৫. পণিহিতঅচ্ছৱগ্গো
৪১. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সালিসূকং ৱা যৱসূকং ৱা মিচ্ছাপণিহিতং হত্থেন ৱা পাদেন ৱা অক্কন্তং হত্থং ৱা পাদং ৱা ভেচ্ছতি [ভিজ্জিস্সতি (স্যা. কং. ক.), ভেজ্জতি (সী.) মোগ্গল্লানব্যাকৰণং পস্সিতব্বং] লোহিতং ৱা উপ্পাদেস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? মিচ্ছাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, সূকস্স. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সো ৱত ভিক্খু মিচ্ছাপণিহিতেন চিত্তেন অৱিজ্জং ভেচ্ছতি, ৱিজ্জং উপ্পাদেস্সতি, নিব্বানং সচ্ছিকৰিস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? মিচ্ছাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, চিত্তস্সা’’তি. পঠমং.
৪২. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সালিসূকং ৱা যৱসূকং ৱা সম্মাপণিহিতং হত্থেন ৱা পাদেন ৱা অক্কন্তং হত্থং ৱা পাদং ৱা ভেচ্ছতি লোহিতং ৱা উপ্পাদেস্সতীতি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সম্মাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, সূকস্স. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সো ৱত ভিক্খু সম্মাপণিহিতেন চিত্তেন অৱিজ্জং ভেচ্ছতি, ৱিজ্জং উপ্পাদেস্সতি, নিব্বানং সচ্ছিকৰিস্সতীতি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সম্মাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, চিত্তস্সা’’তি. দুতিযং.
৪৩. ‘‘ইধাহং [ইদাহং (সী.)], ভিক্খৱে, একচ্চং পুগ্গলং পদুট্ঠচিত্তং এৱং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানামি – ‘ইমম্হি চে অযং সমযে পুগ্গলো কালং কৰেয্য, যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে’. তং কিস্স হেতু? চিত্তং হিস্স, ভিক্খৱে, পদুট্ঠং. ‘‘চেতোপদোসহেতু পন, ভিক্খৱে, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তী’’তি. ততিযং.
৪৪. ‘‘ইধাহং, ভিক্খৱে, একচ্চং পুগ্গলং পসন্নচিত্তং এৱং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানামি – ‘ইমম্হি চে অযং সমযে পুগ্গলো কালং কৰেয্য, যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’. তং কিস্স হেতু? চিত্তং হিস্স, ভিক্খৱে, পসন্নং. ‘‘চেতোপসাদহেতু পন, ভিক্খৱে, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি. চতুত্থং.
৪৫. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উদকৰহদো আৱিলো লুড়িতো কললীভূতো তত্থ চক্খুমা পুৰিসো তীৰে ঠিতো ন পস্সেয্য সিপ্পিসম্বুকম্পি [সিপ্পিকসম্বুকম্পি (ক.)] সক্খৰকঠলম্পি মচ্ছগুম্বম্পি চৰন্তম্পি তিট্ঠন্তম্পি. তং কিস্স হেতু? আৱিলত্তা, ভিক্খৱে, উদকস্স. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সো ৱত ভিক্খু আৱিলেন চিত্তেন অত্তত্থং ৱা ঞস্সতি পৰত্থং ৱা ঞস্সতি উভযত্থং ৱা ঞস্সতি উত্তৰিং ৱা মনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং সচ্ছিকৰিস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? আৱিলত্তা, ভিক্খৱে, চিত্তস্সা’’তি. পঞ্চমং.
৪৬. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উদকৰহদো অচ্ছো ৱিপ্পসন্নো অনাৱিলো তত্থ চক্খুমা পুৰিসো তীৰে ঠিতো পস্সেয্য সিপ্পিসম্বুকম্পি সক্খৰকঠলম্পি মচ্ছগুম্বম্পি চৰন্তম্পি তিট্ঠন্তম্পি. তং কিস্স হেতু? অনাৱিলত্তা, ভিক্খৱে, উদকস্স. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সো ৱত ভিক্খু অনাৱিলেন চিত্তেন অত্তত্থং ৱা ঞস্সতি পৰত্থং ৱা ঞস্সতি উভযত্থং ৱা ঞস্সতি উত্তৰিং ৱা মনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং সচ্ছিকৰিস্সতীতি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? অনাৱিলত্তা, ভিক্খৱে, চিত্তস্সা’’তি. ছট্ঠং.
৪৭. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যানি কানিচি ৰুক্খজাতানং ফন্দনো তেসং অগ্গমক্খাযতি যদিদং মুদুতায চেৱ কম্মঞ্ঞতায চ. এৱমেৱং খো অহং, ভিক্খৱে, নাঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ভাৱিতং বহুলীকতং মুদু চ হোতি কম্মঞ্ঞঞ্চ যথযিদং চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, ভাৱিতং বহুলীকতং মুদু চ হোতি কম্মঞ্ঞঞ্চ হোতী’’তি. সত্তমং.
৪৮. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং লহুপৰিৱত্তং যথযিদং চিত্তং. যাৱঞ্চিদং, ভিক্খৱে, উপমাপি ন সুকৰা যাৱ লহুপৰিৱত্তং চিত্ত’’ন্তি. অট্ঠমং.
৪৯. ‘‘পভস্সৰমিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. তঞ্চ খো আগন্তুকেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠ’’ন্তি. নৱমং.
৫০. ‘‘পভস্সৰমিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. তঞ্চ খো আগন্তুকেহি উপক্কিলেসেহি ৱিপ্পমুত্ত’’ন্তি. দসমং.
পণিহিতঅচ্ছৱগ্গো পঞ্চমো.