(১২) ২. আপাযিকৱগ্গো
১. আপাযিকসুত্তং
১১৪. ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, আপাযিকা নেৰযিকা ইদমপ্পহায. কতমে তযো? যো চ অব্ৰহ্মচাৰী ব্ৰহ্মচাৰিপটিঞ্ঞো, যো চ সুদ্ধং ব্ৰহ্মচৰিযং চৰন্তং অমূলকেন [অভূতেন (ক.)] অব্ৰহ্মচৰিযেন অনুদ্ধংসেতি, যো চাযং এৱংৱাদী এৱংদিট্ঠি – ‘নত্থি কামেসু দোসো’তি, সো তায কামেসু পাতব্যতং আপজ্জতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো আপাযিকা নেৰযিকা ইদমপ্পহাযা’’তি. পঠমং.
২. দুল্লভসুত্তং
১১৫. ‘‘তিণ্ণং, ভিক্খৱে, পাতুভাৱো দুল্লভো লোকস্মিং. কতমেসং তিণ্ণং? তথাগতস্স, ভিক্খৱে, অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স পাতুভাৱো দুল্লভো লোকস্মিং, তথাগতপ্পৱেদিতস্স ধম্মৱিনযস্স দেসেতা পুগ্গলো দুল্লভো লোকস্মিং, কতঞ্ঞূ কতৱেদী পুগ্গলো দুল্লভো লোকস্মিং. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণং পাতুভাৱো দুল্লভো লোকস্মি’’ন্তি. দুতিযং.
৩. অপ্পমেয্যসুত্তং
১১৬. ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? সুপ্পমেয্যো, দুপ্পমেয্যো, অপ্পমেয্যো. কতমো চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সুপ্পমেয্যো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো উদ্ধতো হোতি উন্নড়ো চপলো মুখৰো ৱিকিণ্ণৱাচো মুট্ঠস্সতি অসম্পজানো অসমাহিতো ৱিব্ভন্তচিত্তো পাকতিন্দ্ৰিযো. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুগ্গলো সুপ্পমেয্যো.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো দুপ্পমেয্যো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অনুদ্ধতো হোতি অনুন্নড়ো অচপলো অমুখৰো অৱিকিণ্ণৱাচো উপট্ঠিতস্সতি সম্পজানো সমাহিতো একগ্গচিত্তো সংৱুতিন্দ্ৰিযো. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুগ্গলো দুপ্পমেয্যো.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অপ্পমেয্যো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অৰহং হোতি খীণাসৱো. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পুগ্গলো অপ্পমেয্যো. ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’ন্তি. ততিযং.
৪. আনেঞ্জসুত্তং
১১৭. ‘‘তযোমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মিং. কতমে তযো? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো সব্বসো ৰূপসঞ্ঞানং সমতিক্কমা পটিঘসঞ্ঞানং অত্থঙ্গমা নানত্তসঞ্ঞানং অমনসিকাৰা ‘অনন্তো আকাসো’তি আকাসানঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো তদস্সাদেতি তং নিকামেতি তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি, তত্ৰ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৱিহাৰী অপৰিহীনো কালং কুৰুমানো আকাসানঞ্চাযতনূপগানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. আকাসানঞ্চাযতনূপগানং, ভিক্খৱে, দেৱানং ৱীসতি কপ্পসহস্সানি আযুপ্পমাণং. তত্থ পুথুজ্জনো যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা নিৰযম্পি গচ্ছতি তিৰচ্ছানযোনিম্পি গচ্ছতি পেত্তিৱিসযম্পি গচ্ছতি. ভগৱতো পন সাৱকো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা তস্মিংযেৱ ভৱে পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, ভিক্খৱে, ৱিসেসো অযং অধিপ্পযাসো ইদং নানাকৰণং সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স অস্সুতৱতা পুথুজ্জনেন, যদিদং গতিযা উপপত্তিযা.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো সব্বসো আকাসানঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘অনন্তং ৱিঞ্ঞাণ’ন্তি ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো তদস্সাদেতি তং নিকামেতি তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি, তত্ৰ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৱিহাৰী অপৰিহীনো কালং কুৰুমানো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনূপগানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনূপগানং, ভিক্খৱে, দেৱানং চত্তাৰীসং কপ্পসহস্সানি আযুপ্পমাণং. তত্থ পুথুজ্জনো যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা নিৰযম্পি গচ্ছতি তিৰচ্ছানযোনিম্পি গচ্ছতি পেত্তিৱিসযম্পি গচ্ছতি. ভগৱতো পন সাৱকো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা তস্মিংযেৱ ভৱে পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, ভিক্খৱে, ৱিসেসো অযং অধিপ্পযাসো ইদং নানাকৰণং সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স অস্সুতৱতা পুথুজ্জনেন, যদিদং গতিযা উপপত্তিযা.
‘‘পুন চপৰং, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চো পুগ্গলো সব্বসো ৱিঞ্ঞাণঞ্চাযতনং সমতিক্কম্ম ‘নত্থি কিঞ্চী’তি আকিঞ্চঞ্ঞাযতনং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সো তদস্সাদেতি তং নিকামেতি তেন চ ৱিত্তিং আপজ্জতি, তত্ৰ ঠিতো তদধিমুত্তো তব্বহুলৱিহাৰী অপৰিহীনো কালং কুৰুমানো আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপগানং দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. আকিঞ্চঞ্ঞাযতনূপগানং, ভিক্খৱে, দেৱানং সট্ঠি কপ্পসহস্সানি আযুপ্পমাণং. তত্থ পুথুজ্জনো যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা নিৰযম্পি গচ্ছতি তিৰচ্ছানযোনিম্পি গচ্ছতি পেত্তিৱিসযম্পি গচ্ছতি. ভগৱতো পন সাৱকো তত্থ যাৱতাযুকং ঠত্ৱা যাৱতকং তেসং দেৱানং আযুপ্পমাণং তং সব্বং খেপেত্ৱা তস্মিংযেৱ ভৱে পৰিনিব্বাযতি. অযং খো, ভিক্খৱে, ৱিসেসো, অযং অধিপ্পযাসো ইদং নানাকৰণং সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স অস্সুতৱতা পুথুজ্জনেন, যদিদং গতিযা উপপত্তিযা. ‘ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো পুগ্গলা সন্তো সংৱিজ্জমানা লোকস্মি’’’ন্তি. চতুত্থং.
৫. ৱিপত্তিসম্পদাসুত্তং
১১৮. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, ৱিপত্তিযো. কতমা তিস্সো? সীলৱিপত্তি, চিত্তৱিপত্তি, দিট্ঠিৱিপত্তি. কতমা চ, ভিক্খৱে, সীলৱিপত্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, মুসাৱাদী হোতি, পিসুণৱাচো হোতি, ফৰুসৱাচো হোতি, সম্ফপ্পলাপী হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সীলৱিপত্তি.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, চিত্তৱিপত্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অভিজ্ঝালু হোতি ব্যাপন্নচিত্তো. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, চিত্তৱিপত্তি.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, দিট্ঠিৱিপত্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি ৱিপৰীতদস্সনো – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং, নত্থি হুতং, নত্থি সুকতদুক্কটানং, কম্মানং ফলং ৱিপাকো, নত্থি অযং লোকো, নত্থি পৰো লোকো, নত্থি মাতা, নত্থি পিতা, নত্থি সত্তা ওপপাতিকা, নত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা সম্মাপটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিৱিপত্তি. সীলৱিপত্তিহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি; চিত্তৱিপত্তিহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি; দিট্ঠিৱিপত্তিহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি. ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো ৱিপত্তিযোতি.
‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, সম্পদা. কতমা তিস্সো? সীলসম্পদা, চিত্তসম্পদা, দিট্ঠিসম্পদা. কতমা চ, ভিক্খৱে, সীলসম্পদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সীলসম্পদা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, চিত্তসম্পদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অনভিজ্ঝালু হোতি অব্যাপন্নচিত্তো. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, চিত্তসম্পদা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, দিট্ঠিসম্পদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি অৱিপৰীতদস্সনো – ‘অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং, অত্থি হুতং, অত্থি সুকতদুক্কটানং কম্মানং ফলং ৱিপাকো, অত্থি অযং লোকো, অত্থি পৰো লোকো, অত্থি মাতা, অত্থি পিতা, অত্থি সত্তা ওপপাতিকা, অত্থি লোকে সমণব্ৰাহ্মণা সম্মগ্গতা সম্মাপটিপন্না যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিসম্পদা. সীলসম্পদাহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি; চিত্তসম্পদাহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি; দিট্ঠিসম্পদাহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি. ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো সম্পদা’’তি. পঞ্চমং.
৬. অপণ্ণকসুত্তং
১১৯. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, ৱিপত্তিযো. কতমা তিস্সো? সীলৱিপত্তি, চিত্তৱিপত্তি, দিট্ঠিৱিপত্তি. কতমা চ, ভিক্খৱে, সীলৱিপত্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি…পে… সম্ফপ্পলাপী হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সীলৱিপত্তি.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, চিত্তৱিপত্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অভিজ্ঝালু হোতি ব্যাপন্নচিত্তো. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, চিত্তৱিপত্তি.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, দিট্ঠিৱিপত্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি ৱিপৰীতদস্সনো – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিৱিপত্তি. সীলৱিপত্তিহেতু ৱা, ভিক্খৱে…পে… দিট্ঠিৱিপত্তিহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, অপণ্ণকো মণি উদ্ধং খিত্তো যেন যেনেৱ পতিট্ঠাতি সুপ্পতিট্ঠিতংযেৱ পতিট্ঠাতি; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সীলৱিপত্তিহেতু ৱা সত্তা…পে… উপপজ্জন্তি. ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো ৱিপত্তিযোতি.
‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, সম্পদা. কতমা তিস্সো? সীলসম্পদা, চিত্তসম্পদা, দিট্ঠিসম্পদা. কতমা চ, ভিক্খৱে, সীলসম্পদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সীলসম্পদা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, চিত্তসম্পদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অনভিজ্ঝালু হোতি অব্যাপন্নচিত্তো. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, চিত্তসম্পদা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, দিট্ঠিসম্পদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি অৱিপৰীতদস্সনো – ‘অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং…পে… যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিসম্পদা. সীলসম্পদাহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি. চিত্তসম্পদাহেতু ৱা…পে… দিট্ঠিসম্পদাহেতু ৱা, ভিক্খৱে, সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, অপণ্ণকো মণি উদ্ধং খিত্তো যেন যেনেৱ পতিট্ঠাতি সুপ্পতিট্ঠিতংযেৱ পতিট্ঠাতি; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সীলসম্পদাহেতু ৱা সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি, চিত্তসম্পদাহেতু ৱা সত্তা…পে… দিট্ঠিসম্পদাহেতু ৱা সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তি. ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো সম্পদা’’তি. ছট্ঠং.
৭. কম্মন্তসুত্তং
১২০. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, ৱিপত্তিযো. কতমা তিস্সো? কম্মন্তৱিপত্তি, আজীৱৱিপত্তি, দিট্ঠিৱিপত্তি. কতমা চ, ভিক্খৱে, কম্মন্তৱিপত্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি…পে… সম্ফপ্পলাপী হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মন্তৱিপত্তি.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, আজীৱৱিপত্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাআজীৱো হোতি, মিচ্ছাআজীৱেন জীৱিকং [জীৱিতং (স্যা. কং. ক.)] কপ্পেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, আজীৱৱিপত্তি.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, দিট্ঠিৱিপত্তি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি ৱিপৰীতদস্সনো – ‘নত্থি দিন্নং, নত্থি যিট্ঠং…পে… যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিৱিপত্তি. ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো ৱিপত্তিযোতি.
‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, সম্পদা. কতমা তিস্সো? কম্মন্তসম্পদা, আজীৱসম্পদা, দিট্ঠিসম্পদা. কতমা চ, ভিক্খৱে, কম্মন্তসম্পদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কম্মন্তসম্পদা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, আজীৱসম্পদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাআজীৱো হোতি, সম্মাআজীৱেন জীৱিকং কপ্পেতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, আজীৱসম্পদা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, দিট্ঠিসম্পদা? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি অৱিপৰীতদস্সনো – ‘অত্থি দিন্নং, অত্থি যিট্ঠং…পে… যে ইমঞ্চ লোকং পৰঞ্চ লোকং সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা পৱেদেন্তী’তি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, দিট্ঠিসম্পদা. ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো সম্পদা’’তি. সত্তমং.
৮. পঠমসোচেয্যসুত্তং
১২১. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, সোচেয্যানি. কতমানি তীণি? কাযসোচেয্যং, ৱচীসোচেয্যং, মনোসোচেয্যং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কাযসোচেয্যং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কাযসোচেয্যং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ৱচীসোচেয্যং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি. ইদং ৱুচ্চতি ভিক্খৱে, ৱচীসোচেয্যং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, মনোসোচেয্যং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অনভিজ্ঝালু হোতি অব্যাপন্নচিত্তো সম্মাদিট্ঠিকো. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, মনোসোচেয্যং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি সোচেয্যানী’’তি. অট্ঠমং.
৯. দুতিযসোচেয্যসুত্তং
১২২. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, সোচেয্যানি. কতমানি তীণি? কাযসোচেয্যং, ৱচীসোচেয্যং, মনোসোচেয্যং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কাযসোচেয্যং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, অব্ৰহ্মচৰিযা পটিৱিৰতো হোতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কাযসোচেয্যং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ৱচীসোচেয্যং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৱচীসোচেয্যং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, মনোসোচেয্যং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং কামচ্ছন্দং – ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং কামচ্ছন্দো’তি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং কামচ্ছন্দং – ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং কামচ্ছন্দো’তি পজানাতি; যথা চ অনুপ্পন্নস্স কামচ্ছন্দস্স উপ্পাদো হোতি, তঞ্চ পজানাতি; যথা চ উপ্পন্নস্স কামচ্ছন্দস্স পহানং হোতি, তঞ্চ পজানাতি; যথা চ পহীনস্স কামচ্ছন্দস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি, তঞ্চ পজানাতি; সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ব্যাপাদং – ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং ব্যাপাদো’তি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ব্যাপাদং – ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং ব্যাপাদো’তি পজানাতি; যথা চ অনুপ্পন্নস্স ব্যাপাদস্স উপ্পাদো হোতি, তঞ্চ পজানাতি; যথা চ উপ্পন্নস্স ব্যাপাদস্স পহানং হোতি, তঞ্চ পজানাতি; যথা চ পহীনস্স ব্যাপাদস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি, তঞ্চ পজানাতি; সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং থিনমিদ্ধং – ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং থিনমিদ্ধ’ন্তি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং থিনমিদ্ধং – ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং থিনমিদ্ধ’ন্তি পজানাতি; যথা চ অনুপ্পন্নস্স থিনমিদ্ধস্স উপ্পাদো হোতি, তঞ্চ পজানাতি; যথা চ উপ্পন্নস্স থিনমিদ্ধস্স পহানং হোতি, তঞ্চ পজানাতি; যথা চ পহীনস্স থিনমিদ্ধস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি, তঞ্চ পজানাতি; সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং – ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চ’ন্তি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং – ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চ’ন্তি পজানাতি; যথা চ অনুপ্পন্নস্স উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চস্স উপ্পাদো হোতি, তঞ্চ পজানাতি; যথা চ উপ্পন্নস্স উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চস্স পহানং হোতি, তঞ্চ পজানাতি; যথা চ পহীনস্স উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চস্স আযতিং অনুপ্পাদো হোতি, তঞ্চ পজানাতি; সন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৱিচিকিচ্ছং – ‘অত্থি মে অজ্ঝত্তং ৱিচিকিচ্ছা’তি পজানাতি; অসন্তং ৱা অজ্ঝত্তং ৱিচিকিচ্ছং – ‘নত্থি মে অজ্ঝত্তং ৱিচিকিচ্ছা’তি পজানাতি; যথা চ অনুপ্পন্নায ৱিচিকিচ্ছায উপ্পাদো হোতি, তঞ্চ পজানাতি; যথা চ উপ্পন্নায ৱিচিকিচ্ছায পহানং হোতি, তঞ্চ পজানাতি; যথা চ পহীনায ৱিচিকিচ্ছায আযতিং অনুপ্পাদো হোতি, তঞ্চ পজানাতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, মনোসোচেয্যং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি সোচেয্যানীতি.
[ইতিৱু. ৬৬] ‘‘কাযসুচিং ৱচীসুচিং, চেতোসুচিং অনাসৱং;
সুচিং সোচেয্যসম্পন্নং, আহু নিন্হাতপাপক’’ন্তি. নৱমং;
১০. মোনেয্যসুত্তং
১২৩. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, মোনেয্যানি. কতমানি তীণি? কাযমোনেয্যং, ৱচীমোনেয্যং, মনোমোনেয্যং. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, কাযমোনেয্যং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, অব্ৰহ্মচৰিযা পটিৱিৰতো হোতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, কাযমোনেয্যং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ৱচীমোনেয্যং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৱচীমোনেয্যং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, মনোমোনেয্যং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, মনোমোনেয্যং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি মোনেয্যানী’’তি.
‘‘কাযমুনিং ৱচীমুনিং, চেতোমুনিং অনাসৱং;
মুনিং মোনেয্যসম্পন্নং, আহু সব্বপ্পহাযিন’’ন্তি. দসমং;
আপাযিকৱগ্গো দ্ৱাদসমো.