, তানি মে ন বহুদেৱ উপ্পজ্জন্তি. অপ্পাবাধোহমস্মি. চতুন্নং খো পনস্মি ঝানানং আভিচেতসিকানং দিট্ঠধম্মসুখৱিহাৰানং নিকামলাভী অকিচ্ছলাভী অকসিৰলাভী, আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰামি.
‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি, মমেৱ তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. সত্তমং.
৮. সংযোজনসুত্তং
৮৮. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? সমণমচলো, সমণপুণ্ডৰীকো, সমণপদুমো, সমণেসু সমণসুখুমালো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো [পু. প. ১৯০ (থোকং ৱিসদিসং)] সমণমচলো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা সোতাপন্নো হোতি অৱিনিপাতধম্মো নিযতো সম্বোধিপৰাযণো. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডৰীকো হোতি? ইধ ভিক্খৱে, ভিক্খু তিণ্ণং সংযোজনানং পৰিক্খযা, ৰাগদোসমোহানং তনুত্তা সকদাগামী হোতি, সকিদেৱ ইমং লোকং আগন্ত্ৱা দুক্খস্সন্তং কৰোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডৰীকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকো হোতি তত্থ পৰিনিব্বাযী অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. অট্ঠমং.
৯. সম্মাদিট্ঠিসুত্তং
৮৯. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? সমণমচলো, সমণপুণ্ডৰীকো, সমণপদুমো, সমণেসু সমণসুখুমালো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পো হোতি, সম্মাৱাচো হোতি, সম্মাকম্মন্তো হোতি, সম্মাআজীৱো হোতি, সম্মাৱাযামো হোতি, সম্মাসতি [সম্মাসতী (সী. ক.)] হোতি, সম্মাসমাধি [সম্মাসমাধী (সী. ক.)] হোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডৰীকো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পো হোতি, সম্মাৱাচো হোতি, সম্মাকম্মন্তো হোতি, সম্মাআজীৱো হোতি, সম্মাৱাযামো হোতি, সম্মাসতি হোতি, সম্মাসমাধি হোতি, সম্মাঞাণী হোতি, সম্মাৱিমুত্তি [সম্মাৱিমুত্তী (সী. ক.)] হোতি, নো চ খো অট্ঠ ৱিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডৰীকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিকো হোতি…পে… সম্মাৱিমুত্তি হোতি, অট্ঠ চ ৱিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু যাচিতোৱ বহুলং চীৱৰং পৰিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো…পে… যঞ্হি তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি, মমেৱ তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. নৱমং.
১০. খন্ধসুত্তং
৯০. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? সমণমচলো, সমণপুণ্ডৰীকো, সমণপদুমো, সমণেসু সমণসুখুমালো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেখো হোতি অপ্পত্তমানসো, অনুত্তৰং যোগক্খেমং পত্থযমানো ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণমচলো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডৰীকো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু উদযব্বযানুপস্সী ৱিহৰতি – ‘ইতি ৰূপং, ইতি ৰূপস্স সমুদযো, ইতি ৰূপস্স অত্থঙ্গমো; ইতি ৱেদনা…পে… ইতি সঞ্ঞা…পে… ইতি সঙ্খাৰা…পে… ইতি ৱিঞ্ঞাণং, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি; নো চ খো অট্ঠ ৱিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপুণ্ডৰীকো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পঞ্চসু উপাদানক্খন্ধেসু উদযব্বযানুপস্সী ৱিহৰতি – ‘ইতি ৰূপং, ইতি ৰূপস্স সমুদযো, ইতি ৰূপস্স অত্থঙ্গমো; ইতি ৱেদনা…পে… ইতি সঞ্ঞা…পে… ইতি সঙ্খাৰা…পে… ইতি ৱিঞ্ঞাণং, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স সমুদযো, ইতি ৱিঞ্ঞাণস্স অত্থঙ্গমো’তি; অট্ঠ চ ৱিমোক্খে কাযেন ফুসিত্ৱা ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণপদুমো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সমণেসু সমণসুখুমালো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু যাচিতোৱ বহুলং চীৱৰং পৰিভুঞ্জতি, অপ্পং অযাচিতো…পে… মমেৱ তং, ভিক্খৱে, সম্মা ৱদমানো ৱদেয্য সমণেসু সমণসুখুমালোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. দসমং.
মচলৱগ্গো চতুত্থো.