(১০) ৫. অসুৰৱগ্গো
১. অসুৰসুত্তং
৯১. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? অসুৰো অসুৰপৰিৱাৰো, অসুৰো দেৱপৰিৱাৰো, দেৱো অসুৰপৰিৱাৰো, দেৱো দেৱপৰিৱাৰো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অসুৰো হোতি অসুৰপৰিৱাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো দুস্সীলো হোতি পাপধম্মো, পৰিসাপিস্স হোতি দুস্সীলা পাপধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অসুৰো হোতি অসুৰপৰিৱাৰো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অসুৰো হোতি দেৱপৰিৱাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো দুস্সীলো হোতি পাপধম্মো, পৰিসা চ খ্ৱস্স হোতি সীলৱতী কল্যাণধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অসুৰো হোতি দেৱপৰিৱাৰো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো দেৱো হোতি অসুৰপৰিৱাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো সীলৱা হোতি কল্যাণধম্মো, পৰিসা চ খ্ৱস্স হোতি দুস্সীলা পাপধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো দেৱো হোতি অসুৰপৰিৱাৰো.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো দেৱো হোতি দেৱপৰিৱাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো সীলৱা হোতি কল্যাণধম্মো, পৰিসাপিস্স হোতি সীলৱতী কল্যাণধম্মা. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো দেৱো হোতি, দেৱপৰিৱাৰো. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. পঠমং.
২. পঠমসমাধিসুত্তং
৯২. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স, ন লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায, ন লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ন চেৱ লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন চ লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী চেৱ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. দুতিযং.
৩. দুতিযসমাধিসুত্তং
৯৩. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স, ন লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায, ন লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ন চেৱ লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন চ লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী চেৱ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায.
‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায, তেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলেন অজ্ঝত্তং চেতোসমথে পতিট্ঠায অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায যোগো কৰণীযো. সো অপৰেন সমযেন লাভী চেৱ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায.
‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায ন লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স, তেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলেন অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায পতিট্ঠায অজ্ঝত্তং চেতোসমথে যোগো কৰণীযো. সো অপৰেন সমযেন লাভী চেৱ হোতি অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায লাভী চ অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স.
‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো ন চেৱ লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন চ লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায, তেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলেন তেসংযেৱ কুসলানং ধম্মানং পটিলাভায অধিমত্তো ছন্দো চ ৱাযামো চ উস্সাহো চ উস্সোড়্হী চ অপ্পটিৱানী চ সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ কৰণীযং. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, আদিত্তচেলো ৱা আদিত্তসীসো ৱা তস্সেৱ [তস্স তস্সেৱ (সী. স্যা. কং.)] চেলস্স ৱা সীসস্স ৱা নিব্বাপনায অধিমত্তং ছন্দঞ্চ ৱাযামঞ্চ উস্সাহঞ্চ উস্সোড়্হিঞ্চ অপ্পটিৱানিঞ্চ সতিঞ্চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ কৰেয্য; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, তেন পুগ্গলেন তেসংযেৱ কুসলানং ধম্মানং পটিলাভায অধিমত্তো ছন্দো চ ৱাযামো চ উস্সাহো চ উস্সোড়্হী চ অপ্পটিৱানী চ সতি চ সম্পজঞ্ঞঞ্চ কৰণীযং. সো অপৰেন সমযেন লাভী চেৱ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায.
‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো লাভী চেৱ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায, তেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলেন তেসুযেৱ কুসলেসু ধম্মেসু পতিট্ঠায উত্তৰি [উত্তৰিং (সী. স্যা. কং. পী.)] আসৱানং খযায যোগো কৰণীযো. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. ততিযং.
৪. ততিযসমাধিসুত্তং
৯৪. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স, ন লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী হোতি অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায, ন লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ন চেৱ লাভী হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন চ লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো লাভী চেৱ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায.
‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায, তেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলেন য্ৱাযং পুগ্গলো লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায সো উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘কথং নু খো, আৱুসো, সঙ্খাৰা দট্ঠব্বা? কথং সঙ্খাৰা সম্মসিতব্বা? কথং সঙ্খাৰা ৱিপস্সিতব্বা’ [পস্সিতব্বা (ক.)] তি? তস্স সো যথাদিট্ঠং যথাৱিদিতং ব্যাকৰোতি – ‘এৱং খো, আৱুসো, সঙ্খাৰা দট্ঠব্বা, এৱং সঙ্খাৰা সম্মসিতব্বা, এৱং সঙ্খাৰা ৱিপস্সিতব্বা’তি. সো অপৰেন সমযেন লাভী চেৱ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায.
‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায ন লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স, তেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলেন য্ৱাযং পুগ্গলো লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স সো উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘কথং নু খো, আৱুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বং? কথং চিত্তং সন্নিসাদেতব্বং? কথং চিত্তং একোদি কাতব্বং? কথং চিত্তং সমাদহাতব্ব’ন্তি? তস্স সো যথাদিট্ঠং যথাৱিদিতং ব্যাকৰোতি – ‘এৱং খো, আৱুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বং, এৱং চিত্তং সন্নিসাদেতব্বং, এৱং চিত্তং একোদি কাতব্বং [একোদি কত্তব্বং (পী.)], এৱং চিত্তং সমাদহাতব্ব’ন্তি. সো অপৰেন সমযে লাভী চেৱ হোতি অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায লাভী চ অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স.
‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো ন চেৱ লাভী অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স ন চ লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায, তেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলেন য্ৱাযং পুগ্গলো লাভী চেৱ অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায সো উপসঙ্কমিত্ৱা এৱমস্স ৱচনীযো – ‘কথং নু খো, আৱুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বং? কথং চিত্তং সন্নিসাদেতব্বং? কথং চিত্তং একোদি কাতব্বং? কথং চিত্তং সমাদহাতব্বং? কথং সঙ্খাৰা দট্ঠব্বা? কথং সঙ্খাৰা সম্মসিতব্বা? কথং সঙ্খাৰা ৱিপস্সিতব্বা’তি? তস্স সো যথাদিট্ঠং যথাৱিদিতং ব্যাকৰোতি – ‘এৱং খো, আৱুসো, চিত্তং সণ্ঠপেতব্বং, এৱং চিত্তং সন্নিসাদেতব্বং, এৱং চিত্তং একোদি কাতব্বং, এৱং চিত্তং সমাদহাতব্বং, এৱং সঙ্খাৰা দট্ঠব্বা, এৱং সঙ্খাৰা সম্মসিতব্বা, এৱং সঙ্খাৰা ৱিপস্সিতব্বা’তি. সো অপৰেন সমযেন লাভী চেৱ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী চ অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায.
‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো লাভী চেৱ হোতি অজ্ঝত্তং চেতোসমথস্স লাভী অধিপঞ্ঞাধম্মৱিপস্সনায, তেন, ভিক্খৱে, পুগ্গলেন তেসু চেৱ কুসলেসু ধম্মেসু পতিট্ঠায উত্তৰি আসৱানং খযায যোগো কৰণীযো. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. চতুত্থং.
৫. ছৱালাতসুত্তং
৯৫. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? নেৱত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, পৰহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, অত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, অত্তহিতায চেৱ [অত্তহিতায চ (সী. স্যা. কং. পী.)] পটিপন্নো পৰহিতায চ.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ছৱালাতং উভতো পদিত্তং [আদিত্তং (ক.)], মজ্ঝে গূথগতং, নেৱ গামে কট্ঠত্থং ফৰতি ন অৰঞ্ঞে ( ) [(কট্ঠত্থং ফৰতি) কত্থচি]; তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি য্ৱাযং পুগ্গলো নেৱত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায.
‘‘তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো পৰহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, অযং ইমেসং দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চ. তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, অযং ইমেসং তিণ্ণং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চ. তত্ৰ, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো পৰহিতায চ, অযং ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অগ্গো চ সেট্ঠো চ পামোক্খো [মোক্খো (পী.) সং. নি. ৩.৬৬২-৬৬৩; অ. নি. ৫.১৮১] চ উত্তমো চ পৱৰো চ.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, গৱা খীৰং, খীৰম্হা দধি, দধিম্হা নৱনীতং, নৱনীতম্হা সপ্পি, সপ্পিম্হা সপ্পিমণ্ডো, সপ্পিমণ্ডো [সপ্পিম্হা সপ্পিমণ্ডো (ক.)] তত্থ [তত্ৰ (সং. নি. ৩.৬৬২-৬৬২)] অগ্গমক্খাযতি; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, য্ৱাযং পুগ্গলো অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো পৰহিতায চ, অযং ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অগ্গো চ সেট্ঠো চ পামোক্খো চ উত্তমো চ পৱৰো চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. পঞ্চমং.
৬. ৰাগৱিনযসুত্তং
৯৬. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? অত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, পৰহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, নেৱত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো পৰহিতায চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি নো পৰহিতায? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা ৰাগৱিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পৰং ৰাগৱিনযায সমাদপেতি; অত্তনা দোসৱিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পৰং দোসৱিনযায সমাদপেতি; অত্তনা মোহৱিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পৰং মোহৱিনযায সমাদপেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পৰহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পৰহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা ন ৰাগৱিনযায পটিপন্নো হোতি, পৰং ৰাগৱিনযায সমাদপেতি; অত্তনা ন দোসৱিনযায পটিপন্নো হোতি, পৰং দোসৱিনযায সমাদপেতি; অত্তনা ন মোহৱিনযায পটিপন্নো হোতি, পৰং মোহৱিনযায সমাদপেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পৰহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পৰহিতায? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা ন ৰাগৱিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পৰং ৰাগৱিনযায সমাদপেতি; অত্তনা ন দোসৱিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পৰং দোসৱিনযায সমাদপেতি; অত্তনা ন মোহৱিনযায পটিপন্নো হোতি, নো পৰং মোহৱিনযায সমাদপেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পৰহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো হোতি পৰহিতায চ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা চ ৰাগৱিনযায পটিপন্নো হোতি, পৰঞ্চ ৰাগৱিনযায সমাদপেতি; অত্তনা চ দোসৱিনযায পটিপন্নো হোতি, পৰঞ্চ দোসৱিনযায সমাদপেতি; অত্তনা চ মোহৱিনযায পটিপন্নো হোতি, পৰঞ্চ মোহৱিনযায সমাদপেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো হোতি পৰহিতায চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. ছট্ঠং.
৭. খিপ্পনিসন্তিসুত্তং
৯৭. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? অত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, পৰহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, নেৱত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো পৰহিতায চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পৰহিতায? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো খিপ্পনিসন্তী চ হোতি কুসলেসু ধম্মেসু, সুতানঞ্চ ধম্মানং ধাৰকজাতিকো [ধাৰণজাতিকো (ক.)] হোতি, ধাতানঞ্চ [ধতানঞ্চ (সী. স্যা. কং. পী.)] ধম্মানং অত্থূপপৰিক্খী হোতি অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায, ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি; নো চ কল্যাণৱাচো হোতি কল্যাণৱাক্কৰণো পোৰিযা ৱাচায সমন্নাগতো ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা, নো চ সন্দস্সকো হোতি সমাদপকো [সমাদাপকো (?)] সমুত্তেজকো সম্পহংসকো সব্ৰহ্মচাৰীনং. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পৰহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পৰহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ন হেৱ খো খিপ্পনিসন্তী হোতি কুসলেসু ধম্মেসু, নো চ সুতানং ধম্মানং ধাৰকজাতিকো হোতি, নো চ ধাতানং ধম্মানং অত্থূপপৰিক্খী হোতি, নো চ অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি; কল্যাণৱাচো চ হোতি কল্যাণৱাক্কৰণো পোৰিযা ৱাচায সমন্নাগতো ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা, সন্দস্সকো চ হোতি সমাদপকো সমুত্তেজকো সম্পহংসকো সব্ৰহ্মচাৰীনং. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পৰহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পৰহিতায? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ন হেৱ খো খিপ্পনিসন্তী হোতি কুসলেসু ধম্মেসু, নো চ সুতানং ধম্মানং ধাৰকজাতিকো হোতি, নো চ ধাতানং ধম্মানং অত্থূপপৰিক্খী হোতি, নো চ অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি; নো চ কল্যাণৱাচো হোতি কল্যাণৱাক্কৰণো পোৰিযা ৱাচায সমন্নাগতো ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা, নো চ সন্দস্সকো হোতি সমাদপকো সমুত্তেজকো সম্পহংসকো সব্ৰহ্মচাৰীনং. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পৰহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো হোতি পৰহিতায চ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো খিপ্পনিসন্তী চ হোতি কুসলেসু ধম্মেসু, সুতানঞ্চ ধম্মানং ধাৰকজাতিকো হোতি, ধাতানঞ্চ ধম্মানং অত্থূপপৰিক্খী হোতি অত্থমঞ্ঞায ধম্মমঞ্ঞায, ধম্মানুধম্মপ্পটিপন্নো হোতি; কল্যাণৱাচো চ হোতি কল্যাণৱাক্কৰণো পোৰিযা ৱাচায সমন্নাগতো ৱিস্সট্ঠায অনেলগলায অত্থস্স ৱিঞ্ঞাপনিযা, সন্দস্সকো চ হোতি সমাদপকো সমুত্তেজকো সম্পহংসকো সব্ৰহ্মচাৰীনং. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো হোতি পৰহিতায চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. সত্তমং.
৮. অত্তহিতসুত্তং
৯৮. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? অত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, পৰহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, নেৱত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো পৰহিতায চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. অট্ঠমং.
৯. সিক্খাপদসুত্তং
৯৯. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? অত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, পৰহিতায পটিপন্নো নো অত্তহিতায, নেৱত্তহিতায পটিপন্নো নো পৰহিতায, অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো পৰহিতায চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পৰহিতায? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, নো পৰং পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, নো পৰং অদিন্নাদানা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, নো পৰং কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, নো পৰং মুসাৱাদা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতো হোতি, নো পৰং সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পৰহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পৰহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা পাণাতিপাতা অপ্পটিৱিৰতো হোতি, পৰং পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা অদিন্নাদানা অপ্পটিৱিৰতো হোতি, পৰং অদিন্নাদানা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা কামেসুমিচ্ছাচাৰা অপ্পটিৱিৰতো হোতি, পৰং কামেসুমিচ্ছাচাৰা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা মুসাৱাদা অপ্পটিৱিৰতো হোতি, পৰং মুসাৱাদা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি; অত্তনা সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা অপ্পটিৱিৰতো হোতি, পৰং সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো পৰহিতায পটিপন্নো হোতি, নো অত্তহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱত্তহিতায পটিপন্নো হোতি নো পৰহিতায? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা পাণাতিপাতা অপ্পটিৱিৰতো হোতি, নো পৰং পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা অপ্পটিৱিৰতো হোতি, নো পৰং সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো নেৱত্তহিতায পটিপন্নো হোতি, নো পৰহিতায.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো হোতি পৰহিতায চ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অত্তনা চ পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ পাণাতিপাতা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি…পে… অত্তনা চ সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতো হোতি, পৰঞ্চ সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা ৱেৰমণিযা সমাদপেতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অত্তহিতায চেৱ পটিপন্নো হোতি পৰহিতায চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. নৱমং.
১০. পোতলিযসুত্তং
১০০. অথ খো পোতলিযো পৰিব্বাজকো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো পোতলিযং পৰিব্বাজকং ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘চত্তাৰোমে, পোতলিয, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ইধ, পোতলিয, একচ্চো পুগ্গলো [পু. প. ১৬৫] অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ খো ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, পোতলিয, একচ্চো পুগ্গলো ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ খো অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, পোতলিয, একচ্চো পুগ্গলো নেৱ অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, পোতলিয, একচ্চো পুগ্গলো অৱণ্ণাৰহস্স চ অৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, ৱণ্ণাৰহস্স চ ৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইমে খো, পোতলিয, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং খো, পোতলিয, চতুন্নং পুগ্গলানং কতমো তে পুগ্গলো খমতি অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চা’’তি?
‘‘চত্তাৰোমে, ভো গোতম, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভো গোতম, একচ্চো পুগ্গলো অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ খো ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, ভো গোতম, একচ্চো পুগ্গলো ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ খো অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, ভো গোতম, একচ্চো পুগ্গলো নেৱ অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইধ পন, ভো গোতম, একচ্চো পুগ্গলো অৱণ্ণাৰহস্স চ অৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, ৱণ্ণাৰহস্স চ ৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন. ইমে খো, ভো গোতম, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং, ভো গোতম, চতুন্নং পুগ্গলানং য্ৱাযং পুগ্গলো নেৱ অৱণ্ণাৰহস্স অৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, নো চ ৱণ্ণাৰহস্স ৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন; অযং মে পুগ্গলো খমতি ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চ. তং কিস্স হেতু? অভিক্কন্তা [অভিক্কন্ততৰা (ক.)] হেসা, ভো গোতম, যদিদং উপেক্খা’’তি.
‘‘চত্তাৰোমে, পোতলিয, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো…পে… ইমে খো, পোতলিয, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং খো, পোতলিয, চতুন্নং পুগ্গলানং য্ৱাযং পুগ্গলো অৱণ্ণাৰহস্স চ অৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন, ৱণ্ণাৰহস্স চ ৱণ্ণং ভাসিতা হোতি ভূতং তচ্ছং কালেন; অযং ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চ. তং কিস্স হেতু? অভিক্কন্তা হেসা, পোতলিয, যদিদং তত্থ তত্থ কালঞ্ঞুতা’’তি.
‘‘চত্তাৰোমে, ভো গোতম, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো…পে… ইমে খো, ভো গোতম, চত্তাৰো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. ইমেসং, ভো গোতম, চতুন্নং পুগ্গলানং য্ৱাযং পুগ্গলো অৱণ্ণাৰহস্স চ অৱণ্ণং ভাসিতা ভূতং তচ্ছং কালেন, ৱণ্ণাৰহস্স চ ৱণ্ণং ভাসিতা ভূতং তচ্ছং কালেন; অযং মে পুগ্গলো খমতি ইমেসং চতুন্নং পুগ্গলানং অভিক্কন্ততৰো চ পণীততৰো চ. তং কিস্স হেতু? অভিক্কন্তা হেসা, ভো গোতম, যদিদং তত্থ তত্থ কালঞ্ঞুতা.
‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য – চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তীতি, এৱমেৱং ভোতা গোতমেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং ভৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি. দসমং.
অসুৰৱগ্গো পঞ্চমো.