২. দুতিযপণ্ণাসকং

(৬) ১. পুঞ্ঞাভিসন্দৱগ্গো

১. পঠমপুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তং

৫১. সাৱত্থিনিদানং. চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহাৰা সোৱগ্গিকা সুখৱিপাকা সগ্গসংৱত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্তন্তি. কতমে চত্তাৰো? যস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খু চীৱৰং পৰিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততি.

‘‘যস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খু পিণ্ডপাতং পৰিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততি.

‘‘যস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খু সেনাসনং পৰিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততি.

‘‘যস্স, ভিক্খৱে, ভিক্খু গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং পৰিভুঞ্জমানো অপ্পমাণং চেতোসমাধিং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি, অপ্পমাণো তস্স পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহাৰা সোৱগ্গিকা সুখৱিপাকা সগ্গসংৱত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্তন্তি.

‘‘ইমেহি চ পন, ভিক্খৱে, চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অৰিযসাৱকস্স ন সুকৰং পুঞ্ঞস্স পমাণং গহেতুং [গণেতুং (ক.)] – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততী’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো [অসঙ্খেয্যো (সী. স্যা. কং. পী.)] অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধোত্ৱেৱ সঙ্খ্যং [সঙ্খং (সী. স্যা. কং. পী.)] গচ্ছতি.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, মহাসমুদ্দে ন সুকৰং উদকস্স পমাণং গহেতুং – ‘এত্তকানি উদকাড়্হকানীতি ৱা, এত্তকানি উদকাড়্হকসতানীতি ৱা, এত্তকানি উদকাড়্হকসহস্সানীতি ৱা, এত্তকানি উদকাড়্হকসতসহস্সানীতি ৱা’, অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাউদকক্খন্ধোত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ইমেহি চতূহি পুঞ্ঞাভিসন্দেহি কুসলাভিসন্দেহি সমন্নাগতস্স অৰিযসাৱকস্স ন সুকৰং পুঞ্ঞস্স পমাণং গহেতুং – ‘এত্তকো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততী’তি. অথ খো অসঙ্খ্যেয্যো অপ্পমেয্যো মহাপুঞ্ঞক্খন্ধোত্ৱেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতী’’তি.

‘‘মহোদধিং অপৰিমিতং মহাসৰং,

বহুভেৰৱং ৰতনৱৰানমালযং [ৰতনগণানমালযং (সী. স্যা. কং. পী.)];

নজ্জো যথা নৰগণসঙ্ঘসেৱিতা [মচ্ছগণসংঘসেৱিতা (স্যা. কং.)],

পুথূ সৱন্তী উপযন্তি সাগৰং.

‘‘এৱং নৰং অন্নদপানৱত্থদং [অন্নপানৱত্থং (ক.)],

সেয্যানিসজ্জত্থৰণস্স দাযকং;

পুঞ্ঞস্স ধাৰা উপযন্তি পণ্ডিতং,

নজ্জো যথা ৱাৰিৱহাৱ সাগৰ’’ন্তি. পঠমং;

২. দুতিযপুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তং

৫২. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহাৰা সোৱগ্গিকা সুখৱিপাকা সগ্গসংৱত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্তন্তি. কতমে চত্তাৰো? ইধ, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো বুদ্ধে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. অযং, ভিক্খৱে, পঠমো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো ধম্মে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘স্ৱাক্খাতো ভগৱতা ধম্মো সন্দিট্ঠিকো অকালিকো এহিপস্সিকো ওপনেয্যিকো পচ্চত্তং ৱেদিতব্বো ৱিঞ্ঞূহী’তি. অযং, ভিক্খৱে, দুতিযো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো সঙ্ঘে অৱেচ্চপ্পসাদেন সমন্নাগতো হোতি – ‘সুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, উজুপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, ঞাযপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, সামীচিপ্পটিপন্নো ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো, যদিদং চত্তাৰি পুৰিসযুগানি অট্ঠ পুৰিসপুগ্গলা, এস ভগৱতো সাৱকসঙ্ঘো আহুনেয্যো পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’তি. অযং, ভিক্খৱে, ততিযো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততি.

‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকো অৰিযকন্তেহি সীলেহি সমন্নাগতো হোতি অখণ্ডেহি অচ্ছিদ্দেহি অসবলেহি অকম্মাসেহি ভুজিস্সেহি ৱিঞ্ঞুপ্পসত্থেহি অপৰামট্ঠেহি সমাধিসংৱত্তনিকেহি. অযং, ভিক্খৱে, চতুত্থো পুঞ্ঞাভিসন্দো কুসলাভিসন্দো সুখস্সাহাৰো সোৱগ্গিকো সুখৱিপাকো সগ্গসংৱত্তনিকো ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্ততি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো পুঞ্ঞাভিসন্দা কুসলাভিসন্দা সুখস্সাহাৰা সোৱগ্গিকা সুখৱিপাকা সগ্গসংৱত্তনিকা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্তন্তী’’তি.

[অ. নি. ৫.৪৭] ‘‘যস্স সদ্ধা তথাগতে, অচলা সুপ্পতিট্ঠিতা;

সীলঞ্চ যস্স কল্যাণং, অৰিযকন্তং পসংসিতং.

‘‘সঙ্ঘে পসাদো যস্সত্থি, উজুভূতঞ্চ দস্সনং;

অদলিদ্দোতি তং আহু, অমোঘং তস্স জীৱিতং.

‘‘তস্মা সদ্ধঞ্চ সীলঞ্চ, পসাদং ধম্মদস্সনং;

অনুযুঞ্জেথ মেধাৱী, সৰং বুদ্ধান সাসন’’ন্তি. দুতিযং;

৩. পঠমসংৱাসসুত্তং

৫৩. একং সমযং ভগৱা অন্তৰা চ মধুৰং অন্তৰা চ ৱেৰঞ্জং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্নো হোতি. সম্বহুলাপি খো গহপতী চ গহপতানিযো চ অন্তৰা চ মধুৰং অন্তৰা চ ৱেৰঞ্জং অদ্ধানমগ্গপ্পটিপন্না হোন্তি. অথ খো ভগৱা মগ্গা ওক্কম্ম অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে ( ) [(পঞ্ঞত্তে আসনে) (পী. ক.)] নিসীদি. অদ্দসংসু খো গহপতী চ গহপতানিযো চ ভগৱন্তং অঞ্ঞতৰস্মিং ৰুক্খমূলে নিসিন্নং. দিস্ৱা যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নে খো তে গহপতী চ গহপতানিযো চ ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘চত্তাৰোমে, গহপতযো, সংৱাসা. কতমে চত্তাৰো? ছৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি, ছৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি, দেৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি, দেৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, ছৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি? ইধ, গহপতযো, সামিকো হোতি পাণাতিপাতী অদিন্নাদাযী কামেসুমিচ্ছাচাৰী মুসাৱাদী সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠাযী দুস্সীলো পাপধম্মো মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অক্কোসকপৰিভাসকো সমণব্ৰাহ্মণানং; ভৰিযাপিস্স হোতি পাণাতিপাতিনী অদিন্নাদাযিনী কামেসুমিচ্ছাচাৰিনী মুসাৱাদিনী সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠাযিনী দুস্সীলা পাপধম্মা মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অক্কোসিকপৰিভাসিকা সমণব্ৰাহ্মণানং. এৱং খো, গহপতযো, ছৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, ছৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি? ইধ, গহপতযো, সামিকো হোতি পাণাতিপাতী অদিন্নাদাযী কামেসুমিচ্ছাচাৰী মুসাৱাদী সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠাযী দুস্সীলো পাপধম্মো মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অক্কোসকপৰিভাসকো সমণব্ৰাহ্মণানং; ভৰিযা খ্ৱস্স হোতি পাণাতিপাতা পটিৱিৰতা অদিন্নাদানা পটিৱিৰতা কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতা মুসাৱাদা পটিৱিৰতা সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতা সীলৱতী কল্যাণধম্মা ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অনক্কোসিকপৰিভাসিকা সমণব্ৰাহ্মণানং. এৱং খো, গহপতযো, ছৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, দেৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি? ইধ, গহপতযো, সামিকো হোতি পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো মুসাৱাদা পটিৱিৰতো সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতো সীলৱা কল্যাণধম্মো ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অনক্কোসকপৰিভাসকো সমণব্ৰাহ্মণানং; ভৰিযা খ্ৱস্স হোতি পাণাতিপাতিনী…পে… সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠাযিনী দুস্সীলা পাপধম্মা মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অক্কোসিকপৰিভাসিকা সমণব্ৰাহ্মণানং. এৱং খো, গহপতযো, দেৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি.

‘‘কথঞ্চ, গহপতযো, দেৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি? ইধ, গহপতযো, সামিকো হোতি পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো…পে… সীলৱা কল্যাণধম্মো ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অনক্কোসকপৰিভাসকো সমণব্ৰাহ্মণানং; ভৰিযাপিস্স হোতি পাণাতিপাতা পটিৱিৰতা…পে… সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতা সীলৱতী কল্যাণধম্মা ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অনক্কোসিকপৰিভাসিকা সমণব্ৰাহ্মণানং. এৱং খো, গহপতযো, দেৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি. ইমে খো, গহপতযো, চত্তাৰো সংৱাসা’’তি.

‘‘উভো চ হোন্তি দুস্সীলা, কদৰিযা পৰিভাসকা;

তে হোন্তি জানিপতযো, ছৱা সংৱাসমাগতা.

‘‘সামিকো হোতি দুস্সীলো, কদৰিযো পৰিভাসকো;

ভৰিযা সীলৱতী হোতি, ৱদঞ্ঞূ ৱীতমচ্ছৰা;

সাপি দেৱী সংৱসতি, ছৱেন পতিনা সহ.

‘‘সামিকো সীলৱা হোতি, ৱদঞ্ঞূ ৱীতমচ্ছৰো;

ভৰিযা হোতি দুস্সীলা, কদৰিযা পৰিভাসিকা;

সাপি ছৱা সংৱসতি, দেৱেন পতিনা সহ.

‘‘উভো সদ্ধা ৱদঞ্ঞূ চ, সঞ্ঞতা ধম্মজীৱিনো;

তে হোন্তি জানিপতযো, অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযংৱদা.

‘‘অত্থাসং পচুৰা হোন্তি, ফাসুকং [ফাসত্তং (সী.), ৱাসত্থং (পী.)] উপজাযতি;

অমিত্তা দুম্মনা হোন্তি, উভিন্নং সমসীলিনং.

‘‘ইধ ধম্মং চৰিত্ৱান, সমসীলব্বতা উভো;

নন্দিনো দেৱলোকস্মিং, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. ততিযং;

৪. দুতিযসংৱাসসুত্তং

৫৪. ‘‘চত্তাৰোমে, ভিক্খৱে, সংৱাসা. কতমে চত্তাৰো? ছৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি, ছৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি, দেৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি, দেৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ছৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি. ইধ, ভিক্খৱে, সামিকো হোতি পাণাতিপাতী অদিন্নাদাযী কামেসুমিচ্ছাচাৰী মুসাৱাদী পিসুণৱাচো ফৰুসৱাচো সম্ফপ্পলাপী অভিজ্ঝালু ব্যাপন্নচিত্তো মিচ্ছাদিট্ঠিকো দুস্সীলো পাপধম্মো মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অক্কোসকপৰিভাসকো সমণব্ৰাহ্মণানং; ভৰিযাপিস্স হোতি পাণাতিপাতিনী অদিন্নাদাযিনী কামেসুমিচ্ছাচাৰিনী মুসাৱাদিনী পিসুণৱাচা ফৰুসৱাচা সম্ফপ্পলাপিনী অভিজ্ঝালুনী ব্যাপন্নচিত্তা মিচ্ছাদিট্ঠিকা দুস্সীলা পাপধম্মা মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অক্কোসিকপৰিভাসিকা সমণব্ৰাহ্মণানং. এৱং খো, ভিক্খৱে, ছৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ছৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি? ইধ, ভিক্খৱে, সামিকো হোতি পাণাতিপাতী…পে… মিচ্ছাদিট্ঠিকো দুস্সীলো পাপধম্মো মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অক্কোসকপৰিভাসকো সমণব্ৰাহ্মণানং; ভৰিযা খ্ৱস্স হোতি পাণাতিপাতা পটিৱিৰতা অদিন্নাদানা পটিৱিৰতা কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতা মুসাৱাদা পটিৱিৰতা পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতা ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতা সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতা অনভিজ্ঝালুনী অব্যাপন্নচিত্তা সম্মাদিট্ঠিকা সীলৱতী কল্যাণধম্মা ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অনক্কোসিকপৰিভাসিকা সমণব্ৰাহ্মণানং. এৱং খো, ভিক্খৱে, ছৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, দেৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি? ইধ, ভিক্খৱে, সামিকো হোতি পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো মুসাৱাদা পটিৱিৰতো পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো অনভিজ্ঝালু অব্যাপন্নচিত্তো সম্মাদিট্ঠিকো সীলৱা কল্যাণধম্মো ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অনক্কোসকপৰিভাসকো সমণব্ৰাহ্মণানং; ভৰিযা খ্ৱস্স হোতি পাণাতিপাতিনী…পে… মিচ্ছাদিট্ঠিকা দুস্সীলা পাপধম্মা মচ্ছেৰমলপৰিযুট্ঠিতেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অক্কোসিকপৰিভাসিকা সমণব্ৰাহ্মণানং. এৱং খো, ভিক্খৱে, দেৱো ছৱায সদ্ধিং সংৱসতি.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, দেৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি? ইধ, ভিক্খৱে, সামিকো হোতি পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো…পে… সম্মাদিট্ঠিকো সীলৱা কল্যাণধম্মো ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অনক্কোসকপৰিভাসকো সমণব্ৰাহ্মণানং; ভৰিযাপিস্স হোতি পাণাতিপাতা পটিৱিৰতা…পে… সম্মাদিট্ঠিকা সীলৱতী কল্যাণধম্মা ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি অনক্কোসিকপৰিভাসিকা সমণব্ৰাহ্মণানং. এৱং খো, ভিক্খৱে, দেৱো দেৱিযা সদ্ধিং সংৱসতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, চত্তাৰো সংৱাসা’’তি.

‘‘উভো চ হোন্তি দুস্সীলা, কদৰিযা পৰিভাসকা;

তে হোন্তি জানিপতযো, ছৱা সংৱাসমাগতা.

‘‘সামিকো হোতি দুস্সীলো, কদৰিযো পৰিভাসকো;

ভৰিযা সীলৱতী হোতি, ৱদঞ্ঞূ ৱীতমচ্ছৰা;

সাপি দেৱী সংৱসতি, ছৱেন পতিনা সহ.

‘‘সামিকো সীলৱা হোতি, ৱদঞ্ঞূ ৱীতমচ্ছৰো;

ভৰিযা হোতি দুস্সীলা, কদৰিযা পৰিভাসিকা;

সাপি ছৱা সংৱসতি, দেৱেন পতিনা সহ.

‘‘উভো সদ্ধা ৱদঞ্ঞূ চ, সঞ্ঞতা ধম্মজীৱিনো;

তে হোন্তি জানিপতযো, অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযংৱদা.

‘‘অত্থাসং পচুৰা হোন্তি, ফাসুকং উপজাযতি;

অমিত্তা দুম্মনা হোন্তি, উভিন্নং সমসীলিনং.

‘‘ইধ ধম্মং চৰিত্ৱান, সমসীলব্বতা উভো;

নন্দিনো দেৱলোকস্মিং, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. চতুত্থং;

৫. পঠমসমজীৱীসুত্তং

৫৫. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা ভগ্গেসু ৱিহৰতি সুসুমাৰগিৰে [সুংসুমাৰগিৰে (সী. স্যা. কং. পী.)] ভেসকড়াৱনে [ভেসকলাৱনে (সী. পী. ক.)] মিগদাযে. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন নকুলপিতুনো গহপতিস্স নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো নকুলপিতা চ গহপতি নকুলমাতা চ গহপতানী যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো নকুলপিতা গহপতি ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘যতো মে, ভন্তে, নকুলমাতা গহপতানী দহৰস্সেৱ দহৰা আনীতা, নাভিজানামি নকুলমাতৰং গহপতানিং মনসাপি অতিচৰিতা, কুতো পন কাযেন! ইচ্ছেয্যাম মযং, ভন্তে, দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পৰাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতু’’ন্তি. নকুলমাতাপি খো গহপতানী ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘যতোহং, ভন্তে, নকুলপিতুনো গহপতিস্স দহৰস্সেৱ দহৰা আনীতা, নাভিজানামি নকুলপিতৰং গহপতিং মনসাপি অতিচৰিতা, কুতো পন কাযেন! ইচ্ছেয্যাম মযং, ভন্তে, দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পৰাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতু’’ন্তি.

‘‘আকঙ্খেয্যুং চে, গহপতযো, উভো জানিপতযো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পৰাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং উভোৱ [উভো চ (সী. পী.)] অস্সু সমসদ্ধা সমসীলা সমচাগা সমপঞ্ঞা, তে দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সন্তি অভিসম্পৰাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সন্তী’’তি [পস্সিস্সন্তীতি (ক.)].

‘‘উভো সদ্ধা ৱদঞ্ঞূ চ, সঞ্ঞতা ধম্মজীৱিনো;

তে হোন্তি জানিপতযো, অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযংৱদা.

‘‘অত্থাসং পচুৰা হোন্তি, ফাসুকং উপজাযতি;

অমিত্তা দুম্মনা হোন্তি, উভিন্নং সমসীলিনং.

‘‘ইধ ধম্মং চৰিত্ৱান, সমসীলব্বতা উভো;

নন্দিনো দেৱলোকস্মিং, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. পঞ্চমং;

৬. দুতিযসমজীৱীসুত্তং

৫৬. ‘‘আকঙ্খেয্যুং চে, ভিক্খৱে, উভো জানিপতযো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং অভিসম্পৰাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সিতুং উভোৱ অস্সু সমসদ্ধা সমসীলা সমচাগা সমপঞ্ঞা, তে দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সন্তি অভিসম্পৰাযঞ্চ অঞ্ঞমঞ্ঞং পস্সন্তী’’তি.

‘‘উভো সদ্ধা ৱদঞ্ঞূ চ, সঞ্ঞতা ধম্মজীৱিনো;

তে হোন্তি জানিপতযো, অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযংৱদা.

‘‘অত্থাসং পচুৰা হোন্তি, ফাসুকং উপজাযতি;

অমিত্তা দুম্মনা হোন্তি, উভিন্নং সমসীলিনং.

‘‘ইধ ধম্মং চৰিত্ৱান, সমসীলব্বতা উভো;

নন্দিনো দেৱলোকস্মিং, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. ছট্ঠং;

৭. সুপ্পৱাসাসুত্তং

৫৭. একং সমযং ভগৱা কোলিযেসু ৱিহৰতি পজ্জনিকং [সজ্জনেলং (সী. পী.), পজ্জনেলং (স্যা. কং.)] নাম কোলিযানং নিগমো. অথ খো ভগৱা পুব্বণ্হসমযং নিৱাসেত্ৱা পত্তচীৱৰমাদায যেন সুপ্পৱাসায কোলিযধীতুযা নিৱেসনং তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. অথ খো সুপ্পৱাসা কোলিযধীতা ভগৱন্তং পণীতেন খাদনীযেন ভোজনীযেন সহত্থা সন্তপ্পেসি সম্পৱাৰেসি. অথ খো সুপ্পৱাসা কোলিযধীতা ভগৱন্তং ভুত্তাৱিং ওনীতপত্তপাণিং একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো সুপ্পৱাসং কোলিযধীতৰং ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘ভোজনং, সুপ্পৱাসে, দেন্তী অৰিযসাৱিকা পটিগ্গাহকানং চত্তাৰি ঠানানি দেতি. কতমানি চত্তাৰি? আযুং দেতি, ৱণ্ণং দেতি, সুখং দেতি, বলং দেতি. আযুং খো পন দত্ৱা আযুস্স ভাগিনী হোতি দিব্বস্স ৱা মানুসস্স ৱা. ৱণ্ণং দত্ৱা ৱণ্ণস্স ভাগিনী হোতি দিব্বস্স ৱা মানুসস্স ৱা. সুখং দত্ৱা সুখস্স ভাগিনী হোতি দিব্বস্স ৱা মানুসস্স ৱা. বলং দত্ৱা বলস্স ভাগিনী হোতি দিব্বস্স ৱা মানুসস্স ৱা. ভোজনং, সুপ্পৱাসে, দেন্তী অৰিযসাৱিকা পটিগ্গাহকানং ইমানি চত্তাৰি ঠানানি দেতী’’তি.

‘‘সুসঙ্খতং ভোজনং যা দদাতি,

সুচিং পণীতং [সুপণীতং (ক.)] ৰসসা উপেতং;

সা দক্খিণা উজ্জুগতেসু দিন্না,

চৰণূপপন্নেসু মহগ্গতেসু;

পুঞ্ঞেন পুঞ্ঞং সংসন্দমানা,

মহপ্ফলা লোকৱিদূন ৱণ্ণিতা.

‘‘এতাদিসং যঞ্ঞমনুস্সৰন্তা,

যে ৱেদজাতা ৱিচৰন্তি লোকে;

ৱিনেয্য মচ্ছেৰমলং সমূলং,

অনিন্দিতা সগ্গমুপেন্তি ঠান’’ন্তি. সত্তমং;

৮. সুদত্তসুত্তং

৫৮. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘ভোজনং, গহপতি, দদমানো অৰিযসাৱকো পটিগ্গাহকানং চত্তাৰি ঠানানি দেতি. কতমানি চত্তাৰি? আযুং দেতি, ৱণ্ণং দেতি, সুখং দেতি, বলং দেতি. আযুং খো পন দত্ৱা আযুস্স ভাগী হোতি দিব্বস্স ৱা মানুসস্স ৱা. ৱণ্ণং দত্ৱা… সুখং দত্ৱা… বলং দত্ৱা বলস্স ভাগী হোতি দিব্বস্স ৱা মানুসস্স ৱা. ভোজনং, গহপতি, দদমানো অৰিযসাৱকো পটিগ্গাহকানং ইমানি চত্তাৰি ঠানানি দেতী’’তি.

[মহাৱ. ২৮২] ‘‘যো সঞ্ঞতানং পৰদত্তভোজিনং,

কালেন সক্কচ্চ দদাতি ভোজনং;

চত্তাৰি ঠানানি অনুপ্পৱেচ্ছতি,

আযুঞ্চ ৱণ্ণঞ্চ সুখং বলঞ্চ.

‘‘সো আযুদাযী ৱণ্ণদাযী [সো আযুদাযী বলদাযী (সী. পী.), আযুদাযী বলদাযী (স্যা. কং.)], সুখং বলং দদো [সুখং ৱণ্ণং দদো (সী. স্যা. কং. পী.), সুখবলদদো (ক.)] নৰো;

দীঘাযু যসৱা হোতি, যত্থ যত্থূপপজ্জতী’’তি. অট্ঠমং;

৯. ভোজনসুত্তং

৫৯. ‘‘ভোজনং, ভিক্খৱে, দদমানো দাযকো পটিগ্গাহকানং চত্তাৰি ঠানানি দেতি. কতমানি চত্তাৰি? আযুং দেতি, ৱণ্ণং দেতি, সুখং দেতি, বলং দেতি. আযুং খো পন দত্ৱা আযুস্স ভাগী হোতি দিব্বস্স ৱা মানুসস্স ৱা. ৱণ্ণং দত্ৱা… সুখং দত্ৱা… বলং দত্ৱা বলস্স ভাগী হোতি দিব্বস্স ৱা মানুসস্স ৱা. ভোজনং, ভিক্খৱে, দদমানো দাযকো পটিগ্গাহকানং ইমানি চত্তাৰি ঠানানি দেতী’’তি.

[মহাৱ. ২৮২] ‘‘যো সঞ্ঞতানং পৰদত্তভোজিনং,

কালেন সক্কচ্চ দদাতি ভোজনং;

চত্তাৰি ঠানানি অনুপ্পৱেচ্ছতি,

আযুঞ্চ ৱণ্ণঞ্চ সুখং বলঞ্চ.

‘‘সো আযুদাযী ৱণ্ণদাযী, সুখং বলং দদো নৰো;

দীঘাযু যসৱা হোতি, যত্থ যত্থূপপজ্জতী’’তি. নৱমং;

১০. গিহিসামীচিসুত্তং

৬০. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘চতূহি খো, গহপতি, ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো গিহিসামীচিপটিপদং পটিপন্নো হোতি যসোপটিলাভিনিং সগ্গসংৱত্তনিকং. কতমেহি চতূহি? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো ভিক্খুসঙ্ঘং পচ্চুপট্ঠিতো হোতি চীৱৰেন, ভিক্খুসঙ্ঘং পচ্চুপট্ঠিতো হোতি পিণ্ডপাতেন, ভিক্খুসঙ্ঘং পচ্চুপট্ঠিতো হোতি সেনাসনেন, ভিক্খুসঙ্ঘং পচ্চুপট্ঠিতো হোতি গিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰেন. ইমেহি খো, গহপতি, চতূহি ধম্মেহি সমন্নাগতো অৰিযসাৱকো গিহিসামীচিপটিপদং পটিপন্নো হোতি যসোপটিলাভিনিং সগ্গসংৱত্তনিক’’ন্তি.

‘‘গিহিসামীচিপটিপদং, পটিপজ্জন্তি পণ্ডিতা;

সম্মগ্গতে সীলৱন্তে, চীৱৰেন উপট্ঠিতা.

পিণ্ডপাতসযনেন, গিলানপ্পচ্চযেন চ;

তেসং দিৱা চ ৰত্তো চ, সদা পুঞ্ঞং পৱড্ঢতি;

সগ্গঞ্চ কমতিট্ঠানং [সগ্গঞ্চ সপ্পতিট্ঠানং (ক.)], কম্মং কত্ৱান ভদ্দক’’ন্তি. দসমং;

পুঞ্ঞাভিসন্দৱগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

দ্ৱে পুঞ্ঞাভিসন্দা দ্ৱে চ, সংৱাসা সমজীৱিনো;

সুপ্পৱাসা সুদত্তো চ, ভোজনং গিহিসামিচীতি.

(৭) ২. পত্তকম্মৱগ্গো

১. পত্তকম্মসুত্তং

৬১. অথ খো অনাথপিণ্ডিকো গহপতি যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো অনাথপিণ্ডিকং গহপতিং ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘চত্তাৰোমে, গহপতি, ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা দুল্লভা লোকস্মিং. কতমে চত্তাৰো? ভোগা মে উপ্পজ্জন্তু সহধম্মেনাতি, অযং পঠমো ধম্মো ইট্ঠো কন্তো মনাপো দুল্লভো লোকস্মিং.

‘‘ভোগে লদ্ধা সহধম্মেন যসো মে আগচ্ছতু সহ ঞাতীহি সহ উপজ্ঝাযেহীতি, অযং দুতিযো ধম্মো ইট্ঠো কন্তো মনাপো দুল্লভো লোকস্মিং.

‘‘ভোগে লদ্ধা সহধম্মেন যসং লদ্ধা সহ ঞাতীহি সহ উপজ্ঝাযেহি চিৰং জীৱামি দীঘমাযুং পালেমীতি, অযং ততিযো ধম্মো ইট্ঠো কন্তো মনাপো দুল্লভো লোকস্মিং.

‘‘ভোগে লদ্ধা সহধম্মেন যসং লদ্ধা সহ ঞাতীহি সহ উপজ্ঝাযেহি চিৰং জীৱিত্ৱা দীঘমাযুং পালেত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জামীতি, অযং চতুত্থো ধম্মো ইট্ঠো কন্তো মনাপো দুল্লভো লোকস্মিং. ইমে খো, গহপতি, চত্তাৰো ধম্মা ইট্ঠা কন্তা মনাপা দুল্লভা লোকস্মিং.

‘‘ইমেসং খো, গহপতি, চতুন্নং ধম্মানং ইট্ঠানং কন্তানং মনাপানং দুল্লভানং লোকস্মিং চত্তাৰো ধম্মা পটিলাভায সংৱত্তন্তি. কতমে চত্তাৰো? সদ্ধাসম্পদা, সীলসম্পদা, চাগসম্পদা, পঞ্ঞাসম্পদা.

‘‘কতমা চ, গহপতি, সদ্ধাসম্পদা? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো সদ্ধো হোতি, সদ্দহতি তথাগতস্স বোধিং – ‘ইতিপি সো ভগৱা অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো ৱিজ্জাচৰণসম্পন্নো সুগতো লোকৱিদূ অনুত্তৰো পুৰিসদম্মসাৰথি, সত্থা দেৱমনুস্সানং বুদ্ধো ভগৱা’তি. অযং ৱুচ্চতি, গহপতি, সদ্ধাসম্পদা.

‘‘কতমা চ, গহপতি, সীলসম্পদা? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… সুৰামেৰযমজ্জপমাদট্ঠানা পটিৱিৰতো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, গহপতি, সীলসম্পদা.

‘‘কতমা চ, গহপতি, চাগসম্পদা? ইধ, গহপতি, অৰিযসাৱকো ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৱোসগ্গৰতো যাচযোগো দানসংৱিভাগৰতো. অযং ৱুচ্চতি, গহপতি, চাগসম্পদা.

‘‘কতমা চ, গহপতি, পঞ্ঞাসম্পদা? অভিজ্ঝাৱিসমলোভাভিভূতেন, গহপতি, চেতসা ৱিহৰন্তো অকিচ্চং কৰোতি, কিচ্চং অপৰাধেতি. অকিচ্চং কৰোন্তো কিচ্চং অপৰাধেন্তো যসা চ সুখা চ ধংসতি. ব্যাপাদাভিভূতেন, গহপতি, চেতসা ৱিহৰন্তো অকিচ্চং কৰোতি, কিচ্চং অপৰাধেতি. অকিচ্চং কৰোন্তো কিচ্চং অপৰাধেন্তো যসা চ সুখা চ ধংসতি. থিনমিদ্ধাভিভূতেন, গহপতি, চেতসা ৱিহৰন্তো অকিচ্চং কৰোতি কিচ্চং অপৰাধেতি. অকিচ্চং কৰোন্তো কিচ্চং অপৰাধেন্তো যসা চ সুখা চ ধংসতি. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চাভিভূতেন, গহপতি, চেতসা ৱিহৰন্তো অকিচ্চং কৰোতি, কিচ্চং অপৰাধেতি. অকিচ্চং কৰোন্তো কিচ্চং অপৰাধেন্তো যসা চ সুখা চ ধংসতি. ৱিচিকিচ্ছাভিভূতেন, গহপতি, চেতসা ৱিহৰন্তো অকিচ্চং কৰোতি, কিচ্চং অপৰাধেতি. অকিচ্চং কৰোন্তো কিচ্চং অপৰাধেন্তো যসা চ সুখা চ ধংসতি.

‘‘স খো সো, গহপতি, অৰিযসাৱকো অভিজ্ঝাৱিসমলোভো চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৱিদিত্ৱা অভিজ্ঝাৱিসমলোভং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতি. ব্যাপাদো চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৱিদিত্ৱা ব্যাপাদং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতি. থিনমিদ্ধং চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৱিদিত্ৱা থিনমিদ্ধং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতি. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৱিদিত্ৱা উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতি. ৱিচিকিচ্ছা চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৱিদিত্ৱা ৱিচিকিচ্ছং চিত্তস্স উপক্কিলেসং পজহতি.

‘‘যতো চ খো, গহপতি, অৰিযসাৱকস্স অভিজ্ঝাৱিসমলোভো চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৱিদিত্ৱা অভিজ্ঝাৱিসমলোভো চিত্তস্স উপক্কিলেসো পহীনো হোতি. ব্যাপাদো চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৱিদিত্ৱা ব্যাপাদো চিত্তস্স উপক্কিলেসো পহীনো হোতি. থিনমিদ্ধং চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৱিদিত্ৱা থিনমিদ্ধং চিত্তস্স উপক্কিলেসো পহীনো হোতি. উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৱিদিত্ৱা উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং চিত্তস্স উপক্কিলেসো পহীনো হোতি. ৱিচিকিচ্ছা চিত্তস্স উপক্কিলেসোতি, ইতি ৱিদিত্ৱা ৱিচিকিচ্ছা চিত্তস্স উপক্কিলেসো পহীনো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, গহপতি, অৰিযসাৱকো মহাপঞ্ঞো পুথুপঞ্ঞো আপাতদসো [আপাথদসো (সী. স্যা. কং. পী.)] পঞ্ঞাসম্পন্নো [হাসপঞ্ঞো (ক.)]. অযং ৱুচ্চতি, গহপতি, পঞ্ঞাসম্পদা. ইমেসং খো, গহপতি, চতুন্নং ধম্মানং ইট্ঠানং কন্তানং মনাপানং দুল্লভানং লোকস্মিং ইমে চত্তাৰো ধম্মা পটিলাভায সংৱত্তন্তি.

‘‘স খো সো, গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি চত্তাৰি পত্তকম্মানি কত্তা হোতি. কতমানি চত্তাৰি? ইধ গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি অত্তানং সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি. মাতাপিতৰো সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি. পুত্তদাৰদাসকম্মকৰপোৰিসে সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি. মিত্তামচ্চে সুখেতি পীণেতি সম্মা সুখং পৰিহৰতি. ইদমস্স পঠমং ঠানগতং হোতি পত্তগতং আযতনসো পৰিভুত্তং.

‘‘পুন চপৰং, গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি যা তা হোন্তি আপদা অগ্গিতো ৱা উদকতো ৱা ৰাজতো ৱা চোৰতো ৱা অপ্পিযতো ৱা দাযাদতো [অ. নি. ৫.৪১], তথাৰূপাসু আপদাসু পৰিযোধায সংৱত্ততি. সোত্থিং অত্তানং কৰোতি. ইদমস্স দুতিযং ঠানগতং হোতি পত্তগতং আযতনসো পৰিভুত্তং.

‘‘পুন চপৰং, গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি পঞ্চবলিং কত্তা হোতি – ঞাতিবলিং, অতিথিবলিং, পুব্বপেতবলিং, ৰাজবলিং, দেৱতাবলিং. ইদমস্স ততিযং ঠানগতং হোতি পত্তগতং আযতনসো পৰিভুত্তং.

‘‘পুন চপৰং, গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি যে তে সমণব্ৰাহ্মণা মদপ্পমাদা পটিৱিৰতা খন্তিসোৰচ্চে নিৱিট্ঠা একমত্তানং দমেন্তি, একমত্তানং সমেন্তি, একমত্তানং পৰিনিব্বাপেন্তি, তথাৰূপেসু সমণব্ৰাহ্মণেসু উদ্ধগ্গিকং দক্খিণং পতিট্ঠাপেতি সোৱগ্গিকং সুখৱিপাকং সগ্গসংৱত্তনিকং. ইদমস্স চতুত্থং ঠানগতং হোতি পত্তগতং আযতনসো পৰিভুত্তং.

‘‘স খো সো, গহপতি, অৰিযসাৱকো উট্ঠানৱীৰিযাধিগতেহি ভোগেহি বাহাবলপৰিচিতেহি সেদাৱক্খিত্তেহি ধম্মিকেহি ধম্মলদ্ধেহি ইমানি চত্তাৰি পত্তকম্মানি কত্তা হোতি. যস্স কস্সচি, গহপতি, অঞ্ঞত্ৰ ইমেহি চতূহি পত্তকম্মেহি ভোগা পৰিক্খযং গচ্ছন্তি, ইমে ৱুচ্চন্তি, গহপতি, ভোগা অট্ঠানগতা অপত্তগতা অনাযতনসো পৰিভুত্তা. যস্স কস্সচি, গহপতি, ইমেহি চতূহি পত্তকম্মেহি ভোগা পৰিক্খযং গচ্ছন্তি, ইমে ৱুচ্চন্তি, গহপতি, ভোগা ঠানগতা পত্তগতা আযতনসো পৰিভুত্তা’’তি.

‘‘ভুত্তা ভোগা ভতা ভচ্চা [গতা ভূতা (ক.) ভটা ভচ্চা (স্যা. কং.)], ৱিতিণ্ণা আপদাসু মে;

উদ্ধগ্গা দক্খিণা দিন্না, অথো পঞ্চবলী কতা;