নমো তস্স ভগৱতো অৰহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স
অঙ্গুত্তৰনিকাযো
এককনিপাতপাড়ি
১. ৰূপাদিৱগ্গো
১. এৱং মে সুতং – একং সমযং ভগৱা সাৱত্থিযং ৱিহৰতি জেতৱনে অনাথপিণ্ডিকস্স আৰামে. তত্ৰ খো ভগৱা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৱো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৱতো পচ্চস্সোসুং. ভগৱা এতদৱোচ –
‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একৰূপম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং পুৰিসস্স চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি যথযিদং, ভিক্খৱে, ইত্থিৰূপং. ইত্থিৰূপং, ভিক্খৱে, পুৰিসস্স চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতী’’তি. পঠমং.
২. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একসদ্দম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং পুৰিসস্স চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি যথযিদং, ভিক্খৱে, ইত্থিসদ্দো. ইত্থিসদ্দো, ভিক্খৱে, পুৰিসস্স চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতী’’তি. দুতিযং.
৩. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একগন্ধম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং পুৰিসস্স চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি যথযিদং, ভিক্খৱে, ইত্থিগন্ধো. ইত্থিগন্ধো, ভিক্খৱে, পুৰিসস্স চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতী’’তি. ততিযং.
৪. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একৰসম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং পুৰিসস্স চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি যথযিদং, ভিক্খৱে, ইত্থিৰসো. ইত্থিৰসো, ভিক্খৱে, পুৰিসস্স চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতী’’তি. চতুত্থং.
৫. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একফোট্ঠব্বম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং পুৰিসস্স চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি যথযিদং, ভিক্খৱে, ইত্থিফোট্ঠব্বো. ইত্থিফোট্ঠব্বো, ভিক্খৱে, পুৰিসস্স চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতী’’তি. পঞ্চমং.
৬. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একৰূপম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ইত্থিযা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি যথযিদং, ভিক্খৱে, পুৰিসৰূপং. পুৰিসৰূপং, ভিক্খৱে, ইত্থিযা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতী’’তি. ছট্ঠং.
৭. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একসদ্দম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ইত্থিযা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি যথযিদং, ভিক্খৱে, পুৰিসসদ্দো. পুৰিসসদ্দো, ভিক্খৱে, ইত্থিযা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতী’’তি. সত্তমং.
৮. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একগন্ধম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ইত্থিযা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি যথযিদং, ভিক্খৱে, পুৰিসগন্ধো. পুৰিসগন্ধো, ভিক্খৱে, ইত্থিযা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতী’’তি. অট্ঠমং.
৯. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একৰসম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ইত্থিযা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি যথযিদং, ভিক্খৱে, পুৰিসৰসো. পুৰিসৰসো, ভিক্খৱে, ইত্থিযা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতী’’তি. নৱমং.
১০. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একফোট্ঠব্বম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ইত্থিযা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতি যথযিদং, ভিক্খৱে, পুৰিসফোট্ঠব্বো. পুৰিসফোট্ঠব্বো, ভিক্খৱে, ইত্থিযা চিত্তং পৰিযাদায তিট্ঠতী’’তি. দসমং.
ৰূপাদিৱগ্গো পঠমো.
২. নীৱৰণপ্পহানৱগ্গো
১১. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্নো ৱা কামচ্ছন্দো উপ্পজ্জতি উপ্পন্নো ৱা কামচ্ছন্দো ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, সুভনিমিত্তং. সুভনিমিত্তং, ভিক্খৱে, অযোনিসো মনসি কৰোতো অনুপ্পন্নো চেৱ কামচ্ছন্দো উপ্পজ্জতি উপ্পন্নো চ কামচ্ছন্দো ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততী’’তি. পঠমং.
১২. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্নো ৱা ব্যাপাদো উপ্পজ্জতি উপ্পন্নো ৱা ব্যাপাদো ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, পটিঘনিমিত্তং. পটিঘনিমিত্তং, ভিক্খৱে, অযোনিসো মনসি কৰোতো অনুপ্পন্নো চেৱ ব্যাপাদো উপ্পজ্জতি উপ্পন্নো চ ব্যাপাদো ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততী’’তি. দুতিযং.
১৩. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্নং ৱা থিনমিদ্ধং [থীনমিদ্ধং (সী. স্যা. কং. পী.)] উপ্পজ্জতি উপ্পন্নং ৱা থিনমিদ্ধং ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অৰতি তন্দী [তন্দি (ক.)] ৱিজম্ভিতা [ৱিজম্ভিকা (সী. স্যা. কং. পী.)] ভত্তসম্মদো চেতসো চ লীনত্তং. লীনচিত্তস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্নঞ্চেৱ থিনমিদ্ধং উপ্পজ্জতি উপ্পন্নঞ্চ থিনমিদ্ধং ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততী’’তি. ততিযং.
১৪. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্নং ৱা উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং উপ্পজ্জতি উপ্পন্নং ৱা উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চেতসো অৱূপসমো. অৱূপসন্তচিত্তস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্নঞ্চেৱ উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং উপ্পজ্জতি উপ্পন্নঞ্চ উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততী’’তি. চতুত্থং.
১৫. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা ৱিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতি উপ্পন্না ৱা ৱিচিকিচ্ছা ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অযোনিসোমনসিকাৰো. অযোনিসো, ভিক্খৱে, মনসি কৰোতো অনুপ্পন্না চেৱ ৱিচিকিচ্ছা উপ্পজ্জতি উপ্পন্না চ ৱিচিকিচ্ছা ভিয্যোভাৱায ৱেপুল্লায সংৱত্ততী’’তি. পঞ্চমং.
১৬. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্নো ৱা কামচ্ছন্দো নুপ্পজ্জতি উপ্পন্নো ৱা কামচ্ছন্দো পহীযতি যথযিদং, ভিক্খৱে, অসুভনিমিত্তং. অসুভনিমিত্তং, ভিক্খৱে, যোনিসো মনসি কৰোতো অনুপ্পন্নো চেৱ কামচ্ছন্দো নুপ্পজ্জতি উপ্পন্নো চ কামচ্ছন্দো পহীযতী’’তি. ছট্ঠং.
১৭. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্নো ৱা ব্যাপাদো নুপ্পজ্জতি উপ্পন্নো ৱা ব্যাপাদো পহীযতি যথযিদং, ভিক্খৱে, মেত্তা চেতোৱিমুত্তি. মেত্তং, ভিক্খৱে, চেতোৱিমুত্তিং যোনিসো মনসি কৰোতো অনুপ্পন্নো চেৱ ব্যাপাদো নুপ্পজ্জতি উপ্পন্নো চ ব্যাপাদো পহীযতী’’তি. সত্তমং.
১৮. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্নং ৱা থিনমিদ্ধং নুপ্পজ্জতি উপ্পন্নং ৱা থিনমিদ্ধং পহীযতি যথযিদং, ভিক্খৱে, আৰম্ভধাতু নিক্কমধাতু পৰক্কমধাতু. আৰদ্ধৱীৰিযস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্নঞ্চেৱ থিনমিদ্ধং নুপ্পজ্জতি উপ্পন্নঞ্চ থিনমিদ্ধং পহীযতী’’তি. অট্ঠমং.
১৯. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্নং ৱা উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং নুপ্পজ্জতি উপ্পন্নং ৱা উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং পহীযতি যথযিদং, ভিক্খৱে, চেতসো ৱূপসমো. ৱূপসন্তচিত্তস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্নঞ্চেৱ উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং নুপ্পজ্জতি উপ্পন্নঞ্চ উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চং পহীযতী’’তি. নৱমং.
২০. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা ৱিচিকিচ্ছা নুপ্পজ্জতি উপ্পন্না ৱা ৱিচিকিচ্ছা পহীযতি যথযিদং, ভিক্খৱে, যোনিসোমনসিকাৰো. যোনিসো, ভিক্খৱে, মনসি কৰোতো অনুপ্পন্না চেৱ ৱিচিকিচ্ছা নুপ্পজ্জতি উপ্পন্না চ ৱিচিকিচ্ছা পহীযতী’’তি. দসমং.
নীৱৰণপ্পহানৱগ্গো দুতিযো.
৩. অকম্মনিযৱগ্গো
২১. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং অভাৱিতং অকম্মনিযং হোতি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং [যথযিদং চিত্তং (সী. পী.) এৱমুপৰিপি]. চিত্তং, ভিক্খৱে, অভাৱিতং অকম্মনিযং হোতী’’তি. পঠমং.
২২. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ভাৱিতং কম্মনিযং হোতি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, ভাৱিতং কম্মনিযং হোতী’’তি. দুতিযং.
২৩. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং অভাৱিতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, অভাৱিতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. ততিযং.
২৪. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ভাৱিতং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, ভাৱিতং মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. চতুত্থং.
২৫. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং অভাৱিতং অপাতুভূতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, অভাৱিতং অপাতুভূতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. পঞ্চমং.
২৬. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ভাৱিতং পাতুভূতং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, ভাৱিতং পাতুভূতং মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. ছট্ঠং.
২৭. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং অভাৱিতং অবহুলীকতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, অভাৱিতং অবহুলীকতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. সত্তমং.
২৮. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ভাৱিতং বহুলীকতং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, ভাৱিতং বহুলীকতং মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. অট্ঠমং.
২৯. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং অভাৱিতং অবহুলীকতং দুক্খাধিৱহং হোতি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, অভাৱিতং অবহুলীকতং দুক্খাধিৱহং হোতী’’তি. নৱমং.
৩০. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ভাৱিতং বহুলীকতং সুখাধিৱহং হোতি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, ভাৱিতং বহুলীকতং সুখাধিৱহং হোতী’’তি. দসমং.
অকম্মনিযৱগ্গো ততিযো.
৪. অদন্তৱগ্গো
৩১. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং অদন্তং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, অদন্তং মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. পঠমং.
৩২. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং দন্তং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, দন্তং মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. দুতিযং.
৩৩. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং অগুত্তং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, অগুত্তং মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. ততিযং.
৩৪. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং গুত্তং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, গুত্তং মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. চতুত্থং.
৩৫. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং অৰক্খিতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, অৰক্খিতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. পঞ্চমং.
৩৬. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ৰক্খিতং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, ৰক্খিতং মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. ছট্ঠং.
৩৭. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং অসংৱুতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, অসংৱুতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. সত্তমং.
৩৮. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং সংৱুতং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, সংৱুতং মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. অট্ঠমং.
৩৯. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং অদন্তং অগুত্তং অৰক্খিতং অসংৱুতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, অদন্তং অগুত্তং অৰক্খিতং অসংৱুতং মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. নৱমং.
৪০. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং দন্তং গুত্তং ৰক্খিতং সংৱুতং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, দন্তং গুত্তং ৰক্খিতং সংৱুতং মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. দসমং.
অদন্তৱগ্গো চতুত্থো.
৫. পণিহিতঅচ্ছৱগ্গো
৪১. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সালিসূকং ৱা যৱসূকং ৱা মিচ্ছাপণিহিতং হত্থেন ৱা পাদেন ৱা অক্কন্তং হত্থং ৱা পাদং ৱা ভেচ্ছতি [ভিজ্জিস্সতি (স্যা. কং. ক.), ভেজ্জতি (সী.) মোগ্গল্লানব্যাকৰণং পস্সিতব্বং] লোহিতং ৱা উপ্পাদেস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? মিচ্ছাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, সূকস্স. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সো ৱত ভিক্খু মিচ্ছাপণিহিতেন চিত্তেন অৱিজ্জং ভেচ্ছতি, ৱিজ্জং উপ্পাদেস্সতি, নিব্বানং সচ্ছিকৰিস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? মিচ্ছাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, চিত্তস্সা’’তি. পঠমং.
৪২. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, সালিসূকং ৱা যৱসূকং ৱা সম্মাপণিহিতং হত্থেন ৱা পাদেন ৱা অক্কন্তং হত্থং ৱা পাদং ৱা ভেচ্ছতি লোহিতং ৱা উপ্পাদেস্সতীতি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সম্মাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, সূকস্স. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সো ৱত ভিক্খু সম্মাপণিহিতেন চিত্তেন অৱিজ্জং ভেচ্ছতি, ৱিজ্জং উপ্পাদেস্সতি, নিব্বানং সচ্ছিকৰিস্সতীতি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সম্মাপণিহিতত্তা, ভিক্খৱে, চিত্তস্সা’’তি. দুতিযং.
৪৩. ‘‘ইধাহং [ইদাহং (সী.)], ভিক্খৱে, একচ্চং পুগ্গলং পদুট্ঠচিত্তং এৱং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানামি – ‘ইমম্হি চে অযং সমযে পুগ্গলো কালং কৰেয্য, যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং নিৰযে’. তং কিস্স হেতু? চিত্তং হিস্স, ভিক্খৱে, পদুট্ঠং. ‘‘চেতোপদোসহেতু পন, ভিক্খৱে, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা অপাযং দুগ্গতিং ৱিনিপাতং নিৰযং উপপজ্জন্তী’’তি. ততিযং.
৪৪. ‘‘ইধাহং, ভিক্খৱে, একচ্চং পুগ্গলং পসন্নচিত্তং এৱং চেতসা চেতো পৰিচ্চ পজানামি – ‘ইমম্হি চে অযং সমযে পুগ্গলো কালং কৰেয্য, যথাভতং নিক্খিত্তো এৱং সগ্গে’. তং কিস্স হেতু? চিত্তং হিস্স, ভিক্খৱে, পসন্নং. ‘‘চেতোপসাদহেতু পন, ভিক্খৱে, এৱমিধেকচ্চে সত্তা কাযস্স ভেদা পৰং মৰণা সুগতিং সগ্গং লোকং উপপজ্জন্তী’’তি. চতুত্থং.
৪৫. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উদকৰহদো আৱিলো লুড়িতো কললীভূতো তত্থ চক্খুমা পুৰিসো তীৰে ঠিতো ন পস্সেয্য সিপ্পিসম্বুকম্পি [সিপ্পিকসম্বুকম্পি (ক.)] সক্খৰকঠলম্পি মচ্ছগুম্বম্পি চৰন্তম্পি তিট্ঠন্তম্পি. তং কিস্স হেতু? আৱিলত্তা, ভিক্খৱে, উদকস্স. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সো ৱত ভিক্খু আৱিলেন চিত্তেন অত্তত্থং ৱা ঞস্সতি পৰত্থং ৱা ঞস্সতি উভযত্থং ৱা ঞস্সতি উত্তৰিং ৱা মনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং সচ্ছিকৰিস্সতীতি নেতং ঠানং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? আৱিলত্তা, ভিক্খৱে, চিত্তস্সা’’তি. পঞ্চমং.
৪৬. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, উদকৰহদো অচ্ছো ৱিপ্পসন্নো অনাৱিলো তত্থ চক্খুমা পুৰিসো তীৰে ঠিতো পস্সেয্য সিপ্পিসম্বুকম্পি সক্খৰকঠলম্পি মচ্ছগুম্বম্পি চৰন্তম্পি তিট্ঠন্তম্পি. তং কিস্স হেতু? অনাৱিলত্তা, ভিক্খৱে, উদকস্স. এৱমেৱং খো, ভিক্খৱে, সো ৱত ভিক্খু অনাৱিলেন চিত্তেন অত্তত্থং ৱা ঞস্সতি পৰত্থং ৱা ঞস্সতি উভযত্থং ৱা ঞস্সতি উত্তৰিং ৱা মনুস্সধম্মা অলমৰিযঞাণদস্সনৱিসেসং সচ্ছিকৰিস্সতীতি ঠানমেতং ৱিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? অনাৱিলত্তা, ভিক্খৱে, চিত্তস্সা’’তি. ছট্ঠং.
৪৭. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৱে, যানি কানিচি ৰুক্খজাতানং ফন্দনো তেসং অগ্গমক্খাযতি যদিদং মুদুতায চেৱ কম্মঞ্ঞতায চ. এৱমেৱং খো অহং, ভিক্খৱে, নাঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং ভাৱিতং বহুলীকতং মুদু চ হোতি কম্মঞ্ঞঞ্চ যথযিদং চিত্তং. চিত্তং, ভিক্খৱে, ভাৱিতং বহুলীকতং মুদু চ হোতি কম্মঞ্ঞঞ্চ হোতী’’তি. সত্তমং.
৪৮. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং লহুপৰিৱত্তং যথযিদং চিত্তং. যাৱঞ্চিদং, ভিক্খৱে, উপমাপি ন সুকৰা যাৱ লহুপৰিৱত্তং চিত্ত’’ন্তি. অট্ঠমং.
৪৯. ‘‘পভস্সৰমিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. তঞ্চ খো আগন্তুকেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠ’’ন্তি. নৱমং.
৫০. ‘‘পভস্সৰমিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. তঞ্চ খো আগন্তুকেহি উপক্কিলেসেহি ৱিপ্পমুত্ত’’ন্তি. দসমং.
পণিহিতঅচ্ছৱগ্গো পঞ্চমো.
৬. অচ্ছৰাসঙ্ঘাতৱগ্গো
৫১. ‘‘পভস্সৰমিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. তঞ্চ খো আগন্তুকেহি উপক্কিলেসেহি উপক্কিলিট্ঠং. তং অস্সুতৱা পুথুজ্জনো যথাভূতং নপ্পজানাতি. তস্মা ‘অস্সুতৱতো পুথুজ্জনস্স চিত্তভাৱনা নত্থী’তি ৱদামী’’তি. পঠমং.
৫২. ‘‘পভস্সৰমিদং, ভিক্খৱে, চিত্তং. তঞ্চ খো আগন্তুকেহি উপক্কিলেসেহি ৱিপ্পমুত্তং. তং সুতৱা অৰিযসাৱকো যথাভূতং পজানাতি. তস্মা ‘সুতৱতো অৰিযসাৱকস্স চিত্তভাৱনা অত্থী’তি ৱদামী’’তি. দুতিযং.
৫৩. ‘‘অচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পি চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু মেত্তাচিত্তং [মেত্তং চিত্তং (সী.), মেত্তচিত্তং (স্যা. কং. পী. ক.)] আসেৱতি; অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে – ‘ভিক্খু অৰিত্তজ্ঝানো ৱিহৰতি সত্থুসাসনকৰো ওৱাদপতিকৰো, অমোঘং ৰট্ঠপিণ্ডং ভুঞ্জতি’. কো পন ৱাদো যে নং বহুলীকৰোন্তী’’তি! ততিযং.
৫৪. ‘‘অচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পি চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু মেত্তাচিত্তং ভাৱেতি; অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে – ‘ভিক্খু অৰিত্তজ্ঝানো ৱিহৰতি সত্থুসাসনকৰো ওৱাদপতিকৰো, অমোঘং ৰট্ঠপিণ্ডং ভুঞ্জতি’. কো পন ৱাদো যে নং বহুলীকৰোন্তী’’তি! চতুত্থং.
৫৫. ‘‘অচ্ছৰাসঙ্ঘাতমত্তম্পি চে, ভিক্খৱে, ভিক্খু মেত্তাচিত্তং মনসি কৰোতি; অযং ৱুচ্চতি, ভিক্খৱে – ‘ভিক্খু অৰিত্তজ্ঝানো ৱিহৰতি সত্থুসাসনকৰো ওৱাদপতিকৰো অমোঘং ৰট্ঠপিণ্ডং ভুঞ্জতি’. কো পন ৱাদো যে নং বহুলীকৰোন্তী’’তি! পঞ্চমং.
৫৬. ‘‘যে কেচি, ভিক্খৱে, ধম্মা অকুসলা অকুসলভাগিযা অকুসলপক্খিকা, সব্বে তে মনোপুব্বঙ্গমা. মনো তেসং ধম্মানং পঠমং উপ্পজ্জতি, অন্ৱদেৱ অকুসলা ধম্মা’’তি. ছট্ঠং.
৫৭. ‘‘যে কেচি, ভিক্খৱে, ধম্মা কুসলা কুসলভাগিযা কুসলপক্খিকা, সব্বে তে মনোপুব্বঙ্গমা. মনো তেসং ধম্মানং পঠমং উপ্পজ্জতি, অন্ৱদেৱ কুসলা ধম্মা’’তি. সত্তমং.
৫৮. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, পমাদো. পমত্তস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. অট্ঠমং.
৫৯. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, অপ্পমাদো. অপ্পমত্তস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. নৱমং.
৬০. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, কোসজ্জং. কুসীতস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. দসমং.
অচ্ছৰাসঙ্ঘাতৱগ্গো ছট্ঠো.
৭. ৱীৰিযাৰম্ভাদিৱগ্গো
৬১. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, ৱীৰিযাৰম্ভো [ৱিৰিযাৰম্ভো (সী. স্যা. কং. পী.)]. আৰদ্ধৱীৰিযস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. পঠমং.
৬২. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, মহিচ্ছতা. মহিচ্ছস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. দুতিযং.
৬৩. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, অপ্পিচ্ছতা. অপ্পিচ্ছস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. ততিযং.
৬৪. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, অসন্তুট্ঠিতা. অসন্তুট্ঠস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. চতুত্থং.
৬৫. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, সন্তুট্ঠিতা. সন্তুট্ঠস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. পঞ্চমং.
৬৬. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, অযোনিসোমনসিকাৰো. অযোনিসো, ভিক্খৱে, মনসি কৰোতো অনুপ্পন্না চেৱ অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. ছট্ঠং.
৬৭. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, যোনিসোমনসিকাৰো. যোনিসো, ভিক্খৱে, মনসি কৰোতো অনুপ্পন্না চেৱ কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. সত্তমং.
৬৮. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, অসম্পজঞ্ঞং. অসম্পজানস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. অট্ঠমং.
৬৯. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, সম্পজঞ্ঞং. সম্পজানস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. নৱমং.
৭০. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, পাপমিত্ততা. পাপমিত্তস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. দসমং.
ৱীৰিযাৰম্ভাদিৱগ্গো সত্তমো.
৮. কল্যাণমিত্তাদিৱগ্গো
৭১. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, কল্যাণমিত্ততা. কল্যাণমিত্তস্স, ভিক্খৱে, অনুপ্পন্না চেৱ কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. পঠমং.
৭২. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, অনুযোগো অকুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো কুসলানং ধম্মানং. অনুযোগা, ভিক্খৱে, অকুসলানং ধম্মানং, অননুযোগা কুসলানং ধম্মানং অনুপ্পন্না চেৱ অকুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ কুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. দুতিযং.
৭৩. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, অনুযোগো কুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো অকুসলানং ধম্মানং. অনুযোগা, ভিক্খৱে, কুসলানং ধম্মানং, অননুযোগা অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পন্না চেৱ কুসলা ধম্মা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ অকুসলা ধম্মা পৰিহাযন্তী’’তি. ততিযং.
৭৪. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা বোজ্ঝঙ্গা নুপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা বোজ্ঝঙ্গা ন ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, অযোনিসোমনসিকাৰো. অযোনিসো, ভিক্খৱে, মনসি কৰোতো অনুপ্পন্না চেৱ বোজ্ঝঙ্গা নুপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ বোজ্ঝঙ্গা ন ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তী’’তি. চতুত্থং.
৭৫. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যেন অনুপ্পন্না ৱা বোজ্ঝঙ্গা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না ৱা বোজ্ঝঙ্গা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তি যথযিদং, ভিক্খৱে, যোনিসোমনসিকাৰো. যোনিসো, ভিক্খৱে, মনসি কৰোতো অনুপ্পন্না চেৱ বোজ্ঝঙ্গা উপ্পজ্জন্তি উপ্পন্না চ বোজ্ঝঙ্গা ভাৱনাপাৰিপূৰিং গচ্ছন্তী’’তি. পঞ্চমং.
৭৬. ‘‘অপ্পমত্তিকা এসা, ভিক্খৱে, পৰিহানি যদিদং ঞাতিপৰিহানি. এতং পতিকিট্ঠং, ভিক্খৱে, পৰিহানীনং যদিদং পঞ্ঞাপৰিহানী’’তি. ছট্ঠং.
৭৭. ‘‘অপ্পমত্তিকা এসা, ভিক্খৱে, ৱুদ্ধি যদিদং ঞাতিৱুদ্ধি. এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ৱুদ্ধীনং যদিদং পঞ্ঞাৱুদ্ধি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘পঞ্ঞাৱুদ্ধিযা ৱদ্ধিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. সত্তমং.
৭৮. ‘‘অপ্পমত্তিকা এসা, ভিক্খৱে, পৰিহানি যদিদং ভোগপৰিহানি. এতং পতিকিট্ঠং, ভিক্খৱে, পৰিহানীনং যদিদং পঞ্ঞাপৰিহানী’’তি. অট্ঠমং.
৭৯. ‘‘অপ্পমত্তিকা এসা, ভিক্খৱে, ৱুদ্ধি যদিদং ভোগৱুদ্ধি. এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ৱুদ্ধীনং যদিদং পঞ্ঞাৱুদ্ধি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘পঞ্ঞাৱুদ্ধিযা ৱদ্ধিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. নৱমং.
৮০. ‘‘অপ্পমত্তিকা এসা, ভিক্খৱে, পৰিহানি যদিদং যসোপৰিহানি. এতং পতিকিট্ঠং, ভিক্খৱে, পৰিহানীনং যদিদং পঞ্ঞাপৰিহানী’’তি. দসমং.
কল্যাণমিত্তাদিৱগ্গো অট্ঠমো.
৯. পমাদাদিৱগ্গো
৮১. ‘‘অপ্পমত্তিকা এসা, ভিক্খৱে, ৱুদ্ধি যদিদং যসোৱুদ্ধি. এতদগ্গং, ভিক্খৱে, ৱুদ্ধীনং যদিদং পঞ্ঞাৱুদ্ধি. তস্মাতিহ, ভিক্খৱে, এৱং সিক্খিতব্বং – ‘পঞ্ঞাৱুদ্ধিযা ৱদ্ধিস্সামা’তি. এৱঞ্হি ৱো, ভিক্খৱে, সিক্খিতব্ব’’ন্তি. পঠমং.
৮২. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, পমাদো. পমাদো, ভিক্খৱে, মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. দুতিযং.
৮৩. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অপ্পমাদো. অপ্পমাদো, ভিক্খৱে, মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. ততিযং.
৮৪. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, কোসজ্জং. কোসজ্জং, ভিক্খৱে, মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. চতুত্থং.
৮৫. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, ৱীৰিযাৰম্ভো. ৱীৰিযাৰম্ভো, ভিক্খৱে, মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. পঞ্চমং.
৮৬. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, মহিচ্ছতা. মহিচ্ছতা, ভিক্খৱে, মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. ছট্ঠং.
৮৭. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অপ্পিচ্ছতা. অপ্পিচ্ছতা, ভিক্খৱে, মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. সত্তমং.
৮৮. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অসন্তুট্ঠিতা. অসন্তুট্ঠিতা, ভিক্খৱে, মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. অট্ঠমং.
৮৯. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, সন্তুট্ঠিতা. সন্তুট্ঠিতা, ভিক্খৱে, মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. নৱমং.
৯০. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অযোনিসো মনসিকাৰো. অযোনিসোমনসিকাৰো, ভিক্খৱে, মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. দসমং.
৯১. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, যোনিসো মনসিকাৰো. যোনিসোমনসিকাৰো, ভিক্খৱে, মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. একাদসমং.
৯২. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অসম্পজঞ্ঞং. অসম্পজঞ্ঞং, ভিক্খৱে, মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. দ্ৱাদসমং.
৯৩. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, সম্পজঞ্ঞং. সম্পজঞ্ঞং, ভিক্খৱে, মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. তেৰসমং.
৯৪. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, পাপমিত্ততা. পাপমিত্ততা, ভিক্খৱে, মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. চুদ্দসমং.
৯৫. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, কল্যাণমিত্ততা. কল্যাণমিত্ততা, ভিক্খৱে, মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. পন্নৰসমং.
৯৬. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অনুযোগো অকুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো কুসলানং ধম্মানং. অনুযোগো, ভিক্খৱে, অকুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো কুসলানং ধম্মানং মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. সোড়সমং.
৯৭. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অনুযোগো কুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো অকুসলানং ধম্মানং. অনুযোগো, ভিক্খৱে, কুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো অকুসলানং ধম্মানং মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. সত্তৰসমং.
পমাদাদিৱগ্গো নৱমো.
১০. দুতিযপমাদাদিৱগ্গো
৯৮. ‘‘অজ্ঝত্তিকং, ভিক্খৱে, অঙ্গন্তি কৰিত্ৱা নাঞ্ঞং একঙ্গম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, পমাদো. পমাদো, ভিক্খৱে, মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. পঠমং.
৯৯. ‘‘অজ্ঝত্তিকং, ভিক্খৱে, অঙ্গন্তি কৰিত্ৱা নাঞ্ঞং একঙ্গম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অপ্পমাদো. অপ্পমাদো, ভিক্খৱে, মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. দুতিযং.
১০০. ‘‘অজ্ঝত্তিকং, ভিক্খৱে, অঙ্গন্তি কৰিত্ৱা নাঞ্ঞং একঙ্গম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, কোসজ্জং. কোসজ্জং, ভিক্খৱে, মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. ততিযং.
১০১. ‘‘অজ্ঝত্তিকং, ভিক্খৱে, অঙ্গন্তি কৰিত্ৱা নাঞ্ঞং একঙ্গম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, ৱীৰিযাৰম্ভো. ৱীৰিযাৰম্ভো, ভিক্খৱে, মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. চতুত্থং.
১০২-১০৯. ‘‘অজ্ঝত্তিকং, ভিক্খৱে, অঙ্গন্তি কৰিত্ৱা নাঞ্ঞং একঙ্গম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, মহিচ্ছতা…পে… অপ্পিচ্ছতা… অসন্তুট্ঠিতা… সন্তুট্ঠিতা… অযোনিসোমনসিকাৰো… যোনিসোমনসিকাৰো… অসম্পজঞ্ঞং… সম্পজঞ্ঞং… দ্ৱাদসমং.
১১০. ‘‘বাহিৰং, ভিক্খৱে, অঙ্গন্তি কৰিত্ৱা নাঞ্ঞং একঙ্গম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, পাপমিত্ততা. পাপমিত্ততা, ভিক্খৱে, মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. তেৰসমং.
১১১. ‘‘বাহিৰং, ভিক্খৱে, অঙ্গন্তি কৰিত্ৱা নাঞ্ঞং একঙ্গম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, কল্যাণমিত্ততা. কল্যাণমিত্ততা, ভিক্খৱে, মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. চুদ্দসমং.
১১২. ‘‘অজ্ঝত্তিকং, ভিক্খৱে, অঙ্গন্তি কৰিত্ৱা নাঞ্ঞং একঙ্গম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং মহতো অনত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অনুযোগো অকুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো কুসলানং ধম্মানং. অনুযোগো, ভিক্খৱে, অকুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো কুসলানং ধম্মানং মহতো অনত্থায সংৱত্ততী’’তি. পন্নৰসমং.
১১৩. ‘‘অজ্ঝত্তিকং, ভিক্খৱে, অঙ্গন্তি কৰিত্ৱা নাঞ্ঞং একঙ্গম্পি সমনুপস্সামি যং এৱং মহতো অত্থায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অনুযোগো কুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো অকুসলানং ধম্মানং. অনুযোগো, ভিক্খৱে, কুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো অকুসলানং ধম্মানং মহতো অত্থায সংৱত্ততী’’তি. সোড়সমং.
১১৪. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, পমাদো. পমাদো, ভিক্খৱে, সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্ততী’’তি. সত্তৰসমং.
১১৫. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অপ্পমাদো. অপ্পমাদো, ভিক্খৱে, সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্ততী’’তি. অট্ঠাৰসমং.
১১৬. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, কোসজ্জং. কোসজ্জং, ভিক্খৱে, সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্ততী’’তি. একূনৱীসতিমং.
১১৭. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, ৱীৰিযাৰম্ভো. ৱীৰিযাৰম্ভো, ভিক্খৱে, সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্ততী’’তি. ৱীসতিমং.
১১৮-১২৮. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, মহিচ্ছতা…পে… অপ্পিচ্ছতা… অসন্তুট্ঠিতা… সন্তুট্ঠিতা… অযোনিসোমনসিকাৰো… যোনিসোমনসিকাৰো… অসম্পজঞ্ঞং… সম্পজঞ্ঞং … পাপমিত্ততা… কল্যাণমিত্ততা… অনুযোগো অকুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো কুসলানং ধম্মানং. অনুযোগো, ভিক্খৱে, অকুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো কুসলানং ধম্মানং সদ্ধম্মস্স সম্মোসায অন্তৰধানায সংৱত্ততী’’তি. একত্তিংসতিমং.
১২৯. ‘‘নাহং, ভিক্খৱে, অঞ্ঞং একধম্মম্পি সমনুপস্সামি যো এৱং সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্ততি যথযিদং, ভিক্খৱে, অনুযোগো কুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো অকুসলানং ধম্মানং. অনুযোগো, ভিক্খৱে, কুসলানং ধম্মানং, অননুযোগো অকুসলানং ধম্মানং সদ্ধম্মস্স ঠিতিযা অসম্মোসায অনন্তৰধানায সংৱত্ততী’’তি. চতুক্কোটিকং নিট্ঠিতং. বাত্তিংসতিমং.
১৩০. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনঅহিতায পটিপন্না বহুজনঅসুখায, বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অপুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং [তেপিমং (সী.)] সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেন্তী’’তি. তেত্তিংসতিমং.
১৩১. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনঅহিতায পটিপন্না বহুজনঅসুখায, বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অপুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেন্তী’’তি. চতুত্তিংসতিমং.
১৩২-১৩৯. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অৱিনযং ৱিনযোতি দীপেন্তি…পে… ৱিনযং অৱিনযোতি দীপেন্তি…পে… অভাসিতং অলপিতং তথাগতেন ভাসিতং লপিতং তথাগতেনাতি দীপেন্তি…পে… ভাসিতং লপিতং তথাগতেন অভাসিতং অলপিতং তথাগতেনাতি দীপেন্তি…পে… অনাচিণ্ণং তথাগতেন আচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেন্তি…পে… আচিণ্ণং তথাগতেন অনাচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেন্তি…পে… অপঞ্ঞত্তং তথাগতেন পঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেন্তি…পে… পঞ্ঞত্তং তথাগতেন অপঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনঅহিতায পটিপন্না বহুজনঅসুখায, বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অপুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেন্তী’’তি. দ্ৱাচত্তালীসতিমং.
দুতিযপমাদাদিৱগ্গো দসমো.
১১. অধম্মৱগ্গো
১৪০. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অধম্মং অধম্মোতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনহিতায পটিপন্না বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ পুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং ঠপেন্তী’’তি [থপেন্তীতি (ক.)]. পঠমং.
১৪১. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ ধম্মং ধম্মোতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনহিতায পটিপন্না বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ পুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং ঠপেন্তী’’তি. দুতিযং.
১৪২-১৪৯. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অৱিনযং অৱিনযোতি দীপেন্তি…পে… ৱিনযং ৱিনযোতি দীপেন্তি…পে… অভাসিতং অলপিতং তথাগতেন অভাসিতং অলপিতং তথাগতেনাতি দীপেন্তি…পে… ভাসিতং লপিতং তথাগতেন ভাসিতং লপিতং তথাগতেনাতি দীপেন্তি…পে… অনাচিণ্ণং তথাগতেন অনাচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেন্তি…পে… আচিণ্ণং তথাগতেন আচিণ্ণং তথাগতেনাতি দীপেন্তি…পে… অপঞ্ঞত্তং তথাগতেন অপঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেন্তি…পে… পঞ্ঞত্তং তথাগতেন পঞ্ঞত্তং তথাগতেনাতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনহিতায পটিপন্না বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ পুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং ঠপেন্তী’’তি. দসমং.
অধম্মৱগ্গো একাদসমো.
১২. অনাপত্তিৱগ্গো
১৫০. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অনাপত্তিং আপত্তীতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনঅহিতায পটিপন্না বহুজনঅসুখায, বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অপুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেন্তী’’তি. পঠমং.
১৫১. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ আপত্তিং অনাপত্তীতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনঅহিতায পটিপন্না বহুজনঅসুখায, বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অপুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেন্তী’’তি. দুতিযং.
১৫২-১৫৯. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ লহুকং আপত্তিং গৰুকা আপত্তীতি দীপেন্তি…পে… গৰুকং আপত্তিং লহুকা আপত্তীতি দীপেন্তি…পে… দুট্ঠুল্লং আপত্তিং অদুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তি…পে… অদুট্ঠুল্লং আপত্তিং দুট্ঠুল্লা আপত্তীতি দীপেন্তি…পে… সাৱসেসং আপত্তিং অনৱসেসা আপত্তীতি দীপেন্তি…পে… অনৱসেসং আপত্তিং সাৱসেসা আপত্তীতি দীপেন্তি…পে… সপ্পটিকম্মং আপত্তিং অপ্পটিকম্মা আপত্তীতি দীপেন্তি…পে… অপ্পটিকম্মং আপত্তিং সপ্পটিকম্মা আপত্তীতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনঅহিতায পটিপন্না বহুজনঅসুখায, বহুনো জনস্স অনত্থায অহিতায দুক্খায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অপুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং অন্তৰধাপেন্তী’’তি. দসমং.
১৬০. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ অনাপত্তিং অনাপত্তীতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনহিতায পটিপন্না বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ পুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং ঠপেন্তী’’তি. একাদসমং.
১৬১. ‘‘যে তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ আপত্তিং আপত্তীতি দীপেন্তি তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ বহুজনহিতায পটিপন্না বহুজনসুখায, বহুনো জনস্স অত্থায হিতায সুখায দেৱমনুস্সানং. বহুঞ্চ তে, ভিক্খৱে, ভিক্খূ পুঞ্ঞং পসৱন্তি, তে চিমং সদ্ধম্মং ঠপেন্তী’’তি. দ্ৱাদসমং.