(৬) ১. পুগ্গলৱগ্গো
৫৩. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা লোকে উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জন্তি বহুজনহিতায বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. কতমে দ্ৱে? তথাগতো চ অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, ৰাজা চ চক্কৱত্তী. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে পুগ্গলা লোকে উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জন্তি বহুজনহিতায বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সান’’ন্তি.
৫৪. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, পুগ্গলা লোকে উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জন্তি অচ্ছৰিযমনুস্সা. কতমে দ্ৱে? তথাগতো চ অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, ৰাজা চ চক্কৱত্তী. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে পুগ্গলা লোকে উপ্পজ্জমানা উপ্পজ্জন্তি অচ্ছৰিযমনুস্সা’’তি.
৫৫. ‘‘দ্ৱিন্নং, ভিক্খৱে, পুগ্গলানং কালকিৰিযা বহুনো জনস্স অনুতপ্পা হোতি. কতমেসং দ্ৱিন্নং? তথাগতস্স চ অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স, ৰঞ্ঞো চ চক্কৱত্তিস্স. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, দ্ৱিন্নং পুগ্গলানং কালকিৰিযা বহুনো জনস্স অনুতপ্পা হোতী’’তি.
৫৬. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, থূপাৰহা. কতমে দ্ৱে? তথাগতো চ অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, ৰাজা চ চক্কৱত্তী. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে থূপাৰহা’’তি.
৫৭. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, বুদ্ধা. কতমে দ্ৱে? তথাগতো চ অৰহং সম্মাসম্বুদ্ধো, পচ্চেকবুদ্ধো চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে বুদ্ধা’’তি.
৫৮. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তি. কতমে দ্ৱে? ভিক্খু চ খীণাসৱো, হত্থাজানীযো চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তী’’তি.
৫৯. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তি. কতমে দ্ৱে? ভিক্খু চ খীণাসৱো, অস্সাজানীযো চ. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তী’’তি.
৬০. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তি. কতমে দ্ৱে? ভিক্খু চ খীণাসৱো, সীহো চ মিগৰাজা. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে অসনিযা ফলন্তিযা ন সন্তসন্তী’’তি.
৬১. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, অত্থৱসে সম্পস্সমানা কিংপুৰিসা মানুসিং ৱাচং ন ভাসন্তি. কতমে দ্ৱে? মা চ মুসা ভণিম্হা, মা চ পৰং অভূতেন অব্ভাচিক্খিম্হাতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে অত্থৱসে সম্পস্সমানা কিংপুৰিসা মানুসিং ৱাচং ন ভাসন্তী’’তি.
৬২. ‘‘দ্ৱিন্নং ধম্মানং, ভিক্খৱে, অতিত্তো অপ্পটিৱানো মাতুগামো কালং কৰোতি. কতমেসং দ্ৱিন্নং? মেথুনসমাপত্তিযা চ ৱিজাযনস্স চ. ইমেসং খো, ভিক্খৱে, দ্ৱিন্নং ধম্মানং অতিত্তো অপ্পটিৱানো মাতুগামো কালং কৰোতী’’তি.
৬৩. ‘‘অসন্তসন্নিৱাসঞ্চ ৱো, ভিক্খৱে, দেসেস্সামি সন্তসন্নিৱাসঞ্চ. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, অসন্তসন্নিৱাসো হোতি, কথঞ্চ অসন্তো সন্নিৱসন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, থেৰস্স ভিক্খুনো এৱং হোতি – ‘থেৰোপি মং ন ৱদেয্য, মজ্ঝিমোপি মং ন ৱদেয্য, নৱোপি মং ন ৱদেয্য; থেৰম্পাহং ন ৱদেয্যং, মজ্ঝিমম্পাহং ন ৱদেয্যং, নৱম্পাহং ন ৱদেয্যং. থেৰো চেপি মং ৱদেয্য অহিতানুকম্পী মং ৱদেয্য নো হিতানুকম্পী, নোতি নং ৱদেয্যং ৱিহেঠেয্যং [ৱিহেসেয্যং (সী. স্যা. কং. পী.)] পস্সম্পিস্স নপ্পটিকৰেয্যং. মজ্ঝিমো চেপি মং ৱদেয্য…পে… নৱো চেপি মং ৱদেয্য অহিতানুকম্পী মং ৱদেয্য নো হিতানুকম্পী, নোতি নং ৱদেয্যং ৱিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স নপ্পটিকৰেয্যং’. মজ্ঝিমস্সপি ভিক্খুনো এৱং হোতি…পে… নৱস্সপি ভিক্খুনো এৱং হোতি – ‘থেৰোপি মং ন ৱদেয্য, মজ্ঝিমোপি মং ন ৱদেয্য, নৱোপি মং ন ৱদেয্য; থেৰম্পাহং ন ৱদেয্যং, মজ্ঝিমম্পাহং ন ৱদেয্যং, নৱম্পাহং ন ৱদেয্যং. থেৰো চেপি মং ৱদেয্য অহিতানুকম্পী মং ৱদেয্য নো হিতানুকম্পী নোতি নং ৱদেয্যং ৱিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স নপ্পটিকৰেয্যং. মজ্ঝিমো চেপি মং ৱদেয্য…পে… নৱো চেপি মং ৱদেয্য অহিতানুকম্পী মং ৱদেয্য নো হিতানুকম্পী, নোতি নং ৱদেয্যং ৱিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স নপ্পটিকৰেয্যং’. এৱং খো, ভিক্খৱে, অসন্তসন্নিৱাসো হোতি, এৱঞ্চ অসন্তো সন্নিৱসন্তি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, সন্তসন্নিৱাসো হোতি, কথঞ্চ সন্তো সন্নিৱসন্তি? ইধ, ভিক্খৱে, থেৰস্স ভিক্খুনো এৱং হোতি – ‘থেৰোপি মং ৱদেয্য, মজ্ঝিমোপি মং ৱদেয্য, নৱোপি মং ৱদেয্য; থেৰম্পাহং ৱদেয্যং, মজ্ঝিমম্পাহং ৱদেয্যং, নৱম্পাহং ৱদেয্যং. থেৰো চেপি মং ৱদেয্য হিতানুকম্পী মং ৱদেয্য নো অহিতানুকম্পী, সাধূতি নং ৱদেয্যং ন ৱিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স পটিকৰেয্যং. মজ্ঝিমো চেপি মং ৱদেয্য…পে… নৱো চেপি মং ৱদেয্য হিতানুকম্পী মং ৱদেয্য নো অহিতানুকম্পী, সাধূতি নং ৱদেয্যং ন নং ৱিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স পটিকৰেয্যং’. মজ্ঝিমস্সপি ভিক্খুনো এৱং হোতি…পে… নৱস্সপি ভিক্খুনো এৱং হোতি – ‘থেৰোপি মং ৱদেয্য, মজ্ঝিমোপি মং ৱদেয্য, নৱোপি মং ৱদেয্য; থেৰম্পাহং ৱদেয্যং, মজ্ঝিমম্পাহং ৱদেয্যং, নৱম্পাহং ৱদেয্যং. থেৰো চেপি মং ৱদেয্য হিতানুকম্পী মং ৱদেয্য নো অহিতানুকম্পী, সাধূতি নং ৱদেয্যং ন নং ৱিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স পটিকৰেয্যং. মজ্ঝিমো চেপি মং ৱদেয্য…পে… নৱো চেপি মং ৱদেয্য হিতানুকম্পী মং ৱদেয্য নো অহিতানুকম্পী, সাধূতি নং ৱদেয্যং ন নং ৱিহেঠেয্যং পস্সম্পিস্স পটিকৰেয্যং’. এৱং খো, ভিক্খৱে, সন্তসন্নিৱাসো হোতি, এৱঞ্চ সন্তো সন্নিৱসন্তী’’তি.
৬৪. ‘‘যস্মিং, ভিক্খৱে, অধিকৰণে উভতো ৱচীসংসাৰো দিট্ঠিপড়াসো চেতসো আঘাতো অপ্পচ্চযো অনভিৰদ্ধি অজ্ঝত্তং অৱূপসন্তং হোতি, তস্মেতং, ভিক্খৱে, অধিকৰণে পাটিকঙ্খং – ‘দীঘত্তায খৰত্তায ৱাড়ত্তায সংৱত্তিস্সতি, ভিক্খূ চ ন ফাসুং [ফাসু (ক.)] ৱিহৰিস্সন্তি’. যস্মিঞ্চ খো, ভিক্খৱে, অধিকৰণে উভতো ৱচীসংসাৰো দিট্ঠিপড়াসো চেতসো আঘাতো অপ্পচ্চযো অনভিৰদ্ধি অজ্ঝত্তং সুৱূপসন্তং হোতি, তস্মেতং, ভিক্খৱে, অধিকৰণে পাটিকঙ্খং – ‘ন দীঘত্তায খৰত্তায ৱাড়ত্তায সংৱত্তিস্সতি, ভিক্খূ চ ফাসুং ৱিহৰিস্সন্তী’’’তি.
পুগ্গলৱগ্গো পঠমো.