৫. সচেতনসুত্তং

১৫. একং সমযং ভগৱা বাৰাণসিযং ৱিহৰতি ইসিপতনে মিগদাযে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘ভূতপুব্বং, ভিক্খৱে, ৰাজা অহোসি সচেতনো [পচেতনো (সী. স্যা. কং. পী.)] নাম. অথ খো, ভিক্খৱে, ৰাজা সচেতনো ৰথকাৰং আমন্তেসি – ‘ইতো মে, সম্ম ৰথকাৰ, ছন্নং মাসানং অচ্চযেন সঙ্গামো ভৱিস্সতি. সক্খিস্সসি [সক্খসি (স্যা. কং. পী.)] মে, সম্ম ৰথকাৰ, নৱং চক্কযুগং কাতু’ন্তি? ‘সক্কোমি দেৱা’তি খো, ভিক্খৱে, ৰথকাৰো ৰঞ্ঞো সচেতনস্স পচ্চস্সোসি. অথ খো, ভিক্খৱে, ৰথকাৰো ছহি মাসেহি ছাৰত্তূনেহি একং চক্কং নিট্ঠাপেসি. অথ খো, ভিক্খৱে, ৰাজা সচেতনো ৰথকাৰং আমন্তেসি – ‘ইতো মে, সম্ম ৰথকাৰ, ছন্নং দিৱসানং অচ্চযেন সঙ্গামো ভৱিস্সতি, নিট্ঠিতং নৱং চক্কযুগ’ন্তি? ‘ইমেহি খো, দেৱ, ছহি মাসেহি ছাৰত্তূনেহি একং চক্কং নিট্ঠিত’ন্তি. ‘সক্খিস্সসি পন মে, সম্ম ৰথকাৰ, ইমেহি ছহি দিৱসেহি দুতিযং চক্কং নিট্ঠাপেতু’ন্তি? ‘সক্কোমি দেৱা’তি খো, ভিক্খৱে, ৰথকাৰো ছহি দিৱসেহি দুতিযং চক্কং নিট্ঠাপেত্ৱা নৱং চক্কযুগং আদায যেন ৰাজা সচেতনো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ৰাজানং সচেতনং এতদৱোচ – ‘ইদং তে, দেৱ, নৱং চক্কযুগং নিট্ঠিত’ন্তি. ‘যঞ্চ তে ইদং, সম্ম ৰথকাৰ, চক্কং ছহি মাসেহি নিট্ঠিতং ছাৰত্তূনেহি যঞ্চ তে ইদং চক্কং ছহি দিৱসেহি নিট্ঠিতং, ইমেসং কিং নানাকৰণং? নেসাহং কিঞ্চি নানাকৰণং পস্সামী’তি. ‘অত্থেসং, দেৱ, নানাকৰণং. পস্সতু দেৱো নানাকৰণ’’’ন্তি.

‘‘অথ খো, ভিক্খৱে, ৰথকাৰো যং তং চক্কং ছহি দিৱসেহি নিট্ঠিতং তং পৱত্তেসি. তং পৱত্তিতং সমানং যাৱতিকা অভিসঙ্খাৰস্স গতি তাৱতিকং গন্ত্ৱা চিঙ্গুলাযিত্ৱা ভূমিযং পপতি. যং পন তং চক্কং ছহি মাসেহি নিট্ঠিতং ছাৰত্তূনেহি তং পৱত্তেসি. তং পৱত্তিতং সমানং যাৱতিকা অভিসঙ্খাৰস্স গতি তাৱতিকং গন্ত্ৱা অক্খাহতং মঞ্ঞে অট্ঠাসি.

‘‘‘কো নু খো, সম্ম ৰথকাৰ, হেতু কো পচ্চযো যমিদং [যদিদং (ক.)] চক্কং ছহি দিৱসেহি নিট্ঠিতং তং পৱত্তিতং সমানং যাৱতিকা অভিসঙ্খাৰস্স গতি তাৱতিকং গন্ত্ৱা চিঙ্গুলাযিত্ৱা ভূমিযং পপতি? কো পন, সম্ম ৰথকাৰ, হেতু কো পচ্চযো যমিদং চক্কং ছহি মাসেহি নিট্ঠিতং ছাৰত্তূনেহি তং পৱত্তিতং সমানং যাৱতিকা অভিসঙ্খাৰস্স গতি তাৱতিকং গন্ত্ৱা অক্খাহতং মঞ্ঞে অট্ঠাসী’তি? ‘যমিদং, দেৱ, চক্কং ছহি দিৱসেহি নিট্ঠিতং তস্স নেমিপি সৱঙ্কা সদোসা সকসাৱা, অৰাপি সৱঙ্কা সদোসা সকসাৱা, নাভিপি সৱঙ্কা সদোসা সকসাৱা. তং নেমিযাপি সৱঙ্কত্তা সদোসত্তা সকসাৱত্তা, অৰানম্পি সৱঙ্কত্তা সদোসত্তা সকসাৱত্তা, নাভিযাপি সৱঙ্কত্তা সদোসত্তা সকসাৱত্তা পৱত্তিতং সমানং যাৱতিকা অভিসঙ্খাৰস্স গতি তাৱতিকং গন্ত্ৱা চিঙ্গুলাযিত্ৱা ভূমিযং পপতি. যং পন তং, দেৱ, চক্কং ছহি মাসেহি নিট্ঠিতং ছাৰত্তূনেহি তস্স নেমিপি অৱঙ্কা অদোসা অকসাৱা, অৰাপি অৱঙ্কা অদোসা অকসাৱা, নাভিপি অৱঙ্কা অদোসা অকসাৱা. তং নেমিযাপি অৱঙ্কত্তা অদোসত্তা অকসাৱত্তা, অৰানম্পি অৱঙ্কত্তা অদোসত্তা অকসাৱত্তা, নাভিযাপি অৱঙ্কত্তা অদোসত্তা অকসাৱত্তা পৱত্তিতং সমানং যাৱতিকা অভিসঙ্খাৰস্স গতি তাৱতিকং গন্ত্ৱা অক্খাহতং মঞ্ঞে অট্ঠাসী’’’তি.

‘‘সিযা খো পন, ভিক্খৱে, তুম্হাকং এৱমস্স – ‘অঞ্ঞো নূন তেন সমযেন সো ৰথকাৰো অহোসী’তি! ন খো পনেতং, ভিক্খৱে, এৱং দট্ঠব্বং. অহং তেন সমযেন সো ৰথকাৰো অহোসিং. তদাহং, ভিক্খৱে, কুসলো দাৰুৱঙ্কানং দাৰুদোসানং দাৰুকসাৱানং. এতৰহি খো পনাহং, ভিক্খৱে, অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো কুসলো কাযৱঙ্কানং কাযদোসানং কাযকসাৱানং, কুসলো ৱচীৱঙ্কানং ৱচীদোসানং ৱচীকসাৱানং, কুসলো মনোৱঙ্কানং মনোদোসানং মনোকসাৱানং. যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা কাযৱঙ্কো অপ্পহীনো কাযদোসো কাযকসাৱো, ৱচীৱঙ্কো অপ্পহীনো ৱচীদোসো ৱচীকসাৱো, মনোৱঙ্কো অপ্পহীনো মনোদোসো মনোকসাৱো, এৱং পপতিতা তে, ভিক্খৱে, ইমস্মা ধম্মৱিনযা, সেয্যথাপি তং চক্কং ছহি দিৱসেহি নিট্ঠিতং.

‘‘যস্স কস্সচি, ভিক্খৱে, ভিক্খুস্স ৱা ভিক্খুনিযা ৱা কাযৱঙ্কো পহীনো কাযদোসো কাযকসাৱো, ৱচীৱঙ্কো পহীনো ৱচীদোসো ৱচীকসাৱো, মনোৱঙ্কো পহীনো মনোদোসো মনোকসাৱো, এৱং পতিট্ঠিতা তে, ভিক্খৱে, ইমস্মিং ধম্মৱিনযে, সেয্যথাপি তং চক্কং ছহি মাসেহি নিট্ঠিতং ছাৰত্তূনেহি.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘কাযৱঙ্কং পজহিস্সাম কাযদোসং কাযকসাৱং, ৱচীৱঙ্কং পজহিস্সাম ৱচীদোসং ৱচীকসাৱং, মনোৱঙ্কং পজহিস্সাম মনোদোসং মনোকসাৱ’ন্তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঞ্চমং.