(১০) ৫. লোণকপল্লৱগ্গো
১. অচ্চাযিকসুত্তং
৯৩. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, কস্সকস্স গহপতিস্স অচ্চাযিকানি কৰণীযানি. কতমানি তীণি? ইধ, ভিক্খৱে, কস্সকো গহপতি সীঘং সীঘং খেত্তং সুকট্ঠং কৰোতি সুমতিকতং. সীঘং সীঘং খেত্তং সুকট্ঠং কৰিত্ৱা সুমতিকতং সীঘং সীঘং বীজানি পতিট্ঠাপেতি. সীঘং সীঘং বীজানি পতিট্ঠাপেত্ৱা সীঘং সীঘং উদকং অভিনেতিপি অপনেতিপি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি কস্সকস্স গহপতিস্স অচ্চাযিকানি কৰণীযানি. তস্স খো তং, ভিক্খৱে, কস্সকস্স গহপতিস্স নত্থি সা ইদ্ধি ৱা আনুভাৱো ৱা – ‘অজ্জেৱ মে ধঞ্ঞানি জাযন্তু, স্ৱেৱ গব্ভীনি হোন্তু, উত্তৰস্ৱেৱ পচ্চন্তূ’তি. অথ খো, ভিক্খৱে, হোতি সো সমযো যং তস্স কস্সকস্স গহপতিস্স তানি ধঞ্ঞানি উতুপৰিণামীনি জাযন্তিপি গব্ভীনিপি হোন্তি পচ্চন্তিপি.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, তীণিমানি ভিক্খুস্স অচ্চাযিকানি কৰণীযানি. কতমানি তীণি? অধিসীলসিক্খাসমাদানং, অধিচিত্তসিক্খাসমাদানং, অধিপঞ্ঞাসিক্খাসমাদানং – ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি ভিক্খুস্স অচ্চাযিকানি কৰণীযানি. তস্স খো তং, ভিক্খৱে, ভিক্খুনো নত্থি সা ইদ্ধি ৱা অনুভাৱো ৱা – ‘অজ্জেৱ মে অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতু স্ৱে ৱা উত্তৰস্ৱে ৱা’তি. অথ খো, ভিক্খৱে, হোতি সো সমযো যং তস্স ভিক্খুনো অধিসীলম্পি সিক্খতো অধিচিত্তম্পি সিক্খতো অধিপঞ্ঞম্পি সিক্খতো অনুপাদায আসৱেহি চিত্তং ৱিমুচ্চতি.
‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘তিব্বো নো ছন্দো ভৱিস্সতি অধিসীলসিক্খাসমাদানে, তিব্বো ছন্দো ভৱিস্সতি অধিচিত্তসিক্খাসমাদানে, তিব্বো ছন্দো ভৱিস্সতি অধিপঞ্ঞাসিক্খাসমাদানে’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.
২. পৱিৱেকসুত্তং
৯৪. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা পৱিৱেকানি পঞ্ঞাপেন্তি. কতমানি তীণি? চীৱৰপৱিৱেকং, পিণ্ডপাতপৱিৱেকং, সেনাসনপৱিৱেকং.
‘‘তত্ৰিদং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা চীৱৰপৱিৱেকস্মিং পঞ্ঞাপেন্তি, সাণানিপি ধাৰেন্তি, মসাণানিপি ধাৰেন্তি, ছৱদুস্সানিপি ধাৰেন্তি, পংসুকূলানিপি ধাৰেন্তি, তিৰীটানিপি ধাৰেন্তি, অজিনম্পি ধাৰেন্তি, অজিনক্খিপম্পি ধাৰেন্তি, কুসচীৰম্পি ধাৰেন্তি, ৱাকচীৰম্পি ধাৰেন্তি, ফলকচীৰম্পি ধাৰেন্তি, কেসকম্বলম্পি ধাৰেন্তি, ৱালকম্বলম্পি ধাৰেন্তি, উলূকপক্খিকম্পি ধাৰেন্তি. ইদং খো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা চীৱৰপৱিৱেকস্মিং পঞ্ঞাপেন্তি.
‘‘তত্ৰিদং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা পিণ্ডপাতপৱিৱেকস্মিং পঞ্ঞাপেন্তি. সাকভক্খাপি হোন্তি, সামাকভক্খাপি হোন্তি, নীৱাৰভক্খাপি হোন্তি, দদ্দুলভক্খাপি হোন্তি, হটভক্খাপি হোন্তি, কণভক্খাপি হোন্তি, আচামভক্খাপি হোন্তি, পিঞ্ঞাকভক্খাপি হোন্তি, তিণভক্খাপি হোন্তি, গোমযভক্খাপি হোন্তি, ৱনমূলফলাহাৰা যাপেন্তি পৱত্তফলভোজী. ইদং খো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা পিণ্ডপাতপৱিৱেকস্মিং পঞ্ঞাপেন্তি.
‘‘তত্ৰিদং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা সেনাসনপৱিৱেকস্মিং পঞ্ঞাপেন্তি অৰঞ্ঞং ৰুক্খমূলং সুসানং [ৰুক্খমূলং ভুসাগাৰং সুসানং (ক.)] ৱনপত্থং অব্ভোকাসং পলালপুঞ্জং ভুসাগাৰং [সুঞ্ঞাগাৰং (ক.)]. ইদং খো, ভিক্খৱে, অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা সেনাসনপৱিৱেকস্মিং পঞ্ঞাপেন্তি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি অঞ্ঞতিত্থিযা পৰিব্বাজকা পৱিৱেকানি পঞ্ঞাপেন্তি.
‘‘তীণি খো পনিমানি, ভিক্খৱে, ইমস্মিং ধম্মৱিনযে ভিক্খুনো পৱিৱেকানি. কতমানি তীণি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলৱা চ হোতি, দুস্সীল্যঞ্চস্স পহীনং হোতি, তেন চ ৱিৱিত্তো হোতি; সম্মাদিট্ঠিকো চ হোতি, মিচ্ছাদিট্ঠি চস্স পহীনা হোতি, তায চ ৱিৱিত্তো হোতি; খীণাসৱো চ হোতি, আসৱা চস্স পহীনা হোন্তি, তেহি চ ৱিৱিত্তো হোতি. যতো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলৱা হোতি, দুস্সীল্যঞ্চস্স পহীনং হোতি, তেন চ ৱিৱিত্তো হোতি; সম্মাদিট্ঠিকো চ হোতি, মিচ্ছাদিট্ঠি চস্স পহীনা হোতি, তায চ ৱিৱিত্তো হোতি; খীণাসৱো চ হোতি, আসৱা চস্স পহীনা হোন্তি, তেহি চ ৱিৱিত্তো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ‘ভিক্খু অগ্গপ্পত্তো সাৰপ্পত্তো সুদ্ধো সাৰে পতিট্ঠিতো’’’.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, কস্সকস্স গহপতিস্স সম্পন্নং সালিক্খেত্তং. তমেনং কস্সকো গহপতি সীঘং সীঘং [সীঘসীঘং (সী. স্যা. কং. পী.)] লৱাপেয্য. সীঘং সীঘং লৱাপেত্ৱা সীঘং সীঘং সঙ্ঘৰাপেয্য. সীঘং সীঘং সঙ্ঘৰাপেত্ৱা সীঘং সীঘং উব্বহাপেয্য [উব্বাহাপেয্য (স্যা. কং.)]. সীঘং সীঘং উব্বহাপেত্ৱা সীঘং সীঘং পুঞ্জং কাৰাপেয্য. সীঘং সীঘং পুঞ্জং কাৰাপেত্ৱা সীঘং সীঘং মদ্দাপেয্য. সীঘং সীঘং মদ্দাপেত্ৱা সীঘং সীঘং পলালানি উদ্ধৰাপেয্য. সীঘং সীঘং পলালানি উদ্ধৰাপেত্ৱা সীঘং সীঘং ভুসিকং উদ্ধৰাপেয্য. সীঘং সীঘং ভুসিকং উদ্ধৰাপেত্ৱা সীঘং সীঘং ওপুনাপেয্য. সীঘং সীঘং ওপুনাপেত্ৱা সীঘং সীঘং অতিহৰাপেয্য. সীঘং সীঘং অতিহৰাপেত্ৱা সীঘং সীঘং কোট্টাপেয্য. সীঘং সীঘং কোট্টাপেত্ৱা সীঘং সীঘং থুসানি উদ্ধৰাপেয্য. এৱমস্সু [এৱস্সু (ক.)] তানি, ভিক্খৱে, কস্সকস্স গহপতিস্স ধঞ্ঞানি অগ্গপ্পত্তানি সাৰপ্পত্তানি সুদ্ধানি সাৰে পতিট্ঠিতানি.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, যতো ভিক্খু সীলৱা চ হোতি, দুস্সীল্যঞ্চস্স পহীনং হোতি, তেন চ ৱিৱিত্তো হোতি; সম্মাদিট্ঠিকো চ হোতি, মিচ্ছাদিট্ঠি চস্স পহীনা হোতি, তায চ ৱিৱিত্তো হোতি; খীণাসৱো চ হোতি, আসৱা চস্স পহীনা হোন্তি, তেহি চ ৱিৱিত্তো হোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ‘ভিক্খু অগ্গপ্পত্তো সাৰপ্পত্তো সুদ্ধো সাৰে পতিট্ঠিতো’’’তি. দুতিযং.
৩. সৰদসুত্তং
৯৫. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সৰদসমযে ৱিদ্ধে ৱিগতৱলাহকে দেৱে আদিচ্চো নভং অব্ভুস্সক্কমানো [অব্ভুস্সুক্কমানো (সী. পী.)] সব্বং আকাসগতং তমগতং অভিৱিহচ্চ ভাসতে চ তপতে চ ৱিৰোচতি চ.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, যতো অৰিযসাৱকস্স ৱিৰজং ৱীতমলং ধম্মচক্খুং উপ্পজ্জতি [উদপাদি (সব্বত্থ)], সহ দস্সনুপ্পাদা, ভিক্খৱে, অৰিযসাৱকস্স তীণি সংযোজনানি পহীযন্তি – সক্কাযদিট্ঠি, ৱিচিকিচ্ছা, সীলব্বতপৰামাসো.
‘‘অথাপৰং দ্ৱীহি ধম্মেহি নিয্যাতি অভিজ্ঝায চ ব্যাপাদেন চ. সো ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. তস্মিং চে, ভিক্খৱে, সমযে অৰিযসাৱকো কালং কৰেয্য, নত্থি তং [তস্স (ক.)] সংযোজনং যেন সংযোজনেন সংযুত্তো অৰিযসাৱকো পুন ইমং [পুনযিমং (স্যা. কং. ক.)] লোকং আগচ্ছেয্যা’’তি. ততিযং.
৪. পৰিসাসুত্তং
৯৬. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, পৰিসা. কতমা তিস্সো? অগ্গৱতী পৰিসা, ৱগ্গা পৰিসা, সমগ্গা পৰিসা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, অগ্গৱতী পৰিসা? ইধ, ভিক্খৱে, যস্সং পৰিসাযং থেৰা ভিক্খূ ন বাহুলিকা হোন্তি ন সাথলিকা, ওক্কমনে নিক্খিত্তধুৰা পৱিৱেকে পুব্বঙ্গমা, ৱীৰিযং আৰভন্তি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায, তেসং পচ্ছিমা জনতা দিট্ঠানুগতিং আপজ্জতি. সাপি হোতি ন বাহুলিকা ন সাথলিকা ওক্কমনে নিক্খিত্তধুৰা পৱিৱেকে পুব্বঙ্গমা, ৱীৰিযং আৰভতি অপ্পত্তস্স পত্তিযা অনধিগতস্স অধিগমায অসচ্ছিকতস্স সচ্ছিকিৰিযায. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, অগ্গৱতী পৰিসা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, ৱগ্গা পৰিসা? ইধ, ভিক্খৱে, যস্সং পৰিসাযং ভিক্খূ ভণ্ডনজাতা কলহজাতা ৱিৱাদাপন্না অঞ্ঞমঞ্ঞং মুখসত্তীহি ৱিতুদন্তা ৱিহৰন্তি, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ৱগ্গা পৰিসা.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৱে, সমগ্গা পৰিসা? ইধ, ভিক্খৱে, যস্সং পৰিসাযং ভিক্খূ সমগ্গা সম্মোদমানা অৱিৱদমানা খীৰোদকীভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযচক্খূহি সম্পস্সন্তা ৱিহৰন্তি, অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, সমগ্গা পৰিসা.
‘‘যস্মিং, ভিক্খৱে, সমযে ভিক্খূ সমগ্গা সম্মোদমানা অৱিৱদমানা খীৰোদকীভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযচক্খূহি সম্পস্সন্তা ৱিহৰন্তি, বহুং, ভিক্খৱে, ভিক্খূ তস্মিং সমযে পুঞ্ঞং পসৱন্তি. ব্ৰহ্মং, ভিক্খৱে, ৱিহাৰং তস্মিং সমযে ভিক্খূ ৱিহৰন্তি, যদিদং মুদিতায চেতোৱিমুত্তিযা. পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উপৰিপব্বতে থুল্লফুসিতকে দেৱে ৱস্সন্তে তং উদকং যথানিন্নং পৱত্তমানং পব্বতকন্দৰপদৰসাখা পৰিপূৰেতি, পব্বতকন্দৰপদৰসাখা পৰিপূৰা কুসোব্ভে [কুস্সুম্ভে (সী. পী.), কুসুম্ভে (স্যা. কং. ক.)] পৰিপূৰেন্তি, কুসোব্ভা পৰিপূৰা মহাসোব্ভে পৰিপূৰেন্তি, মহাসোব্ভা পৰিপূৰা কুন্নদিযো পৰিপূৰেন্তি, কুন্নদিযো পৰিপূৰা মহানদিযো পৰিপূৰেন্তি, মহানদিযো পৰিপূৰা সমুদ্দং [সমুদ্দসাগৰে (ক.)] পৰিপূৰেন্তি.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, যস্মিং সমযে ভিক্খূ সমগ্গা সম্মোদমানা অৱিৱদমানা খীৰোদকীভূতা অঞ্ঞমঞ্ঞং পিযচক্খূহি সম্পস্সন্তা ৱিহৰন্তি, বহুং, ভিক্খৱে, ভিক্খূ তস্মিং সমযে পুঞ্ঞং পসৱন্তি. ব্ৰহ্মং, ভিক্খৱে, ৱিহাৰং তস্মিং সমযে ভিক্খূ ৱিহৰন্তি, যদিদং মুদিতায চেতোৱিমুত্তিযা. পমুদিতস্স পীতি জাযতি, পীতিমনস্স কাযো পস্সম্ভতি, পস্সদ্ধকাযো সুখং ৱেদিযতি, সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো পৰিসা’’তি. চতুত্থং.
৫. পঠমআজানীযসুত্তং
৯৭. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো [ভদ্দো (ক.)] অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খ্যং [সঙ্খং (সী. স্যা. কং. পী.)] গচ্ছতি. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৱণ্ণসম্পন্নো চ হোতি বলসম্পন্নো চ জৱসম্পন্নো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো চ হোতি বলসম্পন্নো চ জৱসম্পন্নো চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু বলসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু বলসম্পন্নো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু জৱসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ‘ইদং দুক্খ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি; ‘অযং দুক্খসমুদযো’তি যথাভূতং পজানাতি; ‘অযং দুক্খনিৰোধো’তি যথাভূতং পজানাতি; ‘অযং দুক্খনিৰোধগামিনী পটিপদা’তি যথাভূতং পজানাতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু জৱসম্পন্নো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. পঞ্চমং.
৬. দুতিযআজানীযসুত্তং
৯৮. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খযং গচ্ছতি. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৱণ্ণসম্পন্নো চ হোতি বলসম্পন্নো চ জৱসম্পন্নো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো চ হোতি বলসম্পন্নো চ জৱসম্পন্নো চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলৱা হোতি…পে… সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু বলসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু বলসম্পন্নো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু জৱসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু পঞ্চন্নং ওৰম্ভাগিযানং সংযোজনানং পৰিক্খযা ওপপাতিকো হোতি তত্থ পৰিনিব্বাযী অনাৱত্তিধম্মো তস্মা লোকা. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু জৱসম্পন্নো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. ছট্ঠং.
৭. ততিযআজানীযসুত্তং
৯৯. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খযং গচ্ছতি. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৱে, ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৱণ্ণসম্পন্নো চ হোতি বলসম্পন্নো চ জৱসম্পন্নো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো ৰঞ্ঞো ভদ্ৰো অস্সাজানীযো ৰাজাৰহো হোতি ৰাজভোগ্গো, ৰঞ্ঞো অঙ্গন্তেৱ সঙ্খ্যং গচ্ছতি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি পাহুনেয্যো দক্খিণেয্যো অঞ্জলিকৰণীযো অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্স. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো চ হোতি বলসম্পন্নো চ জৱসম্পন্নো চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সীলৱা হোতি, পাতিমোক্খসংৱৰসংৱুতো ৱিহৰতি আচাৰগোচৰসম্পন্নো অণুমত্তেসু ৱজ্জেসু ভযদস্সাৱী, সমাদায সিক্খতি সিক্খাপদেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱণ্ণসম্পন্নো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু বলসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আৰদ্ধৱীৰিযো ৱিহৰতি অকুসলানং ধম্মানং পহানায কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদায থামৱা দড়্হপৰক্কমো অনিক্খিত্তধুৰো কুসলেসু ধম্মেসু. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু বলসম্পন্নো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, ভিক্খু জৱসম্পন্নো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু জৱসম্পন্নো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ভিক্খু আহুনেয্যো হোতি…পে… অনুত্তৰং পুঞ্ঞক্খেত্তং লোকস্সা’’তি. সত্তমং.
৮. পোত্থকসুত্তং
১০০. ‘‘নৱোপি, ভিক্খৱে, পোত্থকো দুব্বণ্ণো চ হোতি দুক্খসম্ফস্সো চ অপ্পগ্ঘো চ; মজ্ঝিমোপি, ভিক্খৱে, পোত্থকো দুব্বণ্ণো চ হোতি দুক্খসম্ফস্সো চ অপ্পগ্ঘো চ; জিণ্ণোপি, ভিক্খৱে, পোত্থকো দুব্বণ্ণো চ হোতি দুক্খসম্ফস্সো চ অপ্পগ্ঘো চ. জিণ্ণম্পি, ভিক্খৱে, পোত্থকং উক্খলিপৰিমজ্জনং ৱা কৰোন্তি সঙ্কাৰকূটে ৱা নং [তং (সী.), ঠানে (ক.)] ছড্ডেন্তি.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, নৱো চেপি ভিক্খু হোতি দুস্সীলো পাপধম্মো. ইদমস্স দুব্বণ্ণতায ৱদামি. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, পোত্থকো দুব্বণ্ণো তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. যে খো পনস্স সেৱন্তি ভজন্তি পযিৰুপাসন্তি দিট্ঠানুগতিং আপজ্জন্তি, তেসং তং হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায. ইদমস্স দুক্খসম্ফস্সতায ৱদামি. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, পোত্থকো দুক্খসম্ফস্সো তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. যেসং খো পন সো [যেসং খো পন (সী. স্যা. কং. পী.), যেসং সো (ক.) পু. প. ১১৬ পস্সিতব্বং] পটিগ্গণ্হাতি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং, তেসং তং ন মহপ্ফলং হোতি ন মহানিসংসং. ইদমস্স অপ্পগ্ঘতায ৱদামি. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, পোত্থকো অপ্পগ্ঘো তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. মজ্ঝিমো চেপি, ভিক্খৱে, ভিক্খু হোতি…পে… থেৰো চেপি, ভিক্খৱে, ভিক্খু হোতি দুস্সীলো পাপধম্মো, ইদমস্স দুব্বণ্ণতায ৱদামি. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, পোত্থকো দুব্বণ্ণো তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. যে খো পনস্স সেৱন্তি ভজন্তি পযিৰুপাসন্তি দিট্ঠানুগতিং আপজ্জন্তি, তেসং তং হোতি দীঘৰত্তং অহিতায দুক্খায. ইদমস্স দুক্খসম্ফস্সতায ৱদামি. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, পোত্থকো দুক্খসম্ফস্সো তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. যেসং খো পন সো পটিগ্গণ্হাতি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং, তেসং তং ন মহপ্ফলং হোতি ন মহানিসংসং. ইদমস্স অপ্পগ্ঘতায ৱদামি. সেয্যথাপি সো, ভিক্খৱে, পোত্থকো অপ্পগ্ঘো তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি.
‘‘এৱৰূপো চাযং, ভিক্খৱে, থেৰো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝে ভণতি. তমেনং ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘কিং নু খো তুয্হং বালস্স অব্যত্তস্স ভণিতেন, ত্ৱম্পি নাম ভণিতব্বং মঞ্ঞসী’তি! সো কুপিতো অনত্তমনো তথাৰূপিং ৱাচং নিচ্ছাৰেতি যথাৰূপায ৱাচায সঙ্ঘো তং উক্খিপতি, সঙ্কাৰকূটেৱ নং পোত্থকং.
‘‘নৱম্পি, ভিক্খৱে, কাসিকং ৱত্থং ৱণ্ণৱন্তঞ্চেৱ হোতি সুখসম্ফস্সঞ্চ মহগ্ঘঞ্চ; মজ্ঝিমম্পি, ভিক্খৱে, কাসিকং ৱত্থং ৱণ্ণৱন্তঞ্চেৱ হোতি সুখসম্ফস্সঞ্চ মহগ্ঘঞ্চ; জিণ্ণম্পি, ভিক্খৱে, কাসিকং ৱত্থং ৱণ্ণৱন্তঞ্চেৱ হোতি সুখসম্ফস্সঞ্চ মহগ্ঘঞ্চ. জিণ্ণম্পি, ভিক্খৱে, কাসিকং ৱত্থং ৰতনপলিৱেঠনং ৱা কৰোতি গন্ধকৰণ্ডকে ৱা নং পক্খিপন্তি.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, নৱো চেপি ভিক্খু হোতি সীলৱা কল্যাণধম্মো, ইদমস্স সুৱণ্ণতায ৱদামি. সেয্যথাপি তং, ভিক্খৱে, কাসিকং ৱত্থং ৱণ্ণৱন্তং তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. যে খো পনস্স সেৱন্তি ভজন্তি পযিৰুপাসন্তি দিট্ঠানুগতিং আপজ্জন্তি, তেসং তং হোতি দীঘৰত্তং হিতায সুখায. ইদমস্স সুখসম্ফস্সতায ৱদামি. সেয্যথাপি তং, ভিক্খৱে, কাসিকং ৱত্থং সুখসম্ফস্সং তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. যেসং খো পন সো পটিগ্গণ্হাতি চীৱৰপিণ্ডপাতসেনাসনগিলানপ্পচ্চযভেসজ্জপৰিক্খাৰং, তেসং তং মহপ্ফলং হোতি মহানিসংসং. ইদমস্স মহগ্ঘতায ৱদামি. সেয্যথাপি তং, ভিক্খৱে, কাসিকং ৱত্থং মহগ্ঘং তথূপমাহং, ভিক্খৱে, ইমং পুগ্গলং ৱদামি. মজ্ঝিমো চেপি, ভিক্খৱে, ভিক্খু হোতি…পে… থেৰো চেপি, ভিক্খৱে, ভিক্খু হোতি…পে… পুগ্গলং ৱদামি.
‘‘এৱৰূপো চাযং, ভিক্খৱে, থেৰো ভিক্খু সঙ্ঘমজ্ঝে ভণতি. তমেনং ভিক্খূ এৱমাহংসু – ‘অপ্পসদ্দা আযস্মন্তো হোথ, থেৰো ভিক্খু ধম্মঞ্চ ৱিনযঞ্চ ভণতী’তি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘কাসিকৱত্থূপমা ভৱিস্সাম, ন পোত্থকূপমা’তি [কাসিকং ৱত্থং তথূপমাহং ভৱিস্সামি, ন পোত্থকূপমাহন্তি (ক.)]. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. অট্ঠমং.
৯. লোণকপল্লসুত্তং
১০১. ‘‘যো [যো খো (স্যা. কং.), যো চ খো (ক.)], ভিক্খৱে, এৱং ৱদেয্য – ‘যথা যথাযং পুৰিসো কম্মং কৰোতি তথা তথা তং পটিসংৱেদিযতী’তি, এৱং সন্তং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো ন হোতি, ওকাসো ন পঞ্ঞাযতি সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযায. যো চ খো, ভিক্খৱে, এৱং ৱদেয্য – ‘যথা যথা ৱেদনীযং অযং পুৰিসো কম্মং কৰোতি তথা তথাস্স ৱিপাকং পটিসংৱেদিযতী’তি, এৱং সন্তং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো হোতি, ওকাসো পঞ্ঞাযতি সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযায. ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স অপ্পমত্তকম্পি পাপকম্মং [পাপং কম্মং (সী. পী.)] কতং তমেনং নিৰযং উপনেতি. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, না’ণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ.
‘‘কথংৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স অপ্পমত্তকম্পি পাপকম্মং কতং তমেনং নিৰযং উপনেতি? ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অভাৱিতকাযো হোতি অভাৱিতসীলো অভাৱিতচিত্তো অভাৱিতপঞ্ঞো পৰিত্তো অপ্পাতুমো অপ্পদুক্খৱিহাৰী. এৱৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স অপ্পমত্তকম্পি পাপকম্মং কতং তমেনং নিৰযং উপনেতি.
‘‘কথংৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, না’ণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ভাৱিতকাযো হোতি ভাৱিতসীলো ভাৱিতচিত্তো ভাৱিতপঞ্ঞো অপৰিত্তো মহত্তো [মহত্তা (সী. স্যা. কং. পী.)] অপ্পমাণৱিহাৰী. এৱৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো লোণকপল্লং [লোণফলং (সী. স্যা. কং. পী.)] পৰিত্তে উদকমল্লকে [উদককপল্লকে (ক.)] পক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, অপি নু তং পৰিত্তং উদকং [উদকমল্লকে উদকং (সী. স্যা. কং. পী.)] অমুনা লোণকপল্লেন লোণং অস্স অপেয্য’’ন্তি? ‘‘এৱং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অদুঞ্হি, ভন্তে, পৰিত্তং উদককপল্লকে উদকং, তং অমুনা লোণকপল্লেন লোণং অস্স অপেয্য’’ন্তি. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, পুৰিসো লোণকপল্লকং গঙ্গায নদিযা পক্খিপেয্য. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৱে, অপি নু সা গঙ্গা নদী অমুনা লোণকপল্লেন লোণং অস্স অপেয্যা’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘অসু হি, ভন্তে, গঙ্গায নদিযা মহা উদকক্খন্ধো সো অমুনা লোণকপল্লেন লোণো ন অস্স অপেয্যো’’তি [লোণং নেৱস্স অপেয্যন্তি (সী.), ন লোণো অস্স অপেয্যোতি (পী.)].
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চস্স পুগ্গলস্স অপ্পমত্তকম্পি পাপকম্মং কতং তমেনং নিৰযং উপনেতি. ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ.
‘‘কথংৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স অপ্পমত্তকম্পি পাপকম্মং কতং তমেনং নিৰযং উপনেতি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অভাৱিতকাযো হোতি অভাৱিতসীলো অভাৱিতচিত্তো অভাৱিতপঞ্ঞো পৰিত্তো অপ্পাতুমো অপ্পদুক্খৱিহাৰী. এৱৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স অপ্পমত্তকম্পি পাপকম্মং কতং তমেনং নিৰযং উপনেতি.
‘‘কথংৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ভাৱিতকাযো হোতি ভাৱিতসীলো ভাৱিতচিত্তো ভাৱিতপঞ্ঞো অপৰিত্তো মহত্তো অপ্পমাণৱিহাৰী. এৱৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ.
‘‘ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অড্ঢকহাপণেনপি বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণেনপি বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণসতেনপি বন্ধনং নিগচ্ছতি. ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অড্ঢকহাপণেনপি ন বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণেনপি ন বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণসতেনপি ন বন্ধনং নিগচ্ছতি.
‘‘কথংৰূপো, ভিক্খৱে, অড্ঢকহাপণেনপি বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণেনপি বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণসতেনপি বন্ধনং নিগচ্ছতি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো দলিদ্দো হোতি অপ্পস্সকো অপ্পভোগো. এৱৰূপো, ভিক্খৱে, অড্ঢকহাপণেনপি বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণেনপি বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণসতেনপি বন্ধনং নিগচ্ছতি.
‘‘কথংৰূপো, ভিক্খৱে, অড্ঢকহাপণেনপি ন বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণেনপি ন বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণসতেনপি ন বন্ধনং নিগচ্ছতি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অড্ঢো হোতি মহদ্ধনো মহাভোগো. এৱৰূপো, ভিক্খৱে, অড্ঢকহাপণেনপি ন বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণেনপি ন বন্ধনং নিগচ্ছতি, কহাপণসতেনপি ন বন্ধনং নিগচ্ছতি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চস্স পুগ্গলস্স অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং. তমেনং নিৰযং উপনেতি. ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ.
‘‘কথংৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং, তমেনং নিৰযং উপনেতি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অভাৱিতকাযো হোতি অভাৱিতসীলো অভাৱিতচিত্তো অভাৱিতপঞ্ঞো পৰিত্তো অপ্পাতুমো অপ্পদুক্খৱিহাৰী. এৱৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং তমেনং নিৰযং উপনেতি.
‘‘কথংৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ভাৱিতকাযো হোতি ভাৱিতসীলো ভাৱিতচিত্তো ভাৱিতপঞ্ঞো অপৰিত্তো মহত্তো অপ্পমাণৱিহাৰী. এৱৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ.
‘‘ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ভাৱিতকাযো হোতি ভাৱিতসীলো ভাৱিতচিত্তো ভাৱিতপঞ্ঞো অপৰিত্তো মহত্তো অপ্পমাণৱিহাৰী. এৱৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, ওৰব্ভিকো ৱা উৰব্ভঘাতকো ৱা অপ্পেকচ্চং উৰব্ভং অদিন্নং আদিযমানং পহোতি হন্তুং ৱা বন্ধিতুং ৱা জাপেতুং ৱা যথাপচ্চযং ৱা কাতুং, অপ্পেকচ্চং উৰব্ভং অদিন্নং আদিযমানং নপ্পহোতি হন্তুং ৱা বন্ধিতুং ৱা জাপেতুং ৱা যথাপচ্চযং ৱা কাতুং.
‘‘কথংৰূপং, ভিক্খৱে, ওৰব্ভিকো ৱা উৰব্ভঘাতকো ৱা উৰব্ভং অদিন্নং আদিযমানং পহোতি হন্তুং ৱা বন্ধিতুং ৱা জাপেতুং ৱা যথাপচ্চযং ৱা কাতুং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো দলিদ্দো হোতি অপ্পস্সকো অপ্পভোগো. এৱৰূপং, ভিক্খৱে, ওৰব্ভিকো ৱা উৰব্ভঘাতকো ৱা উৰব্ভং অদিন্নং আদিযমানং পহোতি হন্তুং ৱা বন্ধিতুং ৱা জাপেতুং ৱা যথাপচ্চযং ৱা কাতুং.
‘‘কথংৰূপং, ভিক্খৱে, ওৰব্ভিকো ৱা উৰব্ভঘাতকো ৱা উৰব্ভং অদিন্নং আদিযমানং নপ্পহোতি হন্তুং ৱা বন্ধিতুং ৱা জাপেতুং ৱা যথাপচ্চযং ৱা কাতুং. ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো অড্ঢো হোতি মহদ্ধনো মহাভোগো ৰাজা ৱা ৰাজমহামত্তো ৱা. এৱৰূপং, ভিক্খৱে, ওৰব্ভিকো ৱা উৰব্ভঘাতকো ৱা উৰব্ভং অদিন্নং আদিযমানং নপ্পহোতি হন্তুং ৱা বন্ধিতুং ৱা জাপেতুং ৱা যথাপচ্চযং ৱা কাতুং. অঞ্ঞদত্থু পঞ্জলিকোৱ [পঞ্জলিকো (ক.)] নং [পৰং (ক.)] যাচতি – ‘দেহি মে, মাৰিস, উৰব্ভং ৱা উৰব্ভধনং ৱা’তি. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, ইধেকচ্চস্স পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকম্পি পাপকম্মং কতং তমেনং নিৰযং উপনেতি. ইধ পন, ভিক্খৱে, একচ্চস্স পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ.
‘‘কথংৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স অপ্পমত্তকম্পি পাপকম্মং কতং তমেনং নিৰযং উপনেতি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো অভাৱিতকাযো হোতি অভাৱিতসীলো অভাৱিতচিত্তো অভাৱিতপঞ্ঞো পৰিত্তো অপ্পাতুমো অপ্পদুক্খৱিহাৰী. এৱৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স অপ্পমত্তকম্পি পাপকম্মং কতং তমেনং নিৰযং উপনেতি.
‘‘কথংৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো পুগ্গলো ভাৱিতকাযো হোতি ভাৱিতসীলো ভাৱিতচিত্তো ভাৱিতপঞ্ঞো অপৰিত্তো মহত্তো অপ্পমাণৱিহাৰী. এৱৰূপস্স, ভিক্খৱে, পুগ্গলস্স তাদিসংযেৱ অপ্পমত্তকং পাপকম্মং কতং দিট্ঠধম্মৱেদনীযং হোতি, নাণুপি খাযতি, কিং বহুদেৱ.
‘‘যো, ভিক্খৱে, এৱং ৱদেয্য – ‘যথা যথাযং পুৰিসো কম্মং কৰোতি তথা তথা তং পটিসংৱেদেতী’তি, এৱং সন্তং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো ন হোতি, ওকাসো ন পঞ্ঞাযতি সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযায. যো চ খো, ভিক্খৱে, এৱং ৱদেয্য – ‘যথা যথা ৱেদনীযং অযং পুৰিসো কম্মং কৰোতি তথা তথা তস্স ৱিপাকং পটিসংৱেদেতী’তি, এৱং সন্তং, ভিক্খৱে, ব্ৰহ্মচৰিযৱাসো হোতি, ওকাসো পঞ্ঞাযতি সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযাযা’’তি. নৱমং.
১০. পংসুধোৱকসুত্তং
১০২. ‘‘সন্তি, ভিক্খৱে, জাতৰূপস্স ওড়াৰিকা উপক্কিলেসা পংসুৱালুকা [পংসুৱালিকা (সী. স্যা. কং. পী.)] সক্খৰকঠলা. তমেনং পংসুধোৱকো ৱা পংসুধোৱকন্তেৱাসী ৱা দোণিযং আকিৰিত্ৱা ধোৱতি সন্ধোৱতি নিদ্ধোৱতি. তস্মিং পহীনে তস্মিং ব্যন্তীকতে সন্তি জাতৰূপস্স মজ্ঝিমসহগতা উপক্কিলেসা সুখুমসক্খৰা থূলৱালুকা [থূলৱালিকা (সী. পী.), থুল্লৱালিকা (স্যা. কং.)]. তমেনং পংসুধোৱকো ৱা পংসুধোৱকন্তেৱাসী ৱা ধোৱতি সন্ধোৱতি নিদ্ধোৱতি. তস্মিং পহীনে তস্মিং ব্যন্তীকতে সন্তি জাতৰূপস্স সুখুমসহগতা উপক্কিলেসা সুখুমৱালুকা কাড়জল্লিকা. তমেনং পংসুধোৱকো ৱা পংসুধোৱকন্তেৱাসী ৱা ধোৱতি সন্ধোৱতি নিদ্ধোৱতি. তস্মিং পহীনে তস্মিং ব্যন্তীকতে অথাপৰং সুৱণ্ণসিকতাৱসিস্সন্তি [সুৱণ্ণজাতৰূপকাৱসিস্সন্তি (ক.)]. তমেনং সুৱণ্ণকাৰো ৱা সুৱণ্ণকাৰন্তেৱাসী ৱা জাতৰূপং মূসাযং পক্খিপিত্ৱা ধমতি সন্ধমতি নিদ্ধমতি. তং হোতি জাতৰূপং ধন্তং সন্ধন্তং [অধন্তং অসন্ধন্তং (স্যা. কং.)] নিদ্ধন্তং অনিদ্ধন্তকসাৱং [অনিদ্ধন্তং অনিহিতং অনিন্নীতকসাৱং (সী. স্যা. কং. পী.)], ন চেৱ মুদু হোতি ন চ কম্মনিযং, ন চ পভস্সৰং পভঙ্গু চ, ন চ সম্মা উপেতি কম্মায. হোতি সো, ভিক্খৱে, সমযো যং সুৱণ্ণকাৰো ৱা সুৱণ্ণকাৰন্তেৱাসী ৱা তং জাতৰূপং ধমতি সন্ধমতি নিদ্ধমতি. তং হোতি জাতৰূপং ধন্তং সন্ধন্তং নিদ্ধন্তং নিদ্ধন্তকসাৱং [নিহিতং নিন্নীতকসাৱং (সী. স্যা. কং. পী.)], মুদু চ হোতি কম্মনিযঞ্চ পভস্সৰঞ্চ, ন চ পভঙ্গু, সম্মা উপেতি কম্মায. যস্সা যস্সা চ পিলন্ধনৱিকতিযা আকঙ্খতি – যদি পট্টিকায [মুদ্দিকায (অ. নি. ৫.২৩], যদি কুণ্ডলায, যদি গীৱেয্যকে [গীৱেয্যকেন (ক.), গীৱেয্যকায (?)], যদি সুৱণ্ণমালায – তঞ্চস্স অত্থং অনুভোতি.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সন্তি অধিচিত্তমনুযুত্তস্স ভিক্খুনো ওড়াৰিকা উপক্কিলেসা কাযদুচ্চৰিতং ৱচীদুচ্চৰিতং মনোদুচ্চৰিতং, তমেনং সচেতসো ভিক্খু দব্বজাতিকো পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি. তস্মিং পহীনে তস্মিং ব্যন্তীকতে সন্তি অধিচিত্তমনুযুত্তস্স ভিক্খুনো মজ্ঝিমসহগতা উপক্কিলেসা কামৱিতক্কো ব্যাপাদৱিতক্কো ৱিহিংসাৱিতক্কো, তমেনং সচেতসো ভিক্খু দব্বজাতিকো পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি. তস্মিং পহীনে তস্মিং ব্যন্তীকতে সন্তি অধিচিত্তমনুযুত্তস্স ভিক্খুনো সুখুমসহগতা উপক্কিলেসা ঞাতিৱিতক্কো জনপদৱিতক্কো অনৱঞ্ঞত্তিপটিসংযুত্তো ৱিতক্কো, তমেনং সচেতসো ভিক্খু দব্বজাতিকো পজহতি ৱিনোদেতি ব্যন্তীকৰোতি অনভাৱং গমেতি. তস্মিং পহীনে তস্মিং ব্যন্তীকতে অথাপৰং ধম্মৱিতক্কাৱসিস্সতি [ধম্মৱিতক্কোৱসিস্সতি (ক.)]. সো হোতি সমাধি ন চেৱ সন্তো ন চ পণীতো নপ্পটিপ্পস্সদ্ধলদ্ধো ন একোদিভাৱাধিগতো সসঙ্খাৰনিগ্গয্হৱাৰিতগতো [সসঙ্খাৰনিগ্গয্হৱাৰিতৱতো (সী. স্যা. কং. পী.), সসঙ্খাৰনিগ্গয্হৱাৰিৱাৱতো (ক.), সসঙ্খাৰনিগ্গয্হৱাৰিযাধিগতো (?) অ. নি. ৯.৩৭; দী. নি. ৩.৩৫৫] হোতি. সো, ভিক্খৱে, সমযো যং তং চিত্তং অজ্ঝত্তংযেৱ সন্তিট্ঠতি সন্নিসীদতি একোদি হোতি [একোদিভাৱং গচ্ছতি (সী.), একোদিভাৱো হোতি (স্যা. কং. ক.), একোদিহোতি (পী.)] সমাধিযতি. সো হোতি সমাধি সন্তো পণীতো পটিপ্পস্সদ্ধিলদ্ধো একোদিভাৱাধিগতো ন সসঙ্খাৰনিগ্গয্হৱাৰিতগতো. যস্স যস্স চ অভিঞ্ঞা সচ্ছিকৰণীযস্স ধম্মস্স চিত্তং অভিনিন্নামেতি অভিঞ্ঞা সচ্ছিকিৰিযায তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভৱেয্যং – একোপি হুত্ৱা বহুধা অস্সং, বহুধাপি হুত্ৱা একো অস্সং; আৱিভাৱং, তিৰোভাৱং; তিৰোকুট্টং তিৰোপাকাৰং তিৰোপব্বতং অসজ্জমানো গচ্ছেয্যং, সেয্যথাপি আকাসে; পথৱিযাপি উম্মুজ্জনিমুজ্জং কৰেয্যং, সেয্যথাপি উদকে; উদকেপি অভিজ্জমানে [অভিজ্জমানো (সী. পী. ক.)] গচ্ছেয্যং, সেয্যথাপি পথৱিযং; আকাসেপি পল্লঙ্কেন কমেয্যং, সেয্যথাপি পক্খী সকুণো; ইমেপি চন্দিমসূৰিযে এৱংমহিদ্ধিকে এৱংমহানুভাৱে পাণিনা পৰিমসেয্যং পৰিমজ্জেয্যং; যাৱ ব্ৰহ্মলোকাপি কাযেন ৱসং ৱত্তেয্য’ন্তি, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘দিব্বায সোতধাতুযা ৱিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণেয্যং দিব্বে চ মানুসে চ যে দূৰে সন্তিকে চা’তি, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘পৰসত্তানং পৰপুগ্গলানং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানেয্যং – সৰাগং ৱা চিত্তং সৰাগং চিত্তন্তি পজানেয্যং, ৱীতৰাগং ৱা চিত্তং ৱীতৰাগং চিত্তন্তি পজানেয্যং; সদোসং ৱা চিত্তং সদোসং চিত্তন্তি পজানেয্যং, ৱীতদোসং ৱা চিত্তং ৱীতদোসং চিত্তন্তি পজানেয্যং; সমোহং ৱা চিত্তং সমোহং চিত্তন্তি পজানেয্যং, ৱীতমোহং ৱা চিত্তং ৱীতমোহং চিত্তন্তি পজানেয্যং; সংখিত্তং ৱা চিত্তং সংখিত্তং চিত্তন্তি পজানেয্যং, ৱিক্খিত্তং ৱা চিত্তং ৱিক্খিত্তং চিত্তন্তি পজানেয্যং; মহগ্গতং ৱা চিত্তং মহগ্গতং চিত্তন্তি পজানেয্যং, অমহগ্গতং ৱা চিত্তং অমহগ্গতং চিত্তন্তি পজানেয্যং; সউত্তৰং ৱা চিত্তং সউত্তৰং চিত্তন্তি পজানেয্যং, অনুত্তৰং ৱা চিত্তং অনুত্তৰং চিত্তন্তি পজানেয্যং; সমাহিতং ৱা চিত্তং সমাহিতং চিত্তন্তি পজানেয্যং, অসমাহিতং ৱা চিত্তং অসমাহিতং চিত্তন্তি পজানেয্যং; ৱিমুত্তং ৱা চিত্তং ৱিমুত্তং চিত্তন্তি পজানেয্যং, অৱিমুত্তং ৱা চিত্তং অৱিমুত্তং চিত্তন্তি পজানেয্য’ন্তি, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰেয্যং, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো চতস্সোপি জাতিযো পঞ্চপি জাতিযো দসপি জাতিযো ৱীসম্পি জাতিযো তিংসম্পি জাতিযো চত্তালীসম্পি জাতিযো পঞ্ঞাসম্পি জাতিযো জাতিসতম্পি জাতিসহস্সম্পি জাতিসতসহস্সম্পি অনেকেপি সংৱট্টকপ্পে অনেকেপি ৱিৱট্টকপ্পে অনেকেপি সংৱট্টৱিৱট্টকপ্পে – অমুত্ৰাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো অমুত্ৰ উদপাদিং; তত্ৰাপাসিং এৱংনামো এৱংগোত্তো এৱংৱণ্ণো এৱমাহাৰো এৱংসুখদুক্খপ্পটিসংৱেদী এৱমাযুপৰিযন্তো, সো ততো চুতো ইধূপপন্নোতি, ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰেয্য’ন্তি, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সেয্যং চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানেয্যং – ইমে ৱত ভোন্তো সত্তা কাযদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা মনোদুচ্চৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং উপৱাদকা মিচ্ছাদিট্ঠিকা মিচ্ছাদিট্ঠিকম্মসমাদানা, তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপন্না; ইমে ৱা পন ভোন্তো সত্তা কাযসুচৰিতেন সমন্নাগতা ৱচীসুচৰিতেন সমন্নাগতা মনোসুচৰিতেন সমন্নাগতা অৰিযানং অনুপৱাদকা সম্মাদিট্ঠিকা সম্মাদিট্ঠিকম্মসমাদানা, তে কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপন্নাতি, ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সেয্যং চৱমানে উপপজ্জমানে হীনে পণীতে সুৱণ্ণে দুব্বণ্ণে, সুগতে দুগ্গতে যথাকম্মূপগে সত্তে পজানেয্য’ন্তি, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘আসৱানং খযা অনাসৱং চেতোৱিমুত্তিং পঞ্ঞাৱিমুত্তিং দিট্ঠেৱ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্য’ন্তি, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে’’তি. দসমং.
১১. নিমিত্তসুত্তং
১০৩. ‘‘অধিচিত্তমনুযুত্তেন, ভিক্খৱে, ভিক্খুনা তীণি নিমিত্তানি কালেন কালং মনসি কাতব্বানি – কালেন কালং সমাধিনিমিত্তং মনসি কাতব্বং, কালেন কালং পগ্গহনিমিত্তং মনসি কাতব্বং, কালেন কালং উপেক্খানিমিত্তং মনসি কাতব্বং. সচে, ভিক্খৱে, অধিচিত্তমনুযুত্তো ভিক্খু একন্তং সমাধিনিমিত্তংযেৱ মনসি কৰেয্য, ঠানং তং চিত্তং কোসজ্জায সংৱত্তেয্য. সচে, ভিক্খৱে, অধিচিত্তমনুযুত্তো ভিক্খু একন্তং পগ্গহনিমিত্তংযেৱ মনসি কৰেয্য, ঠানং তং চিত্তং উদ্ধচ্চায সংৱত্তেয্য. সচে, ভিক্খৱে, অধিচিত্তমনুযুত্তো ভিক্খু একন্তং উপেক্খানিমিত্তংযেৱ মনসি কৰেয্য, ঠানং তং চিত্তং ন সম্মা সমাধিযেয্য আসৱানং খযায. যতো চ খো, ভিক্খৱে, অধিচিত্তমনুযুত্তো ভিক্খু কালেন কালং সমাধিনিমিত্তং মনসি কৰোতি, কালেন কালং পগ্গহনিমিত্তং মনসি কৰোতি, কালেন কালং উপেক্খানিমিত্তং মনসি কৰোতি, তং হোতি চিত্তং মুদুঞ্চ কম্মনিযঞ্চ পভস্সৰঞ্চ, ন চ পভঙ্গু, সম্মা সমাধিযতি আসৱানং খযায.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সুৱণ্ণকাৰো ৱা সুৱণ্ণকাৰন্তেৱাসী ৱা উক্কং বন্ধেয্য [বন্ধতি… আলিম্পতি (ৱিসুদ্ধি. ১.১৮১ তংটীকাযং চ) ম. নি. অট্ঠ. ১.৭৬; ম. নি. ৩.৩৬০ তংঅট্ঠকথাটীকাসু চ পস্সিতব্বং], উক্কং বন্ধিত্ৱা উক্কামুখং আলিম্পেয্য, উক্কামুখং আলিম্পেত্ৱা সণ্ডাসেন জাতৰূপং গহেত্ৱা উক্কামুখে পক্খিপেয্য [পক্খিপতি (ৱিসুদ্ধি. ১.১৮১)], উক্কামুখে পক্খিপিত্ৱা কালেন কালং অভিধমতি, কালেন কালং উদকেন পৰিপ্ফোসেতি, কালেন কালং অজ্ঝুপেক্খতি. সচে, ভিক্খৱে, সুৱণ্ণকাৰো ৱা সুৱণ্ণকাৰন্তেৱাসী ৱা তং জাতৰূপং একন্তং অভিধমেয্য, ঠানং তং জাতৰূপং ডহেয্য. সচে, ভিক্খৱে, সুৱণ্ণকাৰো ৱা সুৱণ্ণকাৰন্তেৱাসী ৱা তং জাতৰূপং একন্তং উদকেন পৰিপ্ফোসেয্য, ঠানং তং জাতৰূপং নিব্বাপেয্য [নিব্বাযেয্য (সী.)]. সচে, ভিক্খৱে, সুৱণ্ণকাৰো ৱা সুৱণ্ণকাৰন্তেৱাসী ৱা তং জাতৰূপং একন্তং অজ্ঝুপেক্খেয্য, ঠানং তং জাতৰূপং ন সম্মা পৰিপাকং গচ্ছেয্য. যতো চ খো, ভিক্খৱে, সুৱণ্ণকাৰো ৱা সুৱণ্ণকাৰন্তেৱাসী ৱা তং জাতৰূপং কালেন কালং অভিধমতি, কালেন কালং উদকেন পৰিপ্ফোসেতি, কালেন কালং অজ্ঝুপেক্খতি, তং হোতি জাতৰূপং মুদুঞ্চ কম্মনিযঞ্চ পভস্সৰঞ্চ, ন চ পভঙ্গু, সম্মা উপেতি কম্মায. যস্সা যস্সা চ পিলন্ধনৱিকতিযা আকঙ্খতি – যদি পট্টিকায, যদি কুণ্ডলায, যদি গীৱেয্যকে, যদি সুৱণ্ণমালায – তঞ্চস্স অত্থং অনুভোতি.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, অধিচিত্তমনুযুত্তেন ভিক্খুনা তীণি নিমিত্তানি কালেন কালং মনসি কাতব্বানি – কালেন কালং সমাধিনিমিত্তং মনসি কাতব্বং, কালেন কালং পগ্গহনিমিত্তং মনসি কাতব্বং, কালেন কালং উপেক্খানিমিত্তং মনসি কাতব্বং. সচে, ভিক্খৱে, অধিচিত্তমনুযুত্তো ভিক্খু একন্তং সমাধিনিমিত্তংযেৱ মনসি কৰেয্য, ঠানং তং চিত্তং কোসজ্জায সংৱত্তেয্য. সচে, ভিক্খৱে, অধিচিত্তমনুযুত্তো ভিক্খু একন্তং পগ্গহনিমিত্তংযেৱ মনসি কৰেয্য, ঠানং তং চিত্তং উদ্ধচ্চায সংৱত্তেয্য. সচে, ভিক্খৱে, অধিচিত্তমনুযুত্তো ভিক্খু একন্তং উপেক্খানিমিত্তংযেৱ মনসি কৰেয্য, ঠানং তং চিত্তং ন সম্মা সমাধিযেয্য আসৱানং খযায. যতো চ খো, ভিক্খৱে, অধিচিত্তমনুযুত্তো ভিক্খু কালেন কালং সমাধিনিমিত্তং মনসি কৰোতি, কালেন কালং পগ্গহনিমিত্তং মনসি কৰোতি, কালেন কালং উপেক্খানিমিত্তং মনসি কৰোতি, তং হোতি চিত্তং মুদুঞ্চ কম্মনিযঞ্চ পভস্সৰঞ্চ, ন চ পভঙ্গু, সম্মা সমাধিযতি আসৱানং খযায. যস্স যস্স চ অভিঞ্ঞাসচ্ছিকৰণীযস্স ধম্মস্স চিত্তং অভিনিন্নামেতি অভিঞ্ঞাসচ্ছিকিৰিযায, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘অনেকৱিহিতং ইদ্ধিৱিধং পচ্চনুভৱেয্যং…পে… (ছ অভিঞ্ঞা ৱিত্থাৰেতব্বা) আসৱানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰেয্য’ন্তি, তত্ৰ তত্ৰেৱ সক্খিভব্বতং পাপুণাতি সতি সতিআযতনে’’তি. একাদসমং.
লোণকপল্লৱগ্গো [লোণফলৱগ্গো (সী. স্যা. কং. পী.)] পঞ্চমো.