(১১) ১. সমণসঞ্ঞাৱগ্গো

১. সমণসঞ্ঞাসুত্তং

১০১. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৱে, সমণসঞ্ঞা ভাৱিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পৰিপূৰেন্তি. কতমা তিস্সো? ৱেৱণ্ণিযম্হি অজ্ঝুপগতো, পৰপটিবদ্ধা মে জীৱিকা, অঞ্ঞো মে আকপ্পো কৰণীযোতি – ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো সমণসঞ্ঞা ভাৱিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পৰিপূৰেন্তি.

‘‘কতমে সত্ত? সন্ততকাৰী [সততকাৰী (স্যা. পী. ক.)] হোতি সন্ততৱুত্তি [সততৱুত্তি (স্যা. পী.)] সীলেসু, অনভিজ্ঝালু হোতি, অব্যাপজ্জো হোতি, অনতিমানী হোতি, সিক্খাকামো হোতি, ইদমত্থংতিস্স হোতি জীৱিতপৰিক্খাৰেসু, আৰদ্ধৱীৰিযো চ [আৰদ্ধৱিৰিযো চ (সী. পী.), আৰদ্ধৱিৰিযো (স্যা.)] ৱিহৰতি. ইমা খো, ভিক্খৱে, তিস্সো সমণসঞ্ঞা ভাৱিতা বহুলীকতা ইমে সত্ত ধম্মে পৰিপূৰেন্তী’’তি. পঠমং.

২. বোজ্ঝঙ্গসুত্তং

১০২. ‘‘সত্তিমে, ভিক্খৱে, বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা বহুলীকতা তিস্সো ৱিজ্জা পৰিপূৰেন্তি. কতমে সত্ত? সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, ধম্মৱিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো, ৱীৰিযসম্বোজ্ঝঙ্গো, পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো, পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো – ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা বহুলীকতা তিস্সো ৱিজ্জা পৰিপূৰেন্তি. কতমা তিস্সো? ইধ, ভিক্খৱে, ভিক্খু অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৱেপি জাতিযো তিস্সোপি জাতিযো…পে… ইতি সাকাৰং সউদ্দেসং অনেকৱিহিতং পুব্বেনিৱাসং অনুস্সৰতি. দিব্বেন চক্খুনা ৱিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন…পে… যথাকম্মূপগে সত্তে পজানাতি. আসৱানং খযা…পে… সচ্ছিকত্ৱা উপসম্পজ্জ ৱিহৰতি. ইমে খো, ভিক্খৱে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৱিতা বহুলীকতা ইমা তিস্সো ৱিজ্জা পৰিপূৰেন্তী’’তি. দুতিযং.

৩. মিচ্ছত্তসুত্তং

১০৩. ‘‘মিচ্ছত্তং, ভিক্খৱে, আগম্ম ৱিৰাধনা হোতি, নো আৰাধনা. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, মিচ্ছত্তং আগম্ম ৱিৰাধনা হোতি, নো আৰাধনা? মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো পহোতি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পস্স মিচ্ছাৱাচা পহোতি, মিচ্ছাৱাচস্স মিচ্ছাকম্মন্তো পহোতি, মিচ্ছাকম্মন্তস্স মিচ্ছাআজীৱো পহোতি, মিচ্ছাআজীৱস্স মিচ্ছাৱাযামো পহোতি, মিচ্ছাৱাযামস্স মিচ্ছাসতি পহোতি, মিচ্ছাসতিস্স মিচ্ছাসমাধি পহোতি, মিচ্ছাসমাধিস্স মিচ্ছাঞাণং পহোতি, মিচ্ছাঞাণিস্স [মিচ্ছাঞাণস্স (পী. ক.)] মিচ্ছাৱিমুত্তি পহোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, মিচ্ছত্তং আগম্ম ৱিৰাধনা হোতি, নো আৰাধনা.

‘‘সম্মত্তং, ভিক্খৱে, আগম্ম আৰাধনা হোতি, নো ৱিৰাধনা. কথঞ্চ, ভিক্খৱে, সম্মত্তং আগম্ম আৰাধনা হোতি, নো ৱিৰাধনা? সম্মাদিট্ঠিকস্স, ভিক্খৱে, সম্মাসঙ্কপ্পো পহোতি, সম্মাসঙ্কপ্পস্স সম্মাৱাচা পহোতি, সম্মাৱাচস্স সম্মাকম্মন্তো পহোতি, সম্মাকম্মন্তস্স সম্মাআজীৱো পহোতি, সম্মাআজীৱস্স সম্মাৱাযামো পহোতি, সম্মাৱাযামস্স সম্মাসতি পহোতি, সম্মাসতিস্স সম্মাসমাধি পহোতি, সম্মাসমাধিস্স সম্মাঞাণং পহোতি, সম্মাঞাণিস্স [সম্মাঞাণস্স (পী. ক.)] সম্মাৱিমুত্তি পহোতি. এৱং খো, ভিক্খৱে, সম্মত্তং আগম্ম আৰাধনা হোতি, নো ৱিৰাধনা’’তি. ততিযং.

৪. বীজসুত্তং

১০৪. [অ. নি. ১.৩০৬; কথা. ৭০৮] ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স, ভিক্খৱে, পুৰিসপুগ্গলস্স মিচ্ছাসঙ্কপ্পস্স মিচ্ছাৱাচস্স মিচ্ছাকম্মন্তস্স মিচ্ছাআজীৱস্স মিচ্ছাৱাযামস্স মিচ্ছাসতিস্স মিচ্ছাসমাধিস্স মিচ্ছাঞাণিস্স মিচ্ছাৱিমুত্তিস্স যঞ্চ কাযকম্মং যথাদিট্ঠি সমত্তং সমাদিন্নং [সমাদিণ্ণং (পী. ক.)] যঞ্চ ৱচীকম্মং… যঞ্চ মনোকম্মং যথাদিট্ঠি সমত্তং সমাদিন্নং যা চ চেতনা যা চ পত্থনা যো চ পণিধি যে চ সঙ্খাৰা, সব্বে তে ধম্মা অনিট্ঠায অকন্তায অমনাপায অহিতায দুক্খায সংৱত্তন্তি. তং কিস্স হেতু? দিট্ঠি হিস্স [দিট্ঠি হি (সী. স্যা. পী.)], ভিক্খৱে, পাপিকা.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, নিম্ববীজং ৱা কোসাতকিবীজং ৱা তিত্তকালাবুবীজং ৱা অল্লায পথৱিযা নিক্খিত্তং যঞ্চেৱ পথৱিৰসং উপাদিযতি যঞ্চ আপোৰসং উপাদিযতি, সব্বং তং তিত্তকত্তায কটুকত্তায অসাতত্তায সংৱত্ততি. তং কিস্স হেতু? বীজঞ্হি, ভিক্খৱে, পাপকং. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স পুৰিসপুগ্গলস্স মিচ্ছাসঙ্কপ্পস্স মিচ্ছাৱাচস্স মিচ্ছাকম্মন্তস্স মিচ্ছাআজীৱস্স মিচ্ছাৱাযামস্স মিচ্ছাসতিস্স মিচ্ছাসমাধিস্স মিচ্ছাঞাণিস্স মিচ্ছাৱিমুত্তিস্স যঞ্চেৱ কাযকম্মং যথাদিট্ঠি সমত্তং সমাদিন্নং যঞ্চ ৱচীকম্মং… যঞ্চ মনোকম্মং যথাদিট্ঠি সমত্তং সমাদিন্নং যা চ চেতনা যা চ পত্থনা যো চ পণিধি যে চ সঙ্খাৰা, সব্বে তে ধম্মা অনিট্ঠায অকন্তায অমনাপায অহিতায দুক্খায সংৱত্তন্তি. তং কিস্স হেতু? দিট্ঠি হিস্স, ভিক্খৱে, পাপিকা.

‘‘সম্মাদিট্ঠিকস্স, ভিক্খৱে, পুৰিসপুগ্গলস্স সম্মাসঙ্কপ্পস্স সম্মাৱাচস্স সম্মাকম্মন্তস্স সম্মাআজীৱস্স সম্মাৱাযামস্স সম্মাসতিস্স সম্মাসমাধিস্স সম্মাঞাণিস্স সম্মাৱিমুত্তিস্স যঞ্চেৱ কাযকম্মং যথাদিট্ঠি সমত্তং সমাদিন্নং যঞ্চ ৱচীকম্মং যথাদিট্ঠি সমত্তং সমাদিন্নং যঞ্চ মনোকম্মং যথাদিট্ঠি সমত্তং সমাদিন্নং যা চ চেতনা যা চ পত্থনা যো চ পণিধি যে চ সঙ্খাৰা, সব্বে তে ধম্মা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্তন্তি. তং কিস্স হেতু? দিট্ঠি হিস্স, ভিক্খৱে, ভদ্দিকা.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উচ্ছুবীজং ৱা সালিবীজং ৱা মুদ্দিকাবীজং ৱা অল্লায পথৱিযা নিক্খিত্তং যঞ্চ পথৱিৰসং উপাদিযতি যঞ্চ আপোৰসং উপাদিযতি সব্বং তং সাতত্তায মধুৰত্তায অসেচনকত্তায সংৱত্ততি. তং কিস্স হেতু? বীজঞ্হি ভিক্খৱে, ভদ্দকং. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সম্মাদিট্ঠিকস্স…পে. … সম্মাৱিমুত্তিস্স যঞ্চেৱ কাযকম্মং যথাদিট্ঠি সমত্তং সমাদিন্নং যঞ্চ ৱচীকম্মং… যঞ্চ মনোকম্মং যথাদিট্ঠি সমত্তং সমাদিন্নং যা চ চেতনা যা চ পত্থনা যো চ পণিধি যে চ সঙ্খাৰা, সব্বে তে ধম্মা ইট্ঠায কন্তায মনাপায হিতায সুখায সংৱত্তন্তি. তং কিস্স হেতু? দিট্ঠি হিস্স, ভিক্খৱে, ভদ্দিকা’’তি. চতুত্থং.

৫. ৱিজ্জাসুত্তং

১০৫. ‘‘অৱিজ্জা, ভিক্খৱে, পুব্বঙ্গমা অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা, অন্ৱদেৱ অহিৰিকং অনোত্তপ্পং. অৱিজ্জাগতস্স, ভিক্খৱে, অৱিদ্দসুনো মিচ্ছাদিট্ঠি পহোতি, মিচ্ছাদিট্ঠিকস্স মিচ্ছাসঙ্কপ্পো পহোতি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পস্স মিচ্ছাৱাচা পহোতি, মিচ্ছাৱাচস্স মিচ্ছাকম্মন্তো পহোতি, মিচ্ছাকম্মন্তস্স মিচ্ছাআজীৱো পহোতি, মিচ্ছাআজীৱস্স মিচ্ছাৱাযামো পহোতি, মিচ্ছাৱাযামস্স মিচ্ছাসতি পহোতি, মিচ্ছাসতিস্স মিচ্ছাসমাধি পহোতি, মিচ্ছাসমাধিস্স মিচ্ছাঞাণং পহোতি, মিচ্ছাঞাণিস্স মিচ্ছাৱিমুত্তি পহোতি.

‘‘ৱিজ্জা, ভিক্খৱে, পুব্বঙ্গমা কুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা, অন্ৱদেৱ হিৰোত্তপ্পং. ৱিজ্জাগতস্স, ভিক্খৱে, ৱিদ্দসুনো সম্মাদিট্ঠি পহোতি, সম্মাদিট্ঠিকস্স সম্মাসঙ্কপ্পো পহোতি, সম্মাসঙ্কপ্পস্স সম্মাৱাচা পহোতি, সম্মাৱাচস্স সম্মাকম্মন্তো পহোতি, সম্মাকম্মন্তস্স সম্মাআজীৱো পহোতি, সম্মাআজীৱস্স সম্মাৱাযামো পহোতি, সম্মাৱাযামস্স সম্মাসতি পহোতি, সম্মাসতিস্স সম্মাসমাধি পহোতি, সম্মাসমাধিস্স সম্মাঞাণং পহোতি, সম্মাঞাণিস্স সম্মাৱিমুত্তি পহোতী’’তি. পঞ্চমং.

৬. নিজ্জৰসুত্তং

১০৬. [দী. নি. ৩.৩৬০] ‘‘দসযিমানি, ভিক্খৱে, নিজ্জৰৱত্থূনি. কতমানি দস? সম্মাদিট্ঠিকস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাদিট্ঠি নিজ্জিণ্ণা হোতি; যে চ মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিজ্জিণ্ণা হোন্তি; সম্মাদিট্ঠিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাসঙ্কপ্পস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো নিজ্জিণ্ণো হোতি; যে চ মিচ্ছাসঙ্কপ্পপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিজ্জিণ্ণা হোন্তি; সম্মাসঙ্কপ্পপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাৱাচস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱাচা নিজ্জিণ্ণা হোতি; যে চ মিচ্ছাৱাচাপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিজ্জিণ্ণা হোন্তি; সম্মাৱাচাপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাকম্মন্তস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাকম্মন্তো নিজ্জিণ্ণো হোতি; যে চ মিচ্ছাকম্মন্তপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিজ্জিণ্ণা হোন্তি; সম্মাকম্মন্তপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাআজীৱস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাআজীৱো নিজ্জিণ্ণো হোতি; যে চ মিচ্ছাআজীৱপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিজ্জিণ্ণা হোন্তি; সম্মাআজীৱপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাৱাযামস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱাযামো নিজ্জিণ্ণো হোতি; যে চ মিচ্ছাৱাযামপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিজ্জিণ্ণা হোন্তি; সম্মাৱাযামপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাসতিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসতি নিজ্জিণ্ণা হোতি; যে চ মিচ্ছাসতিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিজ্জিণ্ণা হোন্তি; সম্মাসতিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাসমাধিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসমাধি নিজ্জিণ্ণো হোতি; যে চ মিচ্ছাসমাধিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিজ্জিণ্ণা হোন্তি; সম্মাসমাধিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাঞাণিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাঞাণং নিজ্জিণ্ণং হোতি; যে চ মিচ্ছাঞাণপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিজ্জিণ্ণা হোন্তি; সম্মাঞাণপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাৱিমুত্তিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱিমুত্তি নিজ্জিণ্ণা হোতি; যে চ মিচ্ছাৱিমুত্তিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিজ্জিণ্ণা হোন্তি; সম্মাৱিমুত্তিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. ইমানি খো, ভিক্খৱে, দস নিজ্জৰৱত্থূনী’’তি. ছট্ঠং.

৭. ধোৱনসুত্তং

১০৭. ‘‘অত্থি, ভিক্খৱে, দক্খিণেসু জনপদেসু ধোৱনং নাম. তত্থ হোতি অন্নম্পি পানম্পি খজ্জম্পি ভোজ্জম্পি লেয্যম্পি পেয্যম্পি নচ্চম্পি গীতম্পি ৱাদিতম্পি. অত্থেতং, ভিক্খৱে, ধোৱনং; ‘নেতং নত্থী’তি ৱদামি. তঞ্চ খো এতং, ভিক্খৱে, ধোৱনং হীনং গম্মং পোথুজ্জনিকং অনৰিযং অনত্থসংহিতং ন নিব্বিদায ন ৱিৰাগায ন নিৰোধায ন উপসমায ন অভিঞ্ঞায ন সম্বোধায ন নিব্বানায সংৱত্ততি.

‘‘অহঞ্চ খো, ভিক্খৱে, অৰিযং ধোৱনং দেসেস্সামি, যং ধোৱনং একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি, যং ধোৱনং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি, জৰাধম্মা সত্তা জৰায পৰিমুচ্চন্তি, মৰণধম্মা সত্তা মৰণেন পৰিমুচ্চন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘কতমঞ্চ তং, ভিক্খৱে, অৰিযং ধোৱনং, (যং ধোৱনং) [( ) নত্থি স্যামপোত্থকে] একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি, যং ধোৱনং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি, জৰাধম্মা সত্তা জৰায পৰিমুচ্চন্তি, মৰণধম্মা সত্তা মৰণেন পৰিমুচ্চন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তি?

‘‘সম্মাদিট্ঠিকস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাদিট্ঠি নিদ্ধোতা হোতি; যে চ মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিদ্ধোতা হোন্তি; সম্মাদিট্ঠিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাসঙ্কপ্পস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো নিদ্ধোতো হোতি…পে… সম্মাৱাচস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱাচা নিদ্ধোতা হোতি… সম্মাকম্মন্তস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাকম্মন্তো নিদ্ধোতো হোতি… সম্মাআজীৱস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাআজীৱো নিদ্ধোতো হোতি… সম্মাৱাযামস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱাযামো নিদ্ধোতো হোতি… সম্মাসতিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসতি নিদ্ধোতা হোতি… সম্মাসমাধিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসমাধি নিদ্ধোতো হোতি… সম্মাঞাণিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাঞাণং নিদ্ধোতং হোতি…পে….

‘‘সম্মাৱিমুত্তিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱিমুত্তি নিদ্ধোতা হোতি; যে চ মিচ্ছাৱিমুত্তিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিদ্ধোতা হোন্তি; সম্মাৱিমুত্তিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. ইদং খো তং, ভিক্খৱে, অৰিযং ধোৱনং একন্তনিব্বিদায ৱিৰাগায নিৰোধায উপসমায অভিঞ্ঞায সম্বোধায নিব্বানায সংৱত্ততি, যং ধোৱনং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি, জৰাধম্মা সত্তা জৰায পৰিমুচ্চন্তি, মৰণধম্মা সত্তা মৰণেন পৰিমুচ্চন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তী’’তি. সত্তমং.

৮. তিকিচ্ছকসুত্তং

১০৮. ‘‘তিকিচ্ছকা, ভিক্খৱে, ৱিৰেচনং দেন্তি পিত্তসমুট্ঠানানম্পি আবাধানং পটিঘাতায, সেম্হসমুট্ঠানানম্পি আবাধানং পটিঘাতায, ৱাতসমুট্ঠানানম্পি আবাধানং পটিঘাতায. অত্থেতং, ভিক্খৱে, ৱিৰেচনং; ‘নেতং নত্থী’তি ৱদামি. তঞ্চ খো এতং, ভিক্খৱে, ৱিৰেচনং সম্পজ্জতিপি ৱিপজ্জতিপি.

‘‘অহঞ্চ খো, ভিক্খৱে, অৰিযং ৱিৰেচনং দেসেস্সামি, যং ৱিৰেচনং সম্পজ্জতিযেৱ নো ৱিপজ্জতি, যং ৱিৰেচনং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি, জৰাধম্মা সত্তা জৰায পৰিমুচ্চন্তি, মৰণধম্মা সত্তা মৰণেন পৰিমুচ্চন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি কৰোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৱং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –

‘‘কতমঞ্চ তং, ভিক্খৱে, অৰিযং ৱিৰেচনং, যং ৱিৰেচনং সম্পজ্জতিযেৱ নো ৱিপজ্জতি, যং ৱিৰেচনং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি, জৰাধম্মা সত্তা জৰায পৰিমুচ্চন্তি, মৰণধম্মা সত্তা মৰণেন পৰিমুচ্চন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তি?

‘‘সম্মাদিট্ঠিকস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাদিট্ঠি ৱিৰিত্তা হোতি; যে চ মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স ৱিৰিত্তা হোন্তি; সম্মাদিট্ঠিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাসঙ্কপ্পস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো ৱিৰিত্তো হোতি…পে… সম্মাৱাচস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱাচা ৱিৰিত্তা হোতি… সম্মাকম্মন্তস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাকম্মন্তো ৱিৰিত্তো হোতি… সম্মাআজীৱস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাআজীৱো ৱিৰিত্তো হোতি… সম্মাৱাযামস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱাযামো ৱিৰিত্তো হোতি… সম্মাসতিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসতি ৱিৰিত্তা হোতি… সম্মাসমাধিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসমাধি ৱিৰিত্তো হোতি… সম্মাঞাণিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাঞাণং ৱিৰিত্তং হোতি…পে….

‘‘সম্মাৱিমুত্তিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱিমুত্তি ৱিৰিত্তা হোতি; যে চ মিচ্ছাৱিমুত্তিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স ৱিৰিত্তা হোন্তি; সম্মাৱিমুত্তিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. ইদং খো তং, ভিক্খৱে, অৰিযং ৱিৰেচনং যং ৱিৰেচনং সম্পজ্জতিযেৱ নো ৱিপজ্জতি, যং ৱিৰেচনং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি…পে… সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তী’’তি. অট্ঠমং.

৯. ৱমনসুত্তং

১০৯. ‘‘তিকিচ্ছকা, ভিক্খৱে, ৱমনং দেন্তি পিত্তসমুট্ঠানানম্পি আবাধানং পটিঘাতায, সেম্হসমুট্ঠানানম্পি আবাধানং পটিঘাতায, ৱাতসমুট্ঠানানম্পি আবাধানং পটিঘাতায. অত্থেতং, ভিক্খৱে, ৱমনং; ‘নেতং নত্থী’তি ৱদামি. তঞ্চ খো এতং, ভিক্খৱে, ৱমনং সম্পজ্জতিপি ৱিপজ্জতিপি.

‘‘অহঞ্চ খো, ভিক্খৱে, অৰিযং ৱমনং দেসেস্সামি, যং ৱমনং সম্পজ্জতিযেৱ নো ৱিপজ্জতি, যং ৱমনং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি, জৰাধম্মা সত্তা জৰায পৰিমুচ্চন্তি, মৰণধম্মা সত্তা মৰণেন পৰিমুচ্চন্তি, সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তি. তং সুণাথ…পে….

‘‘কতমঞ্চ তং, ভিক্খৱে, অৰিযং ৱমনং, যং ৱমনং সম্পজ্জতিযেৱ নো ৱিপজ্জতি, যং ৱমনং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি…পে… সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তি?

‘‘সম্মাদিট্ঠিকস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাদিট্ঠি ৱন্তা হোতি; যে চ মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স ৱন্তা হোন্তি; সম্মাদিট্ঠিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাসঙ্কপ্পস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো ৱন্তো হোতি…পে… সম্মাৱাচস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱাচা ৱন্তা হোতি… সম্মাকম্মন্তস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাকম্মন্তো ৱন্তো হোতি… সম্মাআজীৱস্স ভিক্খৱে, মিচ্ছাআজীৱো ৱন্তো হোতি… সম্মাৱাযামস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱাযামো ৱন্তো হোতি… সম্মাসতিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসতি ৱন্তা হোতি… সম্মাসমাধিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসমাধি ৱন্তো হোতি… সম্মাঞাণিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাঞাণং ৱন্তং হোতি …পে….

‘‘সম্মাৱিমুত্তিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱিমুত্তি ৱন্তা হোতি; যে চ মিচ্ছাৱিমুত্তিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স ৱন্তা হোন্তি; সম্মাৱিমুত্তিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. ইদং খো তং, ভিক্খৱে, অৰিযং ৱমনং যং ৱমনং সম্পজ্জতিযেৱ নো ৱিপজ্জতি, যং ৱমনং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পৰিমুচ্চন্তি…পে… সোকপৰিদেৱদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পৰিমুচ্চন্তী’’তি. নৱমং.

১০. নিদ্ধমনীযসুত্তং

১১০. ‘‘দসযিমে, ভিক্খৱে, নিদ্ধমনীযা ধম্মা. কতমে দস? সম্মাদিট্ঠিকস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাদিট্ঠি নিদ্ধন্তা হোতি; যে চ মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিদ্ধন্তা হোন্তি; সম্মাদিট্ঠিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি.

‘‘সম্মাসঙ্কপ্পস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো নিদ্ধন্তো হোতি…পে… সম্মাৱাচস্স ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱাচা নিদ্ধন্তা হোতি… সম্মাকম্মন্তস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাকম্মন্তো নিদ্ধন্তো হোতি… সম্মাআজীৱস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাআজীৱো নিদ্ধন্তো হোতি… সম্মাৱাযামস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱাযামো নিদ্ধন্তো হোতি… সম্মাসতিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসতি নিদ্ধন্তা হোতি… সম্মাসমাধিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাসমাধি নিদ্ধন্তো হোতি… সম্মাঞাণিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাঞাণং নিদ্ধন্তং হোতি….

‘‘সম্মাৱিমুত্তিস্স, ভিক্খৱে, মিচ্ছাৱিমুত্তি নিদ্ধন্তা হোতি; যে চ মিচ্ছাৱিমুত্তিপচ্চযা অনেকে পাপকা অকুসলা ধম্মা সম্ভৱন্তি তে চস্স নিদ্ধন্তা হোন্তি; সম্মাৱিমুত্তিপচ্চযা চ অনেকে কুসলা ধম্মা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি. ইমে খো, ভিক্খৱে, দস নিদ্ধমনীযা ধম্মা’’তি. দসমং.

১১. পঠমঅসেখসুত্তং

১১১. অথ খো অঞ্ঞতৰো ভিক্খু যেন ভগৱা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৱা ভগৱন্তং অভিৱাদেত্ৱা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৱন্তং এতদৱোচ –

‘‘‘অসেখো অসেখো’তি, ভন্তে, ৱুচ্চতি. কিত্তাৱতা ভন্তে, ভিক্খু অসেখো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ভিক্খু, ভিক্খু অসেখায সম্মাদিট্ঠিযা সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাসঙ্কপ্পেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখায সম্মাৱাচায সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাকম্মন্তেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাআজীৱেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাৱাযামেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখায সম্মাসতিযা সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাসমাধিনা সমন্নাগতো হোতি, অসেখেন সম্মাঞাণেন সমন্নাগতো হোতি, অসেখায সম্মাৱিমুত্তিযা সমন্নাগতো হোতি. এৱং খো, ভিক্খু, ভিক্খু অসেখো হোতী’’তি. একাদসমং.

১২. দুতিযঅসেখসুত্তং

১১২. ‘‘দসযিমে, ভিক্খৱে, অসেখিযা ধম্মা. কতমে দস? অসেখা সম্মাদিট্ঠি, অসেখো সম্মাসঙ্কপ্পো, অসেখা সম্মাৱাচা, অসেখো সম্মাকম্মন্তো, অসেখো সম্মাআজীৱো, অসেখো সম্মাৱাযামো, অসেখা সম্মাসতি, অসেখো সম্মাসমাধি, অসেখং সম্মাঞাণং, অসেখা সম্মাৱিমুত্তি – ইমে খো, ভিক্খৱে, দস অসেখিযা ধম্মা’’তি. দ্ৱাদসমং.

সমণসঞ্ঞাৱগ্গো পঠমো.