১১. জাণুস্সোণিসুত্তং
১৭৭. অথ খো জাণুস্সোণি ব্ৰাহ্মণো যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সাৰণীযং ৱীতিসাৰেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো জাণুস্সোণি ব্ৰাহ্মণো ভগৱন্তং এতদৱোচ –
‘‘মযমস্সু, ভো গোতম, ব্ৰাহ্মণা নাম. দানানি দেম, সদ্ধানি কৰোম – ‘ইদং দানং পেতানং ঞাতিসালোহিতানং উপকপ্পতু, ইদং দানং পেতা ঞাতিসালোহিতা পৰিভুঞ্জন্তূ’তি. কচ্চি তং, ভো গোতম, দানং পেতানং ঞাতিসালোহিতানং উপকপ্পতি; কচ্চি তে পেতা ঞাতিসালোহিতা তং দানং পৰিভুঞ্জন্তী’’তি? ‘‘ঠানে খো, ব্ৰাহ্মণ, উপকপ্পতি, নো অট্ঠানে’’তি.
‘‘কতমং পন, ভো [কতমঞ্চ পন ভো (সী. পী.) কতমং (স্যা.)] গোতম, ঠানং, কতমং অট্ঠান’’ন্তি? ‘‘ইধ, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, মুসাৱাদী হোতি, পিসুণৱাচো হোতি, ফৰুসৱাচো হোতি, সম্ফপ্পলাপী হোতি, অভিজ্ঝালু হোতি, ব্যাপন্নচিত্তো হোতি, মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা নিৰযং উপপজ্জতি. যো নেৰযিকানং সত্তানং আহাৰো, তেন সো তত্থ যাপেতি, তেন সো তত্থ তিট্ঠতি. ইদম্পি [ইদং (স্যা.)] খো, ব্ৰাহ্মণ, অট্ঠানং যত্থ ঠিতস্স তং দানং ন উপকপ্পতি.
‘‘ইধ পন, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো পাণাতিপাতী…পে… মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা তিৰচ্ছানযোনিং উপপজ্জতি. যো তিৰচ্ছানযোনিকানং সত্তানং আহাৰো, তেন সো তত্থ যাপেতি, তেন সো তত্থ তিট্ঠতি. ইদম্পি খো, ব্ৰাহ্মণ, অট্ঠানং যত্থ ঠিতস্স তং দানং ন উপকপ্পতি.
‘‘ইধ পন, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি, অদিন্নাদানা পটিৱিৰতো হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰা পটিৱিৰতো হোতি, মুসাৱাদা পটিৱিৰতো হোতি, পিসুণায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, ফৰুসায ৱাচায পটিৱিৰতো হোতি, সম্ফপ্পলাপা পটিৱিৰতো হোতি, অনভিজ্ঝালু হোতি, অব্যাপন্নচিত্তো হোতি, সম্মাদিট্ঠিকো হোতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা মনুস্সানং সহব্যতং উপপজ্জতি. যো মনুস্সানং আহাৰো, তেন সো তত্থ যাপেতি, তেন সো তত্থ তিট্ঠতি. ইদম্পি খো, ব্ৰাহ্মণ, অট্ঠানং যত্থ ঠিতস্স তং দানং ন উপকপ্পতি.
‘‘ইধ পন, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… সম্মাদিট্ঠিকো হোতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. যো দেৱানং আহাৰো, তেন সো তত্থ যাপেতি, তেন সো তত্থ তিট্ঠতি. ইদম্পি, ব্ৰাহ্মণ, অট্ঠানং যত্থ ঠিতস্স তং দানং উপকপ্পতি.
‘‘ইধ পন, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি…পে… মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা পেত্তিৱিসযং উপপজ্জতি. যো পেত্তিৱেসযিকানং সত্তানং আহাৰো, তেন সো তত্থ যাপেতি, তেন সো তত্থ তিট্ঠতি, যং ৱা পনস্স ইতো অনুপ্পৱেচ্ছন্তি মিত্তামচ্চা ৱা ঞাতিসালোহিতা ৱা [মিত্তা ৱা অমচ্চা ৱা ঞাতী ৱা সালোহিতা ৱা (সী. পী.)], তেন সো তত্থ যাপেতি, তেন সো তত্থ তিট্ঠতি. ইদং খো, ব্ৰাহ্মণ, ঠানং যত্থ ঠিতস্স তং দানং উপকপ্পতী’’তি.
‘‘সচে পন, ভো গোতম, সো পেতো ঞাতিসালোহিতো তং ঠানং অনুপপন্নো হোতি, কো তং দানং পৰিভুঞ্জতী’’তি? ‘‘অঞ্ঞেপিস্স, ব্ৰাহ্মণ, পেতা ঞাতিসালোহিতা তং ঠানং উপপন্না হোন্তি, তে তং দানং পৰিভুঞ্জন্তী’’তি.
‘‘সচে পন, ভো গোতম, সো চেৱ পেতো ঞাতিসালোহিতো তং ঠানং অনুপপন্নো হোতি অঞ্ঞেপিস্স ঞাতিসালোহিতা পেতা তং ঠানং অনুপপন্না হোন্তি, কো তং দানং পৰিভুঞ্জতী’’তি? ‘‘অট্ঠানং খো এতং, ব্ৰাহ্মণ, অনৱকাসো যং তং ঠানং ৱিৱিত্তং অস্স ইমিনা দীঘেন অদ্ধুনা যদিদং পেতেহি ঞাতিসালোহিতেহি. অপি চ, ব্ৰাহ্মণ, দাযকোপি অনিপ্ফলো’’তি.
‘‘অট্ঠানেপি ভৱং গোতমো পৰিকপ্পং ৱদতী’’তি? ‘‘অট্ঠানেপি খো অহং, ব্ৰাহ্মণ, পৰিকপ্পং ৱদামি. ইধ, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি, অদিন্নাদাযী হোতি, কামেসুমিচ্ছাচাৰী হোতি, মুসাৱাদী হোতি, পিসুণৱাচো হোতি, ফৰুসৱাচো হোতি, সম্ফপ্পলাপী হোতি, অভিজ্ঝালু হোতি, ব্যাপন্নচিত্তো হোতি, মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি; সো দাতা হোতি সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা অন্নং পানং ৱত্থং যানং মালাগন্ধৱিলেপনং সেয্যাৱসথপদীপেয্যং. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা হত্থীনং সহব্যতং উপপজ্জতি. সো তত্থ লাভী হোতি অন্নস্স পানস্স মালানানালঙ্কাৰস্স [মালাগন্ধৱিলেপনস্স নানালঙ্কাৰস্স (ক.)].
‘‘যং খো, ব্ৰাহ্মণ, ইধ পাণাতিপাতী অদিন্নাদাযী কামেসুমিচ্ছাচাৰী মুসাৱাদী পিসুণৱাচো ফৰুসৱাচো সম্ফপ্পলাপী অভিজ্ঝালু ব্যাপন্নচিত্তো মিচ্ছাদিট্ঠিকো, তেন সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা হত্থীনং সহব্যতং উপপজ্জতি. যঞ্চ খো সো দাতা হোতি সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা অন্নং পানং ৱত্থং যানং মালাগন্ধৱিলেপনং সেয্যাৱসথপদীপেয্যং, তেন সো তত্থ লাভী হোতি অন্নস্স পানস্স মালানানালঙ্কাৰস্স.
‘‘ইধ পন, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো পাণাতিপাতী হোতি…পে… মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি. সো দাতা হোতি সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা অন্নং পানং ৱত্থং যানং মালাগন্ধৱিলেপনং সেয্যাৱসথপদীপেয্যং. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অস্সানং সহব্যতং উপপজ্জতি…পে… গুন্নং সহব্যতং উপপজ্জতি…পে… কুক্কুৰানং সহব্যতং উপপজ্জতি [‘‘কুক্কুৰানং সহব্যতং উপপজ্জতী’’তি অযং ৱাৰো কেসুচি সীহড়পোত্থকেসু ন দিস্সতীতি ইঙ্গলিসপোত্থকে অধোলিপি. তং দসৱাৰগণনায সমেতি]. সো তত্থ লাভী হোতি অন্নস্স পানস্স মালানানালঙ্কাৰস্স.
‘‘যং খো, ব্ৰাহ্মণ, ইধ পাণাতিপাতী…পে. … মিচ্ছাদিট্ঠিকো, তেন সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা কুক্কুৰানং সহব্যতং উপপজ্জতি. যঞ্চ খো সো দাতা হোতি সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা অন্নং পানং ৱত্থং যানং মালাগন্ধৱিলেপনং সেয্যাৱসথপদীপেয্যং, তেন সো তত্থ লাভী হোতি অন্নস্স পানস্স মালানানালঙ্কাৰস্স.
‘‘ইধ পন, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… সম্মাদিট্ঠিকো হোতি. সো দাতা হোতি সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা অন্নং পানং ৱত্থং যানং মালাগন্ধৱিলেপনং সেয্যাৱসথপদীপেয্যং. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা মনুস্সানং সহব্যতং উপপজ্জতি. সো তত্থ লাভী হোতি মানুসকানং পঞ্চন্নং কামগুণানং.
‘‘যং খো, ব্ৰাহ্মণ, ইধ পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… সম্মাদিট্ঠিকো, তেন সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা মনুস্সানং সহব্যতং উপপজ্জতি. যঞ্চ খো সো দাতা হোতি সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা অন্নং পানং ৱত্থং যানং মালাগন্ধৱিলেপনং সেয্যাৱসথপদীপেয্যং, তেন সো তত্থ লাভী হোতি মানুসকানং পঞ্চন্নং কামগুণানং.
‘‘ইধ পন, ব্ৰাহ্মণ, একচ্চো পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… সম্মাদিট্ঠিকো হোতি. সো দাতা হোতি সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা অন্নং পানং ৱত্থং যানং মালাগন্ধৱিলেপনং সেয্যাৱসথপদীপেয্যং. সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. সো তত্থ লাভী হোতি দিব্বানং পঞ্চন্নং কামগুণানং.
‘‘যং খো, ব্ৰাহ্মণ, ইধ পাণাতিপাতা পটিৱিৰতো হোতি…পে… সম্মাদিট্ঠিকো, তেন সো কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা দেৱানং সহব্যতং উপপজ্জতি. যঞ্চ খো সো দাতা হোতি সমণস্স ৱা ব্ৰাহ্মণস্স ৱা অন্নং পানং ৱত্থং যানং মালাগন্ধৱিলেপনং সেয্যাৱসথপদীপেয্যং, তেন সো তত্থ লাভী হোতি দিব্বানং পঞ্চন্নং কামগুণানং. অপি চ, ব্ৰাহ্মণ, দাযকোপি অনিপ্ফলো’’তি.
‘‘অচ্ছৰিযং, ভো গোতম, অব্ভুতং, ভো গোতম! যাৱঞ্চিদং, ভো গোতম, অলমেৱ দানানি দাতুং, অলং সদ্ধানি কাতুং, যত্ৰ হি নাম দাযকোপি অনিপ্ফলো’’তি. ‘‘এৱমেতং, ব্ৰাহ্মণ [এৱমেতং ব্ৰাহ্মণ এৱমেতং ব্ৰাহ্মণ (সী. স্যা.)], দাযকোপি হি, ব্ৰাহ্মণ, অনিপ্ফলো’’তি.
‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম…পে… উপাসকং মং ভৱং গোতমো ধাৰেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সৰণং গত’’ন্তি. একাদসমং.
জাণুস্সোণিৱগ্গো [যমকৱগ্গো (ক.)] দুতিযো.