১. বালৱগ্গো

১. ভযসুত্তং

১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে [ভদ্দন্তে (ক.)]’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘যানি কানিচি, ভিক্খৱে, ভযানি উপ্পজ্জন্তি সব্বানি তানি বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো. যে কেচি উপদ্দৱা উপ্পজ্জন্তি সব্বে তে বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো. যে কেচি উপসগ্গা উপ্পজ্জন্তি সব্বে তে বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো. সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, নড়াগাৰা ৱা তিণাগাৰা ৱা [নড়াগাৰং ৱা তিণাগাৰং ৱা (সী.)] অগ্গি মুত্তো [অগ্গিমুক্কো (সী.), অগ্গি মুক্কো (স্যা. কং. পী.)] কূটাগাৰানিপি ডহতি উল্লিত্তাৱলিত্তানি নিৱাতানি ফুসিতগ্গড়ানি পিহিতৱাতপানানি; এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, যানি কানিচি ভযানি উপ্পজ্জন্তি সব্বানি তানি বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো. যে কেচি উপদ্দৱা উপ্পজ্জন্তি সব্বে তে বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো. যে কেচি উপসগ্গা উপ্পজ্জন্তি সব্বে তে বালতো উপ্পজ্জন্তি, নো পণ্ডিততো.

‘‘ইতি খো, ভিক্খৱে, সপ্পটিভযো বালো, অপ্পটিভযো পণ্ডিতো. সউপদ্দৱো বালো, অনুপদ্দৱো পণ্ডিতো. সউপসগ্গো বালো, অনুপসগ্গো পণ্ডিতো. নত্থি, ভিক্খৱে, পণ্ডিততো ভযং, নত্থি পণ্ডিততো উপদ্দৱো, নত্থি পণ্ডিততো উপসগ্গো.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো তে তযো ধম্মে অভিনিৱজ্জেত্ৱা, যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো তে তযো ধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.

২. লক্খণসুত্তং

২. ‘‘কম্মলক্খণো, ভিক্খৱে, বালো, কম্মলক্খণো পণ্ডিতো, অপদানসোভনী [অপদানে সোভতি (স্যা. কং. পী.)] পঞ্ঞাতি [পঞ্ঞত্তি (?)]. তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? কাযদুচ্চৰিতেন, ৱচীদুচ্চৰিতেন, মনোদুচ্চৰিতেন. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো.

‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? কাযসুচৰিতেন, ৱচীসুচৰিতেন, মনোসুচৰিতেন. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো তে তযো ধম্মে অভিনিৱজ্জেত্ৱা, যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো তে তযো ধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. দুতিযং.

৩. চিন্তীসুত্তং

৩. ‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, বালস্স বাললক্খণানি বালনিমিত্তানি বালাপদানানি. কতমানি তীণি? ইধ, ভিক্খৱে, বালো দুচ্চিন্তিতচিন্তী চ হোতি দুব্ভাসিতভাসী চ দুক্কটকম্মকাৰী চ. নো চেদং [নো চেতং (স্যা. কং. ক.)], ভিক্খৱে, বালো দুচ্চিন্তিতচিন্তী চ অভৱিস্স দুব্ভাসিতভাসী চ দুক্কটকম্মকাৰী চ, কেন নং পণ্ডিতা জানেয্যুং [তেন নং পণ্ডিতা ন জানেয্যুং (ক.), ন নং পণ্ডিতা জানেয্যুং (?)] – ‘বালো অযং ভৱং অসপ্পুৰিসো’তি? যস্মা চ খো, ভিক্খৱে, বালো দুচ্চিন্তিতচিন্তী চ হোতি দুব্ভাসিতভাসী চ দুক্কটকম্মকাৰী চ তস্মা নং পণ্ডিতা জানন্তি – ‘বালো অযং ভৱং অসপ্পুৰিসো’তি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি বালস্স বাললক্খণানি বালনিমিত্তানি বালাপদানানি.

‘‘তীণিমানি, ভিক্খৱে, পণ্ডিতস্স পণ্ডিতলক্খণানি পণ্ডিতনিমিত্তানি পণ্ডিতাপদানানি. কতমানি তীণি? ইধ, ভিক্খৱে, পণ্ডিতো সুচিন্তিতচিন্তী চ হোতি সুভাসিতভাসী চ সুকতকম্মকাৰী চ. নো চেদং, ভিক্খৱে, পণ্ডিতো সুচিন্তিতচিন্তী চ অভৱিস্স সুভাসিতভাসী চ সুকতকম্মকাৰী চ, কেন নং পণ্ডিতা জানেয্যুং – ‘পণ্ডিতো অযং ভৱং সপ্পুৰিসো’তি? যস্মা চ খো, ভিক্খৱে, পণ্ডিতো সুচিন্তিতচিন্তী চ হোতি সুভাসিতভাসী চ সুকতকম্মকাৰী চ তস্মা নং পণ্ডিতা জানন্তি – ‘পণ্ডিতো অযং ভৱং সপ্পুৰিসো’তি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, তীণি পণ্ডিতস্স পণ্ডিতলক্খণানি পণ্ডিতনিমিত্তানি পণ্ডিতাপদানানি. তস্মাতিহ…. ততিযং.

৪. অচ্চযসুত্তং

৪. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? অচ্চযং অচ্চযতো ন পস্সতি, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং নপ্পটিকৰোতি, পৰস্স খো পন অচ্চযং দেসেন্তস্স যথাধম্মং নপ্পটিগ্গণ্হাতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো.

‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? অচ্চযং অচ্চযতো পস্সতি, অচ্চযং অচ্চযতো দিস্ৱা যথাধম্মং পটিকৰোতি, পৰস্স খো পন অচ্চযং দেসেন্তস্স যথাধম্মং পটিগ্গণ্হাতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো. তস্মাতিহ…. চতুত্থং.

৫. অযোনিসোসুত্তং

৫. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? অযোনিসো পঞ্হং কত্তা হোতি, অযোনিসো পঞ্হং ৱিস্সজ্জেতা হোতি, পৰস্স খো পন যোনিসো পঞ্হং ৱিস্সজ্জিতং পৰিমণ্ডলেহি পদব্যঞ্জনেহি সিলিট্ঠেহি উপগতেহি নাব্ভনুমোদিতা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো.

‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? যোনিসো পঞ্হং কত্তা হোতি, যোনিসো পঞ্হং ৱিস্সজ্জেতা হোতি, পৰস্স খো পন যোনিসো পঞ্হং ৱিস্সজ্জিতং পৰিমণ্ডলেহি পদব্যঞ্জনেহি সিলিট্ঠেহি উপগতেহি অব্ভনুমোদিতা হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো. তস্মাতিহ…. পঞ্চমং.

৬. অকুসলসুত্তং

৬. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? অকুসলেন কাযকম্মেন, অকুসলেন ৱচীকম্মেন, অকুসলেন মনোকম্মেন. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো.

‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? কুসলেন কাযকম্মেন, কুসলেন ৱচীকম্মেন, কুসলেন মনোকম্মেন. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো. তস্মাতিহ…. ছট্ঠং.

৭. সাৱজ্জসুত্তং

৭. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? সাৱজ্জেন কাযকম্মেন, সাৱজ্জেন ৱচীকম্মেন, সাৱজ্জেন মনোকম্মেন…পে… অনৱজ্জেন কাযকম্মেন, অনৱজ্জেন ৱচীকম্মেন, অনৱজ্জেন মনোকম্মেন…পে…. সত্তমং.

৮. সব্যাবজ্ঝসুত্তং

৮. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো. কতমেহি তীহি? সব্যাবজ্ঝেন কাযকম্মেন, সব্যাবজ্ঝেন ৱচীকম্মেন, সব্যাবজ্ঝেন মনোকম্মেন…পে… অব্যাবজ্ঝেন কাযকম্মেন, অব্যাবজ্ঝেন ৱচীকম্মেন, অব্যাবজ্ঝেন মনোকম্মেন. ইমেহি, খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো ৱেদিতব্বো তে তযো ধম্মে অভিনিৱজ্জেত্ৱা, যেহি তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱেদিতব্বো তে তযো ধম্মে সমাদায ৱত্তিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. অট্ঠমং.

৯. খতসুত্তং

৯. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো অব্যত্তো অসপ্পুৰিসো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি. কতমেহি তীহি? কাযদুচ্চৰিতেন, ৱচীদুচ্চৰিতেন, মনোদুচ্চৰিতেন. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো বালো অব্যত্তো অসপ্পুৰিসো খতং উপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, সাৱজ্জো চ হোতি সানুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ অপুঞ্ঞং পসৱতি.

‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱিযত্তো সপ্পুৰিসো অক্খতং অনুপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, অনৱজ্জো চ হোতি অননুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ পুঞ্ঞং পসৱতি. কতমেহি তীহি? কাযসুচৰিতেন, ৱচীসুচৰিতেন, মনোসুচৰিতেন. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো পণ্ডিতো ৱিযত্তো সপ্পুৰিসো অক্খতং অনুপহতং অত্তানং পৰিহৰতি, অনৱজ্জো চ হোতি অননুৱজ্জো চ ৱিঞ্ঞূনং, বহুঞ্চ পুঞ্ঞং পসৱতী’’তি. নৱমং.

১০. মলসুত্তং

১০. ‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো তযো মলে অপ্পহায যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে. কতমেহি তীহি? দুস্সীলো চ হোতি, দুস্সীল্যমলঞ্চস্স অপ্পহীনং হোতি; ইস্সুকী চ হোতি, ইস্সামলঞ্চস্স অপ্পহীনং হোতি; মচ্ছৰী চ হোতি, মচ্ছেৰমলঞ্চস্স অপ্পহীনং হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ইমে তযো মলে অপ্পহায যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে.

‘‘তীহি, ভিক্খৱে, ধম্মেহি সমন্নাগতো তযো মলে পহায যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে. কতমেহি তীহি? সীলৱা চ হোতি, দুস্সীল্যমলঞ্চস্স পহীনং হোতি; অনিস্সুকী চ হোতি, ইস্সামলঞ্চস্স পহীনং হোতি; অমচ্ছৰী চ হোতি, মচ্ছেৰমলঞ্চস্স পহীনং হোতি. ইমেহি খো, ভিক্খৱে, তীহি ধম্মেহি সমন্নাগতো ইমে তযো মলে পহায যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’’তি. দসমং.

বালৱগ্গো পঠমো.