৬. দেৱদূতসুত্তং
৩৬. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, দেৱদূতানি. কতমানি তীণি? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো কাযেন দুচ্চৰিতং চৰতি, ৱাচায দুচ্চৰিতং চৰতি, মনসা দুচ্চৰিতং চৰতি. সো কাযেন দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা, ৱাচায দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা, মনসা দুচ্চৰিতং চৰিত্ৱা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. তমেনং, ভিক্খৱে, নিৰযপালা নানাবাহাসু গহেত্ৱা যমস্স ৰঞ্ঞো দস্সেন্তি – ‘অযং, দেৱ, পুৰিসো অমত্তেয্যো অপেত্তেয্যো অসামঞ্ঞো অব্ৰহ্মঞ্ঞো, ন কুলে জেট্ঠাপচাযী. ইমস্স দেৱো দণ্ডং পণেতূ’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা পঠমং দেৱদূতং সমনুযুঞ্জতি সমনুগাহতি সমনুভাসতি – ‘অম্ভো, পুৰিস, ন ত্ৱং অদ্দস মনুস্সেসু পঠমং দেৱদূতং পাতুভূত’ন্তি? সো এৱমাহ – ‘নাদ্দসং, ভন্তে’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা এৱমাহ – ‘অম্ভো পুৰিস, ন ত্ৱং অদ্দস মনুস্সেসু ইত্থিং ৱা পুৰিসং ৱা আসীতিকং ৱা নাৱুতিকং ৱা ৱস্সসতিকং ৱা [পস্স ম. নি. ৩.২৬৩] জাতিযা জিণ্ণং গোপানসিৱঙ্কং ভোগ্গং দণ্ডপৰাযণং [দণ্ডপৰাযনং (স্যা. কং. পী.)] পৱেধমানং গচ্ছন্তং আতুৰং গতযোব্বনং খণ্ডদন্তং পলিতকেসং ৱিলূনং খল্লিতসিৰং [খলিতং সিৰো (সী. পী.), খলিতসিৰং (স্যা. কং.) ম. নি. ৩.২৬৩] ৱলিতং তিলকাহতগত্ত’ন্তি? সো এৱমাহ – ‘অদ্দসং, ভন্তে’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা এৱমাহ – ‘অম্ভো, পুৰিস, তস্স তে ৱিঞ্ঞুস্স সতো মহল্লকস্স ন এতদহোসি – অহম্পি খোম্হি জৰাধম্মো জৰং অনতীতো, হন্দাহং কল্যাণং কৰোমি, কাযেন ৱাচায মনসা’তি? সো এৱমাহ – ‘নাসক্খিস্সং, ভন্তে. পমাদস্সং, ভন্তে’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা এৱমাহ – ‘অম্ভো, পুৰিস, পমাদতায [পমাদৱতায (সী. স্যা. কং. পী.) ম. নি. ৩.২৬২] ন কল্যাণমকাসি কাযেন ৱাচায মনসা. তগ্ঘ ত্ৱং [তং (ক.)], অম্ভো পুৰিস, তথা কৰিস্সন্তি যথা তং [তে (ক.)] পমত্তং. তং খো পন তে এতং [তং খো পনেতং (সী. স্যা. কং. পী.)] পাপকম্মং [পাপং কম্মং (সী.)] নেৱ মাতৰা কতং, ন পিতৰা কতং, ন ভাতৰা কতং, ন ভগিনিযা কতং, ন মিত্তামচ্চেহি কতং, ন ঞাতিসালোহিতেহি কতং, ন দেৱতাহি কতং, ন সমণব্ৰাহ্মণেহি কতং; অথ খো তযাৱেতং পাপকম্মং কতং, ত্ৱঞ্ঞেৱেতস্স ৱিপাকং পটিসংৱেদিস্সসী’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা পঠমং দেৱদূতং সমনুযুঞ্জিত্ৱা সমনুগাহিত্ৱা সমনুভাসিত্ৱা, দুতিযং দেৱদূতং সমনুযুঞ্জতি সমনুগাহতি সমনুভাসতি – ‘অম্ভো পুৰিস, ন ত্ৱং অদ্দস মনুস্সেসু দুতিযং দেৱদূতং পাতুভূত’ন্তি? সো এৱমাহ – ‘নাদ্দসং, ভন্তে’তি. ‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা এৱমাহ – ‘অম্ভো পুৰিস, ন ত্ৱং অদ্দস মনুস্সেসু ইত্থিং ৱা পুৰিসং ৱা আবাধিকং দুক্খিতং বাড়্হগিলানং, সকে মুত্তকৰীসে পলিপন্নং সেমানং, অঞ্ঞেহি ৱুট্ঠাপিযমানং, অঞ্ঞেহি সংৱেসিযমান’ন্তি? সো এৱমাহ – ‘অদ্দসং, ভন্তে’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা এৱমাহ – ‘অম্ভো পুৰিস, তস্স তে ৱিঞ্ঞুস্স সতো মহল্লকস্স ন এতদহোসি – অহম্পি খোম্হি ব্যাধিধম্মো ব্যাধিং অনতীতো, হন্দাহং কল্যাণং কৰোমি কাযেন ৱাচায মনসা’তি? সো এৱমাহ – ‘নাসক্খিস্সং, ভন্তে. পমাদস্সং, ভন্তে’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা এৱমাহ – ‘অম্ভো পুৰিস, পমাদতায ন কল্যাণমকাসি কাযেন ৱাচায মনসা. তগ্ঘ ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, তথা কৰিস্সন্তি যথা তং পমত্তং. তং খো পন তে এতং পাপকম্মং নেৱ মাতৰা কতং, ন পিতৰা কতং, ন ভাতৰা কতং, ন ভগিনিযা কতং, ন মিত্তামচ্চেহি কতং, ন ঞাতিসালোহিতেহি কতং, ন দেৱতাহি কতং, ন সমণব্ৰাহ্মণেহি কতং; অথ খো তযাৱেতং পাপকম্মং কতং. ত্ৱঞ্ঞেৱেতস্স ৱিপাকং পটিসংৱেদিস্সসী’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা দুতিযং দেৱদূতং সমনুযুঞ্জিত্ৱা সমনুগাহিত্ৱা সমনুভাসিত্ৱা, ততিযং দেৱদূতং সমনুযুঞ্জতি সমনুগাহতি সমনুভাসতি – ‘অম্ভো পুৰিস, ন ত্ৱং অদ্দস মনুস্সেসু ততিযং দেৱদূতং পাতুভূত’ন্তি? সো এৱমাহ – ‘নাদ্দসং, ভন্তে’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা এৱমাহ – ‘অম্ভো পুৰিস, ন ত্ৱং অদ্দস মনুস্সেসু ইত্থিং ৱা পুৰিসং ৱা একাহমতং ৱা দ্ৱীহমতং ৱা তীহমতং ৱা উদ্ধুমাতকং ৱিনীলকং ৱিপুব্বকজাত’ন্তি? সো এৱমাহ – ‘অদ্দসং, ভন্তে’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা এৱমাহ – ‘অম্ভো পুৰিস, তস্স তে ৱিঞ্ঞুস্স সতো মহল্লকস্স ন এতদহোসি – অহম্পি খোম্হি মৰণধম্মো মৰণং অনতীতো, হন্দাহং কল্যাণং কৰোমি কাযেন ৱাচায মনসা’তি? সো এৱমাহ – ‘নাসক্খিস্সং, ভন্তে. পমাদস্সং, ভন্তে’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা এৱমাহ – ‘অম্ভো পুৰিস, পমাদতায ন কল্যাণমকাসি কাযেন ৱাচায মনসা. তগ্ঘ ত্ৱং, অম্ভো পুৰিস, তথা কৰিস্সন্তি যথা তং পমত্তং. তং খো পন তে এতং পাপকম্মং নেৱ মাতৰা কতং, ন পিতৰা কতং, ন ভাতৰা কতং, ন ভগিনিযা কতং, ন মিত্তামচ্চেহি কতং, ন ঞাতিসালোহিতেহি কতং, ন দেৱতাহি কতং, ন সমণব্ৰাহ্মণেহি কতং; অথ খো তযাৱেতং পাপকম্মং কতং. ত্ৱঞ্ঞেৱেতস্স ৱিপাকং পটিসংৱেদিস্সসী’’’তি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, যমো ৰাজা ততিযং দেৱদূতং সমনুযুঞ্জিত্ৱা সমনুগাহিত্ৱা সমনুভাসিত্ৱা তুণ্হী হোতি. তমেনং, ভিক্খৱে, নিৰযপালা পঞ্চৱিধবন্ধনং নাম কাৰণং কৰোন্তি. তত্তং অযোখিলং হত্থে গমেন্তি. তত্তং অযোখিলং দুতিযস্মিং হত্থে গমেন্তি. তত্তং অযোখিলং পাদে গমেন্তি. তত্তং অযোখিলং দুতিযস্মিং পাদে গমেন্তি. তত্তং অযোখিলং মজ্ঝে উৰস্মিং গমেন্তি. সো তত্থ দুক্খা তিব্বা [তিপ্পা (সী.)] খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদিযতি, ন চ তাৱ কালঙ্কৰোতি যাৱ ন তং পাপকম্মং ব্যন্তীহোতি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, নিৰযপালা সংৱেসেত্ৱা [সংকড্ঢিত্ৱা (ক.)] কুধাৰীহি তচ্ছন্তি. সো তত্থ দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদিযতি, ন চ তাৱ কালঙ্কৰোতি যাৱ ন তং পাপকম্মং ব্যন্তীহোতি.
‘‘তমেনং, ভিক্খৱে, নিৰযপালা উদ্ধংপাদং অধোসিৰং গহেত্ৱা ৱাসীহি তচ্ছন্তি…পে… তমেনং, ভিক্খৱে, নিৰযপালা ৰথে যোজেত্ৱা আদিত্তায ভূমিযা সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায [সঞ্জোতিভূতায (স্যা. কং.)] সাৰেন্তিপি পচ্চাসাৰেন্তিপি…পে… তমেনং, ভিক্খৱে, নিৰযপালা মহন্তং অঙ্গাৰপব্বতং আদিত্তং সম্পজ্জলিতং সজোতিভূতং আৰোপেন্তিপি ওৰোপেন্তিপি…পে… তমেনং, ভিক্খৱে, নিৰযপালা উদ্ধংপাদং অধোসিৰং গহেত্ৱা তত্তায লোহকুম্ভিযা পক্খিপন্তি, আদিত্তায সম্পজ্জলিতায সজোতিভূতায. সো তত্থ ফেণুদ্দেহকং পচ্চমানো সকিম্পি উদ্ধং গচ্ছতি, সকিম্পি অধো গচ্ছতি, সকিম্পি তিৰিযং গচ্ছতি. সো তত্থ দুক্খা তিব্বা খৰা কটুকা ৱেদনা ৱেদিযতি, ন চ তাৱ কালং কৰোতি যাৱ ন তং পাপকম্মং ব্যন্তীহোতি. তমেনং, ভিক্খৱে, নিৰযপালা মহানিৰযে পক্খিপন্তি. সো খো পন, ভিক্খৱে, মহানিৰযো –
‘‘চতুক্কণ্ণো চতুদ্ৱাৰো, ৱিভত্তো ভাগসো মিতো;
অযোপাকাৰপৰিযন্তো, অযসা পটিকুজ্জিতো.
‘‘তস্স অযোমযা ভূমি, জলিতা তেজসা যুতা;
সমন্তা যোজনসতং, ফৰিত্ৱা তিট্ঠতি সব্বদা’’তি [পে. ৱ. ৭০-৭১, ২৪০-২৪১].
‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৱে, যমস্স ৰঞ্ঞো এতদহোসি – ‘যে কিৰ, ভো, লোকে পাপকানি কম্মানি কৰোন্তি তে এৱৰূপা ৱিৱিধা কম্মকাৰণা কৰীযন্তি. অহো ৱতাহং মনুস্সত্তং লভেয্যং, তথাগতো চ লোকে উপ্পজ্জেয্য অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, তঞ্চাহং ভগৱন্তং পযিৰুপাসেয্যং. সো চ মে ভগৱা ধম্মং দেসেয্য, তস্স চাহং ভগৱতো ধম্মং আজানেয্য’ন্তি. তং খো পনাহং, ভিক্খৱে, ন অঞ্ঞস্স সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা সুত্ৱা এৱং ৱদামি, অপি চ খো, ভিক্খৱে, যদেৱ মে সামং ঞাতং সামং দিট্ঠং সামং ৱিদিতং তদেৱাহং ৱদামী’’তি.
‘‘চোদিতা দেৱদূতেহি, যে পমজ্জন্তি মাণৱা;
তে দীঘৰত্তং সোচন্তি, হীনকাযূপগা নৰা.
‘‘যে চ খো দেৱদূতেহি, সন্তো সপ্পুৰিসা ইধ;
চোদিতা নপ্পমজ্জন্তি, অৰিযধম্মে কুদাচনং.
‘‘উপাদানে ভযং দিস্ৱা, জাতিমৰণসম্ভৱে;
অনুপাদা ৱিমুচ্চন্তি, জাতিমৰণসঙ্খযে.
‘‘তে অপ্পমত্তা [তে খোপ্পমত্তা (সী.), তে খেমপ্পত্তা (স্যা. কং. পী.) ম. নি. ৩.২৭১] সুখিনো [সুখিতা (সী. স্যা.)], দিট্ঠধম্মাভিনিব্বুতা;
সব্বৱেৰভযাতীতা, সব্বদুক্খং উপচ্চগু’’ন্তি. ছট্ঠং;