২. অধিকৰণৱগ্গো
১১. ‘‘দ্ৱেমানি, ভিক্খৱে, বলানি. কতমানি দ্ৱে? পটিসঙ্খানবলঞ্চ ভাৱনাবলঞ্চ. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিসঙ্খানবলং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘কাযদুচ্চৰিতস্স খো পাপকো ৱিপাকো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চ, ৱচীদুচ্চৰিতস্স পাপকো ৱিপাকো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চ, মনোদুচ্চৰিতস্স পাপকো ৱিপাকো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চা’তি. সো ইতি পটিসঙ্খায কাযদুচ্চৰিতং পহায কাযসুচৰিতং ভাৱেতি, ৱচীদুচ্চৰিতং পহায ৱচীসুচৰিতং ভাৱেতি, মনোদুচ্চৰিতং পহায মনোসুচৰিতং ভাৱেতি, সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পটিসঙ্খানবলং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ভাৱনাবলং. তত্ৰ, ভিক্খৱে, যমিদং [যদিদং (সী.)] ভাৱনাবলং সেখানমেতং [সেখমেতং (সী. স্যা. কং.)] বলং. সেখঞ্হি সো, ভিক্খৱে, বলং আগম্ম ৰাগং পজহতি, দোসং পজহতি, মোহং পজহতি. ৰাগং পহায, দোসং পহায, মোহং পহায যং অকুসলং ন তং কৰোতি, যং পাপং ন তং সেৱতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভাৱনাবলং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে বলানী’’তি.
১২. ‘‘দ্ৱেমানি, ভিক্খৱে, বলানি. কতমানি দ্ৱে? পটিসঙ্খানবলঞ্চ ভাৱনাবলঞ্চ. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিসঙ্খানবলং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘কাযদুচ্চৰিতস্স খো পাপকো ৱিপাকো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চ, ৱচীদুচ্চৰিতস্স পাপকো ৱিপাকো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চ, মনোদুচ্চৰিতস্স পাপকো ৱিপাকো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চা’তি. সো ইতি পটিসঙ্খায কাযদুচ্চৰিতং পহায কাযসুচৰিতং ভাৱেতি, ৱচীদুচ্চৰিতং পহায ৱচীসুচৰিতং ভাৱেতি, মনোদুচ্চৰিতং পহায মনোসুচৰিতং ভাৱেতি, সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পটিসঙ্খানবলং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ভাৱনাবলং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোসগ্গপৰিণামিং, ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৱেতি ৱিৱেকনিস্সিতং ৱিৰাগনিস্সিতং নিৰোধনিস্সিতং ৱোসগ্গপৰিণামিং. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভাৱনাবলং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে বলানী’’তি.
১৩. ‘‘দ্ৱেমানি, ভিক্খৱে, বলানি. কতমানি দ্ৱে? পটিসঙ্খানবলঞ্চ ভাৱনাবলঞ্চ. কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, পটিসঙ্খানবলং? ইধ, ভিক্খৱে, একচ্চো ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘কাযদুচ্চৰিতস্স খো পাপকো ৱিপাকো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চ, ৱচীদুচ্চৰিতস্স খো পাপকো ৱিপাকো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চ, মনোদুচ্চৰিতস্স খো পাপকো ৱিপাকো দিট্ঠে চেৱ ধম্মে অভিসম্পৰাযঞ্চা’তি. সো ইতি পটিসঙ্খায কাযদুচ্চৰিতং পহায কাযসুচৰিতং ভাৱেতি, ৱচীদুচ্চৰিতং পহায ৱচীসুচৰিতং ভাৱেতি, মনোদুচ্চৰিতং পহায মনোসুচৰিতং ভাৱেতি, সুদ্ধং অত্তানং পৰিহৰতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, পটিসঙ্খানবলং.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৱে, ভাৱনাবলং? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু ৱিৱিচ্চেৱ কামেহি, ৱিৱিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৱিতক্কং সৱিচাৰং ৱিৱেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ৱিতক্কৱিচাৰানং ৱূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৱং অৱিতক্কং অৱিচাৰং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. পীতিযা চ ৱিৰাগা উপেক্খকো চ ৱিহৰতি সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৱেদেতি, যং তং অৰিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৱিহাৰী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৱ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপাৰিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইদং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে, ভাৱনাবলং. ইমানি খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে বলানী’’তি.
১৪. ‘‘দ্ৱেমা, ভিক্খৱে, তথাগতস্স ধম্মদেসনা. কতমা দ্ৱে? সংখিত্তেন চ ৱিত্থাৰেন চ. ইমা খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে তথাগতস্স ধম্মদেসনা’’তি.
১৫. ‘‘যস্মিং, ভিক্খৱে, অধিকৰণে আপন্নো [আপত্তাপন্নো (ক.)] চ ভিক্খু চোদকো চ ভিক্খু ন সাধুকং অত্তনাৱ অত্তানং পচ্চৱেক্খতি তস্মেতং, ভিক্খৱে, অধিকৰণে পাটিকঙ্খং দীঘত্তায খৰত্তায ৱাড়ত্তায সংৱত্তিস্সতি, ভিক্খূ চ ন ফাসুং [ন ফাসু (ক.)] ৱিহৰিস্সন্তীতি [ৱিহৰিস্সন্তি (সী. স্যা. কং. ক.)]. যস্মিঞ্চ খো, ভিক্খৱে, অধিকৰণে আপন্নো চ ভিক্খু চোদকো চ ভিক্খু সাধুকং অত্তনাৱ অত্তানং পচ্চৱেক্খতি তস্মেতং, ভিক্খৱে, অধিকৰণে পাটিকঙ্খং ন দীঘত্তায খৰত্তায ৱাড়ত্তায সংৱত্তিস্সতি, ভিক্খূ চ ফাসুং ৱিহৰিস্সন্তীতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, আপন্নো ভিক্খু সাধুকং অত্তনাৱ অত্তানং পচ্চৱেক্খতি? ইধ, ভিক্খৱে, আপন্নো ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অহং খো অকুসলং আপন্নো কঞ্চিদেৱ [কিঞ্চিদেৱ (ক.)] দেসং কাযেন. মং সো [তস্মা মং সো (সী. স্যা.)] ভিক্খু অদ্দস অকুসলং আপজ্জমানং কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন. নো চে অহং অকুসলং আপজ্জেয্যং কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন, ন মং সো ভিক্খু পস্সেয্য অকুসলং আপজ্জমানং কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন. যস্মা চ খো, অহং অকুসলং আপন্নো কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন, তস্মা মং সো ভিক্খু অদ্দস অকুসলং আপজ্জমানং কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন. দিস্ৱা চ পন মং সো ভিক্খু অকুসলং আপজ্জমানং কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন অনত্তমনো অহোসি. অনত্তমনো সমানো অনত্তমনৱচনং [অনত্তমনৱাচং (ক.)] মং সো ভিক্খু অৱচ. অনত্তমনৱচনাহং [অনত্তমনৱাচং নাহং (ক.)] তেন ভিক্খুনা ৱুত্তো সমানো অনত্তমনো [অত্তমনো (ক.)] অহোসিং. অনত্তমনো সমানো পৰেসং আৰোচেসিং. ইতি মমেৱ তত্থ অচ্চযো অচ্চগমা সুঙ্কদাযকংৱ ভণ্ডস্মিন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, আপন্নো ভিক্খু সাধুকং অত্তনাৱ অত্তানং পচ্চৱেক্খতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৱে, চোদকো ভিক্খু সাধুকং অত্তনাৱ অত্তানং পচ্চৱেক্খতি? ইধ, ভিক্খৱে, চোদকো ভিক্খু ইতি পটিসঞ্চিক্খতি – ‘অযং খো ভিক্খু অকুসলং আপন্নো কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন. অহং ইমং ভিক্খুং অদ্দসং অকুসলং আপজ্জমানং কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন. নো চে অযং ভিক্খু অকুসলং আপজ্জেয্য কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন, নাহং ইমং ভিক্খুং পস্সেয্যং অকুসলং আপজ্জমানং কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন. যস্মা চ খো, অযং ভিক্খু অকুসলং আপন্নো কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন, তস্মা অহং ইমং ভিক্খুং অদ্দসং অকুসলং আপজ্জমানং কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন. দিস্ৱা চ পনাহং ইমং ভিক্খুং অকুসলং আপজ্জমানং কিঞ্চিদেৱ দেসং কাযেন অনত্তমনো অহোসিং. অনত্তমনো সমানো অনত্তমনৱচনাহং ইমং ভিক্খুং অৱচং. অনত্তমনৱচনাযং ভিক্খু মযা ৱুত্তো সমানো অনত্তমনো অহোসি. অনত্তমনো সমানো পৰেসং আৰোচেসি. ইতি মমেৱ তত্থ অচ্চযো অচ্চগমা সুঙ্কদাযকংৱ ভণ্ডস্মিন্তি. এৱং খো, ভিক্খৱে, চোদকো ভিক্খু সাধুকং অত্তনাৱ অত্তানং পচ্চৱেক্খতি.
‘‘যস্মিং, ভিক্খৱে, অধিকৰণে আপন্নো চ ভিক্খু চোদকো চ ভিক্খু ন সাধুকং অত্তনাৱ অত্তানং পচ্চৱেক্খতি তস্মেতং, ভিক্খৱে, অধিকৰণে পাটিকঙ্খং দীঘত্তায খৰত্তায ৱাড়ত্তায সংৱত্তিস্সতি, ভিক্খূ চ ন ফাসুং ৱিহৰিস্সন্তীতি. যস্মিঞ্চ খো, ভিক্খৱে, অধিকৰণে আপন্নো চ ভিক্খু চোদকো চ ভিক্খু সাধুকং অত্তনাৱ অত্তানং পচ্চৱেক্খতি তস্মেতং, ভিক্খৱে, অধিকৰণে পাটিকঙ্খং ন দীঘত্তায খৰত্তায ৱাড়ত্তায সংৱত্তিস্সতি, ভিক্খূ চ ফাসু ৱিহৰিস্সন্তী’’তি.
১৬. অথ খো অঞ্ঞতৰো ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভো গোতম, হেতু কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তী’’তি? ‘‘অধম্মচৰিযাৱিসমচৰিযাহেতু খো, ব্ৰাহ্মণ, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তী’’তি.
‘‘কো নু খো, ভো গোতম, হেতু কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি? ‘‘ধম্মচৰিযাসমচৰিযাহেতু খো, ব্ৰাহ্মণ, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি.
‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম! অভিক্কন্তং, ভো গোতম! সেয্যথাপি, ভো গোতম, নিক্কুজ্জিতং [নিকুজ্জিতং (ক.)] ৱা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৱা ৱিৱৰেয্য, মূড়্হস্স ৱা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকাৰে ৱা তেলপজ্জোতং ধাৰেয্য – ‘চক্খুমন্তো ৰূপানি দক্খন্তী’তি, এৱমেৱং ভোতা গোতমেন অনেকপৰিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং ভৱন্তং গোতমং সৰণং গচ্ছামি ধম্মঞ্চ ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি.
১৭. অথ খো জাণুস্সোণি [জাণুসোণি (ক.)] ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো জাণুস্সোণি ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ – ‘‘কো নু খো, ভো গোতম, হেতু কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তী’’তি? ‘‘কতত্তা চ, ব্ৰাহ্মণ, অকতত্তা চ. এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তী’’তি. ‘‘কো পন, ভো গোতম, হেতু কো পচ্চযো যেন মিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি? ‘‘কতত্তা চ, ব্ৰাহ্মণ, অকতত্তা চ. এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি. ‘‘ন খো অহং ইমস্স ভোতো গোতমস্স সংখিত্তেন ভাসিতস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানামি. সাধু মে ভৱং গোতমো তথা ধম্মং দেসেতু যথা অহং ইমস্স ভোতো গোতমস্স সংখিত্তেন ভাসিতস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং অৱিভত্তস্স ৱিত্থাৰেন অত্থং আজানেয্য’’ন্তি. ‘‘তেন হি, ব্ৰাহ্মণ, সুণাহি, সাধুকং মনসি কৰোহি; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং ভো’’তি খো জাণুস্সোণি ব্ৰাহ্মণো ভগৱতো পচ্চস্সোসি. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘ইধ, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চস্স কাযদুচ্চৰিতং কতং হোতি, অকতং হোতি কাযসুচৰিতং; ৱচীদুচ্চৰিতং কতং হোতি, অকতং হোতি ৱচীসুচৰিতং; মনোদুচ্চৰিতং কতং হোতি, অকতং হোতি মনোসুচৰিতং. এৱং খো, ব্ৰাহ্মণ, কতত্তা চ অকতত্তা চ এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তি. ইধ পন, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চস্স কাযসুচৰিতং কতং হোতি, অকতং হোতি কাযদুচ্চৰিতং; ৱচীসুচৰিতং কতং হোতি, অকতং হোতি ৱচীদুচ্চৰিতং; মনোসুচৰিতং কতং হোতি, অকতং হোতি মনোদুচ্চৰিতং. এৱং খো, ব্ৰাহ্মণ, কতত্তা চ অকতত্তা চ এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি.
‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… উপাসকং মং ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি.
১৮. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং ভগৱা এতদৱোচ – ‘‘একংসেনাহং, আনন্দ, অকৰণীযং ৱদামি কাযদুচ্চৰিতং ৱচীদুচ্চৰিতং মনোদুচ্চৰিত’’ন্তি. ‘‘যমিদং, ভন্তে, ভগৱতা একংসেন অকৰণীযং অক্খাতং কাযদুচ্চৰিতং ৱচীদুচ্চৰিতং মনোদুচ্চৰিতং তস্মিং অকৰণীযে কযিৰমানে কো আদীনৱো পাটিকঙ্খো’’তি? ‘‘যমিদং, আনন্দ, মযা একংসেন অকৰণীযং অক্খাতং কাযদুচ্চৰিতং ৱচীদুচ্চৰিতং মনোদুচ্চৰিতং তস্মিং অকৰণীযে কযিৰমানে অযং আদীনৱো পাটিকঙ্খো – অত্তাপি অত্তানং উপৱদতি, অনুৱিচ্চ ৱিঞ্ঞূ গৰহন্তি, পাপকো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি, সম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জতি. যমিদং, আনন্দ, মযা একংসেন অকৰণীযং অক্খাতং কাযদুচ্চৰিতং ৱচীদুচ্চৰিতং মনোদুচ্চৰিতং তস্মিং অকৰণীযে কযিৰমানে অযং আদীনৱো পাটিকঙ্খো’’তি.
‘‘একংসেনাহং, আনন্দ, কৰণীযং ৱদামি কাযসুচৰিতং ৱচীসুচৰিতং মনোসুচৰিত’’ন্তি. ‘‘যমিদং, ভন্তে, ভগৱতা একংসেন কৰণীযং অক্খাতং কাযসুচৰিতং ৱচীসুচৰিতং মনোসুচৰিতং তস্মিং কৰণীযে কযিৰমানে কো আনিসংসো পাটিকঙ্খো’’তি? ‘‘যমিদং, আনন্দ, মযা একংসেন কৰণীযং অক্খাতং কাযসুচৰিতং ৱচীসুচৰিতং মনোসুচৰিতং তস্মিং কৰণীযে কযিৰমানে অযং আনিসংসো পাটিকঙ্খো – অত্তাপি অত্তানং ন উপৱদতি, অনুৱিচ্চ ৱিঞ্ঞূ পসংসন্তি, কল্যাণো কিত্তিসদ্দো অব্ভুগ্গচ্ছতি, অসম্মূড়্হো কালং কৰোতি, কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জতি. যমিদং, আনন্দ, মযা একংসেন কৰণীযং অক্খাতং কাযসুচৰিতং ৱচীসুচৰিতং মনোসুচৰিতং তস্মিং কৰণীযে কযিৰমানে অযং আনিসংসো পাটিকঙ্খো’’তি.
১৯. ‘‘অকুসলং, ভিক্খৱে, পজহথ. সক্কা, ভিক্খৱে, অকুসলং পজহিতুং. নো চেদং [নো চেতং (স্যা. কং. পী. ক.) সং. নি. ৩.২৮ পস্সিতব্বং], ভিক্খৱে, সক্কা অভৱিস্স অকুসলং পজহিতুং, নাহং এৱং ৱদেয্যং – ‘অকুসলং, ভিক্খৱে, পজহথা’তি. যস্মা চ খো, ভিক্খৱে, সক্কা অকুসলং পজহিতুং তস্মাহং এৱং ৱদামি – ‘অকুসলং, ভিক্খৱে, পজহথা’তি. অকুসলঞ্চ হিদং, ভিক্খৱে [অকুসলং ভিক্খৱে (ক.)], পহীনং অহিতায দুক্খায সংৱত্তেয্য নাহং এৱং ৱদেয্যং – ‘অকুসলং, ভিক্খৱে, পজহথা’তি. যস্মা চ খো, ভিক্খৱে, অকুসলং পহীনং হিতায সুখায সংৱত্ততি তস্মাহং এৱং ৱদামি – ‘অকুসলং, ভিক্খৱে, পজহথা’’’তি.
‘‘কুসলং, ভিক্খৱে, ভাৱেথ. সক্কা, ভিক্খৱে, কুসলং ভাৱেতুং. নো চেদং, ভিক্খৱে, সক্কা অভৱিস্স কুসলং ভাৱেতুং, নাহং এৱং ৱদেয্যং – ‘কুসলং, ভিক্খৱে, ভাৱেথা’তি. যস্মা চ খো, ভিক্খৱে, সক্কা কুসলং ভাৱেতুং তস্মাহং এৱং ৱদামি – ‘কুসলং, ভিক্খৱে, ভাৱেথা’তি. কুসলঞ্চ হিদং, ভিক্খৱে, ভাৱিতং অহিতায দুক্খায সংৱত্তেয্য, নাহং এৱং ৱদেয্যং – ‘কুসলং, ভিক্খৱে, ভাৱেথা’তি. যস্মা চ খো, ভিক্খৱে, কুসলং ভাৱিতং হিতায সুখায সংৱত্ততি তস্মাহং এৱং ৱদামি – ‘কুসলং, ভিক্খৱে, ভাৱেথা’’’তি.
২০. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, ধম্মা সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্তন্তি. কতমে দ্ৱে? দুন্নিক্খিত্তঞ্চ পদব্যঞ্জনং অত্থো চ দুন্নীতো. দুন্নিক্খিত্তস্স, ভিক্খৱে, পদব্যঞ্জনস্স অত্থোপি দুন্নযো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে ধম্মা সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্তন্তী’’তি.
২১. ‘‘দ্ৱেমে, ভিক্খৱে, ধম্মা সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্তন্তি. কতমে দ্ৱে? সুনিক্খিত্তঞ্চ পদব্যঞ্জনং অত্থো চ সুনীতো. সুনিক্খিত্তস্স, ভিক্খৱে, পদব্যঞ্জনস্স অত্থোপি সুনযো হোতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, দ্ৱে ধম্মা সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্তন্তী’’তি.
অধিকৰণৱগ্গো দুতিযো.