৫. চূড়ৱগ্গো
১. সম্মুখীভাৱসুত্তং
৪১. ‘‘তিণ্ণং, ভিক্খৱে, সম্মুখীভাৱা সদ্ধো কুলপুত্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৱতি. কতমেসং তিণ্ণং? সদ্ধায, ভিক্খৱে, সম্মুখীভাৱা সদ্ধো কুলপুত্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৱতি. দেয্যধম্মস্স, ভিক্খৱে, সম্মুখীভাৱা সদ্ধো কুলপুত্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৱতি. দক্খিণেয্যানং, ভিক্খৱে, সম্মুখীভাৱা সদ্ধো কুলপুত্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৱতি. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, তিণ্ণং সম্মুখীভাৱা সদ্ধো কুলপুত্তো বহুং পুঞ্ঞং পসৱতী’’তি. পঠমং.
২. তিঠানসুত্তং
৪২. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ঠানেহি সদ্ধো পসন্নো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? সীলৱন্তানং দস্সনকামো হোতি, সদ্ধম্মং সোতুকামো হোতি, ৱিগতমলমচ্ছেৰেন চেতসা অগাৰং অজ্ঝাৱসতি মুত্তচাগো পযতপাণি ৱোস্সগ্গৰতো যাচযোগো দানসংৱিভাগৰতো. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ঠানেহি সদ্ধো পসন্নো ৱেদিতব্বো’’.
‘‘দস্সনকামো সীলৱতং, সদ্ধম্মং সোতুমিচ্ছতি;
ৱিনযে মচ্ছেৰমলং, স ৱে সদ্ধোতি ৱুচ্চতী’’তি. দুতিযং;
৩. অত্থৱসসুত্তং
৪৩. ‘‘তযো, ভিক্খৱে, অত্থৱসে সম্পস্সমানেন অলমেৱ পৰেসং ধম্মং দেসেতুং. কতমে তযো? যো ধম্মং দেসেতি সো অত্থপ্পটিসংৱেদী চ হোতি ধম্মপ্পটিসংৱেদী চ. যো ধম্মং সুণাতি সো অত্থপ্পটিসংৱেদী চ হোতি ধম্মপ্পটিসংৱেদী চ. যো চেৱ ধম্মং দেসেতি যো চ ধম্মং সুণাতি উভো অত্থপ্পটিসংৱেদিনো চ হোন্তি ধম্মপ্পটিসংৱেদিনো চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, তযো অত্থৱসে সম্পস্সমানেন অলমেৱ পৰেসং ধম্মং দেসেতু’’ন্তি. ততিযং.
৪. কথাপৱত্তিসুত্তং
৪৪. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ঠানেহি কথা পৱত্তিনী হোতি. কতমেহি তীহি? যো ধম্মং দেসেতি সো অত্থপ্পটিসংৱেদী চ হোতি ধম্মপ্পটিসংৱেদী চ. যো ধম্মং সুণাতি সো অত্থপ্পটিসংৱেদী চ হোতি ধম্মপ্পটিসংৱেদী চ. যো চেৱ ধম্মং দেসেতি যো চ ধম্মং সুণাতি উভো অত্থপ্পটিসংৱেদিনো চ হোন্তি ধম্মপ্পটিসংৱেদিনো চ. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ঠানেহি কথা পৱত্তিনী হোতী’’তি. চতুত্থং.
৫. পণ্ডিতসুত্তং
৪৫. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, পণ্ডিতপঞ্ঞত্তানি সপ্পুৰিসপঞ্ঞত্তানি. কতমানি তীণি? দানং, ভিক্খৱে, পণ্ডিতপঞ্ঞত্তং সপ্পুৰিসপঞ্ঞত্তং. পব্বজ্জা, ভিক্খৱে, পণ্ডিতপঞ্ঞত্তা সপ্পুৰিসপঞ্ঞত্তা. মাতাপিতূনং, ভিক্খৱে, উপট্ঠানং পণ্ডিতপঞ্ঞত্তং সপ্পুৰিসপঞ্ঞত্তং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি পণ্ডিতপঞ্ঞত্তানি সপ্পুৰিসপঞ্ঞত্তানী’’তি.
‘‘সব্ভি দানং উপঞ্ঞত্তং, অহিংসা সংযমো দমো;
মাতাপিতু উপট্ঠানং, সন্তানং ব্ৰহ্মচাৰিনং.
‘‘সতং এতানি ঠানানি, যানি সেৱেথ পণ্ডিতো;
অৰিযো দস্সনসম্পন্নো, স লোকং ভজতে সিৱ’’ন্তি. পঞ্চমং;
৬. সীলৱন্তসুত্তং
৪৬. ‘‘যং, ভিক্খৱে, সীলৱন্তো পব্বজিতা গামং ৱা নিগমং ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি. তত্থ মনুস্সা তীহি ঠানেহি বহুং পুঞ্ঞং পসৱন্তি. কতমেহি তীহি? কাযেন, ৱাচায, মনসা. যং, ভিক্খৱে, সীলৱন্তো পব্বজিতা গামং ৱা নিগমং ৱা উপনিস্সায ৱিহৰন্তি. তত্থ মনুস্সা ইমেহি তীহি ঠানেহি বহুং পুঞ্ঞং পসৱন্তী’’তি. ছট্ঠং.
৭. সঙ্খতলক্খণসুত্তং
৪৭. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, সঙ্খতস্স সঙ্খতলক্খণানি. কতমানি তীণি? উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ৱযো পঞ্ঞাযতি, ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি সঙ্খতস্স সঙ্খতলক্খণানী’’তি. সত্তমং.
৮. অসঙ্খতলক্খণসুত্তং
৪৮. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, অসঙ্খতস্স অসঙ্খতলক্খণানি. কতমানি তীণি? ন উপ্পাদো পঞ্ঞাযতি, ন ৱযো পঞ্ঞাযতি, ন ঠিতস্স অঞ্ঞথত্তং পঞ্ঞাযতি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি অসঙ্খতস্স অসঙ্খতলক্খণানী’’তি. অট্ঠমং.
৯. পব্বতৰাজসুত্তং
৪৯. ‘‘হিমৱন্তং, ভিক্খৱে, পব্বতৰাজং নিস্সায মহাসালা তীহি ৱড্ঢীহি ৱড্ঢন্তি. কতমাহি তীহি? সাখাপত্তপলাসেন ৱড্ঢন্তি, তচপপটিকায ৱড্ঢন্তি, ফেগ্গুসাৰেন ৱড্ঢন্তি. হিমৱন্তং, ভিক্খৱে, পব্বতৰাজং নিস্সায মহাসালা ইমাহি তীহি ৱড্ঢীহি ৱড্ঢন্তি.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সদ্ধং কুলপতিং নিস্সায অন্তো জনো তীহি ৱড্ঢীহি ৱড্ঢতি. কতমাহি তীহি? সদ্ধায ৱড্ঢতি, সীলেন ৱড্ঢতি, পঞ্ঞায ৱড্ঢতি. সদ্ধং, ভিক্খৱে, কুলপতিং নিস্সায অন্তো জনো ইমাহি তীহি ৱড্ঢীহি ৱড্ঢতী’’তি.
‘‘যথাপি পব্বতো সেলো, অৰঞ্ঞস্মিং ব্ৰহাৱনে;
তং ৰুক্খা উপনিস্সায, ৱড্ঢন্তে তে ৱনপ্পতী.
‘‘তথেৱ সীলসম্পন্নং, সদ্ধং কুলপতিং ইধ;
উপনিস্সায ৱড্ঢন্তি, পুত্তদাৰা চ বন্ধৱা;
অমচ্চা ঞাতিসঙ্ঘা চ, যে চস্স অনুজীৱিনো.
‘‘ত্যাস্স সীলৱতো সীলং, চাগং সুচৰিতানি চ;
পস্সমানানুকুব্বন্তি, অত্তমত্থং [যে ভৱন্তি (সী. স্যা. কং. পী.)] ৱিচক্খণা.
‘‘ইধ ধম্মং চৰিত্ৱান, মগ্গং সুগতিগামিনং;
নন্দিনো দেৱলোকস্মিং, মোদন্তি কামকামিনো’’তি. নৱমং;
১০. আতপ্পকৰণীযসুত্তং
৫০. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ঠানেহি আতপ্পং কৰণীযং. কতমেহি তীহি? অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায আতপ্পং কৰণীযং, অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায আতপ্পং কৰণীযং, উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অধিৱাসনায আতপ্পং কৰণীযং. ইমেহি তীহি, ভিক্খৱে, ঠানেহি আতপ্পং কৰণীযং.
‘‘যতো খো, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায আতপ্পং কৰোতি, অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায আতপ্পং কৰোতি, উপ্পন্নানং সাৰীৰিকানং ৱেদনানং দুক্খানং তিব্বানং খৰানং কটুকানং অসাতানং অমনাপানং পাণহৰানং অধিৱাসনায আতপ্পং কৰোতি. অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভিক্খু আতাপী নিপকো সতো সম্মা দুক্খস্স অন্তকিৰিযাযা’’তি. দসমং.
১১. মহাচোৰসুত্তং
৫১. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, অঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোৰো সন্ধিম্পি ছিন্দতি, নিল্লোপম্পি হৰতি, একাগাৰিকম্পি কৰোতি, পৰিপন্থেপি তিট্ঠতি. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো ৱিসমনিস্সিতো চ হোতি, গহননিস্সিতো চ হোতি, বলৱনিস্সিতো চ হোতি. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো ৱিসমনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো নদীৱিদুগ্গং ৱা নিস্সিতো হোতি পব্বতৱিসমং ৱা. এৱং খো, ভিক্খৱে, মহাচোৰো ৱিসমনিস্সিতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো গহননিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো তিণগহনং ৱা নিস্সিতো হোতি, ৰুক্খগহনং ৱা ৰোধং [গেধং (সী. পী.)] ৱা মহাৱনসণ্ডং ৱা. এৱং খো, ভিক্খৱে, মহাচোৰো গহননিস্সিতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো বলৱনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, মহাচোৰো ৰাজানং ৱা ৰাজমহামত্তানং ৱা নিস্সিতো হোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৱক্খতি, ইমে মে ৰাজানো ৱা ৰাজমহামত্তা ৱা পৰিযোধায অত্থং ভণিস্সন্তী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ত্যাস্স ৰাজানো ৱা ৰাজমহামত্তা ৱা পৰিযোধায অত্থং ভণন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, মহাচোৰো বলৱনিস্সিতো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো মহাচোৰো সন্ধিম্পি ছিন্দতি, নিল্লোপম্পি হৰতি, একাগাৰিকম্পি কৰোতি, পৰিপন্থেপি তিট্ঠতি.
‘‘এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, তীহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো পাপভিক্খু খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. কতমেহি তীহি? ইধ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ৱিসমনিস্সিতো চ হোতি গহননিস্সিতো চ বলৱনিস্সিতো চ.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ৱিসমনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ৱিসমেন কাযকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, ৱিসমেন ৱচীকম্মেন সমন্নাগতো হোতি, ৱিসমেন মনোকম্মেন সমন্নাগতো হোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ৱিসমনিস্সিতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু গহননিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, অন্তগ্গাহিকায দিট্ঠিযা সমন্নাগতো হোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু গহননিস্সিতো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু বলৱনিস্সিতো হোতি? ইধ, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু ৰাজানং ৱা ৰাজমহামত্তানং ৱা নিস্সিতো হোতি. তস্স এৱং হোতি – ‘সচে মং কোচি কিঞ্চি ৱক্খতি, ইমে মে ৰাজানো ৱা ৰাজমহামত্তা ৱা পৰিযোধায অত্থং ভণিস্সন্তী’তি. সচে নং কোচি কিঞ্চি আহ, ত্যাস্স ৰাজানো ৱা ৰাজমহামত্তা ৱা পৰিযোধায অত্থং ভণন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, পাপভিক্খু বলৱনিস্সিতো হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পাপভিক্খু খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতী’’তি. একাদসমং.
চূড়ৱগ্গো পঞ্চমো.